III OSK 1380/23

III OSK 1380/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ireneusz Dukiel
Sławomir Wojciechowski
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1474/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-01-23
Skarżony organ
Centralna Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone orzeczenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 133 par 1 i art. 134 par 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (sprawozdawca) Sędziowie sędzia NSA Sławomir Wojciechowski sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel Protokolant starszy asystent sędziego Przemysław Iżycki po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1474/22 w sprawie ze skargi P. F. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z dnia 23 czerwca 2022 r. nr 879/O/2022 w przedmiocie ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżone orzeczenie, 2. zasądza od Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie na rzecz P. F. kwotę 900 (słownie: dziewięćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1474/22, na podstawie 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., oddalił skargę P. F. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z 23 czerwca 2022 r. nr 879/O/2022 w przedmiocie ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Zaskarżoną decyzją Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w Warszawie, dalej zwana "organem", po rozpatrzeniu odwołania skarżącego uchyliła orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Szczecinie (dalej: "RWKL w Szczecinie") i wydała nowe orzeczenie w sprawie zdolności skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "K.p.a.") oraz art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 536), § 3 i § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r. poz. 1013 ze zm.), oraz § 12 pkt 1 i § 31 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 749), a także § 7 pkt 1 oraz § 23 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r., poz. 761 ze zm.).
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w związku z pogorszeniem się stanu zdrowia, utrudniającym wykonywanie zadań służbowych, skierowano skarżącego, będącego żołnierzem zawodowym w [...] (JW. [...] w K.) ostatnio na stanowisku operator - radiotelegrafista: st. szer. U -1, do RWKL w Szczecinie w celu określenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Do skierowania dołączono m.in. kartę informacyjną z dnia 12 listopada 2021 r. ze Szpitala Ogólnego [...] - rozpoznanie: zaburzenia psychotyczne w przebiegu uzależnienia mieszanego (zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania spowodowane naprzemiennym przyjmowaniem środków F10 – F18 i innych środków psychoaktywnych (zaburzenia psychotyczne).
W oparciu o zgromadzone w sprawie dokumenty orzeczniczo - lekarskie oraz przeprowadzone konsultacje specjalistyczne RWKL w Szczecinie wydała orzeczenie nr 06148/2/21 z dnia 31 grudnia 2021 r., w którym rozpoznała u skarżącego m.in. schorzenia powodujące niezdolność do służby wojskowej w postaci zaburzeń psychotycznych w przebiegu uzależnienia mieszanego. Jednocześnie określiła kategorię zdolności do zawodowej służby wojskowej - Kat. N zał. 1 grupa II i zaliczyła skarżącego do III grupy inwalidzkiej z ogólnego stanu zdrowia, do żadnej w związku ze służbą wojskową.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, organ – po uzupełnieniu dokumentacji przez dosłanie przez Dowódcę JW. [...] w K. opinii z corocznego opiniowania żołnierza a także o opinię specjalistyczną z 4 maja 2022 r. z Kliniki Psychiatrii, Stresu Bojowego i Psychotraumatologii CSK MON WIM w Warszawie – wydał powołane na wstępie orzeczenie, którym uchylił w całości orzeczenie organu I instancji i rozpoznał u skarżącego:
