III OSK 1425/23

III OSK 1425/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Paweł Mierzejewski /sprawozdawca/
Rafał Stasikowski
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SA/Kr 1496/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2023-01-31
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 2, art. 16 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2022 poz 574
art. 276 ust. 3, art. 305
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 156 § 1 i § 2, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Fundacji [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 1496/22 w sprawie ze skargi Fundacji [...] na decyzję Rektora [...] w [...] z dnia 27 października 2022 r. znak [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. prostuje z urzędu wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 1496/22 w ten sposób, że w wierszu dwunastym po słowie "[...]" wpisuje słowo "[...]", a w wierszu trzynastym po słowie "roku" wpisuje "znak [...]"; 2. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: "WSA w Krakowie" albo "Sąd pierwszej instancji") wyrokiem z dnia 31 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 1496/22, oddalił skargę Fundacji [...] z siedzibą w [...] (dalej: "skarżąca" albo "skarżąca kasacyjnie") na decyzję Rektora [...] w [...] (dalej: "Rektor [...]" albo "organ") z dnia 27 października 2022 r. znak Rb-D.0162-30-1/22 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Pismem z dnia 14 października 2022 r. skarżąca wystąpiła do Rektora [...] z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, tj. "pisma z dnia 23 marca 2020 r. Dziekana Wydziału [...], skierowanego wówczas do Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów, o przebiegu procedury wyjaśniającej przeprowadzonej przez Rzecznika Dyscyplinarnego Uczelni, dotyczącej zarzutów wobec Pani [...] - zgłoszonych przez Pana [...] - w zawiadomieniu z dnia 30 października 2015 r. (zarzuty o charakterze dyscyplinarnym)."
Rektor [...] decyzją z dnia 27 października 2022 r. znak Rb-D.0162-30-1/22 odmówił udostępnienia żądanej informacji publicznej. W podstawie prawnej wydanej decyzji organ wskazał art. 16 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902), dalej jako "u.d.i.p." oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r, poz. 2000), dalej jako "k.p.a.".
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ podał, że [...] w [...] (dalej: "[...]"), jako uczelnia jest podmiotem publicznym. W myśl art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego. Tym samym odpowiedzialnym za udostępnienie informacji publicznej oraz odmowę udostępnienia jest Rektor [...] jako organ uprawniony do jej reprezentacji.
W ocenie Rektora [...] pismo z dnia 23 marca 2020 r. Dziekana [...], skierowane do Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów, dotyczy postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przez Rzecznika Dyscyplinarnego Uczelni i stanowi informacją publiczną. Organ wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepisy tej ustawy mają zastosowanie jeżeli nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji, będących informacjami publicznymi. Zatem norma art. 1 ust. 2 u.d.i.p. wyłącza zastosowanie przepisów u.d.i.p. w przypadku istnienia regulacji szczególnych o dostępie do informacji publicznych. W opinii Rektora [...] powołany przepis należy rozumieć w ten sposób, że wyłącza on u.d.i.p. w zakresie, w jakim inna szczególna ustawa reguluje ten dostęp, a pozwala na jej stosowanie tam, gdzie ustawa szczególna nie reguluje kwestii dostępności do informacji publicznych.
Ponadto organ zaznaczył, że zgodnie z art. 305 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r., poz. 574 ze zm.) do postępowań w sprawach odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli akademickich w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Kodeks postępowania karnego. Z przepisów Kodeksu postępowania karnego wynika natomiast, że możliwość wglądu w dokumenty dotyczące spraw z zakresu postępowania dyscyplinarnego nauczycieli akademickich, w tym również dostęp do informacji publicznej, który zawarty jest w tych aktach, ma ograniczony krąg osób. Dodatkowo ze względu na fakt, że pismo, którego dotyczy wniosek, zawiera informacje o postępowaniu prowadzonym przez Rzecznika Dyscyplinarnego, jego treść nie podlega ujawnieniu w trybie u.d.i.p. Zgodnie natomiast z art. 276 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w zakresie postępowania dyscyplinarnego udostępnieniu podlegają wyłącznie informacje o prawomocnym orzeczeniu kary dyscyplinarnej (jeżeli oczywiście takie orzeczenie zostało wydane), które zamieszcza się w systemie, o którym mowa w art. 342 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
W skardze na powyższą decyzję odmowną skierowanej do WSA w Krakowie skarżąca podniosła zarzuty naruszenia:
1) art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., w zakresie w jakim z przepisów tych wynikają wymagania wobec decyzji, a zwłaszcza jej uzasadnienia, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na:
a. wewnętrznej sprzeczności, tj. wydaniu decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej wskutek przyjęcia, że żądana informacja nie podlega udostępnieniu na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej;
b. zaniechaniu w istocie uzasadnienia, dlaczego wskazany przez organ przepis art. 305 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce w zw. z art. 156 § 1 ustawy - Kodeks postępowania karnego miałyby stanowić podstawę do przyjęcia, że zastosowanie znajdą inne zasady i inny tryb udostępnienia informacji publicznej, w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.d.i.p.;
c. braku odniesienia się w sposób skonkretyzowany do przedmiotu i zakresu informacji, która miałaby podlegać udostępnieniu,
- wskazane uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż wskutek lakonicznego i niewystarczającego uzasadnienia zaskarżanej decyzji organ doszedł do błędnego rozstrzygnięcia, że żądana informacja publiczna nie może zostać udostępniona, a w konsekwencji w sposób błędny wydał zaskarżoną decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej;
2) art. 16 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 u.d.i.p., w zakresie w jakim przepisy te stanowią podstawę do odmowy udostępnienia informacji publicznej oraz stanowią o tym, że przepisy u.d.i.p. nie naruszają przepisów innych ustaw, regulujących odmiennie zasady i tryb dostępu do informacji publicznej, poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że w przypadku uznania przez organ, że wówczas, gdy zastosowanie znajdują przepisy innych ustaw (lex specialis), to istnieje podstawa do wydania decyzji administracyjnej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., podczas gdy wówczas nie ma podstawy prawnej do wydania takiego rozstrzygnięcia;
3) art. 1 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 305 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce w zw. z art. 156 § 1 ustawy - Kodeks postępowania karnego, w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że przepisy u.d.i.p. nie naruszają przepisów innych ustaw, odmiennie regulujących zasady i tryb dostępu do informacji publicznej, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że art. 305 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce oraz art. 156 § 1 ustawy - Kodeks postępowania karnego określają odmienne zasady dostępu do informacji publicznej, podczas gdy przepisy te nie regulują sposobu udostępnienia informacji publicznej, ale odnoszą się do uprawnień procesowych stron postępowania dyscyplinarnego.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.
Powołanym na wstępie wyrokiem, sygn. akt II SA/Kr 1496/22, Sąd pierwszej instancji oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", stwierdził, że ze względu na postawione zarzuty, poczynić należy obszerne uwagi natury ogólniejszej, co stanowi informację publiczną. Sąd meriti wskazał m.in., iż charakter informacji publicznej mają również informacje niewytworzone przez wskazane podmioty, lecz do nich się odnoszące. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów nie tylko bezpośrednio zredagowanych i wytworzonych przez wskazany podmiot. Przymiot taki posiada także treść dokumentów, których podmiot używa do zrealizowania powierzonych mu prawem zadań. Bez znaczenia przy tym jest, w jaki sposób dokumenty znalazły się w posiadaniu adresata wniosku oraz to czy znajdują się one w posiadaniu także innego podmiotu. Ważne jedynie jest to, by dokumenty takie służyły realizowaniu zadań publicznych przez tego adresata wniosku i odnosiły się do niego bezpośrednio. Informacja publiczna obejmuje przy tym swoim znaczeniem szerszy zakres pojęciowy niż dokumenty urzędowe.
Sąd pierwszej instancji zauważył, że wnioskowana przez skarżącą informacja stanowi informację publiczną, a Rektor [...] jest podmiotem obowiązanym do jej udostępnienia. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przewidziane u.d.i.p. zasady udostępniania informacji publicznej nie mają zastosowania jednak w każdym przypadku. Nie mają one zastosowania wówczas, gdy stosownie do art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepisy innych ustaw określają odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. W odniesieniu do informacji publicznych zawartych w aktach postępowania dyscyplinarnego prowadzonego w stosunku do pracowników naukowych (postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez rzecznika dyscyplinarnego), zasady dostępu do tych informacji regulują przepisy innych ustaw niż u.d.i.p. Tymi ustawami są ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 574 ze zm.), dalej jako "P.s.w." (winno być "Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce" – uwaga Naczelnego Sądu Administracyjnego) oraz ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1375), dalej jako "k.p.k.". Jednocześnie w związku z tym, że P.s.w. nie zawiera szczegółowej regulacji dotyczącej dostępu do akt sprawy postępowania dyscyplinarnego (postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez rzecznika dyscyplinarnego) oraz do informacji publicznej zawartych w tych aktach, dlatego też w tym zakresie, na podstawie art. 305 P.s.w. w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego, z wyłączeniem art. 82.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że zgodnie z art. 156 § 1 k.p.k. stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Informacje o aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu teleinformatycznego, jeżeli względy techniczne nie stoją temu na przeszkodzie. Ponadto stosownie do orzecznictwa sądowoadministracyjnego chociaż przepis nie stanowi tego expressis verbis należy przyjąć, że dotyczy on akt sądowych zarówno toczącego się, jak i zakończonego postępowania. Art. 156 § 5 i 5a odnoszą się z kolei do postępowania przygotowawczego. Przepisy art. 156 § 1, 5 i 5a k.p.k. adresowane są bowiem w stosunku do wszystkich potencjalnych adresatów, a nie tylko wobec stron postępowania karnego, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego. Są one przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. i nie ma do nich zastosowania u.d.i.p. Zdaniem Sądu pierwszej instancji zatem podstawą do ewentualnego udzielenia dostępu do informacji publicznej (a nie do akt sprawy) lub odmowy tego dostępu są wskazane przepisy k.p.k. Z powyższych przepisów natomiast wynika, że dostęp do informacji zawartych jest ograniczony do stron pełnomocników czy przedstawicieli ustawowych. Za zgodą informacje te mogą być udostępnione również innym osobom. W tym zakresie jednak Rektor [...] nie udostępnił wnioskowanej informacji wskazując, że udostępnieniu podlegają wyłącznie informacje o prawomocnym orzeczeniu kary dyscyplinarnej.
W ocenie Sądu pierwszej instancji w postępowaniu organu nie można doszukać się wewnętrznej sprzeczności, na którą wskazuje skarżąca. W istocie wnioskowana w niniejszej sprawie informacja jest udostępniana, co wynika z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. w zw. art. 305 P.s.w. na zasadach przewidzianych w k.p.k. Zdaniem Sądu pierwszej instancji bezzasadne jest także twierdzenie skarżącej, że przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (winno być "Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce" – uwaga Naczelnego Sądu Administracyjnego) oraz ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego nie regulują zasad dostępu do informacji publicznej, ale odnoszą się jedynie do uprawnień procesowych stron postępowania dyscyplinarnego. Tymczasem przepisy u.d.i.p. nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Zdaniem Sądu pierwszej instancji oznacza to, że przepisów tej ustawy nie stosuje się wyłącznie wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. Przepisami takimi są m.in. powołany przepis art. 156 k.p.k., który przyznaje stronom, obrońcom, pełnomocnikom, przedstawicielom ustawowym i podmiotowi określonemu w art. 416 k.p.k. prawo dostępu do akt sprawy sądowej oraz możność sporządzania odpisów Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępniane również innym osobom. Jednocześnie regulacje zawarte w k.p.k. stanowią w sposób zupełny i zamknięty o zasadach udostępnienia akt postępowania karnego i znajdujących się w nich informacji publicznych, tak na etapie postępowania przygotowawczego, jak i sądowego (a wraz z innymi przepisami także do akt postępowania już zakończonego). Przy czym przepisy art. 156 § 1, § 5 i § 5a k.p.k. adresowane są do każdego (do wszystkich), a więc nie tylko do stron postępowania karnego, o czym przesądza m.in. treść zdania drugiego art. 156 § 5 k.p.k., z której wynika, iż akta mogą być w wyjątkowych sytuacjach udostępnione innym niż stronom (obrońcom, pełnomocnikom, przedstawicielom ustawowym) osobom. Przepisy te więc znajdują odpowiednie zastosowanie również do zasad dostępu do informacji publicznej.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji nie jest także uzasadniony postawiony w skardze zarzut naruszenia art. 16 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Przy czym art. 16 ust. 1 u.d.i.p. ma zastosowanie wówczas, gdy podmiot obowiązany do udostępnienia informacji odmawia udzielenia informacji lub umarza postępowanie, a przy tym spełniony jest ponadto warunek przedmiotowy (informacja ma charakter informacji publicznej) i podmiotowy (podmiot jest zobowiązany do udzielenia informacji). W formie decyzji organ jest obowiązany załatwić sprawę gdy odmawia udzielenia informacji publicznej lub umarza postępowania, również wówczas, gdy ocena możliwości udostępnienia informacji publicznej dokonywana jest w oparciu o przepisy innych ustaw, tak jak ma to miejsce na gruncie niniejszej sprawy.
Według Sądu pierwszej instancji zasadnie zatem Rektor [...] - po ustaleniu, że wnioskowana informacja stanowi informację publiczną, która nie podlega udostępnieniu - wydał, w oparciu o art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzję odmowną w zakresie żądania wniosku.
Skargę kasacyjną od zapadłego w dniu 31 stycznia 2023 r. wyroku o sygn. akt II SA/Kr 1496/22 wniosła skarżąca zaskarżając wydane orzeczenie w całości.
Skarżąca kasacyjnie wydanemu orzeczeniu zarzuciła:
I. stosownie do art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., w zakresie w jakim przepisy te określają kompetencje sądu administracyjnego związane z kontrolą legalności decyzji administracyjnej, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieznajdującym podstaw przyjęciu przez WSA w Krakowie, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, podczas gdy zaskarżona decyzja narusza art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. wskutek:
a) wewnętrznej sprzeczności, tj. wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej wskutek przyjęcia, że żądana informacja nie podlega udostępnieniu na podstawie u.d.i.p.;
b) zaniechaniu w istocie uzasadnienia, dlaczego wskazany przez organ przepis art. 305 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce w zw. z art. 156 § 1 Kodeksu postępowania karnego miałyby stanowić podstawę do przyjęcia, że zastosowanie znajdą inne zasady i inny tryb udostępnienia informacji publicznej, w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.d.i.p.;
c) braku odniesienia się w sposób skonkretyzowany do przedmiotu i zakresu informacji, która miałaby podlegać udostępnieniu;
d) braku ustalenia i wykazania, że żądany przez skarżącą dokument w ogóle był częścią akt postępowania dyscyplinarnego;
e) braku ustalenia, czy w sprawie, do której odnosi się żądana przez skarżącą informacja publiczna, zostało wszczęte w ogóle postępowanie dyscyplinarne, a jeśli tak, to czy jeszcze to postępowanie trwa, a jeśli nie - to dlaczego żądana informacja publiczna w dalszym ciągu nie może być udostępniona;
- wskazane uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż WSA w Krakowie powinien był dojść do przekonania, że wskutek lakonicznego i niewystarczającego uzasadnienia zaskarżanej decyzji nie może stanowić skutecznej podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej;
II. stosownie do art. 174 pkt 1 P.p.s.a. - naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) art. 16 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 u.d.i.p., w zakresie w jakim przepisy te stanowią podstawę do odmowy udostępnienia informacji publicznej oraz stanowią o tym, że przepisy u.d.i.p. nie naruszają przepisów innych ustaw, regulujących odmiennie zasady i tryb dostępu do informacji publicznej, poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że w przypadku uznania przez organ, że wówczas, gdy zastosowanie znajdują przepisy innych ustaw (lex specialis), to istnieje podstawa do wydania decyzji administracyjnej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., podczas gdy wówczas nie ma podstawy prawnej do wydania takiego rozstrzygnięcia;
2) art. 16 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 1 ust. 2 u.d.i.p., w zakresie w jakim przepisy te stanowią o tym, że odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w drodze decyzji administracyjnej, zaś przepisy u.d.i.p. nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmiennie zasady i tryb dostępu do informacji publicznej, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na oddaleniu przez WSA w Krakowie skargi na decyzję, podczas gdy decyzja administracyjna niej stanowiła przepisanej prawem formy załatwienia sprawy (w konsekwencji zajętego przez organ stanowiska), co jest przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej;
3) art. 1 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 305 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce w zw. z art. 156 § 1 Kodeksu postępowania karnego, w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, ze przepisy u.d.i.p. nie naruszają przepisów innych ustaw, odmiennie regulujących zasady i tryb dostępu do informacji publicznej, poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieuzasadnionym przyjęciu, że art. 305 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce oraz art. 156 § 1 Kodeksu postępowania karnego znajdą zastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy:
a) wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczył informacji mającej samodzielny i odrębny byt od ewentualnego (potencjalnego) postępowania dyscyplinarnego, dotyczył bowiem zewnętrznej komunikacji uczelni do innego podmiotu (ówczesnej Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów);
b) ani organ, ani WSA w Krakowie nie wykazali, że żądany przez skarżącą dokument był częścią akt postępowania dyscyplinarnego, na jakim etapie było to postępowanie, w końcu zaś - czy już zostało zakończone.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez stwierdzenie nieważności w całości zaskarżonej decyzji. Ponadto wystąpiła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych. Jednocześnie oświadczyła o zrzeczeniu się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
Odpowiadając na skargę kasacyjną pismem z dnia 31 maja 2023 r. Rektor [...] wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Dodatkowo wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej bez przeprowadzania rozprawy.
Zarządzeniem z dnia 5 czerwca 2023 r. wydanym na podstawie art. 66 § 1 P.p.s.a. zwrócono pełnomocnikowi organu wniesioną odpowiedź na skargę kasacyjną pozostawiając jej kserokopię w aktach sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. Nie zachodzi również żadna z przesłanek odrzucenia skargi albo umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli wyroku zaskarżonego skargą kasacyjną.
Przed przystąpieniem do oceny zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej odnotować należy, że zgodnie z treścią art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Co istotne, granice skargi kasacyjnej winny być wyznaczane przez stronę skarżącą kasacyjnie w sposób precyzyjny. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest bowiem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. w tej materii m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2009 r.; sygn. akt II FSK 1688/07). Ważne jest nadto zwrócenie uwagi, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 P.p.s.a., czego potwierdzeniem jest uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, podjęta w pełnym składzie (publ.: ONSAiWSA z 2010 r. nr 1, poz.1). Naczelny Sąd Administracyjny nie może jednak zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać, bądź w inny sposób ich korygować (zob. w tej materii wyrok Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 stycznia 2015 r.; sygn. akt II GSK 2140/13), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2012 r.; sygn. akt I FSK 1679/11).
Podkreślenia również wymaga, że uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej, zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany.
Z kolei dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący kasacyjnie wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (zob. w tej materii m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 maja 2004 r., sygn. akt FSK 6/04, z dnia 26 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1868/12 oraz z dnia 29 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 931/22).
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach wniesioną skargę kasacyjną uznać należy, iż nie było podstaw do jej uwzględnienia, chociaż uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest częściowo błędne.
W złożonej skardze kasacyjnej zgłoszone zostały zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu winny podlegać zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
W ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania w skardze kasacyjnej wskazano jedynie na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a.
Wyjaśnić należy, mając na uwadze ugruntowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko, że wskazane w warstwie opisowej analizowanego zarzutu - jako naruszone - przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 P.p.s.a. mają charakter ogólny (blankietowy). Przepisy te określają kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania i nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie, chcąc powołać się na zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, czy też art. 151 P.p.s.a., zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiane zarzuty z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – Sąd pierwszej instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie tych przepisów jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1701/14). Wymaga przy tym zaakcentowania, że w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, oddalając skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. nie stosował i nie mógł stosować art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., co czyni omawiany zarzut nieskutecznym w zakresie odnoszącym się do tego przepisu, który stanowi, że sąd administracyjny uwzględnia skargę w sytuacji stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponadto zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. art. 151 P.p.s.a. nie mógł okazać się skuteczny gdyż został podniesiony jedynie w korelacji z art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § § 3 k.p.a. Podkreślenia wymaga, ze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stosował przepisy procedury sądowoadministracyjnej, a rozstrzygnięcie zostało oparte na podstawie wyrażonej w art. 151 P.p.s.a. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że sąd administracyjny nie stosuje wprost przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej, stąd też jego związanie tymi przepisami sprowadza się do obowiązku sformułowania oceny prawnej, czy proces podjęcia decyzji stosowania prawa przez organ administracji był prawidłowy. Nie budzi wątpliwości, że sformułowanie tej oceny wymaga odpowiedzi na szereg pytań, pytań takich samych jak te, na które musi odpowiedzieć organ administracji bezpośrednio stosujący te przepisy. To jednak nie wojewódzki sąd administracyjny stosuje te przepisy, lecz posługuje się nimi jedynie, jako swoistą matrycą porównawczą, w celu ustalenia, czy postępowanie organu w tym zakresie jest zgodne z ustalonym porządkiem prawnym (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 1251/21). Uchybienie przez sąd przepisom regulującym postępowanie organów administracji publicznej ma charakter pośredni i wynikać może jedynie z uchybienia przez sąd pierwszej instancji przepisom P.p.s.a. Oznacza to, że procedując wojewódzki sąd administracyjny nie stosuje przepisów k.p.a., lecz kontroluje, czy postępowanie organów odpowiadało tym przepisom. Zatem zasadność zarzutów naruszenia przepisów k.p.a. mogłaby być oceniania jedynie w przypadku zarzucenia Sądowi pierwszej instancji błędnego zastosowania przepisów P.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, odsyłającej we wskazanym zakresie do przepisów k.p.a.
W związku z nieskutecznością podniesionego przez autora skargi kasacyjnej zarzutu w oparciu o drugą podstawę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny w procesie kontroli instancyjnej przyjmuje - jako niezakwestionowany punkt odniesienia - stan faktyczny i jego ocenę przyjęte przez Sąd pierwszej instancji.
Odnosząc się z kolei łącznie i we wzajemnym powiązaniu do zarzutów naruszenia "prawa materialnego" podnieść należy, że przepis art. 1 ust. 2 u.d.i.p., jak i przepis art. 16 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 305 P.s.w. nie mają charakteru materialnoprawnego.
Jak stanowi art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw, określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Z kolei jak stanowi art. 305 P.s.w., w zakresie nieuregulowanym w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego, z wyłączeniem art. 82.
W tym zakresie podkreślić należy, że w doktrynie prawa administracyjnego prawo materialne jest postrzegane w szerszym lub węższym ujęciu. Zdaniem Z. Leońskiego (zob.: Zarys prawa administracyjnego, Warszawa 2004, s. 28) prawo materialne w szerszym znaczeniu obejmuje "prawo ustalające w sposób władczy zachowanie jednostki, ale także tzw. normy zadaniowe dotyczące działalności niewładczej administracji, jej funkcje organizatorskie i tzw. administrację świadczącą". W węższym znaczeniu (sensu stricto) normy prawa materialnego oznaczają "normy zawarte w przepisach prawa administracyjnego powszechnie obowiązującego, które określają treść praw i obowiązków (zachowanie się) ich adresatów". J. Zimmermann (zob.: Prawo administracyjne, Warszawa 2018, s. 89) definiuje normy prawa materialnego jako normy określające "treść uprawnień lub obowiązków, tj. sposób zachowania się swoich adresatów w sferze prawa administracyjnego, przy czym adresatami tymi są podmioty znajdujące się poza administracją publiczną". Na gruncie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zasadne jest przyjęcie wąskiego rozumienia pojęcia prawa materialnego. Należy przy tym podkreślić, że dla określenia charakteru prawnego danego przepisu nie jest istotne, w jakim akcie normatywnym jest on zamieszczony, gdyż elementami decydującymi o charakterze materialnym lub procesowym są treść i cel konkretnego przepisu. Przepisy prawa procesowego stanowią normy instrumentalne, określające drogę i sposób dochodzenia uprawnień wynikających z norm materialnoprawnych, służące realizacji obowiązków i uprawnień określonych normami prawa materialnego (zob. w tej materii m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2023 r.; sygn. akt III OSK 1637/23).
Mając na uwadze powyższe definicje należy uznać, że zacytowane wyżej przepisy mają w swej istocie charakter procesowy, a nie materialny.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego treść omawianych zarzutów rozpatrywana łącznie z uzasadnieniem skargi kasacyjnej daje podstawę do stwierdzenia, że strona skarżąca kasacyjnie kwestionuje ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy, upatrując wadliwość działania Sądu meriti w niewłaściwej ocenie treści wniosku dostępowego i reakcji organu na wniosek o udostępnienie informacji publicznej.
W związku z tym należy przypomnieć, że próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd pierwszej instancji nie może następować przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Jeżeli zatem podmiot skarżący kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, ponieważ wadliwie oceniono treść złożonego wniosku, to zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię nie mógł osiągnąć skutku, a zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie – gdyby nawet istniały podstawy do jego zrekonstruowania - jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. w tej materii m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2013 r.; sygn. akt II GSK 2391/11), gdyż wniosek inicjujący postępowanie o udostępnienie informacji publicznej i podlegający ocenie w tym postępowaniu wchodzi właśnie w zakres stanu faktycznego sprawy. Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych (również jako następstwo ich błędnej wykładni) zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy – jak to miało miejsce w realiach niniejszej sprawy – czyniąc to w ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego, to zarzuty te należy ocenić jako bezskuteczne (zob. w tej materii m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2013 r.; sygn. akt I FSK 1092/12).
W kontekście powyższych rozważań stwierdzić należy, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty określane jako zarzuty naruszenia prawa materialnego nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w świetle treści wniosku dostępowego oraz rozumienia art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji oddalenie skargi było prawidłowe.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w odniesieniu do informacji publicznych zawartych w aktach postępowania dyscyplinarnego prowadzonego w stosunku do pracowników naukowych (postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez rzecznika dyscyplinarnego) zasady dostępu do tych informacji regulują przepisy innych ustawy niż ustawa o dostępie do informacji publicznej. Tymi ustawami są ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.
Wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów z dnia 9 grudnia 2013 r. (sygn. akt I OPS 7/13; publ. ONSAiWSA 2014/3/37), wyjaśnił, że przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Oznacza to, że przepisów tej ustawy nie stosuje się wyłącznie wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. Przepisami takimi są m.in. przepisy art. 156 i art. 321 k.p.k. Przepis art. 156 § 1 k.p.k. prawo dostępu do akt sprawy sądowej oraz możność sporządzania odpisów przyznaje stronom, obrońcom, pełnomocnikom, przedstawicielom ustawowym i podmiotowi określonemu w art. 416 k.p.k. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępniane również innym osobom. Chociaż przepis nie stanowi tego expressis verbis należy przyjąć, że dotyczy on akt sądowych zarówno toczącego się, jak i zakończonego postępowania. Art. 156 § 5 i 5a odnoszą się z kolei do postępowania przygotowawczego. Przepisy art. 156 § 1, 5 i 5a k.p.k. adresowane są w stosunku do wszystkich potencjalnych adresatów, a nie tylko wobec stron postępowania karnego, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego. Są one przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. i nie ma do nich zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej.
Uzasadniając powyższą uchwałę Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na wysoki stopień formalizacji postępowania i dostępu do akt postępowania karnego dla stron i daleko idące odformalizowanie postępowania regulowanego ustawą o dostępie do informacji publicznej. Przyjęcie tym samym, że strona postępowania karnego, której żywotnych interesów dotyczy sprawa, uzyskuje dostęp do akt na zasadach określonych w k.p.k., bardziej sformalizowanych, niż osoby działające w oparciu o art. 10 ustawy o dostępie do informacji publicznej, byłoby naruszeniem zasady równości zapisanej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Całość wywodu Naczelnego Sądu Administracyjnego w ww. uchwale prowadzi do kilku niewątpliwych wniosków. Po pierwsze, przepisy art. 156 § 1, 5 i 5a oraz 5b k.p.k. adresowane są do każdego (do wszystkich), a więc nie tylko do stron postępowania karnego, o czym przesądza m.in. treść zdania drugiego art. 156 § 5 k.p.k., z której wynika, iż akta mogą być w wyjątkowych sytuacjach udostępnione innym niż stronom (obrońcom, pełnomocnikom, przedstawicielom ustawowym) osobom. Po drugie, przepisy te zawierają zamkniętą i zupełną regulację zasad dostępu do akt postępowania karnego i znajdujących się w nich informacji publicznych, tak na etapie postępowania przygotowawczego, jak i sądowego (a wraz z innymi przepisami także do akt postępowania już zakończonego). Po trzecie, powyżej wskazane przepisy k.p.k. stanowią owe "przepisy innych ustaw", o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, określające odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, które w całości wyłączają zastosowanie przepisów tejże ustawy do informacji publicznych znajdujących się w aktach sprawy karnej (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt. III OSK 4343/21 oraz z dnia 18 stycznia 2023 r., sygn. akt III OSK 6466/21).
Jeżeli więc wnioskowana informacja publiczna podlega udostępnieniu w trybie i na zasadach przewidzianych w art. 156 k.p.k., to stosowanie przepisów u.d.i.p. jest wyłączone. Wyłączenie to obejmuje również możliwość wydania decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji w takim przypadku nie było zatem podstawy do wydania decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. W doktrynie prawa wskazuje się, że w sytuacji, gdy zasady i tryb udostępniania informacji publicznej zostały odmiennie określone w innych ustawach w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.d.i.p. właściwą formę załatwienia wniosku dostępowego stanowi zawiadomienie o niedopuszczalności zastosowania trybu wnioskowego udostępnienia informacji publicznej (por. H. Knysiak-Molczyk, Granice prawa do informacji w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, Warszawa 2013, s. 238-239 i G. Sibiga, Prawne formy działania podmiotów udostępniających informację publiczną na żądanie indywidualne [w:] Dostęp do informacji publicznej – rozwój czy stagnacja?, Warszawa 2008, s. 33).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego błędna ocena przez Sąd pierwszej instancji działania podmiotu zobowiązanego w zakresie właściwej formy załatwienia wniosku dostępowego w sytuacji niedopuszczalności zastosowania trybu wnioskowego udostępnienia informacji publicznej z uwagi na istnienie odmiennych przepisów określających zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi nie wpływa jednak na prawidłowość rozstrzygnięcia (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2024 r.; sygn. akt III OSK 3433/23). Stosownie zaś do art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Z dyspozycji tej normy wynika, że oddalenie skargi kasacyjnej jest następstwem uznania jej przez sąd za bezzasadną. Skarga kasacyjna jest bezzasadna także wówczas, gdy samo orzeczenie jest zgodne z prawem, a błędne jest jedynie jego uzasadnienie. Dotyczy to również przypadku, kiedy uzasadnienie prawidłowego orzeczenia jest błędne tylko w części (zob. w tej materii m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 stycznia 2006 r.; sygn. akt I OSK 344/05 i sygn. akt I OSK 345/05 oraz z dnia 17 maja 2011 r.; sygn. akt I OSK 113/11). Orzeczenie odpowiada prawu mimo błędnego uzasadnienia, gdy nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu sentencja nie uległaby zmianie, jak również w sytuacji, gdy w uzasadnieniu wyroku sąd pierwszej instancji dokonał niewłaściwej wykładni przepisów prawa materialnego, brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku, gdy jego sentencja jest prawidłowa (zob. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2011 r.; sygn. akt II GSK 221/10). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w realiach niniejszej sprawy forma decyzji uczyniła realną kontrolę instancyjną odmowy udostępnienia informacji publicznej, jak i kontrolę sądowoadministracyjną. Warto przy tym dodać, że w postępowaniu o udzielenie informacji publicznej nie znajdują zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące trybów nadzwyczajnych, a więc art. 145–163. Skoro tylko w art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej zawarto uregulowanie, że w odpowiednim zakresie stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, to brak jest podstaw prawnych, aby znajdował on szersze zastosowanie. Byłoby to zresztą sprzeczne z celem postępowania o udzielenie informacji publicznej. Jak wskazano w doktrynie prawa, istotą tego postępowania jest jak najszybsze uzyskanie informacji przez wnioskodawcę lub skuteczna odmowa jej udzielenia. Wnioskowana informacja ma określoną wartość w oznaczonym przedziale czasowym. Eliminowanie z obrotu prawnego decyzji odmawiających udzielenia informacji publicznej lub umarzających postępowanie w drodze postępowań nadzwyczajnych nie służyłoby realizacji prawa określonego w art. 61 Konstytucji RP (zob. w tej materii: I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Komentarz do ustawy o dostępie do informacji publicznej, System Informacji Prawnej LEX/el 2024; komentarz do art. 16 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p.).
Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, dlatego też na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O sprostowaniu z urzędu oczywistych omyłek zawartych w sentencji zaskarżonego wyroku orzeczono na podstawie art. 156 § 1 i § 3 P.p.s.a.
Niniejsza sprawa zastała rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 i 3 P.p.s.a., bowiem skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, zaś organ nie zażądał jej przeprowadzenia.