III OSK 1411/22

III OSK 1411/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak
Piotr Korzeniowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6145 Sprawy dyrektorów szkół
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Oświata
Sygn. powiązane
II SA/Ol 24/22 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2022-03-03
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 506
art. 91 ust. 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity
Dz.U. 2021 poz 1082
art. 30b, art. 30c, art. 63 ust. 13
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 24/22 w sprawie ze skargi Gminy [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 28 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie powierzenia pełnienia obowiązków Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w [...] I. oddala skargę kasacyjną, II. zasądza od Gminy [...] na rzecz Wojewody Warmińsko-Mazurskiego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 3 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 24/22 oddalił skargę Gminy [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 28 października 2021 r. nr [...], którym stwierdzono nieważność zarządzenia Wójta Gminy [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. w sprawie powierzenia pełnienia obowiązków Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...].
W motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że stosownie do § 11ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020
r. w sprawie szczegółowych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem covid-19 (Dz. U. z 2020 r. poz. 493 z późn. zm.) zwanego dalej w skrócie rozporządzeniem, w przypadku konieczności obsadzenia stanowiska dyrektora jednostki systemu oświaty przed dniem 2 września 2021 r. organ prowadzący może powierzyć pełnienie obowiązków dyrektora szkoły wicedyrektorowi, a w jednostce, w której nie ma wicedyrektora - nauczycielowi tej jednostki, po uzyskaniu pozytywnej opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny oraz po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej i rady szkoły lub placówki, jednak nie dłużej niż do dnia 31 sierpnia 2022 r. Zgodnie z § 13b ust. 8a rozporządzenia, do dnia 1 września 2021 r. nie stosowało się art. 63 ust. 13 oraz art. 63 ust. 22 w zakresie objętym jej ust. 13 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082). Powierzenie pełnienia obowiązków Dyrektora Szkoły Podstawowej miało miejsce w czasie obowiązywania wskazanego rozporządzenia, ponieważ nastąpiło na podstawie zarządzenia Wójta Gminy z dnia [...] sierpnia 2021 r. Nie ma znaczenia fakt powierzenia pełnienia obowiązków Dyrektora Szkoły Podstawowej od dnia 1 września 2021 r. Istotna jest bowiem data wydania zarządzenia, co bezsprzecznie nastąpiło w czasie obowiązywania ww. rozporządzenia.
W ocenie Sądu pierwszej instancji podstawę prawną wskazanego rozporządzenia stanowi art. 30c w zw. z art. 30b Prawa oświatowego. Zgodnie z art. 30c ww. ustawy w przypadku, o którym mowa w art. 30b tej ustawy, minister właściwy do spraw oświaty i wychowania może w drodze rozporządzenia wyłączyć stosowanie niektórych przepisów m.in. Prawa oświatowego. Zgodnie z art. 30b Prawa
oświatowego w przypadkach uzasadnionych nadzwyczajnymi okolicznościami zagrażającymi życiu lub zdrowiu dzieci i młodzieży minister właściwy do spraw oświaty i wychowania w drodze rozporządzenia może czasowo ograniczyć lub czasowo zawiesić funkcjonowanie jednostek systemu oświaty na obszarze kraju lub jego części, uwzględniając stopień zagrożenia na danym obszarze.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że użycie w art. 30c Prawa oświatowego sformułowania "wyłączyć stosowanie niektórych przepisów" nie oznacza uprawnienia ministra do dokonywania wyłączeń stosowania przepisów w sposób nieograniczony obejmujący całą ustawę, ale jedynie niektórych przepisów tej ustawy. Wyłączenie stosowania niektórych przepisów Prawa oświatowego oraz wprowadzenie odrębnych regulacji w rozporządzeniu nie może zmieniać regulacji o podstawowym znaczeniu w danej ustawie. Wprawdzie zawarte w art. 30c Prawa oświatowego zwrotu "w szczególności" może budzić zastrzeżenia, tym niemniej artykuł ten nie ma charakteru blankietowego.
Zakres upoważnienia zawarty w art. 30c ww. ustawy do uregulowania w rozporządzeniu jest możliwy do odczytania i nie jest nieograniczony.
