III OSK 1390/23

III OSK 1390/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Olga Żurawska - Matusiak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
II SA/Wa 20/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-10-07
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1280
art. 8a
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży  Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t. j.)
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 października 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 20/22 w sprawie ze skargi A,A na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 listopada 2021 r. nr 1243/kadr/21 w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 października 2022 r., II SA/Wa 20/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A.A (dalej: "skarżący"), na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "MSWiA") z 17 listopada 2021 r., nr 1243/kadr/21, w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy, oddalił skargę.
Powyższe orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.
Wnioskiem z 18 września 2017 r. skarżący wystąpił do MSWiA o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723, ze zm., dalej: "ustawa zaopatrzeniowa"). Podał, że w okresie od 1 maja 1988 r. do 31 stycznia 1990 r. pełnił służbę w Wydziale [...]. Wskazał również, że będąc młodym i niezaangażowanym politycznie człowiekiem rozpoczął służbę nie kierując się żadnymi pobudkami ideologicznymi. Po pozytywnej weryfikacji w 1990 r. rozpoczął służbę w Policji, którą pełnił w Posterunku Policji w (...) aż do uzyskania praw emerytalnych. Skarżący wyjaśnił, że nigdy nie zajmował żadnych stanowisk kierowniczych, a krótkotrwale pełniona służba zaliczona do okresu na rzecz totalitarnego państwa nie przyczyniła się do skrzywdzenia kogokolwiek. Dodał, że zadania i obowiązki wykonywał rzetelnie, nie szczędząc sił i zdrowia, o czym świadczą przyznane mu nagrody i odznaczenie Brązową Odznaką "Zasłużony Policjant". Mając powyższe na względzie, skarżący wniósł o wyłączenie stosowania wobec niego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
MSWiA decyzją z 13 listopada 2019 r., nr 1627/kadr/19, odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
WSA w Warszawie wyrokiem z 19 października 2020 r., II SA/Wa 60/20, uchylił zaskarżoną decyzję MSWiA z 13 listopada 2019 r., nr 1627/kadr/19. Sąd stwierdził, że organ nie dokonał w istocie w tej sprawie oceny, czy stanowi ona szczególnie uzasadniony przypadek. Organ stwierdził jedynie, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy polecił organowi, aby przeprowadził wyczerpującą ocenę tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wyrażając stanowisko w tym zakresie, organ powinien przywołać fakty dotyczące służby skarżącego, jego postawy, charakteru służby, warunków jej pełnienia i odnieść powyższe do ustawowej przesłanki. Sąd polecił również, aby organ uzasadnił decyzję w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji – stanowiące wyraz zindywidualizowanej oceny przypadku wnioskodawcy – nie powinno pozostawiać wątpliwości dlaczego organ rozstrzygnął sprawę skarżącego w taki a nie inny sposób. Zależnie od dokonanej ponownie, wyczerpującej oceny, organ podejmie stosowną decyzję.
MSWiA decyzją z 17 listopada 2021 r., nr 1243/kadr/21, działając na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z 18 września 2017 r., odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy.
Jak podał organ, skarżący został zwolniony ze służby w Komendzie Powiatowej Policji w [...] 27 lutego 2017 r., nabywając prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c ustawy zaopatrzeniowej. Zaznaczył, że skarżący zgodnie z pismem z Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, stanowiącym informację o przebiegu służby nr 525595/2017, pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej w okresie od 1 maja 1988 r. do 31 stycznia 1990 r., tj. przez 1 rok i 9 miesięcy, podczas gdy całkowity okres służby wynosi 28 lat 9 miesięcy i 27 dni. Do wysługi emerytalnej zaliczono także okres zasadniczej służby wojskowej od 26 kwietnia 1986 r. do 15 kwietnia 1988 r., tj. 1 rok 11 miesięcy i 20 dni. Organ podkreślił, że z akt osobowych skarżącego nie wynikało, aby nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po 12 września 1989 r.
