III OSK 1453/25

III OSK 1453/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-12-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/
Piotr Korzeniowski
Sławomir Pauter /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 88/25 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-04-08
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 699
art. 25 ust. 6a art. 194 ust. 4
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 10 § 1. art. 189f § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. sp. z o.o. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 88/25 w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 26 listopada 2024 r. znak DKO-WOPN.401.144.2022.oj w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie przez P. sp. z o.o. [...] jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2025 roku, sygn. akt IV 88/25, którym oddano skargę wniesioną przez w/w spółkę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 26 listopada 2024 r. znak DKO-WOPN.401.144.2022.oj w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.
Powyższy wyrok został wydany w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:
Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, decyzją z dnia 1 września 2022 r., znak: WI.7062.35.4.2022.mst, wydaną na podstawie art. 194 ust 1 pkt 2c ustawy o odpadach (Dz. U. z 2022 r. poz. 699 z późn. zm.), wymierzył P. sp. z o.o. [...], administracyjną karę pieniężną w wysokości 5 000 zł za prowadzenie w okresie od 29 czerwca 2021 r. do 3 grudnia 2021 r. wizyjnego systemu kontroli miejsca magazynowania odpadów niezgodnie z art. 25 ust. 6a ustawy o odpadach, co stwierdzono w dniu 29 czerwca 2021 r.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że w okresie od 29 czerwca 2021 roku do 31 grudnia 2021 roku przeprowadzono kontrolę interwencyjną działalności prowadzonej przez spółkę w miejscowości O. Podczas oględzin w dniu 29 czerwca 2021 roku Wielkopolski WIOŚ zabezpieczył zapis z wizyjnego systemu kontroli z okresu poprzedniego miesiąca. W dniu 7 lipca 2021 roku Wielkopolski WIOŚ dokonał nieudanej próby zalogowania się za pomocą danych przekazanych przez stronę do systemu wizyjnego kontroli, wobec czego w tym samym dniu dokonał weryfikacji zapisu z wizyjnego systemu kontroli w siedzibie spółki. Kontrola wykazała , iż w wyniku awarii kamer wizyjnym systemem kontroli nie zostały objęte wszystkie miejsca magazynowania i przetwarzania odpadów tj. hali nr [...] i plac magazynowy. W dniu 22 grudnia 2021 roku strona udostępniła dane umożliwiające Wielkopolskiemu WIOIŚ logowanie wizyjnego systemu kontroli. W dniu 23 grudnia 2021 roku Wielkopolski WIOŚ dokonał udanej próby zalogowania do wizyjnego systemu kontroli na podstawie powyższych danych i stwierdził, że strona udostępniła widok z 12 kamer obejmujących wszystkie miejsca magazynowania, z tym, że spółka zapewniła dostęp zapis od 3 grudnia 2021 roku. Pismem z dnia 5 sierpnia 2022 roku Wielkopolski WIOŚ poinformował stronę w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o zakończeniu zbierania dowodów i materiałów i o przysługujących w związku z tym stronie uprawnieniach. Pismem z dnia 1 września 2022 roku spółka złożyła wniosek o odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej z uwagi na znikomą wagę naruszenia.
Decyzją z dnia 1 września 2022 roku Wielkopolski WIOŚ powołując się na art. 194 ust. 1 pkt 2 c ustawy o odpadach nałożył administracyjną karę pieniężną w wysokości 5000 zł. W uzasadnieniu decyzji przedstawił wyżej opisany stan faktyczny. W dalszej części uzasadnienia wskazał na okoliczności, które uwzględnił przy określeniu wysokości nałożonej administracyjnej kary pieniężnej tj. rozmiar prowadzonej działalności, rodzaj odpadów magazynowanych przez stronę w ramach prowadzonej działalności, fakt objęcia już w trakcie kontroli systemem wizyjnym wszystkich miejsc magazynowania odpadów.