Sąd stwierdził, że interpretując art. 30c Prawa oświatowego w zgodzie ze standardem konstytucyjnym należy uznać, że uregulowanie określonej materii w rozporządzeniu na podstawie tego przepisu powinno wykazywać związek z jedną z wymienionych w nim materii, a związek ten powinien być ścisły tym bardziej im znaczniej ingeruje w prawa i wolności jednostki. Kwestia powierzenia obowiązków dyrektora szkoły nie wykazuje takiej ingerencji w większym stopniu. Jest to kwestia, która nie wymaga uregulowania w ustawie. W ocenie Sądu wykazuje ona związek z materią organizacji pracy jednostki systemu oświaty. Ponadto odrębne unormowanie
z § 11ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wypełnia wytyczną zapewnienia prawidłowej realizacji celów i zadań jednostek, gdyż umożliwia zapewnienie ciągłości kierownictwa jednostce systemu oświaty w sytuacji, gdy nie jest możliwe przeprowadzenie postępowania konkursowego na to stanowisko.
W ocenie Sądu mimo, iż treść art. 30c Prawa oświatowego nie wskazuje wprost okresu wyłączenia niektórych przepisów tej ustawy mocą rozporządzenia, to jednak możliwe jest w sposób pośredni odczytanie wytycznych w tym zakresie poprzez odwołanie się do przesłanki "przypadków uzasadnionych nadzwyczajnymi okolicznościami zagrażającymi życiu lub zdrowiu dzieci i młodzieży". Okres wyłączenia stosowania powinien być skorelowany z przewidywanym czasem występowania "nadzwyczajnych okoliczności", ponadto nie może być dłuższy niż czas
obowiązywania rozporządzenia wydanego na podstawie art. 30b Prawa oświatowego. § 13b ust. 8a rozporządzenia odpowiada wytycznym odczytanym na podstawie art.
30c w związku z art. 30b Prawa oświatowego wskazując okres wyłączenia stosowania art. 63 ust. 13 Prawa oświatowego do dnia 1 września 2021 r. Niczego nie zmienia okoliczność rozpoczęcia procedury likwidacji szkoły. Tym samym przepisy rozporządzenia w sposób jednoznaczny określiły okres wyłączenia możliwości zastosowania art. 63 ust. 13 ww. ustawy.
Sąd pierwszej instancji uznał ponadto, że nie jest zasadnym argumentacja strony skarżącej dotycząca uchylenia przez rozporządzenie przepisów ustawy. Rozporządzenie stanowi akt niższego rzędu w stosunku do ustawy i to upoważnienie do wyłączenia stosowania niektórych przepisów ustawy ujęte zostało wprost w akcie rangi ustawowej. Wydając przedmiotowe rozporządzenie upoważniony minister nie domniemywał swoich kompetencji. Uprawnienie do wyłączenia stosowania nie jest pojęciem tożsamym z uchyleniem przepisu, lecz z czasowym zawieszeniem stosowania, co zgodnie z art. 30c w związku z art. 30b Prawa oświatowego uwarunkowane jest zaistnieniem przypadków uzasadnionych nadzwyczajnymi okolicznościami zagrażającymi życiu lub zdrowiu dzieci i młodzieży, a zatem jest ograniczone do sytuacji nadzwyczajnych, wyjątkowych. To ustawodawca uznał, że w określonych sytuacjach wykonywanie niektórych przepisów ustawowych może być czasowo zawieszone przez właściwy organ władzy wykonawczej.
W art. 30b Prawa oświatowego ustawodawca nie odnosi się do nadzwyczajnych okoliczności związanych z epidemią COVID-19, zatem wydanie rozporządzenia na podstawie tego przepisu może zaistnieć również w innych sytuacjach o wyjątkowym charakterze. Fakt, że w tytule rozporządzenia Minister Edukacji Narodowej użył sformułowania "w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem
COVID-19" nie stanowi nawiązania do przepisów odrębnej ustawy, lecz do nadzwyczajnych okoliczności związanych z występowaniem tej choroby zagrażającej życiu lub zdrowiu dzieci i młodzieży. Art. 30c Prawa oświatowego upoważniający do wydania rozporządzenia umożliwia tym samym realizację celów tej ustawy, tj. unormowania funkcjonowania systemu oświaty w sytuacjach nadzwyczajnych.
W okresie obowiązywania wyłączenia stosowania art. 63 ust. 13 Prawa oświatowego, powierzenie pełnienia obowiązków dyrektora szkoły objęte było stanem nadzwyczajnym. Odmienne uregulowanie sposobu powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora szkoły nie wpłynęło na chronione konstytucyjnie prawa i wolności jednostki. Jest to uregulowanie o charakterze proceduralnym, adresowane do organu prowadzącego jednostkę systemu oświaty. Wójt Gminy [...] nie mógł odmówić stosowania przepisów rozporządzenia. Zasadą jest, że kandydata na stanowisko dyrektora szkoły wyłania się w drodze konkursu (art. 63 ust. 10 zd. 1 Prawa oświatowego) oraz, że stanowisko dyrektora szkoły powierza się na 5 lat szkolnych (art. 63 ust. 21 zd. 1 Prawa oświatowego). Odrębne uregulowanie zostało wprowadzone w § 11ha ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, który umożliwia przedłużenie powierzenia stanowiska dyrektora szkoły na okres nie dłuższy niż do dnia 31 sierpnia 2026 r.
W ocenie Sądu pierwszej instancji w tej sprawie dotyczącej przedłużenia powierzenia stanowiska dyrektora, organ prowadzący mógł dokonać wyboru - czy przeprowadza konkurs na stanowisko dyrektora szkoły w trybie Prawa oświatowego czy też korzysta z regulacji, jaką przewiduje § 11ha ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Takiego wyboru organ prowadzący nie ma w sytuacji powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora wicedyrektorowi lub innemu nauczycielowi. Takie powierzenie obowiązków następowało, co zresztą wskazał sam Wójt w podstawie prawnej zarządzenia z dnia [...] sierpnia 2021 r., na podstawie art. 63 ust. 13 ww. ustawy, który to przepis został wyłączony w zakresie objętym § 13b ust. 8a rozporządzenia. W czasie, w którym stosowanie art. 63 ust. 13 Prawa oświatowego zostało wyłączone, jedynym dopuszczalnym sposobem powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora szkoły wicedyrektorowi lub innemu nauczycielowi był sposób przewidziany w § 11ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Dlatego prawidłowo organ nadzoru stwierdził, że doszło
do istotnego naruszenia prawa poprzez zastosowanie przepisu, którego stosowanie zostało wyłączone, a jednocześnie przez brak zastosowania § 11ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, w tym spełnienia wymogów przewidzianych w tym przepisie, tj. uzyskania pozytywnej opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny oraz zasięgnięcia opinii rady pedagogicznej, także tryb objęty tym przepisem został naruszony. Niezasadny jest zarzut strony skarżącej dotyczący naruszenia art. 91 ust. 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2021 r. poz. 1372) zwanej dalej w skrócie u.s.g., ponieważ Wójt Gminy dopuścił się istotnego naruszenia prawa poprzez zastosowanie niewłaściwego trybu powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora szkoły.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Gmina [...] , zaskarżając go
w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie prawa materialnego:
1) art. 63 ust. 1 i ust. 13 Prawa oświatowego w związku z § 13b ust. 8a rozporządzenia w związku z art. 30 ust. 2 pkt 5 i art. 91 u.s.g. poprzez ich wadliwe zastosowanie polegające na uznaniu, że organ nie był uprawniony do wydania zarządzenia w przedmiocie powierzenia pełnienia obowiązków Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w okresie od 1 września 2021 r. do 30 czerwca 2022 r., albowiem obowiązywanie art. 63 ust. 13 Prawa oświatowego zostało wyłączone z mocy § 13b ust. 8a rozporządzenia i właściwym oraz jedynym trybem ewentualnego powierzenia obowiązków w tym okresie był § 11ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, podczas gdy wyłączenie stosowania art. 63 ust. 13 Prawa oświatowego miało miejsce do dnia 1 września 2021 r., a wydane zarządzenie Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. dotyczyło powierzenia pełnienia obowiązków od dnia 1 września 2021 r. czyli od dnia następnego po którym data wskazana w § 13 ust. 8b rozporządzenia przestała być relewantna;
2) art. 30c w związku z art. 30b Prawa oświatowego w związku z § 13b ust. 8a rozporządzenia poprzez uznanie, że wyłączenie obowiązywania art. 63 ust. 13 ww. ustawy nastąpiło w ramach upoważnienia zawartego w art. 30c w związku z art. 30b Prawa oświatowego, podczas gdy przekroczono zakres upoważnienia i Sąd pierwszej instancji winien był odmówić zastosowania ww. przepisu aktu wykonawczego, co czyniłoby skargę zasadną;
3) art. 91 ust. 4 u.s.g. poprzez jego niezastosowanie.
W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i uwzględnienie skargi, względnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda Warmińsko-Mazurski wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje
sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych okoliczności w tej sprawie nie zaistniała.
Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu skargi kasacyjnej nie zażądała stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a. przeprowadzenia rozprawy.
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
W tej sprawie trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził, że Wójt Gminy [...] wydając w dniu [...] sierpnia 2021 r. zarządzenie winien stosować § 13b ust. 8a rozporządzenia, zgodnie z którym do dnia 1 września 2021 r. nie stosuje się art. 63 ust. 13 Prawa oświatowego oraz art. 63 ust. 22 w zakresie stosowania ust. 13 tej ustawy. Wójt Gminy [...] wydał zarządzenie nr 119/2021 w dniu 26 sierpnia 2021 r. i to zarządzenie – zgodnie z jego § 3 - weszło w życie z dniem podpisania, czyli z dniem 26 sierpnia 2021 r. Tym samym trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że zarządzenie to powinno być zgodne z prawem na datę [...] sierpnia 2021 r., a nie na datę objęcia obowiązków Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] (tj. na datę 1 września 2021 r.). Przyjęcie za zasadne stanowiska strony skarżącej kasacyjnie prowadziłoby do sytuacji, w której w tej sprawie między dniem [...] sierpnia 2021 r. a datą 31 sierpnia 2021 r. zarządzenie to mimo wejścia w życie nie podlegałoby ocenie legalności, natomiast dopiero od dnia 1 września 2021 r. takiej ocenie już podlegałoby.
Tak organ nadzoru, jak i sąd administracyjny oceniają legalność podjęcia zaskarżonego aktu organu jednostki samorządu terytorialnego na datę podjęcia
takiego aktu, ponieważ organ jednostki samorządu powinien przestrzegać zasady praworządności nie tylko w całym procesie zmierzającym do wydania danego aktu, ale przede wszystkim w dacie jego podjęcia. Chwila podjęcia uchwały przez organ stanowiący gminy lub wydania zarządzenia przez wójta gminy stanowi ostatni moment czasowy, w którym taki organ ma obowiązek oceny, czy dany akt jest zgodny z prawem.
Tym samym skoro w tej sprawie nie budzi najmniejszych wątpliwości, że Wójt Gminy [...] wydał przedmiotowe zarządzenie w dniu [...]sierpnia 2021 r. i w tym dniu zarządzenie to weszło w życie, to na dzień [...] sierpnia należało ocenić zgodność z prawem tego aktu. W tej zaś dacie § 13b ust. 8a rozporządzenia wyłączał stosowanie do daty 1 września 2021 r. m.in. art. 63 ust. 13 Prawa oświatowego. Art. 63 ust. 13 ww. ustawy został zaś wskazany jako podstawa do podjęcia ww. zarządzenia.
Trafnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że w dacie wydania unieważnionego przez organ nadzoru zarządzenia Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] istniał tryb powierzenia stanowiska dyrektora szkoły publicznej na podstawie art. 63 ust. 10 lub ust. 12 Prawa oświatowego, czyli tryb konkursowy lub też tryb pozakonkursowy. Art. 63 ust. 13 ww. ustawy określa zaś tryb powierzania stanowiska osobie pełniącej obowiązki dyrektora do czasu powierzenia stanowiska zgodnie z art. 63 ust. 10 lub art. 63 ust. 12 tej ustawy. Tylko więc tryb powierzania wicedyrektorowi lub innemu nauczycielowi tej szkoły (jeżeli w danej szkole nie było stanowiska wicedyrektora) stanowiska pełniącego obowiązki dyrektora został czasowo wyłączony na podstawie § 13b ust. 8a rozporządzenia i czasowo zastąpiony trybem objętym § 11ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, ale po uzyskaniu pozytywnej opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny oraz po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej i rady szkoły lub placówki. Zarządzenie Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...]powierzające pełnienie obowiązków Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] nie spełnia wymogów wynikających z trybu określonego w § 11ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Tym samym nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego polegający na wadliwym zastosowaniu art. 63 ust. 1 i ust. 13 Prawa oświatowego w związku z § 13b ust. 8a rozporządzenia w związku z art. 30 ust. 2 pkt 5 i art. 91 u.s.g. poprzez uznanie, że Wójt Gminy [...] nie był uprawniony do wydania zarządzenia w przedmiocie powierzenia pełnienia obowiązków Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w okresie od 1 września 2021 r. do 30 czerwca 2022 r.
Prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że tryb określony w art. 63 ust. 13 Prawa oświatowego został wyłączony ze stosowania na mocy § 13b ust. 8a rozporządzenia i pozostawał tryb konkursowy lub tryb pozakonkursowy wynikający z art. 63 ust. 10 lub ust. 12 Prawa oświatowego.
Także kolejny zarzut skargi kasacyjnej, dotyczący błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego jest niezasadny. Strona skarżąca kasacyjnie podnosi naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie art. 30c w związku z art. 30b Prawa oświatowego w związku z § 13b ust. 8a rozporządzenia poprzez uznanie, że wyłączenie obowiązywania art. 63 ust. 13 ww. ustawy nastąpiło w ramach upoważnienia zawartego w art. 30c w związku z art. 30b Prawa oświatowego, podczas gdy w ocenie strony skarżącej kasacyjnie przekroczono zakres upoważnienia i
należało w tej sprawie odmówić zastosowania ww. rozporządzenia.
Trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 30c w związku z art. 30b Prawa oświatowego. Zgodnie z art. 30c ww. ustawy w przypadku, o którym mowa w art. 30b tej ustawy, minister właściwy do spraw oświaty i wychowania mógł w drodze rozporządzeni wyłączyć stosowanie niektórych przepisów Prawa oświatowego, ustawy o systemie oświaty oraz ustawy o
finansowaniu zadań oświatowych w odniesieniu do wszystkich lub niektórych
jednostek systemu oświaty, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 30b, w szczególności w zakresie przeprowadzania postępowania rekrutacyjnego, oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów, przeprowadzania egzaminów, organizacji roku szkolnego i organizacji pracy tych jednostek, a także wprowadzić w tym zakresie odrębne unormowania tak, aby zapewnić prawidłową realizację celów i zadań tych jednostek.
Stosownie do art. 30b Prawa oświatowego w przypadkach uzasadnionych nadzwyczajnymi okolicznościami zagrażającymi życiu lub zdrowiu dzieci i młodzieży minister właściwy do spraw oświaty i wychowania mógł, w drodze rozporządzenia, czasowo ograniczyć lub czasowo zawiesić funkcjonowanie jednostek systemu oświaty na obszarze kraju lub jego części, uwzględniając stopień zagrożenia na danym obszarze.
Delegacja ustawowa zawarta w art. 30c Prawa oświatowego pozwalała na wyłączenie stosowania niektórych przepisów Prawa oświatowego. Jak trafnie wskazał na to Sąd pierwszej instancji, delegacja zawarta w art. 30c ww. ustawy nie dopuszczała do uchylania w drodze rozporządzenia przepisów rangi ustawowej, ale do czasowego zawieszania ich stosowania, a więc także do wprowadzania w zakresie czasowo wstrzymanych do wykonywania przepisów ustawy odrębnych unormowań mających
na celu zapewnienie prawidłowej realizacji celów i zadań jednostek oświaty. W okresie zagrożenia życia i zdrowia możliwości powierzania stanowiska osobie pełniącej obowiązki dyrektora do czasu wyłonienia kandydata na dyrektora w trybie ustawowym (tj. w trybie konkursowym objętym art. 63 ust. 10 lub trybie pozakonkursowym – art. 63 ust. 12 Prawa oświatowego) mogłyby być nadużywane przez organy prowadzące, tym samym czasowe wstrzymanie stosowania tego trybu spełnia cele wynikające z art. 30c Prawa oświatowego, tj. zapewnienie prawidłowego funkcjonowania jednostek oświaty.
Wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie, właściwym minister wydając rozporządzenie zawierające m.in. § 13b ust. 8a i § 11ha ust. 1 pkt 2 nie wykroczył poza upoważnienie wynikające z ustawy. Art. 30c Prawa oświatowego wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie nie zawierał upoważnienia blankietowego. Trafnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że użyte w art. 30c Prawa oświatowego wyrażenie "wyłączyć stosowanie niektórych przepisów" nie powinno być odczytywane jako uprawniające do dokonywania wyłączeń stosowania przepisów w sposób nieograniczony, w szczególności obejmujący całość regulacji w danym przedmiocie, a tylko niektórych przepisów tej ustawy. Mając na uwadze przedmiot tej sprawy, zakres wyłączeń nie obejmował ani regulacji o podstawowym znaczeniu w Prawie oświatowym, ani też regulacji mającej bezpośredni wpływ na prawa i wolności obywatelskie. Kwestia powierzania pełnienia obowiązków dyrektora szkoły publicznej nie stanowi podstawowej regulacji Prawa oświatowego, ani też nie dotyczy praw lub wolności obywatelskich. Co istotne i mające znaczenie w tej sprawie, przepisy rozporządzenia nie ograniczyły ani stosowania podstawowego trybu wyłaniania kandydata na dyrektora szkoły publicznej, tj. trybu konkursowego, ani też trybu pozakonkursowego objętego art. 63 ust. 12 tej ustawy. Zmiana dotyczyła jedynie trybu dodatkowego, mającego na podstawie art. 63 ust. 13 Prawa oświatowego zastosowanie tylko wtedy, gdyby należało powołać osobę pełniącą obowiązki (p.o.) dyrektora do chwili wyłonienia dyrektora.
Wprawdzie możliwy zakres unormowania objęty delegacją ustawową
wynikającą z art. 30c Prawa oświatowego jest szeroki, to jednak zakres ten jest możliwy do odczytania i nie jest nieograniczony. Interpretując art. 30c Prawa oświatowego w zgodzie ze standardem konstytucyjnym należy uznać, że
uregulowanie materii powierzania osobie obowiązków pełniącego obowiązki dyrektora w rozporządzeniu było dopuszczalnym i ma ona związek z zapewnieniem należytej organizacji jednostek oświaty. Odrębne unormowanie z § 11 ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wypełnia wytyczną zapewnienia prawidłowej realizacji celów i zadań jednostek, gdyż umożliwia zapewnienie ciągłości kierownictwa jednostce systemu oświaty w sytuacji, gdy było znacznie utrudnione lub nawet niemożliwe przeprowadzenie postępowania konkursowego na stanowisko dyrektora w okresie największego niebezpieczeństwa dotyczącego ochrony zdrowia i życia (m.in. w
okresie największego nasilenia skutków nasilenia pandemii Covid-19).
Trafnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że chociaż art. 30c ww. ustawy nie wskazuje wprost czasu, na jaki mogłoby nastąpić wyłączenie stosowania niektórych przepisów tej ustawy, to jednak możliwe jest w sposób pośredni odczytanie
wytycznych w tym zakresie poprzez odwołanie się do przesłanki "przypadków uzasadnionych nadzwyczajnymi okolicznościami zagrażającymi życiu lub zdrowiu dzieci i młodzieży". Okres wyłączenia stosowania powinien być skorelowany z przewidywanym czasem występowania "nadzwyczajnych okoliczności". Takimi okolicznościami mogły być okoliczności zagrażające życiu lub zdrowiu dzieci i młodzieży. § 13b ust. 8a i § 11ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia umożliwiały funkcjonowanie jednostki oświaty w sytuacji nadzwyczajnej, celem przeciwdziałania zagrożeniom. Unormowanie powierzenia obowiązków dyrektora szkoły umożliwiało uniknięcie w określonym czasie np. procedury konkursowej, trudnej do przeprowadzenia w sytuacji rozprzestrzeniania się choroby zakaźnej.
Należy też stwierdzić, że w tej sprawie trafnie Sąd pierwszej instancji nie zastosował art. 91 ust. 4 u.s.g. Zgodnie z tym przepisem w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. W tej zaś sprawie trafnie Sąd pierwszej instancji uznał, że Wójt Gminy [...] wydając w dniu 26 sierpnia 2021 r. zarządzenie nr 119/2021 na podstawie art. 63 ust. 13 Prawa oświatowego w sposób istotny naruszył ten przepis, ponieważ przepis ten został czasowo wyłączony ze stosowania do dnia 1 września 2021 r. i zamierzając powołać osobę do pełnienia obowiązków Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] powinien Wójt skorzystać z trybu objętego regulacją § 11ha ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Tego trybu w tej sprawie strona skarżąca kasacyjnie nie zastosowała.
Tym samym ww. zarządzenie jako wydane z istotnym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 91 ust. 1 u.s.g. zostało prawidłowo unieważnione przez Wojewodę Warmińsko-Mazurskiego, a Sąd pierwszej instancji oddalając na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę Wójta także nie naruszył prawa.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła skargę kasacyjną, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ, jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę. W związku z tym w tej sprawie należało od Gminy [...] zasądzić na rzecz Wojewody Warmińsko-Mazurskiego kwotę 240 złotych stanowiącą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Kwota ta obejmuje wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika obliczone w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.).