A. Schorzenia powodujące niezdolność do zawodowej służby wojskowej
1. Używanie szkodliwe alkoholu nierokujące zachowania abstynencji - § 72 pkt 2
B. Schorzenia współistniejące:
1. Używanie marihuany i amfetaminy w wywiadzie - § 72 pkt 3
2. Przebyta reakcja sytuacyjna - § 67 pkt 1
3. Krótkowzroczność obu oczu - § 13 pkt 2
4. Prawostronne upośledzenie słuchu w zakresie tonów wysokich - § 21 pkt 1
5. Liczne drobne urazy z pozostawieniem blizn nieszpecących - § 3 pkt 1
6. Braki w uzębieniu - § 24 pkt 1.
Skarżący wniósł skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zaskarżone orzeczenie i utrzymane nim w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Odnosząc się do zarzutu nieważności decyzji Sąd nie podzielił argumentacji, iż organ wydał sporne orzeczenie "na podstawie nieistniejącej normy prawnej, która została uchylona miesiąc przed wydaniem orzeczenia", tj. na podstawie przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z dnia 11 września 2003 r., która to ustawa utraciła moc obowiązującą z dniem 23 maja 2022 r. na podstawie art. 823 pkt 12 ustawy z dnia 11 marca 2022r. o obronie Ojczyzny. Zdaniem Sądu, słusznie skarżący wskazuje, że w świetle art. 823 pkt 12 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022r., poz. 655 – dalej także jako "u.o.ojcz.") ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych utraciła moc po upływie 30 dni od wejścia w życie przywołanej u.o.ojcz. tj. z dniem 23 kwietnia 2022 r. Jednocześnie ustawodawca w art. 819 u.o.ojcz. jednoznacznie przesądził o tym, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile ustawa nie stanowi inaczej.
W dalszej części rozważań Sąd odniósł się do zarzutów naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i dowolną ocenę zgromadzonych dowodów. Sąd nie podzielił stanowiska, iż organ przyjął kwalifikację w wyniku dowolnej oceny dowodu z opinii wojskowo-psychiatrycznej z 4 maja 2022 r. wydanej przez Wojskowy Instytut Medyczny po przeprowadzonej dwutygodniowej obserwacji skarżącego. Takim twierdzeniom przeczy jednak całokształt zgromadzonego przez CWKL w sprawie materiału dowodowego, który był podstawą do wydania skarżonego orzeczenia. Bezspornie skarżący przebywał od 8 do 12 listopada 2021 r. w Oddziale Psychiatrycznym Szpitala Ogólnego [...] w wyniku przywiezienia go w asyście medycznej ze zgrupowania poligonowego z powodu pogorszenia stanu zdrowia — niesytuacyjnych zachowań, niepokoju, pobudzenia psychoruchowego, nadmiernej drażliwości oraz, że znajdował się pod wpływem alkoholu (0,14 promila) i substancji psychoaktywnych. Podczas pobytu w tej placówce zażądał wypisu w 5 dobie hospitalizacji przed ukończeniem procesu diagnostyczno-terapeutycznego do dalszego leczenia w warunkach oddziału psychiatrycznego szpitala wojskowego. U orzekanego stwierdzono rozpoznanie: "zaburzenia psychotyczne w przebiegu uzależnienia mieszanego; zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania spowodowane naprzemiennym przyjmowaniem środków F16 - F18 i innych środków psychoaktywnych (zaburzenia psychotyczne) - zaburzenia adaptacyjne od około dwóch lat, badany może mieć silny związek z alkoholem lub/i innymi substancjami psychoaktywnymi których używa regularnie, celem regulowania nieprzyjemnych stanów emocjonalnych (obwinia otoczenie za wszystkie swoje problemy i trudności)". Również akta sprawy potwierdzają, iż skarżący podczas wyjazdu na posterunek w ramach zgrupowania zadaniowego OSA zaczął zachowywać się w sposób nerwowy, nieprzewidywalny, a podczas służby wielokrotnie spożywał alkohol i to w sposób, który można uznać za szkodliwy, w tym podczas zgrupowania poligonowego.
Zdaniem Sądu I instancji ujawnione zdarzenia w postaci alkoholizowania się oraz używania substancji psychoaktywnych nie miały charakteru incydentalnego, ale przeciwnie, miały charakter długotrwały, co m.in. doprowadziło do odebrania skarżącemu broni służbowej. Sąd dodał, że organ miał obowiązek uwzględnienia opinii służbowej skarżącego, a organ przeanalizował również opinię specjalistyczną z 4 maja 2022 r. z Kliniki Psychiatrii, Stresu Bojowego i Psychotraumatologii CSK MON WIM w Warszawie, opracowaną przez prof. dr hab. med. S. I. (specjalistę psychiatrę) oraz lekarza M. D., z której wynika, że u skarżącego rozpoznano "(...) przebytą reakcję sytuacyjną opisaną w § 67 pkt. 1 rozporządzenia MON z dnia 30 grudnia 2016 r." oraz "(...) Epizod zaburzeń zachowania spowodowany spożyciem alkoholu i środków psychoaktywnych opisany w § 72 pkt. 1 i pkt 3 cyt. rozporządzenia MON (...)".