Strona w złożonym odwołaniu wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości. W piśmie z dnia z dnia 24 października 2022 r. skarżąca uzupełniła swoje odwołanie.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia 26 listopada 2024 r. znak DKO-WOPN.401.144.2022.oj utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.
W uzasadnieniu GIOŚ powołał art. 25 ust. 6a, 6c, 6f, 6h, art. 194 ust. 1 pkt 2c, ust. 3 i art. 199 ustawy o odpadach wskazując, że podmiot, który prowadzi działalność w zakresie gospodarowania odpadami, które są zakwalifikowane do odpadów palnych, obowiązany jest prowadzić monitoring wizyjny miejsc magazynowania odpadów. GIOS ustalił, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a zwłaszcza protokół kontroli nr WIOS-POZN 143/2021, że na terenie Spółki gromadziła ona odpady palne m. in.; oleje silnikowe, smarowe i przekładniowe, zużyte opony, filtry olejowe, płyny hamulcowe, tworzywa sztuczne, baterie i akumulatory ołowiowe. Potwierdził ustalenia organu I instancji, że strona w okresie dnia od 29 czerwca 2021 r. do dnia 22 grudnia 2021 r. nie objęła wizyjnym systemem kontroli wszystkich miejsc magazynowania odpadów oraz nie zapewniła Wielkopolskiemu WIOŚ dostępu do wizyjnego systemu kontroli w czasie rzeczywistym ze wszystkich miejsc magazynowania odpadów tj. hali nr [...] oraz placu magazynowego przez okres 6 miesięcy z powodu awarii kamer. Dodatkowo strona nie udostępniła zapisu z kamer z okresu miesiąca od daty dokonania zapisu ze wszystkich miejsc magazynowania odpadów - dane przekazane w dniu 22 grudnia 2021 r. umożliwiły weryfikację zapisu wizyjnego systemu kontroli od dnia 3 grudnia 2021 roku, a więc w okresie tylko ostatnich 20 dni. Organ wskazał, że strona o awarii dowiedziała się podczas prowadzonej kontroli i spółka przed przeprowadzoną kontrolą nie zorientowała się, że prowadzony przez nią monitoring miejsc magazynowania odpadów nie funkcjonuje prawidłowo. GIOŚ wskazał, że strona jako profesjonalny podmiot gospodarujący odpadami powinna dołożyć wszelkiej staranności, aby zapewnić prawidłowe działanie przedmiotowego systemu, a w niniejszej sprawie w okresie trwania naruszenia organ I instancji nie miał możliwości pełnego nadzoru nad prowadzoną działalnością, np. weryfikacji jakie transporty odpadów wjechały na teren zakładu. Dopiero przeprowadzona kontrola i stwierdzenie naruszenia zmotywowały stronę do podjęcia działań naprawczych. Organ ustalił, że strona jeszcze podczas kontroli Wielkopolskiego WIOŚ zaprzestała naruszenia prawa. GIOŚ wskazał, że administracyjna kara pieniężna określona w art. 194 ust. 1 pkt 2c ma charakter obligatoryjny, wobec czego Wielkopolski WIOŚ stwierdzając przedmiotowe naruszenie w prowadzenia wizyjnego systemu monitoringu niezgodnie z art. 25 ust. 6a ustawy o odpadach zobowiązany był wydać zaskarżoną decyzję. Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że wymiar kary jest prawidłowy. Uwzględnia rodzaj naruszenia, okresu trwania naruszenia oraz rozmiaru prowadzonej działalności, wpływu naruszenia na życie i zdrowie ludzi oraz środowisko, skutków naruszeń i wielkości zagrożenia.
