I OSK 1004/12

Naczelny Sąd Administracyjny2012-08-30
NSAAdministracyjneŚredniansa
informacja publicznadostęp do informacjiniewykonanie wyrokugrzywnasądy administracyjneWojewodaskarga kasacyjnaprawo prasowe

NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA, uznając, że organ administracji nie pozostawał w zwłoce w wykonaniu wyroku zobowiązującego do udostępnienia informacji publicznej, gdyż zaproponował alternatywny sposób dostępu do dokumentów.

Skarżący kasacyjnie domagał się wymierzenia Wojewodzie grzywny za niewykonanie wyroku zobowiązującego do udostępnienia informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo poinformował o niemożności sporządzenia odpisów z uwagi na dużą objętość dokumentów i zaproponował wgląd do akt w siedzibie organu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA i wskazując, że organ wykonał wyrok poprzez zaproponowanie alternatywnego sposobu dostępu do informacji zgodnie z ustawą o dostępie do informacji publicznej.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej W.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na niewykonanie przez Wojewodę Mazowieckiego wyroku zobowiązującego do udostępnienia informacji publicznej. Skarżący domagał się wymierzenia Wojewodzie grzywny za niewykonanie wyroku, argumentując, że organ nie udostępnił mu żądanych dokumentów w formie odpisów, a jedynie proponował wgląd do akt. Wojewoda Mazowiecki argumentował, że ze względu na ogromną ilość dokumentów (6 tomów akt), sporządzenie odpisów było technicznie niemożliwe, i zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, powiadomił skarżącego o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji w żądanej formie oraz wskazał na możliwość wglądu do dokumentów w siedzibie organu. Skarżący nie skorzystał z tej możliwości, co doprowadziło do umorzenia postępowania przez Wojewodę. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej są nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że art. 154 § 1 p.p.s.a. (dotyczący grzywny za niewykonanie wyroku) został przez WSA zastosowany, jednakże sąd nie dopatrzył się po stronie organu bezczynności. NSA stwierdził, że Wojewoda wykonał wyrok z dnia 28 września 2010 r., gdyż zaproponował alternatywny sposób udostępnienia informacji publicznej (wgląd do dokumentów), co jest zgodne z prawem, zwłaszcza gdy żądana informacja ma dużą objętość. Brak reakcji skarżącego na propozycję organu skutkował umorzeniem postępowania, a nie bezczynnością organu. Sąd oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie pozostaje w zwłoce, jeśli zaproponuje alternatywny sposób udostępnienia informacji publicznej (np. wgląd do akt) zgodnie z ustawą o dostępie do informacji publicznej, a wnioskodawca nie skorzysta z tej możliwości.

Uzasadnienie

Organ wykonał wyrok, informując o niemożności sporządzenia odpisów z powodu dużej ilości dokumentów i wskazując na możliwość wglądu do akt. Brak reakcji wnioskodawcy na tę propozycję skutkował umorzeniem postępowania, a nie bezczynnością organu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (5)

Główne

p.p.s.a. art. 154 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepis materialnoprawny określający przesłanki wymierzenia grzywny organowi administracji publicznej za niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

u.d.i.p. art. 14 § 2

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Reguluje postępowanie w przypadku braku możliwości udostępnienia informacji publicznej w sposób lub formie określonych we wniosku, wskazując na powiadomienie wnioskodawcy i możliwość umorzenia postępowania.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 154 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy sytuacji, gdy organ rozpatrzy wniosek po wniesieniu skargi o wymierzenie grzywny.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do oddalenia skargi kasacyjnej.

u.d.i.p. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do wglądu do dokumentów urzędowych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ administracji wykonał wyrok poprzez zaproponowanie alternatywnego sposobu udostępnienia informacji publicznej (wgląd do dokumentów) zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p., co wyklucza zwłokę. Sąd pierwszej instancji zastosował art. 154 § 1 p.p.s.a., oceniając stan faktyczny i stwierdzając brak podstaw do wymierzenia grzywny.