W takim stanie rzeczy, zdaniem Sądu I instancji organ w procesie orzeczniczym wziął pod uwagę cały zgromadzony materiał dowodowy i prawidłowo uznał skarżącego za niezdolnego do wojskowej służby zawodowej. Sąd dodał, że kontrola orzeczenia wojskowych komisji lekarskich przez sąd administracyjny ma charakter ograniczony i sprowadza się w istocie do ich badania pod względem formalnym. Zgromadzona w sprawie dokumentacja lekarska, w tym wyniki wykonanych badań lekarskich, nie budziły żadnych wątpliwości co do dokonanych ustaleń oraz, że CWKL prawidłowo stwierdziła obligatoryjną niezdolność skarżącego do pełnienia czynnej służby wojskowej.
Skargę kasacyjną wniósł skarżący, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1. art. 145 § 1 ust. 1 lit c) p.p.s.a. – przez niedostrzeżenie i nieuwzględnienie naruszenia przez CWKL art. 21 § 1 w zw. z art. 31 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach - przez przyznanie kompetencji Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie, których to kompetencji Komisja nie posiada (w szczególności mając na uwadze, iż w Komisji nie orzekają specjaliści psychiatrzy i specjaliści ds. uzależnień, co ma istotne znaczenie w przypadku niniejszej sprawy) tj. do stawienia medycznego rozpoznania schorzenia i kwalifikacji schorzenia z zakresu psychiatrii i uzależnień, w sytuacji gdy Komisja związana jest orzeczeniami specjalistów - dokumentacją z akt sprawy, stąd w niniejszej sprawie związana była kompleksową opinią i dowodem - opinią wojskowo- psychiatryczną z 4 maja 2022 r. wydaną na podstawie całości akt sprawy, która nie postawiła przypisanego skarżącemu schorzenia — "używanie szkodliwe alkoholu nierokujące zachowania abstynencji", a tym samym CWKL nie miała podstaw do przypisania tego schorzenia skarżącemu, bowiem żaden z lekarzy wchodzących w skład Komisji - nie jest psychiatrą, ani specjalistą leczenia uzależnień,
2. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. - przez brak rzetelnego i dokładnego rozstrzygnięcia sprawy, tj. brak rozstrzygnięcia w granicach sprawy (w tym podniesionych w skardze zarzutów) - tj. nierozstrzygnięcie w sposób właściwy zarzutów skargi z 3 sierpnia 2022 r.:
a) z pkt 5 - przez całkowity brak dokładnej oceny dowodu z opinii WIM z 4 maja 2022 r. i niedostrzeżenie, iż nie zawiera ona rozpoznania przypisanego schorzenia,
b) z pkt 7 - przez całkowity brak dokładnej oceny dowodu z karty informacyjnej WIM z 8 kwietnia 2022 r. i niedostrzeżenie, iż nie zawiera ona rozpoznania przypisanego schorzenia,
c) z pkt 6 - przez całkowity brak analizy okoliczności faktycznych wynikających ze wskazanych dowodów - w sytuacji, gdy obowiązkiem Komisji, a następnie WSA – w świetle § 21 § 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach - było uwzględnienie wskazanych dowodów, w szczególności faktu, iż przez okres od grudnia 2021 r. do lipca 2022 r. Skarżący przez 8 miesięcy pozostawał w czynnej służbie wojskowej, nie korzystał ze zwolnień lekarskich - a tym samym dowody te potwierdzają brak schorzenia w postaci "używanie szkodliwe alkoholu nierokujące zachowania abstynencji", skoro skarżący był w sposób stały dopuszczony do służby.