Z uwagi na powyższe, organ odwoławczy stwierdził, że kara wymierzona zaskarżoną decyzją w wysokości 5 000 zł jest adekwatna do skali przedmiotowego naruszenia i jednocześnie znajduje się w dolnej granicy wymiaru kary za naruszenie wskazane w art. 194 ust. 1 pkt 2c ustawy o odpadach. Organ podkreślił, że strona nie zaprzestała naruszenia prawa niezwłocznie po uzyskaniu wiedzy o nieprawidłowościach w prowadzeniu wizyjnego systemu kontroli. Spółka dopiero po 6 miesiącach dokonała naprawy kamer, jednak nawet w tym czasie Wielkopolski WIOŚ nie miał możliwości weryfikacji systemu kontroli z okresu miesiąca od daty dokonania zapisu ze wszystkich miejsc magazynowania odpadów. Organ odwoławczy wziął pod uwagę, że nie stwierdzono negatywnego wpływu naruszenia na zdrowie i życie ludzi oraz środowisko, a także krótki okres trwania naruszenia tj. 6 miesięcy. Organ odwoławczy podkreślił jednak, że spółka magazynowała około 23 000 Mg odpadów, co świadczy o dużym rozmiarze działalności. Organ ocenił, że w sprawie nie zaszły okoliczności uzasadniające odstąpienie od wymierzenia kary na podstawie art. 189f § 1 k.p.a. Między innymi GIOŚ wskazał, że fakt, iż stwierdzone naruszenie nie miało wpływu na życie i zdrowie ludzi oraz środowisko, może być wzięty pod uwagę przy ustalaniu wysokości administracyjnej kary pieniężnej, gdyż do tego rodzaju przesłanki odwołuje się art. 199 ustawy o odpadach, co też zostało uwzględnione przez organ II instancji, nie może natomiast stanowić podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary, bowiem ta opiera się na kryteriach zobiektywizowanych, w tym przypadku na przesłance naruszenia wskazanego art. 194 ust. 1 pkt 2c ustawy o odpadach. Dalej organ wskazał, że w sprawie nie zaszły przesłanki określone w art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. jak również nie znajdują zastosowania przepisy art. 189f § 2 i § 3 k.p.a. W tym zakresie organ powołał, że strona do dnia rozpoczęcia kontroli Wielkopolskiego WIOŚ, a także po jej zakończeniu, prowadziła wizyjny system kontroli niezgodnie z przepisami prawa. Organ uznał, że odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu nie pozwoli na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, jej funkcji represyjnej i prewencyjnej, a dodatkowo także motywującej tak, aby wyeliminować zachowania, które naruszają przepisy prawa oraz skłaniać do zapobiegania powtórnemu naruszeniu określonych obowiązków w przyszłości. W opinii organu odwoławczego kara w wysokości 5 000 zł pozostaje w racjonalnej proporcji do skali stwierdzonego naruszenia, a nadto wypełnia funkcję odstraszającą, czyli funkcję prewencyjną.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła skarżąca [...] sp. z o.o. [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzję organu I instancji. Nadto skarżąca spółka wniosła o zasądzenie zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 189f pkt 1 k.p.a. oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, 77 § 1 i 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. oraz art. 138 § 2 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. i art. 10 2 w zw. z art. 8 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumenty na potwierdzenie zgłoszonych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem powołując się na art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, uznając, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji w całości podzielił ustalenia stanu faktycznego przedstawionego przez organ w uzasadnieniu decyzji. Dalej stwierdził, że zgodnie z art. 25 ust. 6a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. 