Odrzucone argumenty

Niewykonanie przez Wojewodę Mazowieckiego wyroku WSA z dnia 28 września 2010 r. i niezastosowanie art. 154 § 1 i § 6 p.p.s.a. Niewłaściwe zastosowanie przez WSA art. 154 § 3 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie go w sytuacji, gdy Wojewoda rozpatrzył wniosek po wniesieniu skargi.

Godne uwagi sformułowania

Sąd zastosował powyższy przepis, jednak uczynił to w sposób inny, niż oczekiwany przez stronę skarżącą. W tym miejscu podkreślić wypada, że WSA nie miał podstaw do zastosowania art. 154 § 1 p.p.s.a. w sposób żądany przez skarżącego, gdyż Wojewoda Mazowiecki wykonał wyrok z dnia 28 września 2010 r. W tych okolicznościach, ponieważ W.S. nie skorzystał z określonego przez Wojewodę sposobu zapoznania się z dokumentacją, to w istocie można mówić o bezczynności w realizacji przysługującego prawa dostępu do informacji publicznej.

Skład orzekający

Irena Kamińska

przewodniczący

Izabella Kulig - Maciszewska

członek

Jerzy Solarski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja obowiązku udostępniania informacji publicznej w przypadku dużej objętości dokumentów oraz stosowania art. 154 p.p.s.a. w kontekście wykonania wyroku sądu administracyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji niewykonania wyroku zobowiązującego do udostępnienia informacji publicznej w formie odpisów, gdy organ proponuje wgląd.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje praktyczne problemy związane z dostępem do informacji publicznej i egzekwowaniem wyroków sądowych, co jest istotne dla prawników procesowych i urzędników.

Czy organ musi udostępnić kserokopie wszystkich dokumentów? NSA wyjaśnia granice dostępu do informacji publicznej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I OSK 1004/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2012-08-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-04-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Irena Kamińska /przewodniczący/
Izabella Kulig - Maciszewska
Jerzy Solarski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1660/11 - Wyrok WSA w Warszawie z 2012-01-24
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 154 par. 1 i 3, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska sędzia del. NSA Jerzy Solarski (spr.) Protokolant Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1660/11 w sprawie ze skargi W.S. na niewykonanie przez Wojewodę Mazowieckiego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2010 r. o sygn. akt II SAB/Wa 159/10 oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2012 r. sygn. II SA/Wa 1660/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA), po rozpoznaniu sprawy ze skargi W.S. na niewykonanie przez Wojewodę Mazowieckiego wyroku WSA z dnia 28 września 2010 r. sygn. akt II SAB/Wa 159/10 – skargę oddalił.
W uzasadnieniu przedstawiono następującą argumentację faktyczną i prawną: W.S. w skardze z 20 czerwca 2011 r. domagał się wymierzenia Wojewodzie Mazowieckiemu grzywny za niewykonanie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt II SAB/Wa 159/10. Na mocy tego orzeczenia Wojewoda Mazowiecki został zobowiązany do rozpatrzenia w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, wniosku W.S. z 27 kwietnia 2010 r. o udostępnienie informacji publicznej, poprzez udostępnienie kompletu dokumentów z doraźnej kontroli przeprowadzonej przez Wojewodę Mazowieckiego w Starostwie Powiatowym w W., a także udostępnienia kompletu dokumentów z innych kontroli, jeśli takie były w tym starostwie wcześniej lub później przeprowadzane. Skarżący podał, że dwukrotnie wzywał Wojewodę do wykonania wyroku, jednakże organ informując o przeprowadzonych kontrolach nie przesłał odpisu dokumentów podając, że może udostępnić skarżącemu te dokumenty poprzez wgląd do ich treści w siedzibie organu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie wskazując, że z treści uzasadnienia wyroku WSA z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt II SAB/Wa 159/10 wynika, że dostęp do informacji publicznej realizowany jest w pierwszej kolejności przez wgląd do dokumentów urzędowych. Oznacza to, że skarżący swoje prawo do informacji publicznej może zrealizować udając się do organu w celu zapoznania się z treścią dokumentów. Pismem z dnia 18 stycznia 2011 r. powiadomiono W.S., że żądana informacja publiczna może zostać udostępniona w formie wglądu do dokumentów urzędowych. Poinformowano także, że dokumentacja z kontroli przeprowadzonych w W. w latach 2002 – 2009 znajduje się u Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego i stanowi 6 tomów akt, co odpowiada 0,7 mb. Skarżącego poinformowano również, że jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób wskazany w powiadomieniu, to postępowanie o udostępnienie informacji zostanie umorzone. W.S. w zakreślonym terminie nie złożył do organu wniosku o udostępnienie informacji, natomiast w dniu 31 stycznia 2011 r. złożył skargę na bezczynność organu w przedmiocie nieudzielenia w pełni informacji publicznej żądanej wnioskiem z 27 kwietnia 2010 r.; skarga ta została odrzucona postanowieniem WSA z dnia 23 maja 2011 r., sygn. akt II SAB/Wa 82/11. Po zakończeniu tej sprawy skarżący ponownie pismem z dnia 8 września 2011 r. został poinformowany o przeprowadzonych w Starostwie kontrolach oraz o braku możliwości wykonania odpisów dokumentów z tych kontroli. Jednocześnie została W.S. udzielona informacja, że dostęp do informacji publicznej może zrealizować w postaci wglądu do dokumentów urzędowych. Wnioskodawca został również pouczony, że jeżeli w ciągu 14 dni od powiadomienia nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób wskazany w powiadomieniu, to postępowanie o udostępnienie informacji zostanie umorzone. Ponieważ we wskazanym terminie W.S. nie wystąpił do Wojewody Mazowieckiego o udostępnienie informacji publicznej zarówno w postaci wglądu do dokumentów urzędowych oraz wykonania kserokopii akt, dlatego Wojewoda w dniu 5 października 2011 r. wydał decyzję o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej. Od tej decyzji skarżący nie złożył odwołania.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA oddalił skargę stwierdzając, że wyrok z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt II SAB/Wa 159/10, uprawomocnił się w dniu 27 listopada 2010 r., zaś w dniu 10 stycznia 2011 r. zostały do organu zwrócone akta administracyjne sprawy. Z tego powodu pismo skarżącego z dnia 3 stycznia 2011 r., w którym domagał się od Wojewody Mazowieckiego wykonania wyroku, było przedwczesne. Wojewoda pismem z dnia 18 stycznia 2011 r. poinformował W.S. o znacznej objętości podlegających udostępnieniu dokumentów i sugerując aby zapoznał się z nimi na miejscu. Zatem od tego momentu organ nie jest w zwłoce w wykonaniu wyroku, albowiem poinformował o niemożności sporządzenia tak znacznej ilości kserokopii wskazując jednocześnie na inną formę udostępnienia żądanej informacji. Pomimo wyraźnego pouczenia o skutkach braku odpowiedzi, skarżący nie odpowiedział na to pismo. W tym momencie, to nie organ, ale skarżący pozostaje w bezczynności w realizacji wyroku z dnia 28 września 2010 r., gdyż zamiast współdziałać z Wojewodą, W.S. w dniu 31 stycznia 2011 r. wniósł skargę do WSA na bezczynność organu w przedmiocie nieudzielenia w pełni żądanej wnioskiem z 27 kwietnia 2010 r. informacji publicznej. Skarga ta została odrzucona postanowieniem WSA z dnia 23 maja 2011 r., sygn. akt II SAB/Wa 82/11, wobec rozstrzygnięcia tej sprawy prawomocnym wyrokiem z dnia 28 września 2010 r. Dopiero po zakończeniu tej sprawy skarżący pismem z dnia 6 czerwca 2011 r. ponownie zwrócił się do organu o wykonanie wyroku z dnia 28 września 2010 r., abstrahując od treści pisma organu z dnia 18 stycznia 2011 r. W odpowiedzi Wojewoda Mazowiecki (pismo z dnia 8 września 2011 r.) ponownie wskazał na brak możliwości wykonania kserokopii żądanych dokumentów, z uwagi na ich bardzo dużą ilość i zaproponował zapoznanie się z dokumentami w siedzibie organu, pouczając jednocześnie o treści art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ponowny brak odpowiedzi ze strony skarżącego spowodował wykonanie przez Wojewodę Mazowieckiego dyspozycji art. 14 ust. 2 wskazanej wyżej ustawy i wydanie w dniu 5 października 2011 r. decyzji umarzającej postępowanie w niniejszej sprawie. Dlatego kwestia udzielenia skarżącemu informacji publicznej, której domagał się we wniosku z dnia 27 kwietnia 2010 r. i której dotyczył prawomocny wyrok WSA z dnia 28 września 2010 r., została ostatecznie załatwiona decyzją Wojewody Mazowieckiego z dnia 5 października 2011 r., na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zatem o bezczynności można mówić w odniesieniu do skarżącego, skoro nie odpowiedział na pismo organu z dnia 18 stycznia 2011 r. i następnie nie udzielił odpowiedzi na kolejne pismo z dnia 8 września 2011 r. Brak odpowiedzi na pierwsze z tych pism uprawiał do wydania decyzji w trybie art. 14 wskazanej ustawy, a mimo to organ nie wykorzystał wówczas swojego uprawnienia, ponawiając wcześniejszą propozycję, co do sposobu udostępnienia żądanej informacji publicznej.
W skardze kasacyjnej W.S, reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając:
1. naruszenie prawa materialnego, art. 174 pkt 1) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej określanej jako p.p.s.a./, polegające na niewłaściwym zastosowaniu przez WSA art. 154 § 1 p.p.s.a. objawiającym się niezastosowaniem w ogóle tego przepisu i skutkującym oddaleniem skargi - pomimo zaistnienia wszystkich przesłanek określonych w tym przepisie, tj. niewykonania przez Wojewodę Mazowieckiego wyroku WSA z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt II SAB/Wa 159/10 uwzględniającego skargę W. S. oraz dokonania przez skarżącego uprzedniego wezwania Wojewody Mazowieckiego do wykonania tego wyroku - i w konsekwencji niewymierzenie Wojewodzie Mazowieckiemu grzywny w związku z niewykonaniem przez ten organ wyroku z dnia 28 września 2010 r. oraz niezastosowanie art. 154 § 6 p.p.s.a. i niewymierzenie Wojewodzie Mazowieckiemu grzywny w związku z niewykonaniem przez Wojewodę Mazowieckiego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2010 r.,
2. naruszenie prawa materialnego polegającego na niewłaściwym zastosowaniu przez WSA art. 154 § 3 p.p.s.a. objawiającym się niezastosowaniem w ogóle tego przepisu i skutkującym oddaleniem skargi - w okolicznościach, w których Wojewoda Mazowiecki rozpatrzył wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej już po wniesieniu skargi z 21 czerwca 2011 r. zawierającej wniosek o wymierzenie grzywny.
Na tych podstawach, na podstawie art. 188 p.p.s.a., sformułowano wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi w ustalonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stanie faktycznym - poprzez wymierzenie Wojewodzie Mazowieckiemu grzywny w związku z niewykonaniem przez Wojewodę Mazowieckiego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2010 r., ewentualnie - na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, przy zasądzeniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie, pomimo zaistnienia wszystkich wymaganych prawem okoliczności, WSA oddalił skargę W. S. o wymierzenie grzywny Wojewodzie Mazowieckiemu, czym w sposób oczywisty naruszył prawo. Ustalony przez WSA stan faktyczny potwierdził całkowitą zasadność skargi i pozwalał na orzeczenie o wymierzeniu Wojewodzie Mazowieckiemu grzywny. Skarżący zarzucił wadliwość zaskarżonego wyroku polegającą na niewłaściwym zastosowaniu, a właściwie niezastosowaniu w ogóle przez Sąd art. 154 § 1 p.p.s.a., co stanowi naruszenie prawa materialnego i stanowi podstawę skargi kasacyjnej zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, art. 154 § 1 p.p.s.a. choć umieszczony w ustawie zawierającej przepisy proceduralne, stanowi materialnoprawną podstawę wymierzenia grzywny organowi administracji, który nie wykonał wyroku sądowego /tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2006 r., II GSK 35/06, LEX nr 209715/. Chociaż art. 174 p.p.s.a. wyraźnie o tym nie stanowi, to naruszenie prawa materialnego może także polegać na niezastosowaniu tego przepisu prawa, który powinien być w sprawie zastosowany. W stanie faktycznym ustalonym przez WSA istniały podstawy do dokonania subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod przepis art. 154 § 1 p.p.s.a. Odnosząc się do poszczególnych przesłanek wymienionych w art. 154 § 1 p.p.s.a., błędnie niezastosowanym przez Sąd stwierdzono, że niewykonanie przez Wojewodę Mazowieckiego wyroku z dnia 28 września 2010 r. w sprawie II SAB/Wa 159/10 w terminie określonym w tym wyroku miało obiektywnie miejsce i zostało przez Sąd stwierdzone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Wojewoda Mazowiecki otrzymał prawomocny wyrok wraz z aktami sprawy w dniu 10 stycznia 2011 r. i nie dotrzymał 14-dniowego terminu do załatwienia sprawy, określonego w wyroku z dnia 28 września 2010 r. Dlatego zostały spełnione wszystkie przesłanki uzasadniające i nakazujące wymierzenie Wojewodzie Mazowieckiemu grzywny z powodu niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r. Zatem Wojewoda Mazowiecki pozostawał przez ponad rok w bezczynności w załatwieniu wniosku, a stan tej bezczynności był ewidentny. Podkreślono, że skarżący złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej wskazując w nim konkretną formę tego udostępnienia (poprzez wydanie odpisów żądanych dokumentów) i w taki sposób wniosek ten powinien być załatwiony. Organ - w przypadku braku możliwości technicznych - mógł zachować się zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 14 ust. 2 tej ustawy. Tymczasem w sposób uporczywy nie udostępniał skarżącemu informacji w żądanej formie, lecz narzucał i wymuszał udostępnienie informacji w formie wglądu do dokumentów, wbrew wnioskowi skarżącego. Wreszcie organ nie wskazał i nie uzasadnił w ogóle, z jakiej przyczyny leżącej po jego stronie niemożliwe jest wykonanie wniosku i nie wykazał, że jest to przyczyna techniczna. Ograniczanie się do wysyłania kolejnych pism o podobnej treści nie może być traktowane jako działanie zmierzające do załatwienia sprawy, a tym bardziej, jako załatwienie sprawy administracyjnej. Skarżący konsekwentnie od samego początku sformułował swój wniosek i przez cały czas jego treści nie zmienił. Brak wyrażenia przez skarżącego zgody na propozycję wglądu do akt jest jasną wskazówką dla organu, że skarżący wniosku co do formy udostępnienia informacji publicznej nie modyfikuje. Pomimo jasnych przesłanek, w jaki sposób wniosek ma być załatwiony, aż do dnia 5 października 2011 r. nie załatwiono sprawy, choć Wojewoda do tego został zobowiązany wspomnianym wyżej wyrokiem WSA.
Naczelny Sąd Administracyjny zważy, co następuje:
skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do przepisu art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny powołanych w skardze kasacyjnej podstaw.
Skarga kasacyjna oparta została na zarzucie naruszenia art. 154 § 1 p.p.s.a. z argumentacją i wnioskiem, że wobec materialnoprawnego charakteru tego przepisu oraz spełnienia przewidzianych nim przesłanek, Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 188 p.p.s.a., powinien rozpoznać skargę i wymierzyć Wojewodzie grzywnę w wysokości przewidzianej w § 6 tego artykułu.
Zgodzić należy się z twierdzeniem, że art. 154 p.p.s.a., aczkolwiek umieszczony jest w akcie stricte procesowym, należy do kategorii przepisów prawa materialnego. Wyrażono w nim bowiem materialnoprawne przesłanki wymierzenia przez sąd grzywny organowi administracji publicznej, jeżeli ten nie wykonuje obowiązków określonych treścią wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Może więc stanowić podstawę zaskarżenia wyroku sądu pierwszej instancji w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. (zob. T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 636; wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2006 r. sygn. II GSK 35/06, wyrok NSA z 1 października 2010 r., sygn. I OSK 1167/10, LexPolonica nr 2399246), a w konsekwencji, przy braku zarzutów naruszenia przepisów postępowania, stanowić podstawę do sformułowania wniosku o rozpoznanie skargi, stosownie do art. 188 p.p.s.a. Niemniej jednak taki scenariusz postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest możliwy tylko w sytuacji, gdy zarzut naruszenia art. 154 § 1 p.p.s.a. jest usprawiedliwiony.
Zgodnie z tym przepisem, w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Art. 154 § 1 p.p.s.a. wyróżnia dwie sytuacje, w których możliwe jest wystąpienie ze skargą o wymierzenie organowi grzywny: pierwsza, gdy uprzednio toczyło się w tej sprawie postępowanie dotyczące bezczynności organu, zakończone prawomocnym wyrokiem zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, a organ nie wywiązuje się z tego obowiązku; przypadek taki w sprawie nie występuje i druga: gdy wydany był w tej sprawie wyrok uchylający lub stwierdzający nieważność aktu lub czynności i po tym wyroku organ orzeczenia nie wykonuje, pozostając w bezczynności.
W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z pierwszą sytuacją, zaś wyrokiem, co do którego sformułowano zarzut niewykonania, jest prawomocny wyrok WSA dnia 28 września 2010 r., sygn. II SAB/Wa 159/10. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, w stanie faktycznym sprawy ustalonym przez WSA, pomimo zaistnienia wszystkich przesłanek określonych w art. 154 § 1 p.p.s.a., przepis ten "w ogóle" nie został zastosowany. Stanowisko to jest błędne a polega na zrównaniu pojęcia niezastosowania normy, z działaniem polegającym na ustaleniu wiążących konsekwencji prawnych oznaczonej regulacji. Tymczasem oddalenie skargi nie oznacza, że WSA nie zastosował przepisu prawa materialnego.
Stosowanie normy jest działaniem szerszym niż określanie skutków prawnych przepisu. Sądowy model stosowania prawa obejmuje: ustalenie obowiązywania i stosowalności określonego przepisu prawa materialnego, ustalenie znaczenia tego przepisu w stopniu dostatecznie precyzyjnym dla potrzeb rozstrzygnięcia, uznanie za udowodnione faktów sprawy, ustalenie konsekwencji prawnych udowodnionych faktów sprawy na podstawie stosowanego przepisu prawa materialnego, wydanie finalnej decyzji sądowego stosowania prawa (zob. szerzej J. Wróblewski, Sądowe stosowanie prawa, Warszawa 1988 r., s. 43). Mając na względzie opisane wyżej elementy sądowego stosowania prawa, nie można zarzucić WSA, jak czyni to skarga kasacyjna, że nie zastosował w ogóle art. 154 § 1 p.p.s.a. Sąd zastosował powyższy przepis, jednak uczynił to w sposób inny, niż oczekiwany przez stronę skarżącą. W.S. oczekiwał uwzględnienia skargi i nałożenia grzywny na Wojewodę Mazowieckiego, natomiast WSA, na podstawie art. 154 p.p.s.a., skargę oddalił. O zastosowaniu tego przepisu świadczy konstatacja, że Sąd nie dopatruje się po stronie organu bezczynności w wykonaniu wyroku. Tym samym WSA odniósł ustalony stan faktyczny do normy art. 154 § 1 p.p.s.a. stwierdzając, że nie daje on podstawy do nałożenia grzywny. Powodem nieuwzględnienia skargi była odmienna od stanowiska skarżącego ocena faktów mających znaczenie dla kwestii wykonania wyroku, a różna ocena okoliczności faktycznych nie uzasadniania twierdzenia o niezastosowaniu przez Sąd regulacji prawa materialnego.
W tym miejscu podkreślić wypada, że WSA nie miał podstaw do zastosowania art. 154 § 1 p.p.s.a. w sposób żądany przez skarżącego, gdyż Wojewoda Mazowiecki wykonał wyrok z dnia 28 września 2010 r., sygn. II SAB/Wa 159/10. Po otrzymaniu orzeczenia zobowiązującego do udostępnienia informacji publicznej pismem z dnia 18 stycznia 2011 r. poinformował W.S. o znacznej objętości podlegających udostępnieniu dokumentów i w związku z tym przedstawił stronie alternatywny sposób udostępnienia żądanej informacji, poprzez wgląd do dokumentów w urzędzie. Organ zrealizował więc dyspozycję art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2001 r., Nr 112, poz. 1198 ze zm.; zwana dalej u.d.i.p.). Według treści tego przepisu, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się. Zaznaczyć też należy, że w myśl przepisu art. 3 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do wglądu do dokumentów urzędowych. Wojewoda nie pozostawał więc w zwłoce z realizacją obowiązku udostępnienia informacji publicznej, skoro przedstawił przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem /powielenie 6 tomów akt, co odpowiada 0,7 mb./ i jednocześnie wskazał sposób niezwłocznego jej udostępnienia. Przedstawione przyczyny, a więc znaczna ilość dokumentów do powielenia, w zupełności usprawiedliwiały powołanie się na art. 14 ust. 2 u.d.i.p. W tych okolicznościach, ponieważ W.S. nie skorzystał z określonego przez Wojewodę sposobu zapoznania się z dokumentacją, to w istocie można mówić o bezczynności w realizacji przysługującego prawa dostępu do informacji publicznej. Wszystko to prowadzi do wniosku, że organ wykonał wyrok z dnia 28 września 2010 r., sygn. II SAB/Wa 159/10.
Skarga kasacyjna formułuje również zarzut naruszenia art. 154 § 3 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu i oddalenie skargi w okolicznościach, w których Wojewoda Mazowiecki rozpatrzył wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej już po wniesieniu skargi z 21 czerwca 2011 r., a wykonanie polegało na wydaniu w dniu 5 października 2011 r. decyzji o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji. Także i ten zarzut jest nieusprawiedliwiony, gdyż wykonanie obowiązku nałożonego przez Sąd nastąpiło z chwilą przedstawienia skarżącemu możliwego do zrealizowania bez przeszkód technicznych sposobu udostępnienia informacji publicznej. Natomiast wydanie decyzji administracyjnej w dniu 5 października 2011 r. miało walor wyłącznie formalnoprawny. Skutki decyzji administracyjnej nie miały wpływu na pozbawienie czy ograniczenie konstytucyjnego prawa dostępu do informacji, określanej jako publiczna. Decyzja o umorzeniu postępowania zakończyła postępowanie bez rozstrzygania o istocie sprawy. Na taki sposób zakończenia miała wpływ postawa skarżącego, który nie skorzystał ze stworzonych przez organ możliwości zapoznania z żądaną w trybie u.d.i.p. dokumentacją. Dlatego też WSA nie naruszył art. 154 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, gdyż wykonanie wyroku nastąpiło przed wniesieniem skargi, czego potwierdzeniem jest pismo mające oparcie w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. powiadamiające o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazujące sposób oraz formy, w jakiej informacja może zostać udostępniona niezwłocznie.
Z tych przyczyn, skoro zarzuty skargi okazały się nieusprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił, na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika z urzędu należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 250 – 261 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI