III OSK 1412/23

III OSK 1412/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Rafał Stasikowski
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Oświata
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1959/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-02-10
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1762
art. 42 ust. 6 , art 42 ust. 7 pkt 2, art. 6
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela - t.j.
Dz.U. 2023 poz 40
art. 91 ust. 1 i ust. 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Mazowieckiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1959/22 w sprawie ze skargi Wojewody Mazowieckiego na § 1 pkt 2 w zakresie ust. 2 i ust. 5 uchwały Rady Gminy Michałowice z dnia 22 lipca 2022 r. nr XXXIV/375/2021 w przedmiocie określenia zasad rozliczania tygodniowego wymiaru zajęć nauczycieli 1. uchyla zaskarżony wyrok i stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości; 2. zasądza od Rady Gminy Michałowice na rzecz Wojewody Mazowieckiego kwotę 680 zł (sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 10 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1959/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Wojewody Mazowieckiego (dalej: "skarżący") na § 1 pkt 2 w zakresie ust. 2 i ust. 5 uchwały Rady Gminy Michałowice (dalej: "organ") z dnia 22 lipca 2022 r. nr XXXIV/375/2021 w przedmiocie określenia zasad rozliczania tygodniowego wymiaru zajęć nauczycieli.
W dniu 22 lipca 2021 r., organ podjął uchwałę zmieniającą uchwałę Rady Gminy z 28 marca 2019 r. nr VI/62/2019 poprzez dodanie m.in. ust. 2 - obniżającego dyrektorowi i wicedyrektorowi jednostki oświatowej wymiaru godzin, albo całkowicie zwalniającego go z tych zajęć, w przypadku znacznego zwiększenia zadań, wynikającego z wykonywania prac zleconych przez organ prowadzący lub organ nadzoru pedagogicznego lub związanych z zapewnieniem bezpiecznych warunków nauki i pracy; oraz ust. 5 stanowiącego, że obniżka i zwolnienie, o którym mowa
w § 3 uchwały, może być cofnięte w każdym czasie z chwilą ustania przyczyn uzasadniających obniżkę i zwolnienie.
Jako podstawę prawną uchwały organ podał art. 7 ust. 1 pkt 8 i art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r., poz. 40, dalej: "u.s.g.") oraz art. 42 ust. 6 i ust. 7 w związku z art. 91d pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2021 r., poz. 1762 ze zm.; dalej: "u.K.N.").
Przedmiotową uchwałę z 22 lipca 2021 r. w części dotyczącej jej § 1 pkt 2
w zakresie dodanego ust. 2 oraz ust. 5 Wojewoda zaskarżył do WSA w Warszawie. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w wyżej wymienionej części zarzucając organowi istotne naruszenie przepisu art. 42 ust. 6 i ust. 7 u.K.N.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd zważył, że zaskarżona uchwała, którą należy odczytywać łącznie z treścią uchwały zmienianej, nie pozostaje w wyraźnej sprzeczności z regulacją art. 42 ust. 7 pkt 2 u.K.N, a jej postanowienia nie posiadają cechy oczywistej i bezpośredniej sprzeczności z delegacją ustawową. Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skargi, organ działał na podstawie i w granicach prawa.
WSA podniósł, że obniżenie albo całkowite zwolnienie z zajęć jest możliwe tylko w przypadku dyrektora i wicedyrektora jednostki oświatowej i to obarczonych znacznym zwiększeniem zadań, wynikającym z wykonywania prac zleconych przez organ prowadzący lub organ nadzoru pedagogicznego lub związanych z zapewnieniem bezpiecznych warunków nauki i pracy. Sąd nie zgodził się ze skarżącym, iż konieczne jest podanie "listy" określonych okoliczności, w których dopuszczalne będzie zwolnienie dyrektora lub wicedyrektora z realizacji obowiązkowego wymiaru godzin. Stworzenie listy obejmującej wszystkie przypadki umożliwiające przedmiotowe zwolnienie jest bardzo trudne, o ile w ogóle możliwe, a sam skarżący przyznał na stronie 7 skargi, że kwestionowana uchwała stanowi akt prawa miejscowego, zawierający normy o charakterze abstrakcyjnym i generalnym. W żadnym miejscu, czy to uchwały z 22 lipca 2021 r. czy uchwały zmienianej organ nie posłużył się kryteriami związanymi z indywidualną sytuacją (np. zdrowotną) danego dyrektora placówki, do których odnosiły się powołane przez skarżącego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 31 marca 2021 r. W odniesieniu do kwestionowanego ust. 5 § 1 pkt 2 uchwały z 22 lipca 2021 r. Sąd podkreślił, że zapis ten jest konsekwencją czasowego (okresowego) charakteru zwiększenia zadań dyrektora czy wicedyrektora i nie dotyczy obligatoryjnego obniżenia, o którym mowa w § 2 ust. 1 uchwały zmienianej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając go w całości i zarzucając mu:
naruszenie prawa materialnego, tj.:
art. 42 ust. 7 pkt 2 w zw. z ust. 6 i w zw. z art. 91d pkt 1 u.K.N. oraz art. 91 ust. 1 u.s.g. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że przesłanka "znacznego zwiększenia zadań dyrektora, wynikającego z wykonywania prac zleconych przez organ prowadzący lub organ nadzoru pedagogicznego lub związanych z zapewnieniem bezpiecznych warunków nauki i pracy" wypełnia delegację ustawową z art. 42 ust. 7 pkt 2 u.K.N. określenia zasad udzielania i rozmiaru obniżek lub przyznania zwolnienia, podczas gdy jest ona niejasna, nieprecyzyjna i niedookreślona, a mianowicie nie wskazuje jakie kryteria/warunki stanowią o zaistnieniu kwalifikowanej przesłanki "znacznego zwiększenia zadań", a dalej - które powinny zadecydować o dodatkowej obniżce pensum (ponad wymiar określony w dotychczasowym § 2 uchwały zmienianej tj. uchwały nr Vl/62/2019 z dnia 28 marca 2019 r, a po zmianie - w § 2 ust. 1 tej uchwały), jak i o rozmiarze tej obniżki, a jakie o zwolnieniu, w konsekwencji czego wykonawcy uchwały (wójtowi) zostało przyznane uprawnienie do każdorazowego doprecyzowywania powyższych kwestii poprzez podjęcie uznaniowych decyzji, co stanowi subdelegację kompetencji
i prowadzi do naruszania Konstytucji RP, w efekcie czego doszło do istotnego naruszenia prawa;
2. art. 42 ust. 7 pkt 2 w zw. z ust. 6 u.K.N. oraz art. 91 ust. 1 u.s.g. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a mianowicie określenie dodatkowych obniżek lub zwolnienia od obowiązku realizacji zajęć dla dyrektorów i wicedyrektorów jednostek oświatowych z pominięciem zróżnicowania ich sytuacji prawnej w oparciu o ustawowe kryteria dotyczące wielkości i typu placówki oraz warunków pracy, mimo że kryteria te zostały już zastosowane w wymiarze obniżek pensum tych osób w dotychczasowym § 2 uchwały zmienianej tj. uchwały nr VI/62/2019 z dnia 28 marca 2019 r, a po zmianie - w § 2 ust. 1 tej uchwały, określającym obniżony tygodniowy obowiązkowy wymiar zajęć w sposób zróżnicowany dla:
dyrektora przedszkola czynnego ponad 5 godzin dziennie liczącego do 3 oddziałów,
dyrektora przedszkola czynnego ponad 5 godzin dziennie liczącego 4 i więcej oddziałów,
wicedyrektora przedszkola,
dyrektora szkoły każdego typu, zespołu szkół, liczącej do 16 oddziałów,
dyrektora szkoły każdego typu, zespołu szkół, liczącej 17 i więcej oddziałów,
wicedyrektora szkoły każdego typu, zespołu szkół, liczącej do 16 oddziałów,
wicedyrektora szkoły każdego typu, zespołu szkół, liczącej 17 i więcej oddziałów,
a który podlega dalszej obniżce (lub zwolnieniu) na mocy kwestionowanego postanowienia, w efekcie czego doszło do istotnego naruszenia prawa;
3. art. 42 ust. 7 pkt 2 w zw. z ust. 6 u.K.N. oraz art. 91 ust. u.s.g. i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "P.p.s.a.") poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że zakwestionowany ust. 5 § 1 pkt 2 skarżonej uchwały umożliwiający cofnięcie obniżek i zwolnień jest zgodny ze wskazanymi wyżej przepisami prawa materialnego, jako że jest konsekwencją czasowego (okresowego) charakteru zwiększenia zadań dyrektora lub wicedyrektora, podczas gdy daje on jedynie możliwość fakultatywnego, uznaniowego cofnięcia obniżki lub zwolnienia z chwilą ustania przyczyn uzasadniających tę obniżkę lub zwolnienie ("obniżka i zwolnienie (...) może być cofnięte..."), a nie stwierdza obligatoryjności takiego cofnięcia, co w konsekwencji pozostaje w sprzeczności z delegacją ustawową oraz inną regulacją podjętą w skarżonej uchwale tj. ust. 4 § 1 pkt 2, w którym postanowiono, że obniżek i zwolnień udziela się na czas zwiększenia zadań dyrektora lub wicedyrektora jednostki oświatowej, w efekcie czego doszło do istotnego naruszenia prawa;
4. art. 42 ust. 7 pkt 2 w zw. z ust. 6 u.K.N. oraz art. 91 ust. 1 u.s.g. poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że skarżona uchwała mieści się w delegacji ustawowej, mimo, że "cofnięcie" obniżek lub zwolnienia z tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych dyrektora i wicedyrektora nie mieści się w zakresie pojęcia "określenia zasad udzielania i rozmiaru obniżek oraz przyznania zwolnienia od obowiązku realizacji zajęć", o których mowa w art. 42 ust. 3 Karty Nauczyciela, w efekcie czego doszło do istotnego naruszenia prawa;
art. 42 ust. 7 pkt 2 w zw. z ust. 6 u.K.N. oraz art. 91 ust. 1 u.s.g. poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że w ramach delegacji ustawowej mieści się możliwość wprowadzenia dodatkowych obniżek i zwolnień w obowiązku realizacji zajęć dla dyrektorów i wicedyrektorów ponad tygodniowy obowiązkowy wymiar już określony przez radę gminy;
naruszenie przepisów postępowania, tj.:
art. 3 § 1 i § 2 pkt 5, art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 i art. 1 § 1 i § 2 P.p.s.a. i art. 91 ust. 1 u.s.g., art. 2 Konstytucji RP poprzez dokonanie wadliwej kontroli uchwały, polegającej na dokonaniu oceny zaskarżonej uchwały przy uwzględnieniu jej treści sprostowanej przez Sąd I instancji, pomimo braku kompetencji w tym zakresie, wbrew treści przyjętej przez organ uchwałodawczy, co w konsekwencji spowodowało oparcie rozstrzygnięcia Sądu I instancji na zakwestionowanym postanowieniu skarżonej uchwały w brzmieniu przyjętym przez ten Sąd, a nieznajdującym odzwierciedlenia w treści uchwały znajdującej się w aktach sprawy;
art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji analizy zarzutów skargi oraz stanowiska drugiej strony postępowania stanowiących o kontroli sądowej zakwestionowanych w skardze przepisów uchwały i merytorycznym rozstrzygnięciu istoty sprawy, co w konsekwencji uniemożliwia odtworzenie toku rozumowania i argumentacji Sądu I instancji, motywów rozstrzygnięcia oraz przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez stwierdzenie nieważności uchwały Rady Gminy Michałowice w części tj. § 1 pkt 2 skarżonej uchwały w zakresie dodanego ust. 2 i ust. 5 do § 2 uchwały nr VI/62/2019 Rady Gminy Michałowice z dnia 28 marca 2019 r.; opcjonalnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, oraz zasądzenie kosztów postępowania w obu instancjach, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie w całości, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych oraz przeprowadzenie rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183
§ 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Ocena podniesionych w niej zarzutów wymaga uprzedniego przedstawienia tła normatywnego sprawy, kształtującego kompetencję organu prowadzącego do obniżania tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć lub całkowitego zwolnienia z obowiązku prowadzenia takich zajęć przez dyrektora szkoły.
Stosownie do postanowień art. 42 ust. 6 u.K.N. "[d]yrektorowi i wicedyrektorowi szkoły oraz nauczycielowi pełniącemu inne stanowisko kierownicze w szkole, a także nauczycielowi, który obowiązki kierownicze pełni w zastępstwie nauczyciela, któremu powierzono stanowisko kierownicze, obniża się tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć w zależności od wielkości i typu szkoły oraz warunków pracy lub zwalnia się ich od obowiązku realizacji zajęć, o których mowa w ust. 3."
Z kolei po myśli art. 42 ust. 7 pkt 2 u.K.N. organ prowadzący szkołę lub placówkę określa "[z]asady udzielania i rozmiar obniżek, o których mowa w ust. 6, oraz przyznaje zwolnienia od obowiązku realizacji zajęć, o których mowa w ust. 3".
W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że uchwała podjęta na podstawie art. 42 ust. 7 pkt 2 w zw. z ust. 6 u.K.N. stanowi akt prawa miejscowego. Realizując kompetencję normodawczą przewidzianą w powołanych przepisach organ prowadzący powinien określić jednakowe warunki obniżenia pensum lub zwolnienia z zajęć dla osób określonych w art. 42 ust. 6 u.K.N., we wszystkich placówkach spełniających określone kryteria. Uchwała podjęta na podstawie art. 42 ust. 7 pkt 2 w zw. z ust. 6 u.K.N. powinna więc zawierać normy o charakterze abstrakcyjnym i generalnym. Generalny charakter normy odnosi się do wyznaczenia jej adresatów poprzez wskazanie określonej cechy, przypisywanej pewnej grupie podmiotów. Z kolei abstrakcyjność normy oznacza, iż może ona mieć zastosowanie w bliżej nieokreślonej liczbie przypadków, zawsze gdy zajdzie wskazany w jej hipotezie układ okoliczności faktycznych. Uchwała podjęta na podstawie art. 42 ust. 7 pkt 2 w zw. z ust. 6 u.K.N. nie może zatem odnosić się do obniżenia pensum lub wymiaru zajęć dyrektora konkretnej szkoły lub placówki. W takim układzie mogłoby dojść do naruszenia zasady równości, albowiem pomimo tożsamych warunków pracy, wielkości i typu szkoły w odniesieniu do kilku placówek, ze zwolnienia korzystałby wyłącznie dyrektor jednej z nich – zob. wyroki NSA z 7 czerwca 2022 r., III OSK 5170/21, III OSK 5192/21, III OSK 5218/21.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione wyżej standardy stosowania art. 42 ust. 7 pkt 2 w zw. z ust. 6 u.K.N. realizuje § 2 ust. 1 uchwały Rady Gminy z 28 marca 2019 r. nr VI/62/2019 zmieniony (wyłącznie w zakresie redakcji) uchwałą 22 lipca 2021 r. W powołanym przepisie wskazano typ i wielkość szkoły, stanowisko zajmowane w danej szkole oraz tygodniowy – obniżony – wymiar zajęć przypisany do danej szkoły oraz stanowiska.
Dodany uchwałą nowelizującą § 2 ust. 2 przewiduje natomiast, że "[d]yrektorowi i wicedyrektorowi jednostki oświatowej obniża się tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć określony w § 2, albo całkowicie zwalnia się go z tych zajęć, w przypadku znacznego zwiększenia zadań dyrektora, wynikającego z wykonywania prac zleconych przez organ prowadzący lub organ nadzoru pedagogicznego lub związanych z zapewnieniem bezpiecznych warunków nauki i pracy." Z kolei w dodanym § 2 ust. 5 przewidziano, że "[o]bniżka i zwolnienie, o którym mowa w § 3, (powinno być § 2 ust. 2 przyp. Sądu) może być cofnięte w każdym czasie z chwilą ustania przyczyn uzasadniających obniżkę i zwolnienie". Rację ma skarżący kasacyjnie, że takie unormowanie uchwały zmieniającej nie mieści się w granicach kompetencji normodawczej wyznaczonej art. 42 ust. 7 pkt 2 w zw. z ust. 6 u.K.N.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że powołane § 2 ust. 2 i ust. 5 uchwały nie odnoszą do konkretnego i indywidualnego przypadku, nie wprowadzają bowiem obniżenia pensum lub zwolnienia z zajęć w stosunku do konkretnego dyrektora szkoły. Wadliwie jednak tworzą dla organu wykonującego uchwałę kompetencję do wydawania indywidualnych rozstrzygnięć w tym przedmiocie. Przewidują bowiem sui generis możliwość dalszego, dodatkowego obniżenia pensum lub zwolnienia z zajęć, ponad te, które zostały wprost przewidziane w § 2 ust. 1 uchwały. Co istotne, § 2 ust. 2 uchwały przewiduje jedynie abstrakcyjne układy faktyczne, w których takie dodatkowe zwolnienie będzie miało zastosowanie, natomiast ocena, czy w danych okolicznościach istnieją podstawy do jego przyznania będzie podejmowana w jakimś normatywnie niesprecyzowanym postępowaniu,
w którym organ będzie rozstrzygał w indywidualnej sprawie, dotyczącej konkretnego dyrektora. Kwestionowaną uchwałą organ stworzył więc subdelegację do wydawania indywidualnych rozstrzygnięć w przedmiocie dodatkowego obniżenia pensum lub zwolnienia z zajęć dyrektorów szkół, jeżeli uzna, że doszło do "zwiększenia zadań dyrektora, wynikającego z wykonywania prac zleconych przez organ prowadzący lub organ nadzoru pedagogicznego lub związanych z zapewnieniem bezpiecznych warunków nauki i pracy." Jak wynika z art. 42 ust. 7 pkt 2 u.K.N. organ prowadzący określa "zasady udzielania i rozmiar obniżek, o których mowa w ust. 6, oraz przyznaje zwolnienia od obowiązku realizacji zajęć, o których mowa w ust. 3". Z treści art. 42 ust. 7 pkt 2 u.K.N. wynika zatem wprost, że "rozmiar obniżek" oraz "przyznanie zwolnienia" ma nastąpić w uchwale podjętej na podstawie tego przepisu. Mówiąc wprost, uchwała podjęta na podstawie art. 42 ust. 7 u.K.N. ma stanowić bezpośrednie źródło prawa, na podstawie którego dyrektorzy szkół (lub inne podmioty wymienione w art. 46 ust. 3 u.K.N.) korzystają z obniżonego tygodniowego obowiązkowego godzinowego wymiaru zajęć lub zwolnienia z tych zajęć. Na podstawie tego przepisu organ nie może natomiast tworzyć podstaw prawnych do wydawania rozstrzygnięć w indywidualnych sprawach.
Z argumentacji organu wynika, że celem § 2 ust. 2 uchwały miała być możliwość uwzględnienia czasowego zwiększenia obowiązków dyrektora szkoły stanowiącego następstwo "znacznego zwiększenia zadań dyrektora, wynikającego z wykonywania prac zleconych przez organ prowadzący lub organ nadzoru pedagogicznego lub związanych z zapewnieniem bezpiecznych warunków nauki i pracy". Sąd pierwszej instancji zaakceptował stanowisko organu, że podane w § 2 ust. 2 uchwały przyczyny zwiększenia obowiązków dyrektora mieszczą się w zakresie desygnatów użytego w art. 42 ust. 6 u.K.N. zwrotu "warunki pracy". Nie wchodząc w polemikę z tą oceną trzeba jednak zwrócić uwagę, że owe "warunki pracy", jako podstawa wyznaczenia zakresu obniżenia pensum lub zwolnienia z zajęć z założenia muszą mieć charakter abstrakcyjny, a zatem odnoszący się do niezindywidualizowanego, lecz generalnego adresata. Postanowienia art. 42 ust. 7 pkt 2 u.K.N. odsyłają do art. 42 ust. 6 u.K.N., a zatem związkowo upoważniają do obniżenia pensum lub zwolnienia z zajęć wyłącznie poprzez uchwalenie aktu prawa miejscowego zawierającego normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym. Przyjęte przez ustawodawcę kryterium "warunków pracy" nie może zatem być interpretowane w dwóch formatach, raz jako kryterium o cechach abstrakcyjnych, w odniesieniu do postanowień § 2 ust. 1 uchwały, i w drugim przypadku, jako kryterium zindywidualizowane, stanowiące przesłankę do wydania przez organ rozstrzygnięcia w konkretnej sprawie, dotyczącej ustalonego z imienia i nazwiska dyrektora szkoły, której przedmiotem jest dodatkowe obniżenie pensum lub zwolnienie z zajęć.
Następstwem przyjętych wniosków musi być stwierdzenie, że narusza prawo również dodany uchwałą zmieniającą § 2 ust. 5. Zgodnie z jego treścią "[o]bniżka
i zwolnienie, o którym mowa w § 3, może być cofnięte w każdym czasie z chwilą ustania przyczyn uzasadniających obniżkę i zwolnienie." I w tym wypadku organ przyznał sobie uprawnienie do indywidualnego rozstrzygania o cofnięciu przyznanych na podstawie § 2 ust. 2 uchwały czasowego dodatkowego obniżenia pensum lub zwolnienia z zajęć. Z przyczyn tożsamych, jak wyżej wywiedziono, takie rozwiązanie normatywne jako wykraczające poza upoważnienie ustawowe, jest niedopuszczalne. Trzeba również zwrócić uwagę na wadliwość treściową powołanego przepisu uchwały. Abstrahując od wytkniętego przez WSA błędu dotyczącego odwołania się do § 3 uchwały, podczas gdy powinno ono odnosić się do jej § 2 ust. 2, trzeba zwrócić uwagę na fakt, że postanowienia tego przepisu nadają kompetencji organu prowadzącego do cofnięcia obniżenia lub zwolnienia charakter uznaniowy – "może być cofnięta", co wobec obligatoryjności ich przyznania jest niezrozumiałe. Wątpliwości wzmaga również i część treści § 2 ust. 5, zgodnie z którą do cofnięcia obniżenia lub zwolnienia może dojść "w każdym czasie z chwilą ustania przyczyn uzasadniających" ich przyznania. Takie sformułowanie wyklucza możliwość precyzyjnego ustalenia, kiedy organ może skorzystać z przyznanej sobie kompetencji. "Chwila ustania przyczyn uzasadniających" przyznanie zwolnienia z zajęć lub obniżenia pensum wyznacza konkretny punkt w czasie, nie może zatem być skorelowana z "każdym czasem", który desygnuje dowolność wyboru momentu cofnięcia tego zwolnienia lub obniżenia.
Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił zarzuty błędnej wykładni art. 42 ust. 6 i ust. 7 pkt 2 u.K.N. Konsekwencją naruszenia powołanego przepisu było wadliwe ustalenie przez WSA granic wyznaczonego jego treścią upoważnienia ustawowego do określenia zasad udzielania i rozmiaru obniżek pensum oraz przyznawania zwolnienia od obowiązku realizacji zajęć nauczycielom zajmującym stanowiska kierownicze. Należało zatem przyjąć, że kwestionowane postanowienia zaskarżonej uchwały naruszają przepisy prawa w stopniu istotnym w rozumieniu art. 91 ust. 1 i ust. 4 u.s.g. w zw. z art. 147 § 1 P.p.s.a., albowiem wykraczają poza upoważnienie ustawowe z art. 42 ust. 6 i ust. 7 pkt 2 u.K.N.
Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji zawiera wszystkie wymagane treścią tego przepisu elementy, pozwalające na odtworzenie procesu kontroli legalności zaskarżonej uchwały. Kwestionowanie ocen prawnych sformułowanych przez Sąd pierwszej instancji nie może odbywać się w oparciu o zarzut naruszenia
art. 141 § 4 P.p.s.a.
Mając na uwadze całość powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uchylił
w całości zaskarżony wyrok. Uznając jednocześnie, że istota sprawy została wyjaśniona na podstawie art. 188 w zw. z art. 147 § 1 i art. 193 P.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały z dnia 22 lipca 2022 r. nr XXXIV/375/2021 w całości. Należy zauważyć, że stwierdzenie nieważności wyłącznie § 1 pkt 2 uchwały w zakresie, w jakim dodaje on do § 2 uchwały z 28 marca 2019 r. nr VI/62/2019 ustępy 2 i 5 doprowadziłoby do tego, że poza jej dotychczasową treścią, która dotyczy zasad i rozmiaru obniżek pensum przyznanych nauczycielom, którym powierzono stanowiska kierownicze, w obrocie prawnym pozostałyby postanowienia dodanego § 2 ust. 3 i ust. 4. Pierwszy z tych przepisów stanowi: [o]bniżek, o których mowa w § 2, udziela się nauczycielom na czas powierzenia stanowiska kierowniczego. Z kolei zgodnie z § 2 ust. 4 uchwały [o]bniżek i zwolnień, o których mowa w § 3, udziela się na czas zwiększenia zadań dyrektora lub wicedyrektora jednostki oświatowej. Postanowienia § 2 ust. 3 są zbędne albowiem to, że obligatoryjne obniżenie pensum bądź zwolnienie z zajęć dotyczy wyłącznie nauczycieli, którym powierzono stanowisko kierownicze wynika wprost z art. 42 ust. 6 u.K.N. Treść § 2 ust. 4 odnosi się do dodatkowego obniżenia pensum lub zwolnienia z zajęć, o którym mowa w § 2 ust. 2 (w treści § 2 ust. 4 błędnie odwołano się do § 3). Wobec stwierdzenia nieważności § 2 ust. 2 dalsze obowiązywanie § 2 ust. 4 jest niecelowe.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a.