3. art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 77 ust. 1, art. 80, art. 81a § 1 i 2 k.p.a., przejawiające się w tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku wadliwej kontroli legalności działalności Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie oddalił skargę na orzeczenie z 23 czerwca 2022r. nr 879/0/2022, pomimo że zostało ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem rażąco wadliwie ocenił dowody powstałe przed 4 maja 2022 r. przypisując im walor wiarygodności i istotności, zignorował dowód z opinii WIM z 4 maja 2022 r., tj. Sąd nie dostrzegł, iż:
a) wszelkie powstałe dowody przed dniem 4 maja 2022 r., a więc przed opinią WIM – były niejednoznaczne w rozpoznaniu, zawierały wadliwe rozpoznania, wydane były bez obserwacji skarżącego, co przyznała sama CWKL kierując skarżącego na dodatkową obserwację - na mocy § 31 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach - bowiem zaszła przesłanka - "w razie potrzeby", co wprost nakazuje uznać, wszelkie wcześniejsze wątpliwości wynikające z wcześniejszych dowodów na korzyść skarżącego,
b) opinia WIM z 4 maja 2022 r. w sposób jednoznaczny wykluczyła schorzenie - "używanie szkodliwe alkoholu nierokujące zachowania abstynencji", co wynika z badań i wniosków opisanych na stronie 26 i 27 opinii, tj.
- "analiza informacji zawartych w wymienionych dokumentach, skłania do krytycznej oceny ich wartości jako przesłanek orzeczenia RWKL, zarówno w przedmiocie trafności rozpoznania schorzenia powodującego niezdolność do służby wojskowej jak i negatywnej oceny zdolności badanego do kontynowania tej służby",
- skarżący nie utracił kontroli nad piciem, a badania biochemiczne nie wskazują na skutki przewlekłej alkoholizacji, co wprost dowodzi wadliwości orzeczenia nr 879/0/2022 CWKL.
Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego (pkt 4), tj. art. 819 ustawy o obronie Ojczyzny w zw. z art. 822 ust. 6 ustawy o obronie Ojczyzny z dnia 11 marca 2022 r. - przez wadliwą wykładnię i pominięcie iż na tej podstawie rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach - utraciło w całości moc bowiem zgodnie z pełną treścią wskazanej normy -"zachowało moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych odpowiednio na podstawie a w związku z tym, iż obowiązuje od dnia 14 czerwca 2022 r. nowe rozporządzenie, które obowiązywało w chwili wydawania orzeczenia przez CWKL tj. w dniu 23 czerwca 2022 r. konieczne było zastosowanie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowaniu wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie na jego rzecz od organu kosztów postępowania skargowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Skarga kasacyjna jest zasadna, choć nie wszystkie zarzuty zasługują na uwzględnienie,
Nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia prawa materialnego, tj. art. 819 w zw. z art. 822 ust. 6 ustawy o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022r., poz. 655) dalej także jako "u.o.ojcz.", przez ich błędną wykładnię i pominięcie, że na tej podstawie rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (tekst jedn. - Dz.U. z 2015 r., poz. 761 ze zm. – dalej także zwane jako "rozporządzenie z 3.06.2015 r.") – utraciło moc. Naczelny Sąd Administracyjny podziela bowiem w całości stanowisko Sądu I instancji, że przedmiotowe rozporządzenie miało zastosowanie w niniejszej sprawie a w konsekwencji nie miało zastosowania rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2022 r., poz. 1243).