MSWiA podał również, że Komendant Główny Policji w piśmie z 9 lutego 2018 r., przekazał organowi informację dotyczącą przebiegu służby skarżącego, z której wynikało, że skarżący po 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki pełniąc służbę w Policji, był wyróżniany nagrodami pieniężnymi przez przełożonych oraz wielokrotnie otrzymywał zwiększony dodatek służbowy do uposażenia. Został nagrodzony Brązową Odznaką "Zasłużony Policjant". Organ zaznaczył, że wobec skarżącego nie były prowadzone postępowania karne lub karno-skarbowe oraz nie był karany dyscyplinarnie, a także nie przedstawiono dokumentów potwierdzających jego udział w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.
Po dokonaniu analizy dokumentacji przekazanej przez Instytut Pamięci Narodowej, MSWiA stwierdził, że rozpoczęcie przez skarżącego służby na rzecz totalitarnego państwa nie było efektem odgórnego przeniesienia służbowego, lecz nastąpiło z jego inicjatywy. Ponadto nie podjął on żadnych działań, mających na celu usunięcie go z zajmowanego etatu, pomimo iż prawie dwuletni okres pełnienia służby we wskazanej formacji z całą pewnością pozwolił mu na dokładne zaznajomienie się ze specyfiką realizowanych tam zadań oraz ich charakterem. Organ podkreślił, że skarżący kontynuował karierę zawodową w Wydziale [...] Służby Bezpieczeństwa aż do momentu reorganizacji i zmian personalnych, czego efektem było odwołanie go z zajmowanego stanowiska i mianowanie na stanowisko referenta operacyjno-dochodzeniowego w Sekcji Operacyjno-Dochodzeniowej. Jak podał organ, skarżący nie tylko nawiązał ówcześnie stosunek prawny w ramach służby państwowej, poprzez realizowanie nałożonych na niego ściśle określonych czynności, lecz wykazywał się również własną inicjatywą mającą na celu umacnianie ustroju totalitarnego, prezentując przy tym wzorową - z punktu widzenia ówczesnej władzy - postawę ideowo-polityczną (przynależność do Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej).
Zdaniem organu, zaangażowanie skarżącego wybiegało poza zakres zwykłych obowiązków służby. W związku z tym, MSWiA stwierdził, iż skarżący spełnia przesłanki zawarte w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, biorąc jednak pod uwagę świadome wykonywanie przez niego czynności ukierunkowanych na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji, to w ocenie organu przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z ww. art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.
Pismem z 20 grudnia 2021 r. skarżący złożył do WSA w Warszawie skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 17 listopada 2021 r., nr 1243/kadr/21.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Opisanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznał skargę za niezasadną i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
Sąd pierwszej instancji wskazał, że zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma okoliczność, iż sprawa była wcześniej przedmiotem rozpoznania przez WSA w Warszawie w sprawie II SA/Wa 60/20 wyrokiem z 19 października 2020 r. Rolą obecnie kontrolującego zaskarżoną decyzję Sądu jest ponowna ocena decyzji MSWiA z 17 listopada 2021 r., nr 1243/kadr/21, z uwzględnieniem wskazań i oceny prawnej zawartej w ww. wyroku. Jak przyjął WSA w Warszawie, powyższe skutkuje koniecznością zastosowania art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a.
Zdaniem Sądu, pomimo użycia w art. 153 p.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Podkreślił, że zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną.
Sąd pierwszej instancji przyjął, że organ wykonał zalecenia Sądu i wskazał, że skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa w Wydziale [...] Służby Bezpieczeństwa Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...]. Jednostka organizacyjna, w której skarżący pełnił służbę, była ogniwem terenowym wykonującym zadania Departamentu [...] MSW. Do realizowanych w Wydziale [...] Służby Bezpieczeństwa obowiązków skarżącego nie należały czynności biurowe, administracyjne czy też kancelaryjne. Skarżący podczas służby w Wydziale [...] Służby Bezpieczeństwa wykonywał prace stricte o charakterze operacyjnym. Zdaniem Sądu organ trafnie w tym zakresie powołał się na treść opinii służbowej z 9 czerwca 1989 r. Z opinii tej wynika bowiem, że skarżący realizując zadania inspektora pionu [...] SB, "osiąga dobre wyniki w realizacji zadań operacyjnych (...)". Ponadto w opinii służbowej z 7 maja 1990 r. stwierdzono, że skarżący "(...) od momentu podjęcia pracy pracował jako pracownik operacyjny SB (...)".
