III OSK 1409/24

III OSK 1409/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka
Mirosław Wincenciak
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6133 Informacja o środowisku
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
IV SA/Po 767/23 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2024-01-25
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2008 nr 199 poz 1227
art. 8, art. 9 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko
Dz.U. 2024 poz 425
art. 1, art. 2
Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 stycznia 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 767/23 w sprawie ze skargi P.P. na akt [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 12 października 2023 r., nr [...] w przedmiocie opłaty za udzielenie informacji o środowisku 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P.P. na rzecz [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 25 stycznia 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 767/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skargi P.P. (dalej także jako: "skarżący", "skarżący kasacyjnie") na akt [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej także jako: "organ", "WIOŚ") z dnia 12 października 2023 r., nr [...] w przedmiocie opłaty za udzielenie informacji o środowisku: oddalił skargę w całości.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:
Pismem z dnia 9 stycznia 2023 r., skarżący zwrócił się do WIOŚ z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej zasad funkcjonowania tego organu, w tym trybu i sposobu przyjmowania i załatwiania spraw oraz dokumentacji dotyczącej przebiegu efektów kontroli, tj. informacji publicznych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 a i d oraz ust. 1 pkt 4 lit a tiret drugie u.d.i.p., poprzez:
1) doręczenie kopii zarządzenia czy innego dokumentu z zakresu kierownictwa wewnętrznego nakazującego w trakcie kontroli planowych przedsiębiorców w obszarze działania miejscowego Delegatury WIOŚ w [...] dokonywania doręczenia osobistego przez inspektorów lub innych pracowników Inspekcji Ochrony Środowiska zawiadomienia o kontroli planowej i tego samego dnia albo przed upływem terminu 7 dni od doręczeniu zawiadomienia przeprowadzenia oględzin u kontrolowanego,
2) udzielenie pisemnej informacji, ile planowych kontroli przedsiębiorców zostało dokonanych w obszarze działania miejscowego Delegatury WIOŚ w [...] w 2022 r.,
3) udzielenie pisemnej informacji w ilu kontrolach planowych przedsiębiorców w obszarze działania miejscowego Delegatury WIOŚ w [...] dokonywanych w 2022 r. inspektorzy dokonali doręczenia zawiadomienia o kontroli osobiście oraz przeprowadzili oględziny u kontrolowanego w dniu doręczenia zawiadomienia o kontroli,
4) udzielenie pisemnej informacji w ilu kontrolach planowych przedsiębiorców dokonywanych w 2022 r. w obszarze działania miejscowego Delegatury WIOŚ w [...] inspektorzy dokonali doręczenia zawiadomienia o kontroli osobiście oraz przed upływem terminu 7 dni od doręczeniu zawiadomienia o kontroli dokonywania oględzin u kontrolowanego,
5) udzielenie pisemnej informacji w ilu kontrolach planowych przedsiębiorców dokonywanych w 2022 r. w obszarze działania miejscowego Delegatury WIOŚ w [...], w których zawiadomienie, o kontroli zostało doręczone w inny sposób niż osobiście przez inspektorów, inspektorzy przed upływem terminu 7 dni od doręczenia zawiadomienia dokonywania oględzin u kontrolowanego.
W odpowiedzi na powyższy wniosek, pismem z dnia 10 lutego 2023 r., organ poinformował skarżącego o tym, iż WIOŚ nie wydał zarządzenia lub innego dokumentu z zakresu kierownictwa wewnętrznego nakazującego w trakcie kontroli planowych przedsiębiorców w obszarze działania miejscowego Delegatury WIOŚ w [...] dokonywania doręczenia osobistego przez inspektorów lub innych pracowników Inspekcji Ochrony Środowiska zawiadomienia o kontroli planowej i tego samego dnia albo przed upływem terminu 7 dni od doręczenia zawiadomienia przeprowadzenia oględzin u kontrolowanego (dot. pkt 1 wniosku) oraz o liczbie przeprowadzonych kontroli planowych przedsiębiorców dokonanych w obszarze działania miejscowego Delegatury WIOŚ w [...] w 2022 r. (dot. pkt 2 wniosku). Organ zaniechał natomiast udzielenia skarżącemu informacji żądanej w pkt 3-5 wniosku z dnia 9 stycznia 2023 r., wskazując, iż w WIOŚ nie są prowadzone rejestry zawiadomień o kontroli oraz dokonywania oględzin u kontrolowanego. Jednocześnie WIOŚ, pismem z dnia 10 lutego 2023 r., powołując się na treść art. 8 i art. 9 ust. 1 u.i.o.ś., zawiadomił skarżącego o wysokości opłaty za udostępnienie informacji o środowisku w zakresie ilości kontroli planowanych przedsiębiorców w obszarze działania miejscowego Delegatury WIOŚ w [...] dokonanych w 2022 r. w kwocie 11,80 zł.
Zasadność obciążenia przedmiotową opłatą zakwestionował skarżący podnosząc, iż udostępnienie informacji w zakresie ilości kontroli planowych przedsiębiorców dokonanych w obszarze działania miejscowego Delegatury WIOŚ w [...] w 2022 r., nie stanowi informacji o środowisku i jego ochronie, lecz informację publiczną, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 a i d oraz ust. 1 pkt 4 lit a tiret drugie u.d.i.p. oraz że udostępnienie ww. informacji nie było związane z koniecznością poniesienia przez organ dodatkowych kosztów, związanych ze sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, a tym samym żądanie opłaty w podanej przez WIOŚ wysokości jest bezzasadne.
Powyższe zostało zanegowane przez WIOŚ, który w piśmie z dnia 30 kwietnia 2023 r. wskazał, iż pozyskana informacja z planów kontroli dokonywanych w 2022 stanowi informację o środowisku, o której mowa w art. 9 ust. 3 u.i.o.ś.
W piśmie z dnia 5 lipca 2023 r. skarżący podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wskazując na marginesie, iż zawiadomienie o wysokości opłaty winno nastąpić przed udostępnieniem informacji o środowisku.
W kolejnych dwóch pismach strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska w sprawie.
Finalnie, organ, pismem z dnia 12.10.2023 r. nr [...], działając na podstawie art. 26 ust. 2. ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2023 r. poz. 1094 ze zm., dalej jako u.i.o.ś.) oraz § 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 12 listopada 2010 r. w sprawie opłat za udostępnianie informacji o środowisku (Dz. U. z 2022 r. poz. 120) wezwał skarżącego do zapłaty kwoty 11,80 zł tytułem zapłaty za udzielenie informacji o środowisku zgodnie z wyliczeniem przekazanym pismem z 10.02.2023 r. sygn. [...] w terminie 7 dni, nie później niż w ciągu 14 dni od daty doręczenia niniejszego pisma, pod rygorem wystawienia upomnienia, a następnie tytułu wykonawczego i wszczęcia egzekucji co istotnie zwiększy wielkość zobowiązania skarżącego. Jednocześnie organ pouczył skarżącego o możliwości wniesienia skargi na przedmiotową czynność organu administracji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
Skargę na ww. wezwanie do zapłaty w ustawowym terminie wniósł skarżący do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Poznaniu, domagając się stwierdzenia bezskuteczności lub uchylenia zaskarżonego aktu w całości oraz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, m.in., że główną osią sporu w niniejszej sprawie pozostaje zakwalifikowanie przez WIOŚ informacji w zakresie ilości kontroli planowych przedsiębiorców dokonanych w obszarze działania miejscowego Delegatury WIOŚ w [...] w 2022 r., jako informacji o środowisku i jego ochronie, a nie jako informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
W ocenie Sądu pierwszej instancji żądana przez skarżącego informacja w zakresie ilości kontroli planowych przedsiębiorców dokonanych w obszarze działania miejscowego Delegatury WIOŚ w [...] w 2022 r., jest informacją o środowisku i jego ochronie, a nie informacją w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Przyjęcie, że objęta wnioskiem skarżącej informacja stanowi informację o środowisku oznacza, że organ zobowiązany był do załatwienia przedmiotowego wniosku w trybie przewidzianym przepisami u.i.o.ś.
W tych okolicznościach organ zobowiązany był do załatwienia wniosku skarżącego poprzez ewentualne udzielenie informacji jako czynności o charakterze materialno-technicznym (art. 15 ust. 1 u.i.o.ś.); bądź jeżeli wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 16 ust. 1 i 2 u.i.o.ś. - wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie (art. 20 ust. 1 u.i.o.ś.) lub podjęcie czynności, na które wskazano powyżej.
Ponieważ organ udzielił przedmiotowej informacji, to na podstawie art. 26 ust.2 u.i.o.ś., uprawniony był do naliczenia i pobrania stosownej opłaty. Na marginesie Sąd zwraca uwagę, że skarżący nie kwestionował wysokości naliczonej zapłaty, a jedynie uprawnienie organu do jej naliczenia w kontrolowanym przypadku.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wywiódł skarżący zaskarżając go w całości i na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a. art. 8 i art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2023 r. poz. 1094 z późn. zm.), dalej jako "u.i.o.ś.", przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż żądana przez Skarżącego informacja dot. ilości kontroli planowych przedsiębiorców dokonanych w obszarze działania miejscowego Delegatury WIOŚ w [...] w 2022 r., stanowi informację o środowisku i jego ochronie w postaci planu, o którym mowa w tym przepisie art. 9 ust. 1 pkt 3 u.i.o.ś., wskutek czego zasadne było obciążenie Skarżącego przez WIOŚ opłatą za udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie bez uprzedniego poinformowania Skarżącego o wysokości opłaty;
b. art. 9 u.i.o.ś. w związku z art. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2023 r. poz. 824 z późn. zm.) dalej jako "I.O.Ś." poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż żądana przez Skarżącego informacja dot. ilości kontroli planowych przedsiębiorców dokonanych w obszarze działania miejscowego Delegatury WIOŚ w [...] w 2022 r., podlega udostępnieniu w trybie u.i.o.ś. z uwagi na to, iż kontrola podmiotów korzystających ze środowiska jest działaniem mającym na celu ochronę elementów środowiska, do której powołany jest WIOŚ, wskutek czego zasadne było obciążenie Skarżącego przez WIOŚ opłatą za udostępnienie informacji o środowisku i jego ochronie bez uprzedniego poinformowania Skarżącego o wysokości opłaty
2) naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, tj.:
a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że w sprawie nie zaszły okoliczności naruszenia prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy;
b. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe, niepełne uzasadnienie zaskarżonego wyroku, uniemożliwiające Skarżącemu zrozumienie motywów kwestionowanego rozstrzygnięcia.
Wskazując na powyższe zarzuty kasacyjne skarżący wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w całości i uwzględnienie w całości skargi Skarżącej poprzez stwierdzenie bezskuteczności łub uchylenie w całości zaskarżonego aktu Organu;
2) zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego;
ewentualnie, w przypadku uznania przez Sąd, że istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona, skarżący wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania,
2) zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego.
Ponadto skarżący oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
W uzasadnieniu przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną WIOŚ wniósł o jej oddalenie w całości jako niezasadnej oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym w szczególności kosztów zastępstwa radcy prawnego. Organ oświadczył, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne.
Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Oznacza to, że jeżeli – tak jak w rozpoznawanej sprawie – nie zachodzi nieważność postępowania zakres postępowania kasacyjnego wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Jak już wyżej wskazano z przytoczonych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Dalej, wskazać należy, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA).
Rozpatrzenie zarzutów skargi kasacyjnej należy poprzedzić pewną uwagą wstępną. Skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Właśnie ze względu na wymogi konstrukcyjne skargi kasacyjnej, ich sporządzanie zostało powierzone profesjonalnym podmiotom, których fachowość powinna gwarantować prawidłowe skonstruowanie zarzutów, zgodnie z przepisami p.p.s.a. Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji. Podkreślić należy, że zgodnie ze stanowiskiem przyjętym w uchwale pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09: "Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny (...) obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych". Naczelny Sąd Administracyjny tylko wtedy może uczynić zadość temu obowiązkowi, gdy wnoszący skargę kasacyjną poprawnie określi, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało.
Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Przechodząc do pierwszego podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa procesowego stwierdzić należy, że jest on wadliwy konstrukcyjnie, a przez to procesowo bezskuteczny. Ogranicza się wyłącznie do wskazania jako naruszonego przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że przepisy art. 151, jak i art. 149 § 1, podobnie zresztą jak art. 149 § 1a, art. 146 § 1, art. 147, czy też art. 145 § 1 oraz art. 161 § 1 p.p.s.a. mają charakter ogólny (blankietowy) i określają kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania. Naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. nie może być samoistną podstawą skargi kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie, chcąc powołać się na zarzut naruszenia takiego przepisu, zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – sąd pierwszej instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie ww. przepisu jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (por. wyroki NSA: z dnia 30 kwietnia 2015 r., I OSK 1701/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1595/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1596/14, z dnia 24 kwietnia 2015 r., I OSK 1088/14, z dnia 8 kwietnia 2015 r., I OSK 71/15, z dnia 9 stycznia 2015 r., I OSK 638/14). Dlatego przedmiotowy zarzut naruszenia przepisów postępowania nie mógł przynieść zamierzonego i oczekiwanego rezultatu przez skarżącego kasacyjnie.
Odnosząc się do podniesionego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jako ostatniego z zarzutów naruszenia prawa procesowego autor skargi kasacyjnej zarzucił, że sporządzone uzasadnienie wyroku jest niewłaściwie i niepełne oraz uniemożliwia skarżącemu zrozumienie motywów kwestionowanego rozstrzygnięcia. Wskazać należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to, jak już wskazywano, musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego. Za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. niemożliwe jest także skuteczne kwestionowanie stanowiska sądu co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 22 maja 2014 r., II OSK 481/14). Tymczasem uzasadnienie zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd I instancji odniósł się do wszystkich kwestii istotnych z punktu widzenia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i wskazał powody, dla których uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Treść uzasadnienia zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu czyni go więc w pełni poddającym się kontroli kasacyjnej i wprost wynika z niego rezultat i wnioski przeprowadzonej kontroli działalności administracji publicznej. Dodać także należy, że z art. 141 § 4 p.p.s.a. nie wynika dla sądu administracyjnego obowiązek szczegółowego omówienia w uzasadnieniu każdej okoliczności, czy każdego argumentu lub twierdzenia, jakie pojawiło się w badanej sprawie. Uzasadnienie wyroku ma być "zwięzłe", co należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny powinien się odnieść wyłącznie do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, aby nie czynić wywodu nadmiernie rozbudowanym, a przez to niejasnym (zob. wyrok NSA z dnia 29 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1801/06).
Dlatego przedmiotowy zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego nie mógł odnieść zamierzonego skutku.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny pragnie dostrzec, że autor skargi kasacyjnej nie zakwestionował w sposób skuteczny ustaleń stanu faktycznego, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania służą m.in. kwestionowaniu ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy, co oznacza, że brak zarzutów naruszenia przepisów postępowania czy też ich nieskuteczność powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny w procesie kontroli instancyjnej przyjmuje, jako niezakwestionowany punkt odniesienia, stan faktyczny i jego ocenę przyjęte przez sąd pierwszej instancji.
Nieskuteczne okazały się również zarzut naruszenia prawa materialnego.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że przedmiotowe zarzuty skargi kasacyjnej zostały sformułowane w sposób niestaranny, zaś od zawodowego (profesjonalnego) pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata szczególnie wymaga się poprawności również w zakresie normatywnej stylizacji skargi kasacyjnej. W sytuacji, gdy określona jednostka redakcyjna aktu prawnego (np. artykuł) dzieli się na kilka mniejszych jednostek (np. paragrafy, ustępy, punkty, litery), to przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy dokładne wskazanie tych przepisów prawa, które – zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną – zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony, gdy wskazuje ona jaki naruszono konkretny przepis, z podaniem numeru konkretnej jednostki redakcyjnej aktu prawnego. Tylko tak sprecyzowany zarzut pozwala ustalić granice zaskarżenia (vide: postanowienie SN z 7 kwietnia 1997 r., III CKN 29/97, OSNC 1997 nr 6-7, poz. 96; wyrok NSA z 29 stycznia 2008 r., I OSK 2034/06, CBOSA; postanowienie NSA z 10 maja 2011 r., II OSK 2520/10, CBOSA).
Dla uporządkowania zarzutów skargi kasacyjnej wskazać należy, że autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie prawa materialnego w postaci: "art. 8 u.i.o.ś." – pomijając, że przedmiotowy przepis dzieli się na mniejsze jednostki redakcyjne, tj. ustępy (ust. 1, ust. 2 i ust. 3), "art. 9 u.i.o.ś." – pomijając, że przedmiotowy przepis również dzieli się na mniejsze jednostki redakcyjne, w tym: ustępy (ust. 1, ust. 2 i ust. 3), zaś ust. 1 na punkty (od pkt 1 do pkt 6), a pkt 6 na litery (lit. a i lit. b) oraz "art. 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska" - pomijając, że przedmiotowy przepis również dzieli się na mniejsze jednostki redakcyjne, w tym: ustępy (od ust. 1 do ust. 8), zaś ust. 1 i 7 na punkty (ust. 1: pkt 1 – 18; ust. 7 na pkt 1 i pkt 2), a pkt 1, pkt 2, pkt 2a i pkt 12 na litery (pkt 1: lit. a – l; pkt 2: lit. a – e; pkt 2a: lit. a – d; pkt 12: lit. a – e).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedmiotowe zarzuty zostały sformułowane w sposób nie pozwalający Sądowi na jego kompleksowe rozpoznanie. W petitum skargi kasacyjnej – wbrew dyspozycji art. 176 pkt 2 p.p.s.a. – nie wskazano, które jednostki redakcyjnej powołanych przepisów miałby naruszyć Sąd pierwszej instancji. W uzasadnieniu kasacji również nie zostało sprecyzowane, jakie jednostki redakcyjne zostały przez Sąd pierwszej instancji naruszone, z wyjątkiem art. 9 u.i.o.ś., bowiem autor skargi kasacyjnej każdorazowo wskazuje na art. 9 ust. 1 pkt 3 u.i.o.ś., a zatem w pozostałym zakresie tak sformułowane zarzuty uchylają się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Powyższe sformułowanie zarzutów kasacyjnych wiąże sąd odwoławczy, zaś związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować (por. wyrok NSA z 17 listopada 2023 r., I GSK 831/20, CBOSA).
Niezależnie od powyższego wskazać należy, że przedmiotem sporu między skarżącym a organem było to, czy żądana przez skarżącego informacja dotycząca ilości kontroli planowanych przedsiębiorców dokonanych w obszarze działania miejscowej Delegatury WIOŚ w [...] w 2022 r. jest informacją o środowisku podlegającą udostępnieniu w trybie ustawy środowiskowej, a wskutek czego zasadnym było obciążenie skarżącego przez WIOŚ opłatą za udostępnienie informacji o środowisku.
Ocena prawna Sądu I instancji została szczegółowo przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i brak jest podstaw do jej powielania w tym miejscu.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę prawną Sądu I instancji, że w niniejszej sprawie żądana przez skarżącego informacja w zakresie ilości kontroli planowych przedsiębiorców dokonanych w obszarze działania miejscowej Delegatury WIOŚ w [...] w 2022 r., jest informacją o środowisku i jego ochronie, a nie informacją w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Po pierwsze wskazać należy, Inspekcja Ochrony Środowiska została wymieniona w art. 3 ust. 1 pkt 15a ustawy środowiskowej jako jeden z definiensów pojęcia organu władzy państwowej, bowiem jest organem kontroli państwowej i ochrony prawa, co wynika wprost z art. 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, zgodnie z którym, Inspekcja Ochrony Środowiska jest powołana do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz badania i oceny stanu środowiska, tym samym została zaliczona do podmiotów wchodzących w zakres definiowanego w art. 3 ust. 1 pkt 15a ustawy środowiskowej pojęcia organu władzy publicznej.
Po drugie informacje dotyczące ilości kontroli planowanych przedsiębiorców dokonanych w obszarze działania miejscowej Delegatury WIOŚ w [...] w 2022 r. dotyczą planów, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy środowiskowej, a więc środków administracyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt ustawy środowiskowej, a zatem stanowią informacje podlegające udostępnieniu na podstawie ustawy środowiskowej. Wymienione w ust. 1 pkt 3 środki administracyjne to akty administracyjne takie jak decyzje i inne rozstrzygnięcia dotyczące środowiska. Do środków i działań mających na celu ochronę elementów środowiska trzeba zaliczyć wszelkie protokoły z kontroli dotyczących przestrzegania wymagań ochrony środowiska, przeprowadzonych przez właściwe do tego organy, zalecenia pokontrolne i protokoły z wykonania tych zaleceń (patrz: Art. 9 ŚrodInfU red. Filipowicz 2024, wyd. 3/Tomasz Filipowicz, Alicja Plucińska-Filipowicz). W niniejszej sprawie skarżący zwrócił się o informację w przedmiocie kontroli przeprowadzanej przez wyspecjalizowany organ, którym jest Inspekcja Ochrony Środowiska, która jest powołana do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz badania i oceny stanu środowiska.
Dodać należy, że udostępnieniu podlega każda informacja o środowisku, niezależnie od tego, czy została wymieniona w art. 9 ust. 1 ustawy środowiskowej, chyba że organ ochrony środowiska, na podstawie przepisów ustawy wykaże, że w konkretnej sprawie nie ma możliwości udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie. Oznacza to, że udostępnienie tego rodzaju informacji jest regułą, a odstępstwa od niej mają charakter wyjątkowy i powinny wprost wynikać z przepisów prawa jednoznacznie określających, jakiego rodzaju informacje nie podlegają udostępnieniu – art. 16 ustawy środowiskowej (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2023 r., III OSK 6352/21, Legalis).
Po trzecie, a zarazem ostatnie, skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2267/14, że: "1. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że istnieje dualizm prawny w zakresie udostępniania informacji publicznej, objętych dyspozycją art. 8 i art. 9 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Nie ma podstaw, by wskazywać na jakieś elementy podlegające powołanej ustawie z 2008 r., a pozostałe udostępniane w oparciu o przepisy u.d.i.p. 2. Jeżeli materia decyzji dotyczy informacji o środowisku i jego ochrony, to informacji publicznej o tej decyzji udziela się w oparciu o ustawę z 2008 roku". Innymi słowy, przenosząc powyższe na realia niniejszej sprawy, skoro informacja dotycząca ilości kontroli planowanych przedsiębiorców dokonanych w obszarze działania miejscowej Delegatury WIOŚ w [...] w 2022 r. dotyczy planów, a więc środków administracyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt ustawy środowiskowej, a zatem stanowią informacje podlegające udostępnieniu na podstawie ustawy środowiskowej.
Nadmienić również należy, że co do kwestii konieczności uprzedniego poinformowania skarżącego o wysokości opłaty to zgodnie z art. 28 ustawy środowiskowej, Minister właściwy do spraw klimatu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia (...) – biorąc pod uwagę, że opłaty te nie powinny stanowić przeszkody w dostępie do informacji. Z powyższego wynika, że ustawa nie pozwala na żądanie uiszczenia opłaty przed udostępnieniem informacji, a contrario możliwe jest żądanie uiszczenia opłaty po udostępnieniu informacji. Podzielić również należy argumentację Sądu pierwszej instancji, że przed przystąpieniem do zbierania informacji organ nie może ustalić wysokości opłaty, jaka zostanie naliczona, bowiem nie ma ona charakteru całkowicie ryczałtowego, lecz zależy od szeregu zmiennych wskazanych w rozporządzeniu. De facto zatem organ musi najpierw zebrać żądane informacje, podejmując w tym celu działania objęte żądaniem wnioskodawcy. Skoro wykonane zostaną działania podlegające opłacie, to należy tę opłatę wyliczyć i pobrać.
Dlatego zarzuty naruszenia (obrazy) prawa materialnego nie mogły przynieść zamierzonego i oczekiwanego przez skarżącego kasacyjnie rezultatu.
Na marginesie wskazać tylko należy, że opłata w rozpoznawanej sprawie nie jest wygórowana (11,80 zł) i jest wręcz symboliczna oraz nie przekracza wysokości opłat określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 12 listopada 2010 r. w sprawie opłat za udostępnienia informacji o środowisku (tj. z dnia 27 grudnia 2021 r., Dz.U. z 2022 r. poz. 120).
Jak wskazano na wstępie, przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych we wniesionym środku odwoławczym. W rekapitulacji przedstawionych argumentów należało więc stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, albowiem nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.
Skoro więc podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co z kolei skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego zostało wydane w oparciu o przepis art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Sprawa niniejsza podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu skargi kasacyjnej nie zażądała, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., przeprowadzenia rozprawy.