2024 poz. 572) posiadacz odpadów obowiązany do uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów, pozwolenia na wytwarzanie odpadów uwzględniającego zbieranie lub przetwarzanie odpadów lub pozwolenia zintegrowanego uwzględniającego zbieranie lub przetwarzanie odpadów, prowadzący magazynowanie odpadów, z wyjątkiem wstępnego magazynowania odpadów przez ich wytwórcę, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. a, lub zarządzający składowiskiem odpadów jest obowiązany do prowadzenia wizyjnego systemu kontroli miejsca magazynowania lub składowania odpadów, zgodnie z ust. 6h-6f 6h i 6i oraz przepisami wydanymi na podstawie ust. 8a. ust. 6b stanowi, że zapis obrazu wizyjnego systemu kontroli przechowuje się przez miesiąc od dokonania zapisu. Stosownie do art. 25 ust. 6c ustawy o odpadach prowadzący magazynowanie odpadów lub zarządzający składowiskiem odpadów udostępnia utrwalony obraz lub jego kopię na żądanie organu uprawnionego do kontroli działalności w zakresie gospodarki odpadami, sądu, prokuratury, Policji, Krajowej Administracji Skarbowej, Straży Granicznej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego dla CentraInego Biura Antykorupcyjnego. Zgodnie z art. 25 ust. 6f ustawy o odpadach prowadzący magazynowanie odpadów lub zarządzający składowiskiem odpadów zapewnia wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska właściwemu ze względu na lokalizację miejsca magazynowania lub składowania odpadów dostępność obrazu z wizyjnego systemu kontroli tego miejsca w czasie rzeczywistym przez system teleinformatyczny. Natomiast art. 25 ust. 6h ustawy o odpadach stanowi zaś, że posiadacz odpadów obowiązany do uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów, pozwolenia na wytwarzanie odpadów uwzględniającego zbieranie lub przetwarzanie odpadów lub pozwolenia zintegrowanego uwzględniającego zbieranie lub przetwarzanie odpadów, prowadzący magazynowanie odpadów lub zarządzający składowiskiem odpadów zapewnia dostępność obrazu w czasie rzeczywistym wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska, o którym mowa w ust. 6f, przez przekazanie informacji umożliwiających logowanie do wizyjnego systemu kontroli miejsca magazynowania lub składowania odpadów w sposób zapewniający zachowanie tych informacji w poufności. Informacje te mogą podlegać weryfikacji przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, która polega na próbnym zalogowaniu się przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska do wizyjnego systemu kontroli miejsca magazynowania lub składowania odpadów, w terminie ustalonym z podmiotem, którego ta weryfikacja dotyczy.
Sąd I instancji uznał za bezsporne w sprawie, że spółka magazynowała odpady palne. Z materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że spółka dopuściła się aż trzech naruszeń: system nie obejmował wszystkich miejsc magazynowania odpadów, brak przekazania WIOŚ danych umożliwiających logowanie do wizyjnego systemu kontroli w czasie rzeczywistym i braku przekazano WIOŚ zapisu z monitoringu za okres 30 dni przed datą dokonania zapisu. Wizyjny system kontroli nie obejmował wszystkich miejsc magazynowania odpadów – tj. hali nr [...] oraz placu magazynowego. Spółka dokonała naprawy kamer dopiero w trakcie prowadzonej kontroli i dopiero od miesiąca września 2021 r. system obejmował wszystkie miejsca magazynowania odpadów. Tym samym też nie zapewniono WIOŚ dostępu do wizyjnego systemu kontroli w czasie rzeczywistym ze wszystkich miejsc magazynowania odpadów – dane umożliwiające skuteczne logowanie zostały przekazane dopiero 22 grudnia 2021 r. Spółka nie udostępniła też zapisu z kamer z okresu miesiąca od daty dokonania zapisu – dane przekazane w dniu 22 grudnia 2021 r. umożliwiły weryfikację zapisu wizyjnego systemu kontroli od dnia 3 grudnia 2021 r. a więc w okresie ostatnich 20 a nie 30 dni. Następnie Sąd przytoczył treść art. 194 ust. 1 pkt 2c, ust. 3 ustawy o odpadach nakazującego wymierzenie kary pieniężnej za nieprowadzenie wizyjnego sytemu kontroli miejsca magazynowania lub składowania odpadów albo prowadzenia tego sytemu niezgodnie z przepisami oraz art. 199 ustawy o odpadach określającego przesłanki jakimi przy ustalaniu wysokości administracyjnej kary pieniężnej winien kierować się organ. W ocenie Sądu organ zasadnie ustalił wymiar kary w wysokości 5 000 zł.