Uwzględniając powyższe Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu uznające, że skarżący należy do tych osób, których działalność w strukturach Służby Bezpieczeństwa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że służba skarżącego na rzecz państwa totalitarnego nie miała - z puntu widzenia aksjologicznych podstaw państwa prawnego - żadnych konotacji negatywnych. Według Sądu, MSWiA w sposób prawidłowy wykonał zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w uzasadnieniu wyroku z 19 października 2020 r., II SA/Wa 60/20. Ustalenia organu - w ocenie Sądu pierwszej instancji- nie pozwalają na przyjęcie, że sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł skarżący. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 p.p.s.a. zarzucił naruszenie:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 153 i art. 170 p.p.s.a., przejawiające się w tym, że Sąd, wskutek nierzetelnego rozpatrzenia zarzutu dotyczącego naruszenia przez organ administracji przepisu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej oraz nierespektowania wyrażonej w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z 9 października 2020 r., II SA/Wa 60/20, wykładni prawnej przesłanki zaangażowania funkcjonariusza w zadania bezpośrednio ukierunkowane na realizację celów charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego, oddalił skargę i zaaprobował błędne stanowisko organu, że sytuacja strony nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku", a tym samym strona nie spełnia warunków do wyłączenia stosowania przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, mimo że organ administracji nie udowodnił i nie uzasadnił, że służba skarżącego odznaczała się "bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego", a więc pomimo niewykazania negatywnego charakteru tej służby;
2. art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 153 p.p.s.a., poprzez wyrażenie nietrafnej oceny, że organ administracji w sposób prawidłowy wykonał zalecenia WSA w Warszawie z 9 października 2020 r., II SA/Wa 60/20, oraz wskazał dowody i fakty świadczące o zaangażowaniu skarżącego w zadania bezpośrednio ukierunkowane na realizację celów charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego, a tym udowodnił, że nie spełnia on warunku "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym stanowi przepis art. 8a ustawy z 18 lutego 1994 r. ustawy zaopatrzeniowej;
3. art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na niewyjaśnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia, to jest subsumpcji ustalonej sytuacji strony do przepisu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, którego wykładnią, dokonaną w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z 9 października 2020 r., II SA/Wa 60/20, Sąd był związany.
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Kasator zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację, mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została złożona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie". W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. wyrok NSA z 6 lutego 2013 r., II GSK 2101/11). Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny, orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, będziemy mieli do czynienia z nową sprawą, do której zasada z art. 153 p.p.s.a. nie będzie miała już zastosowania (por. wyrok NSA z 16 maja 2012 r., II GSK 550/11). Oddziaływaniem art. 153 p.p.s.a. objęte są zatem przede wszystkim przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyrok NSA z 21 marca 2014 r., I GSK 534/12). O naruszeniu przepisu art. 153 p.p.s.a. trzeba wnioskować na podstawie analizy treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku w zestawieniu z treścią przywołanych ocen prawnych oraz wskazać co do dalszego postępowania.
Przepis art. 170 p.p.s.a. stanowi natomiast, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zatem moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów sprawia, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Inaczej zagrożone byłoby ratio legis art. 170 p.p.s.a. polegające na zagwarantowaniu spójności i logiki działania organów państwa oraz na zapobieżeniu współistnieniu w obrocie prawnym orzeczeń nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dane zagadnienie, nie może być już ono ponownie badane.
Sądowa kontrola legalności orzeczenia wydanego w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przez organy administracji publicznej sprowadza się zatem do oceny, czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez sąd, gdyż jest to głównym kryterium poprawności nowowydanej decyzji. Poza zakresem oceny są natomiast kwestie, co do których sąd nie dopatrzył się uchybień w działaniu organów administracji. Sąd administracyjny w opisanej sytuacji nie może wnikać po raz drugi w materię do dalszego postępowania objętą zakresem wcześniejszych ocen.
W sprawie nie doszło do naruszenia powyższych przepisów. Postawienie w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, w sytuacji, gdy wojewódzki sąd administracyjny orzekał w warunkach, o których mowa w art. 153 p.p.s.a. oraz w zgodzie z art. 170 p.p.s.a. wymaga wykazania, że wydając zaskarżony wyrok, nie zastosował się on do wiążącej go oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego.
W rozpoznawanej sprawie Sąd wojewódzki przywołał wyrok tego Sądu z 19 października 2020 r., II SA/Wa 60/20, którym uchylono poprzednią decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 13 listopada 2019 r. odmawiającą w stosunku do skarżącego wyłączenia stosowania przepisów ustawy zaopatrzeniowej. Uchylając decyzję Sąd, zauważając, że organ dokonał ustaleń co do okresów pełnionej służby oraz rzetelności wykonywania zadań i obowiązków, przyjął, że w sprawie spełnione zostały kryteria wskazane w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Jednocześnie Sąd uznał, że organ nie dokonał ustaleń w aspekcie szczególnie uzasadnionego przypadku, wobec czego, przy ponownym rozpoznaniu sprawy zalecił, aby przeprowadził wyczerpującą ocenę tego, czy sprawa skarżącego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wyrażając ocenę w tym zakresie – jak wskazał Sąd - organ powinien przywołać fakty dotyczące służby skarżącego, jego postawy, charakteru służby, warunków jej pełnienia, uzasadniając decyzję w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Te zalecenia Sądu zostały przez organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy zrealizowane, co prowadzi do wniosku o niezasadności naruszenia art. 153 i art. 170 p.p.s.a.
Organ uwzględniając stanowisko Sądu przyjął, że w sprawie wypełnione zostały przesłanki z pkt 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej i swoje stanowisko skoncentrował na analizie "szczególnie uzasadnionego przypadku". Przywołał fakty dotyczące służby skarżącego w Służbie Bezpieczeństwa, zwracając uwagę na zadania jednostki organizacyjnej, w której skarżący pełnił służbę, w tym na jej zadania związane ze zwalczaniem działalności opozycyjnej na terenie zakładów pracy. Przeanalizował charakter tej służby o charakterze stricte operacyjnym i warunki jej pełnienia, podkreślając dobrowolne wstąpienie skarżącego do służby w SB, jak i osiąganie dobrych wyników w realizacji zadań operacyjnych. Odwołując się do przynależności skarżącego do ZSMP i rozważając cele tej organizacji, w których realizację skarżący był zaangażowany, organ wskazał na działania skarżącego mające na celu umacnianie ustroju totalitarnego. Ostatecznie analiza materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego doprowadziła organ do przekonania, że przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, umożliwiającego skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, pozwalających na wyłączenie stosowania względem skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Zdaniem organu skarżący świadomie wykonywał czynności ukierunkowane na realizację typowych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji. Podzielić zatem należy ocenę Sądu pierwszej instancji o braku podstaw do przyjęcia, że służba skarżącego na rzecz totalitarnego państwa nie miała – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw państwa prawnego – żadnych konotacji negatywnych.
Tej oceny skarga kasacyjna skutecznie nie podważona. W skardze kasacyjnej nie zostały zgłoszone żadne zarzuty odnoszące się do przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego i do oceny zgromadzonych w jego trakcie dowodów. Dowody te pozwalały natomiast na dokonanie ich subsumcji pod normę art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Wobec tego uznać należy, że przepis ten został zastosowany w sprawie prawidłowo, zważywszy zwłaszcza, że zarzut jego niewłaściwego zastosowania nie został zgłoszony.
Nie można natomiast w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. kwestionować dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ (por. m. in. wyroki NSA z: 25 marca 2011 r., I FSK 1862/09; 11 kwietnia 2007 r., II OSK 610/06; 15 października 2015 r., I GSK 241/14). W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można podważać prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (por. wyrok NSA z 2 lipca 2015 r., I OSK 450/15), ani prawidłowości oceny materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 21 października 2010 r., I GSK 264/09).
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a". Przepis ten określa zatem granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby - po pierwsze - sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo po drugie - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które sąd pierwszej instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. W przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji nie orzekał w granicach (w znaczeniu podmiotowym i przedmiotowym) innej sprawy niż ta, w której została wniesiona skarga. W drugim zaś przypadku, tj. w zakresie twierdzenia, że nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi, Sąd nie dostrzegł naruszeń prawa, jakich miały dopuścić się organy, konieczne jest powiązanie zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. z takimi przepisami, których złamania przez organ administracji miał nie dopatrzyć się Sąd pierwszej instancji (por. wyroki NSA z: 22 maja 2014 r., I OSK 782/13; 11 kwietnia 2007 r., II OSK 610/06; 19 czerwca 2013 r., I OSK 1353/12; 15 marca 2013 r., I OSK 1033/12).
W realiach niniejszej sprawy zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. został powiązany z naruszeniem art. 153 p.p.s.a., ten zaś został oceniony jako pozbawiony usprawiedliwionych podstaw. W uzasadnieniu tego zarzutu poważano natomiast prawidłowość i kompletność przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego i ocenę zgromadzonych dowodów, co jednak w świetle tego co powiedziano powyżej nie mogło odnieść oczekiwanego skutku.
Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Nie można Sądowi pierwszej instancji zarzucić, że nie zrealizował niezbędnych elementów uzasadnienia określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a., a których zamieszczenie pozwala odtworzyć sposób rozumowania Sądu. Tymi elementami są: a) opis historyczny sprawy, zawierający prezentację jej okoliczności faktycznych, przebiegu i stanowisk stron do momentu podjęcia ostatecznego rozstrzygnięcia (decyzji, postanowienia bądź innej czynności administracyjnej) zaskarżonego do sądu administracyjnego, b) prezentacja stanowisk stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym obejmująca w pierwszym rzędzie zarzuty skargi oraz argumenty strony przeciwnej zawarte w odpowiedzi na nią, uzupełnione ewentualnie o stanowiska innych uczestników postępowania oraz c) stanowisko sądu obejmujące wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem. Sporządzenie uzasadnienia jest czynnością następczą w stosunku do podjętego rozstrzygnięcia, stąd też tylko w nielicznych sytuacjach naruszenie tej normy prawnej może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej. Pamiętać bowiem należy, że usprawiedliwiony będzie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a tylko wówczas, gdy pomiędzy tym uchybieniem a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego będzie istniał potencjalny związek przyczynowy. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 25 lutego 2009 r., I OSK 487/08). Tymczasem te wszystkie elementy znajdują się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a uzasadnienie części prawnej wyroku jest wystarczające dla uzyskania informacji o przesłankach rozstrzygnięcia. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Sąd wyjaśnił podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia i dlaczego przyjął, że w zaistniałych w sprawie okolicznościach faktycznych nie została spełniona przesłanka przewidziana w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej w postaci "szczególnie uzasadnionego przypadku". Stanowiska Sądu nie sposób uznać za nieuzasadnione. To, że skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu co do oceny przyjętego przez organy administracji stanu faktycznego i z argumentacją Sądu, nie świadczy o naruszeniu wymogów co do uzasadnienia wyroku wskazanych w art. 141 § 4 p.p.s.a. i jego naruszeniu.
Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Sprawa niniejsza podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu skargi kasacyjnej nie zażądała, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., przeprowadzenia rozprawy.