Podstawę prawną rozstrzygnięć, które zapadły przed CWKL jako organem odwoławczym, jak również przed Rejonową Wojskową Komisją Lekarską w Szczecinie jako organem I instancji, były przepisy: ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 536) oraz rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Zgodnie z art. 823 pkt 12 ustawy o obronie Ojczyzny, ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych utraciła moc po upływie 30 dni od wejścia w życie przywołanej u.o.ojcz., tj. z dniem 23 kwietnia 2022 r. Jednocześnie ustawodawca w art. 819 u.o.ojcz. przesądził o tym, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Zatem Sąd I instancji zasadnie uznał, że powyższe oznacza, iż do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie u.o.ojcz., zastosowanie znajdują przepisy dotychczasowe. Zgodnie zaś z zapisem art. 61 § 3 k.p.a. - datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W sprawie niesporne jest, że postępowanie w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej skarżącego zostało wszczęte na podstawie skierowania Dowódcy JW [...] w K. z 1 grudnia 2021 r. i zostało zarejestrowane w RWKL w Szczecinie 8 grudnia 2021 r. Jak wynika z analizy akt sprawy, z tą datą rozpoczęto czynności orzecznicze: wypełniono ankietę wstępnej kwalifikacji a także wydano skarżącemu skierowanie do wykonania badań specjalistyczno-lekarskich. Zatem należy przyjąć, że skoro postępowanie orzecznicze w stosunku do skarżącego zostało w sprawie wszczęte po rządami ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych to tym samym toczyło się aż do jego zakończenia, tj. do wydania orzeczenia przez CWKL z 23 czerwca 2022 r. - zgodnie z jej przepisami.
Zatem nie można zgodzić się ze skarżącym, że CWKL zastosowała przy wydaniu kwestionowanego orzeczenia niewłaściwe przepisy rozporządzenia z 3.06.2015 r. Zgodzić trzeba się z Sądem I instancji, że zgodnie z zasadami prawidłowej legislacji, o których mowa w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 283), o dalszym stosowaniu przepisów wykonawczych ustawodawca powinien wyraźnie przesądzić w przepisach przejściowych nowej regulacji (por. § 30 ust. 2 pkt 5 i § 33 tego rozporządzenia). Ustawodawca uczynił to w przepisie art. 822 ust. 6 u.o.ojcz., stanowiąc, że dotychczasowe przepisy wykonawcze (w tym wydane na podstawie art. 5 ust. 8 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - rozporządzenie z 3.06.2015 r.) zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych, nie dłużej jednak niż przez 18 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy o obronie Ojczyzny, oraz mogą być zmieniane na podstawie przepisów dotychczasowych.
Rozstrzygając tę "kolizję", koniecznym jest jednak odwołanie się do ustawowej normy intertemporalnej zawartej w przepisie art. 819 u.o.ojcz., który – jak wskazano wyżej – w sposób jednoznaczny stanowi, że "[w] sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile ustawa nie stanowi inaczej". Należy odróżnić sytuację stosowania przepisów dotychczasowych do spraw wszczętych pod rządami ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych od kwestii utraty mocy tej ustawy i rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy, które to akty pomimo utraty mocy nadal mają zastosowanie do spraw wszczętych pod rządami tych aktów na podstawie art. 819 u.o.ojcz. Ustawodawca w art. 819 u.o.ojcz. przyjął, że do tych spraw stosuje się "przepisy dotychczasowe". Zatem nie tylko przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ale także przepisy rozporządzeń wykonawczych. Za taką wykładnią wskazanych przepisów intertemporalnych przemawia wykładnia funkcjonalna i celowościowa. Trudno bowiem przyjąć, że celem ustawodawcy było zastosowanie do spraw wszczętych pod rządami dotychczasowych przepisów tylko przepisów dotychczasowej ustawy a zastosowanie nowych przepisów wykonawczych. Pomijając ich ewentualną niespójność, należy stwierdzić, że doprowadziłoby to do konieczności powtarzania w wielu sprawach pewnych czynności, między innymi wydania nowych opinii i badań specjalistycznych. Dlatego wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, zwrot "o ile ustawa nie stanowi inaczej" zawarty w art. 819 u.o.ojcz., nie odnosi się do kwestii mocy prawnej dotychczasowych aktów wykonawczych.
Nie można także zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z "art. 21 § 1w zw. z art. 31 ust. 2" rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 749) - dalej także jako rozporządzenie z 10.01.2006 r. Po pierwsze, w przedmiotowym rozporządzeniu nie ma tak wskazanych przepisów. Po wtóre, nawet gdyby przyjąć, że zarzucono naruszenie § 21 ust. 1 w zw. z § 31 ust. 2 tego rozporządzenia, to treść tych uregulowań dotyczy postępowania dowodowego przeprowadzanego przez wojskowe komisje lekarskie, w tym środki dowodowe, w oparciu o które orzekają te komisje. Zatem, przepisy te nie regulują kwestii posiadania kompetencji komisji nieskładającej się z lekarzy psychiatrów i specjalistów do leczenia uzależnień do stawiania medycznego rozpoznania schorzenia i kwalifikacji schorzenia z zakresu psychiatrii i uzależnień. Z przepisów tych nie wynika także, że wojskowe komisje lekarskie związane są orzeczeniami specjalistów wydających opinie w sprawie. Zatem nie sposób przyjąć, że Sąd I instancji "przyznał kompetencje Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie, których kompetencji Komisja nie posiada".
Zasadnie zarzucono natomiast naruszenie art. 134 § 1 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd I instancji nie rozpoznał sprawy w jej granicach i na podstawie zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, tj. nie rozpoznał we właściwy sposób istotnych zarzutów podniesionych w skardze. Sąd I instancji nie dokonał jakiejkolwiek oceny dowodów z opinii Wojskowego Instytutu Medycznego (dalej WIM) z 4 maja 2022 r. (zarzut 5 skargi), oraz karty informacyjnej WIM z 8 kwietnia 2022 r. (zarzut 7 skargi) oraz całkowicie zaniechał analizy okoliczności wynikających z tych dowodów – w sytuacji gdy obowiązkiem CWKL ( § 9 i § 17 ust. 1 rozporządzenia z 3.06.2015 r.) i Sądu I instancji była ocena wskazanych dowodów i wynikających z nich okoliczności, w tym faktu, iż przez okres od grudnia 2021 r. do lipca 2022 r. skarżący pozostawał w czynnej służbie wojskowej i nie korzystał ze zwolnień lekarskich, zatem był w sposób stały dopuszczony do służby, co może mieć wpływ na ocenę prawidłowości przyjęcia przez CWKL schorzenia u skarżącego w postaci "używania szkodliwie alkoholu nierokującego zachowania abstynencji" (§ 72 pkt 2 zał. nr 1 do rozporządzenia z 3.06.2015 r.).
Trafnie zarzucono również naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez niezasadne nieuwzględnienie skargi w sytuacji gdy zaskarżone orzeczenie CWKL zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem CWKL nie dokonała prawidłowej oceny dowodów powstałych przed 4 maja 2022 r. przypisując im walor wiarygodności i istotności i całkowicie pominęła dowód z opinii Wojskowego Instytutu Medycznego z 4 maja 2022 r. Sąd I instancji nie dostrzegł, że wszelkie dowody powstałe przed 4 maja 2022 r. tj., przed wydaniem opinii przez WIM, były niejednoznaczne w rozpoznaniu, wydane były bez obserwacji skarżącego, co niejako przyznała sama CWKL kierując skarżącego na dodatkową obserwację na podstawie § 23 pkt 2 rozporządzenia z 3.06.2015 r. Zgodnie z tym przepisem Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w razie potrzeby może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną. To wskazuje na wcześniejsze wątpliwości CWKL co do stanu zdrowia skarżącego wynikające z posiadanego dotychczas materiału dowodowego. Sąd I instancji nie dostrzegł również, że CWKL nie wzięła pod rozwagę, że wykonana na jej zlecenie opinia WIM z 4 maja 2022 r. w sposób jednoznaczny wykluczyła schorzenie "używanie szkodliwie alkoholu nierokujące zachowania abstynencji" (§ 72 pkt 2), co wynika z badań i wniosków opisanych na stronie 26 i 27 opinii. W opinii tej stwierdzono, że "analiza informacji zawartych w wymienionych dokumentach, skłania do krytycznej oceny ich wartości jako przesłanek orzeczenia RWKL, zarówno w przedmiocie trafności rozpoznania schorzenia powodującego niezdolność do służby wojskowej jak i negatywnej oceny zdolności badanego do kontynuowania tej służby" - co wskazuje na to, że skarżący nie utracił kontroli na piciem a badania biochemiczne nie wskazują na skutki przewlekłej alkoholizacji.
Zgodzić należy się, iż kognicja sądów administracyjnych w sprawach oceny schorzeń medycznych jest ograniczona, jednak nie oznacza to, że sąd administracyjny kontroluje zaskarżone orzeczenie wojskowych komisji lekarskich nie analizując dowodów, nie badając i nie oceniając dokumentacji specjalistycznej zgromadzonej w sprawie - pod kątem logiczności wyciągniętych na ich podstawie wniosków końcowych i ich zgodności z prawem. Tego wymogu Sąd I instancji w niniejszej sprawie nie spełnił. Co prawda kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich przez sąd administracyjny ma ograniczony charakter. Jednak wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, kontrola ta nie ma tylko charakteru formalnego. Kontrolując zaskarżone orzeczenie Sąd I instancji przyjął, że CWKL wydała orzeczenie na podstawie "całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego". Z tym nie można się zgodzić. Z pewnością pominięty został dowód z jedynej specjalistycznej opinii wojskowo-psychiatrycznej wydanej w Klinice Psychiatrii, Stresu Bojowego i Psychotraumatologii CSK MON Wojskowego Instytutu Medycznego, wydanej po obserwacji skarżącego, tj. po pobycie opiniowanego w placówce w okresie od 27 marca do 8 kwietnia 2022 r. Opinia ta została wydana przez specjalistów w zakresie stwierdzania schorzenia "używania szkodliwie alkoholu nierokującego zachowania abstynencji" (§ 72 pkt 2). Co prawda, wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie CWKL nie była związana treścią tej opinii, to jednak nie mogła jej pominąć bez podania przyczyn zajęcia odmiennego od prezentowanego w opinii stanowiska, szczególnie, że sama dopuściła ten dowód po powzięciu wątpliwości co do wcześniej zgromadzonych dowodów. Tym bardziej, co słusznie podnosi skarżący, że w składzie CWKL wydającej zaskarżone orzeczenie nie było specjalisty z zakresu psychiatrii lub leczenia uzależnień.
W opinii wojskowo-psychiatrycznej z 4 maja 2022 r. sporządzonej przez specjalistę psychiatrii prof. dr hab. med. S. I. i lekarza M. D. przedstawiono następujące stanowisko:
- "analiza informacji zawartych w wymienionych dokumentach, skłania do krytycznej oceny ich wartości jako przesłanek orzeczenia RWKL, zarówno w przedmiocie trafności rozpoznania schorzenia powodującego niezdolność do służby wojskowej jak i negatywnej oceny zdolności badanego do kontynuowania tej służby",
- "trudno również uznać wybiórczy opis negatywnych zachowań orzekanego w roku 2021 za pełną i obiektywną opinię o wielokrotnie wyróżnianym żołnierzu",
- "powołany w 2008 r. do służby wojskowej odbył ją bez problemów adaptacyjnych",
- "od 2009 r. nieprzerwanie w tej samej jednostce pełnił służbę kontraktową",
- "dwukrotnie służył w PKW KFOR - 25.11.2014 r. – 19.05.2015 r. i PKW RSM Afganistan 22.05 - 5.12. 2016 r.",
- "ponad 30 razy był wyróżniany przez przełożonych różnych szczebli",
- "w corocznych opiniach służbowych był oceniany na 5 (bardzo dobry), tylko w 2021 r. – od nowego dowódcy plutonu - otrzymał ocenę 4",
- "badany przyznaje, że często spożywał alkohol, w sposób, który można uznać za picie szkodliwe. Jednakże jego funkcjonowanie w służbie i życiu codziennym, na przestrzeni lat, nie wskazuje, by utracił kontrole nad piciem. Wyniki badań biochemicznych nie wskazują również na biologiczne skutki przewlekłej alkoholizacji";
- "badania wykonane podczas obserwacji orzeczniczej w klinice nie ujawniły u opiniowanego zaburzeń nastroju oraz psychotycznych zaburzeń treści i formy myślenia",
- "nie stwierdzono również organicznych przyczyn epizodycznych zaburzeń zachowania".
W wnioskach końcowych opinii stwierdzono, że rozpoznano u skarżącego:
- przebytą reakcje sytuacyjną i epizod zaburzeń zachowania spowodowany spożyciem alkoholu i środków psychoaktywnych. W razie przedłużenia umowy na dalsze pełnienie służby, należy skarżącego objąć w jednostce wojskowej indywidualnym wsparciem psychologicznym oraz wskazano kontrolne badanie w Klinice Psychiatrii za 3 miesiące z opinią służbową i psychologiczną.
Zatem we wnioskach końcowych nie stwierdzono, co pominęła CWKL, uzależnienia od alkoholu, regularnego i trwałego picia alkoholu, niezachowywania abstynencji, jakichkolwiek szkód somatycznych, psychologicznych lub dysfunkcjonalnych zachowań skarżącego.
Tymczasem zgodnie z wyjaśnieniami szczegółowymi do schorzenia "używania szkodliwie alkoholu nierokującego zachowania abstynencji" z § 72 załącznika nr 1 do rozporządzenia z 3.06.2015 r. wynika, że używanie "szkodliwe" to powtarzające się używanie alkoholu (lub innego środka psychoaktywnego albo substancji psychoaktywnej), które spowodowało szkody somatyczne, psychologiczne lub dysfunkcjonalne zachowanie. Punkt 2 § 72 załącznika nr 1 do rozporządzenia z 3.06.2015 r. dotyczy osób uzależnionych od alkoholu lub używających go w sposób szkodliwy, które nie podejmują leczenia lub przerwały leczenie odwykowe i nie zachowują abstynencji. Zatem w opinii WIM z 4 maja 2022 r. nie stwierdzono przesłanek do stwierdzenia schorzenia "używania szkodliwie alkoholu nierokującego zachowania abstynencji" (§ 72 pkt 2). CWKL w zaskarżonym orzeczeniu nie wykazała dlaczego nie uwzględniła wniosków z opinii WIM z 4 maja 2022 r. I co więcej, nie wskazała dlaczego i na podstawie jakich dowodów stwierdziła u skarżącego niezgodnie z opinią WIM, schorzenie "używanie szkodliwie alkoholu nierokujące zachowania abstynencji". W tej sytuacji zaskarżone orzeczenie uznać należy za arbitralne, naruszające zasady z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Sąd I instancji oddalił skargę nie dostrzegając wyżej przedstawionych uchybień CWKL, zamiast uchylić zaskarżone orzeczenie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., co słusznie zarzuca skarżący.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, dlatego na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona rozpoznał skargę.
Z przedstawionego wyżej stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że zaskarżone orzeczenie CWKL z 23 czerwca 2022 r. zostało wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów postępowania. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone orzeczenie.
Ponownie rozpoznając odwołanie żołnierza CWKL, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a., zastosuje się do stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego i po rozważeniu potrzeby uzupełnienia postępowania dowodowego, ponownie oceni zdolność skarżącego do pełnienia służby wojskowej, dokonując oceny wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów, w szczególności opinii lekarzy specjalistów oraz szczegółowo uzasadni swoje stanowisko, a jeżeli podtrzyma dotychczasowe stanowisko, poda dlaczego nie uwzględniła dowodów przemawiających za stanowiskiem skarżącego tj. stwierdzeniem jego zdolności do służby wojskowej.
O kosztach postępowania sądowego od Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie na rzecz P. F., orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.