Wbrew zarzutom skargi przy prowadzeniu postępowania nie zostały naruszone ani przepisy prawa procesowego (w szczególności w zakresie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.) ani materialnego w stopniu, który uzasadniałby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Stwierdził, że organ wydał decyzję w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, podjął wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia, mając na uwadze interes strony i interes społeczny. Organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, dokonał oceny sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego i ocena ta nie jest oceną dowolną. Organ w uzasadnieniu decyzji przestawił ustalony stan faktyczny i umotywował swoją ocenę, wyjaśniając na czym polegały konkretne naruszenia, kiedy zostały stwierdzone i kiedy zostały zaprzestane, nie doszło więc w szczególności do naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji wydał decyzję przed upływem wyznaczonego dla spółki terminu na zajęcie stanowiska w sprawie, ale pismo spółki z dnia 1 września 2022 r. znajdowało się w materiale dowodowym analizowanym przez organ odwoławczy i okoliczności w nim podniesione nie negują prawidłowości kontrolowanej przez Sąd decyzji organu odwoławczego. Stąd zarzut naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. nie zasługuje na uwzględnienie. GIOŚ właściwie także przeanalizował możliwości odstąpienia od wymierzenia kary, ponadto wbrew twierdzeniom spółki nie wszystkie naruszenia zostały usunięte w trakcie trwania kontroli. Brak też jest podstaw by czynić zarzuty, że po dacie zakończenia kontroli, tj. w dniu 3 stycznia 2022 r. inspektorzy nie sprawdzili kolejny raz, czy jest dostęp do obrazu zapisanego przez ostatnie 30 dni. Inspektorzy WIOŚ zakończyli przeprowadzanie kontroli, dokonane ustalenia znalazły się w protokole z niej sporządzonym i nie mieli obowiązku ani kompetencji do przeprowadzania kolejnych czynności kontrolnych po zakończeniu kontroli.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 10 § 2 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. sąd wskazał, że organ odwoławczy nie dokonywał uzupełnienia materiału dowodowego, a skarżąca formułując powyższy zarzut nie wskazała nawet jakie wnioski dowodowe chciałaby złożyć. Tak więc uchybienie organu nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Sąd podzielił równiez stanowisko organu w zakresie braku podstaw do zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło P. spółka z o.o. [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a., poprzez uchylenie w całości zaskarżonej decyzji GIOS wraz z poprzedzającą ją decyzją WIOS na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. Nadto skarżąca kasacyjnie spółka wnosiła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a w zw. z art. 25 ust. 6a ustawy o odpadach, poprzez ich błędną wykładnię i ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na tym, że Sąd I instancji błędnie zinterpretował wskazane przepisy pod kątem tego jaką sytuację można kwalifikować, jako "znikome naruszenie prawa" oraz w jakich przypadkach należy uznać, że doszło do "zaprzestania naruszania prawa", a w rezultacie, niewłaściwie nie zastosował przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w niniejszej sprawie, pomimo spełniania wszystkich przesłanek do jego zastosowania,
2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, to jest:
-a) art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 10 § 1 i 2 art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na tym, że Sąd I instancji zignorował oczywiste naruszenia procedury administracyjnej dokonane przez WIOŚ i GIOŚ w przedmiotowej sprawie, które prowadziły do braku rozpoznania argumentów spółki (pozbawienia jej uprawnienia do czynnego udziału w sprawie) oraz do braku ustalenia pewnych faktów w zakresie, który był następnie podstawą wydania zaskarżonej decyzji GIOŚ; opisane naruszenia miały wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowe przeprowadzenie przez organy postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie skutkowałoby wydaniem odmiennego rozstrzygnięcia,
-b) art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c p.p.s.a. w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., w zw. z art. 25 ust. 6a ustawy o odpadach, polegające na tym, że Sąd I instancji oddalił w całości skargę złożoną przez spółkę, choć prawidłowa ocena i zastosowanie wskazanych przepisów powinny prowadzić do uchylenia decyzji organu I instancji i organu II instancji oraz zobowiązania WIOŚ do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej na stronę, z uwagi na spełnienie się przesłanek wymienionych w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.; opisane naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, gdyż uwzględnienie stanowiska strony w tym zakresie, prowadziłoby wprost do wydania przez Sąd I instancji odmiennego rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono okoliczności faktyczne i argumenty mające zdaniem skarżącej spółki przemawiać za uwzględnieniem skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje;
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany był granicami skargi kasacyjnej.
Mając na uwadze wielość podniesionych zarzutów kasacyjnych dotyczących naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w pierwszej kolejności należało dokonać oceny zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przy uwzględnieniu przebiegu postępowania wyjaśniającego poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji przeprowadzonego przez organy ustalonego w oparciu o akta administracyjne nie zasługuje na uwzględnienie zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 81 ,art. 10 § 1 i § 2, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegający zdaniem skarżącej kasacyjnie na zignorowaniu przez Sąd I instancji oczywistych naruszeń procedury administracyjnej przez organy, które doprowadziły do braku rozpoznania argumentów strony (pozbawienia jej czynnego udziału w sprawie) oraz braku ustalenia faktów, których ustalenie skutkowałoby wydaniem odmiennego rozstrzygnięcia. Mając na uwadze przedstawione przez stronę uzasadnienie tego zarzutu kasacyjnego zgodzić się należy co do zasady, że zakończenie postępowania kontrolnego, w oparciu o ustalenia którego wszczęto następnie postępowanie w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za stwierdzone uchybienia nie zwalania organow od obowiązku przeprowadzenia tego postępowania, w tym postępowania wyjaśniającego z zachowaniem zasad określonych k.p.a. Dotyczy to także pouczenia strony o przysługujących jej uprawnieniach w oparciu o art. 10 k.p.a. określającego zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. W niniejszej sprawie organ I instancji jak wynika dokonał pouczenia w trybie art. 10 § 1 k.p.a. wydłużając termin do wypowiedzenia się do 1 września 2022 roku. Jednocześnie w tym dniu tj. 1 września 2022 roku wydał decyzję. Natomiast w piśmie noszącym datę sporządzenia 1 września 2022 roku strona wnosiła o odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej uzasadniając wniosek ten znikomą wagą naruszenia i usunięcia naruszenia jeszcze w trakcie trwania kontroli. Nie wskazano na nowe istotne do rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, ani dowody, które należałoby na te okoliczności przeprowadzić. Także w odwołaniu od decyzji organu I instancji, w skardze złożonej do Sądu I instancji czy też w skardze kasacyjnej stanowiącej przedmiot oceny w niniejszej sprawie takich okoliczności i wniosków dowodowych nie wskazano. Nadmienić należy, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. postawiono także organowi II instancji. Należy wiec stwierdzić, że podnosząc powyższy zarzut strona kasacyjna poparła zasadność tego zarzutu tylko rozważaniami czysto teoretycznymi dotyczącymi znaczenia instytucji czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym i skutkami jakie niesie za sobą naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. Zgodnie z utrwalonym poglądem w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. To do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. Strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. ocenić należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy tak stwierdził między innymi Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 27 lipca 2024r., sygn. akt III OSK 2619/22 , z dnia 20 października 2025 r., sygn. akt III OSK 1663/25. W niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie nie wskazała w składanych środkach odwoławczych na poszczególnych etapach postępowania administracyjnego jak i sądowego jakich konkretnych czynności procesowych nie mogła z powodu powyższego naruszenia podjąć. Należy podkreślić, że w piśmie z dnia 1 września 2022 roku złożyła jedynie wniosek o odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Instytucja ta określona w art. 189f § 1 k.p.a. była przedmiotem analizy pod kątem zastosowania w niniejszej sprawie zarówno przez organ I jak i II instancji, a następnie przez Sąd I instancji. Należy także podkreślić, że pismem tym dysponował już organ II instancji, który w wyniku złożenia odwołania ponowne rozpoznał sprawę.
