III OSK 1400/25

III OSK 1400/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-02-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś
Hanna Knysiak - Sudyka /sprawozdawca/
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Bd 84/24 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2024-12-11
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 13 ust 1 i 2, 15 ust 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: sędzia NSA Artur Kuś sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Sądu Rejonowego [...] od punktu 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 11 grudnia 2024 r. sygn. akt II SAB/Bd 84/24 w sprawie ze skargi M.D. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 11 grudnia 2024 r., sygn. akt II SAB/Bd 84/24, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.D. (dalej: "skarżący") na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego [...] (dalej: "organ" lub "Prezes Sądu") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej: w pkt 1 zobowiązał Prezesa Sądu Rejonowego [...] do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 15 marca 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem; w pkt 2 stwierdził, że Prezes Sądu dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; w pkt 3 zasądził od Prezesa Sądu Rejonowego [...] na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Skarżący wnioskiem z 15 marca 2024 r. wystąpił (elektronicznie) do Prezesa Sądu o udostępnienie następującej informacji dotyczącej postępowania o sygn. akt [...]: "1) informacji, czy postępowanie przed Sądem Rejonowym (I instancja) zostało zakończone i w jaki sposób; 2) pełnej treści wyroku wraz z uzasadnieniem; 3) informacji, czy D. Z. lub pełnomocnik D. Z. złożyli w opisanej sprawie apelację; 4) daty przekazania apelacji D. Z. lub jego pełnomocnika przez Sąd Rejonowego [...] do sądu wyższej instancji oraz sygnaturę akt sądu wyższej instancji, jeśli jest znana; 5) informacji, czy apelacja okazała się zasadna; 6) ponadto, w związku z informacją prokuratury o tym, że sąd rejonowy jest aktualnie dysponentem akt z zakończonego postępowania przygotowawczego: a) treści zawiadomienia funkcjonariuszy o przestępstwie z uzasadnieniem, b) treści protokołu z przesłuchania podejrzanego D. Z., c) treści aktu oskarżenia wraz z uzasadnieniem".
Pismem z 20 marca 2024 r. organ wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych, poprzez opatrzenie wniosku podpisem. Skarżący wykonał wezwanie oraz wskazał adres do doręczeń.
Wobec braku odpowiedzi na wniosek dostępowy skarżący pismem z 24 maja 2024 r. wezwał organ do bezzwłocznego doręczenia mu decyzji.
Pismem z 27 maja 2024 r. organ udzielił skarżącemu odpowiedzi na wezwanie, dotyczące jednak innego wniosku, niż wniosku dostępowego skarżącego.
W związku z powyższym skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność Prezesa Sądu w przedmiocie rozpoznania wniosku z 15 marca 2024 r.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu wniósł o jej oddalenie, podkreślając, że 28 marca 2024 r. wydał decyzję nr A.0123.33.2024, w której odmówiono udzielenia skarżącemu żądanej przez niego informacji publicznej. Zdaniem organu oznacza to, że nie sposób przyjąć, aby w przedmiotowej sprawie doszło do bezczynności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy przywołanym powyżej wyrokiem z 11 grudnia 2024 r. uwzględnił wniesioną skargę.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd pierwszej instancji w pierwszej kolejności wskazał, że pomimo braku w aktach sprawy wniosku z 15 marca 2024 r., jego treść była między stronami bezsporna.
Przechodząc do meritum Sąd wskazał, że w odpowiedzi na skargę organ wskazał, że rozpoznając wniosek dostępowy, wydał 28 marca 2024 r. decyzję. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy odwołania skarżącego od ww. decyzji, dotyczyła ona innego wniosku skarżącego - z dnia 23 marca 2024 r., którego przedmiotem było żądanie innych informacji niż te, o udostępnienie których wnosił on we wniosku z 15 marca 2024 r. Ponadto z pisma organu z 21 sierpnia 2024 r. wynikało, że ww. decyzja została uchylona w toku instancji.
Mając na uwadze powyższe, Sąd pierwszej instancji nie miał wątpliwości, że organ wskutek błędu uznał za przedmiot niniejszego postępowania wniosek skarżącego z 23 marca 2024 r. Sąd nie dysponuje zatem żadną wiedzą na temat rozpoznania przez organ wniosku, który był przedmiotem niniejszego postępowania, przy czym, co wymaga podkreślenia, organ nie dołączył żadnej dokumentacji związanej z tymże wnioskiem, pomimo zobowiązania go do tego przez Sąd.
Powyższe zdaniem Sądu pierwszej instancji prowadzi do konstatacji, że wniosek dostępowy skarżącego z 15 marca 2024 r. nie został rozpoznany. Oznacza to zatem, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu ww. wniosku, co obligowało Sąd do zobowiązania Prezesa Sądu do jego rozpoznania, o czym, stosownie do art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), orzeczono w pkt 1 wyroku. Mając na uwadze, że od złożenia wniosku minęło prawie 8 miesięcy i nie został on rozpoznany do daty wyrokowania, zasadne zdaniem Sądu pierwszej instancji było stwierdzenie, że doszło w tym zakresie do rażącego naruszenia prawa, o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a.
Prezes Sądu od powyższego orzeczenia wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego uchylenie w części, tj. w zakresie pkt 2 zaskarżonego wyroku, zarzucając obrazę prawa procesowego, tj. art. 149 § 1a p.p.s.a., poprzez bezzasadne uznanie, że bezczynność Prezesa Sądu w realiach niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Wobec powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie pkt 2 wyroku i orzeczenie, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie oświadczył, że zrzeka się prawa do rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumentację mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została złożona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., bowiem skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy, zaś skarżący nie zażądał jej przeprowadzenia. Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według art. 182 § 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postepowania, a to art. 149 § 1a p.p.s.a., poprzez bezzasadne uznanie, że bezczynność podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy podnieść, że ponieważ w skardze kasacyjnej nie podniesiono zarzutów, w oparciu o które możliwe byłoby kwestionowanie stanu faktycznego sprawy, ustalenia w tym zakresie należy uznać za prawidłowe i wiążące.
Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd administracyjny, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a. stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Prawdą jest, że kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na akceptację w demokratycznym państwie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, a zachodzi m.in. w razie jawnego natężenia braku woli organu do załatwienia sprawy. Z reguły dopiero sytuacja, gdy długość postępowania stanowi wielokrotność (kilkunastokrotność) miary czasu wyznaczonego przez prawodawcę jako maksymalny termin załatwienia sprawy, pozwala mówić o przekroczeniu na tyle dużym, a przez to też i oczywistym, iż nie budzi wątpliwości ocena uznająca go za przekroczenie kwalifikowane. W niniejszej sprawie wniosek dostępowy z 15 marca 2024 r. nie został przez podmiot zobowiązany rozpoznany do dnia wydania wyroku przez Sąd pierwszej instancji, to jest do 11 grudnia 2024 r. Od daty wniesienia wniosku upłynęło zatem prawie 9 miesięcy, a w tym czasie podmiot zobowiązany nie podjął żadnych czynności w celu jego rozpoznania.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 902; dalej: "u.d.i.p.") udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Termin do załatwienia wniosku dostępowego został zatem przekroczony osiemnastokrotnie. Podmiot zobowiązany nie przedłożył Sądowi pierwszej instancji ani wniosku dostępowego, ani żadnej dokumentacji dotyczącej jego rozpoznania, pomimo zobowiązania go do tego przez Sąd. Podmiot zobowiązany nie kwestionował (w tym również w skardze kasacyjnej), że nierozpoznanie wniosku dostępowego z 15 marca 2024 r. było skutkiem błędnego uznania, że wniosek ów został już rozpoznany decyzją z 28 marca 2024 r., podczas gdy decyzja ta dotyczyła innego wniosku dostępowego – z 23 marca 2024 r., o innym zakresie przedmiotowym. Taki błąd nie może stanowić okoliczności usprawiedliwiającej bezczynność organu. Zarzut skargi kasacyjnej nie jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadny.
Wobec tego, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił ją na podstawie art. 184 p.p.s.a.