Przy ocenie zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 25 ust. 6a ustawy o odpadach należy stwierdzić, że podstawą przyjęcia naruszenia art. 25 ust. 6a ustawy o odpadach nakładającego obowiązek prowadzenia wizyjnego systemu kontroli miejsca magazynowania lub składowania odpadów, zgodnie z ust. 6b-6f, 6hi 6i oraz przepisami wydanymi na podstawie ust. 8a była nieudana próba zalogowania się za pomocą danych przekazanych przez stronę do systemu wizyjnego kontroli w dniu 7 lipca 2021 roku oraz dokonana w tym samym dniu weryfikacja zapisów z wizyjnego systemu kontroli w siedzibie spółki. Kontrola ta wykazała, iż w wyniku awarii kamer wizyjnym systemem kontroli nie zostały objęte wszystkie miejsca magazynowania i przetwarzania odpadów tj. hala nr 3 i plac magazynowy. W dniu 22 grudnia 2021 roku strona udostępniła dane umożliwiające Wielkopolskiemu WIOŚ logowanie do wizyjnego systemu kontroli, a dzień później organ ten dokonał udanej próby zalogowania się do tego systemu i stwierdził, że spółka udostępniła widok z wszystkich 12 zamontowanych na terenie zakładu kamer. Nagrania do odtwarzania możliwe były od dnia 3 grudnia 2021 roku. Skarżąca tych ustaleń, stanowiących podstawę przyjęcia naruszenia obowiązku wynikającego z art. 25 ust. 6a, skutecznie nie podważyła. Jednocześnie nie zaprzeczyła, że w chwili rozpoczęcia kontroli w wyniku awarii kamer nie były objęte monitoringiem wszystkie miejsca magazynowania i przetwarzania odpadów. Takie samo stwierdzenie należy odnieść co do daty udostępnienia danych umożliwiających organowi kontrolującemu logowanie do wizyjnego systemu kontroli i możliwości odtworzenia nagrań tylko od dnia 3 grudnia 2021 roku czyli z okresu ostatnich 20 dni. Skarżąca tych ustaleń również skutecznie nie podważyła. Istotnym w niniejszej sprawie jest także za jaki okres wstecz organ mógł pobrać nagrania z systemu wizyjnego na dzień 23 grudnia 2021 roku, a nie na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Zauważyć należy, że organ nie podnosi, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji system kontroli wizyjnej nie był sprawny. Wręcz przeciwnie uznaje, że przywrócenie jego sprawności technicznej nastąpiło już w trakcie kontroli.
Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 189f ust. 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 25 ust. 6a ustawy o odpadach polegający na tym, że Sąd I instancji błędnie zinterpretował pojecie "znikome naruszenie prawa" oraz w jakich przypadkach należy uznać, że doszło do "zaprzestania naruszenia prawa". Błędna interpretacja tych pojęć miała zdaniem skarżącej kasacyjnie, skutkować w niniejszej sprawie bezpodstawną odmową zastosowania przepisu art. 189f ust. 1 pkt 1 k.p.a. w niniejszej sprawie. Z uzasadnienia kwestionowanego wyroku wynika prawidłowe stanowisko Sądu I instancji, że art. 194 ust. 3 ustawy o odpadach kreuje obligatoryjny obowiązek organów orzeczenia kary administracyjnej w sytuacji naruszenia przez dany podmiot warunków zezwolenia na gospodarowanie odpadami i nie jest ona uzależniona od przypisania mu winy. Jest to odpowiedzialność zobiektywizowana. Poprawnie wyjaśnił również Sąd, że przepisy ustawy o odpadach nie przewidują żadnych odstępstw od wymierzenia kary administracyjnej w sytuacji popełnienia określonego deliktu. Stwierdzenie to nie stanowi o błędnej wykładni art. 194 ust. 3 ustawy o odpadach. Przy tym Sąd Wojewódzki za konieczne uznał przeanalizowanie, czy w sprawie nie wystąpiły przesłanki o których mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Sąd zaznaczył, że właśnie te okoliczności stanowią istotę sporu w sprawie. Zgodnie z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Istotnym jest to, że obie przesłanki muszą być spełnione łącznie. Sąd I instancji przeprowadził ocenę całokształtu okoliczności sprawy i w jej wyniku przyjął za uzasadnione stanowisko organów orzekających uniemożliwiające uznania wagi stwierdzonego naruszenia za znikome. Podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że za brakiem podstaw do uznania stwierdzonego naruszenia za znikome przemawia okoliczność, że skarżąca jako profesjonalny podmiot nie prowadziła wizyjnego systemu kontroli miejsca składowania odpadów zgodnie z obowiązującymi przepisami (system ten w dniu kontroli nie był sprawny). Jak słusznie podkreślono zakres prowadzonej działalności przez Spółkę z uwagi na ilość przetwarzanych odpadów jest duży. Może w ramach prowadzonej działalności magazynować nawet 33.000 Mg odpadów, w tym zaliczanych do niebezpiecznych, palnych. Naruszenie dotyczy nie tylko stwierdzenia niesprawności dwóch kamer wizyjnych obejmujących miejsce magazynowania i przetwarzania odpadów tj. hali i placu magazynowego, ale także braku możliwości zalogowania się przez organ kontrolujący, czy też braku możliwości uzyskania obrazu zapisów za okres trzydziestu dni wstecz od chwili rejestracji obrazu. Dokonując w dniu 23 grudnia 2021 roku udanej próby zalogowania organ stwierdził jednocześnie, że możliwe było odtworzenie nagrania od dnia 3 grudnia 2021 roku. Trudno zatem uznać, że stwierdzone naruszenie dotyczące braku właściwego funkcjonowania systemu wizyjnego już w dniu 29 czerwca 2021 roku zostało przez stronę skarżącą niezwłocznie usunięte. Natomiast okoliczność na którą powołuje się skarżąca dotycząca stwierdzenia, że stwierdzone naruszenie nie spowodowało szkody organ zasadnie uwzględnił przy ustalaniu wysokości nałożonej administracyjnej kary pieniężnej, określając ją w dolnym ustawowym zagrożeniu tj. 5.000 zł podczas gdy wspomniany przepis przewiduje tą karę w granicach od 1.000 zł do 1.000.000 zł. Brak sprawnego systemu wizualnego uniemożliwia realizację celu dla jakiego ten obowiązek został nałożony na podmioty zajmujące się gospodarką odpadami. Zasadnie także Sąd I instancji podzielił stanowisko organów, że także cel prewencyjny kary przemawiał za odmową zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 p.p.s.a. Jest to jeden z podstawowych celów każdego środka represyjnego wymierzanego za stwierdzone naruszenie. Każdy podmiot profesjonalnie zajmujący się daną działalności winien tak zorganizować pracę zakładu, aby każda awaria, w tym brak sprawnego systemu wizualnego była niezwłocznie wykrywana i usuwana. Już brak podstaw do przyjęcia, że naruszenie braku sprawnego systemu wizualnego w realiach niniejszej sprawy nie może być uznane za znikome naruszenie prawa zwalnia z obowiązku ustalenia drugiej przesłanki określonej w art. 189f ust. 1 pkt 1 tj. dokładnego ustalenia daty zaprzestania tego naruszenia.
Mając powyższe na uwadze, uznając, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art.184 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku.