III OSK 1374/23

Naczelny Sąd Administracyjny2026-02-05
NSAAdministracyjneWysokansa
ochrona danych osobowychRODOwizerunekakcja protestacyjnaprawo pracyspory zbioroweNSAsądownictwo administracyjne

NSA uchylił wyrok WSA w Warszawie dotyczący przetwarzania danych osobowych wizerunku osoby fizycznej w ramach akcji protestacyjnej, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania z powodu wadliwości uzasadnienia wyroku WSA.

Sprawa dotyczyła przetwarzania wizerunku osoby fizycznej (A.M.) przez organizację związkową (Polską Federację [...]) w ramach akcji protestacyjnej, polegającej na umieszczeniu jej wizerunku na billboardach. Prezes UODO uznał to za naruszenie RODO i udzielił upomnienia. WSA w Warszawie uchylił decyzję Prezesa UODO, uznając, że Federacja mogła być uprawniona do takiej formy protestu na podstawie ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych. NSA uchylił wyrok WSA, wskazując na wadliwość uzasadnienia i konieczność ponownego rozpoznania sprawy, w tym oceny, czy wyczerpano tryb rokowań przed podjęciem akcji protestacyjnej.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła przetwarzania wizerunku osoby fizycznej (A.M.) przez Polską Federację [...] w ramach akcji protestacyjnej. Federacja umieściła wizerunek A.M. na billboardach, co zostało uznane przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych za naruszenie RODO i skutkowało udzieleniem upomnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa UODO, sugerując, że Federacja mogła być uprawniona do takiej formy protestu na podstawie ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargi kasacyjne Prezesa UODO i A.M., uchylił wyrok WSA. NSA uznał, że WSA wadliwie uzasadnił swoje rozstrzygnięcie, nie odnosząc się do wszystkich zarzutów skargi A.M. dotyczących przetwarzania danych wizerunku w przestrzeni internetowej. Ponadto, NSA wskazał, że choć ustawa o rozwiązywaniu sporów zbiorowych dopuszcza inne formy protestu niż strajk, to warunkiem legalności takiej akcji jest przestrzeganie porządku prawnego oraz wyczerpanie trybu rokowań. W ocenie NSA, WSA nie zbadał wystarczająco, czy te przesłanki zostały spełnione, co skutkowało uchyleniem wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Przetwarzanie wizerunku w ramach akcji protestacyjnej może być legalne, jeśli spełnione są przesłanki z ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych (art. 25 ust. 1), w tym wyczerpanie trybu rokowań i przestrzeganie porządku prawnego. Prawo do ochrony wizerunku osoby pełniącej funkcję publiczną jest ograniczone w kontekście akcji protestacyjnej.

Uzasadnienie

NSA uznał, że ustawa o rozwiązywaniu sporów zbiorowych może stanowić podstawę do legalizacji przetwarzania danych osobowych w ramach akcji protestacyjnej, pod warunkiem przestrzegania porządku prawnego i wyczerpania trybu rokowań. Wskazał, że prawo do ochrony wizerunku osoby publicznej jest ograniczone w kontekście protestów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

P.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych art. 25 § 1

RODO art. 5 § 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE

RODO art. 6 § 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE

RODO art. 6 § 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE

Przetwarzanie danych jest legalne, gdy jest niezbędne do realizacji prawnie uzasadnionego interesu administratora lub strony trzeciej, pod warunkiem, że nadrzędne nie są interesy, prawa i wolności osoby, której dane dotyczą.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.d.i.p. art. 5 § 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 4

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostopnie do informacji publicznej

Ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych § rozdziale 2

Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych art. 81 § 1

Konstytucja RP art. 59 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA nie odniósł się do wszystkich zarzutów skargi A.M. dotyczących przetwarzania danych wizerunku w przestrzeni internetowej. Uzasadnienie wyroku WSA było lakoniczne i nie spełniało wymogów art. 141 § 4 P.p.s.a.

Odrzucone argumenty

Skarga kasacyjna Prezesa UODO była niezasadna. Argumentacja A.M. dotycząca naruszenia art. 25 ust. 1 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych i art. 6 ust. 1 lit. f RODO okazała się niezasadna.

Godne uwagi sformułowania

prawo do ochrony wizerunku i innych danych osobowych osoby pełniącej funkcję publiczną posiada ograniczony charakter osoby sprawujące funkcje publiczne muszą znosić odwoływanie się do ich wizerunku i danych osobowych w przestrzeni publicznej

Skład orzekający

Przemysław Szustakiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Mirosław Wincenciak

sędzia

Sławomir Pauter

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przetwarzania wizerunku w ramach akcji protestacyjnych, stosowania ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych oraz wymogów formalnych uzasadnienia orzeczeń sądów administracyjnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji akcji protestacyjnej i przetwarzania wizerunku osoby pełniącej funkcję publiczną. Wymogi dotyczące uzasadnienia orzeczeń są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy konfliktu między prawem do ochrony danych osobowych a prawem do protestu i wolności słowa, co jest tematem aktualnym i budzącym zainteresowanie. Dodatkowo, kwestia wadliwości uzasadnienia orzeczenia sądu administracyjnego jest istotna dla praktyków prawa.

Czy protest związkowy usprawiedliwia publikację wizerunku? NSA rozstrzyga.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1374/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-02-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Wincenciak
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Pauter
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia del. WSA Sławomir Pauter Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Żak po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych A.M. oraz Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1948/22 w sprawie ze skarg A.M. oraz Polskiej Federacji [...] na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 22 sierpnia 2022 r., nr DS.523.2357.2021.ZS.NH w przedmiocie przetwarzania danych osobowych 1. oddala skargę kasacyjną Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych; 2. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 3. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz Polskiej Federacji [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 4. oddala wniosek Polskiej Federacji [...] o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego od A.M.; 5. oddala wniosek A.M. o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 1 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1948/22, po rozpoznaniu sprawy ze skarg A.M. oraz Polskiej Federacji [...], uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 22 sierpnia 2022 r., nr DS.523.2357.2021.ZS.NH. w przedmiocie przetwarzania danych osobowych oraz zasądził na rzecz skarżących koszty postępowania. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Do Urzędu Ochrony Danych Osobowych wpłynęła skarga A.M., na nieprawidłowości w przetwarzaniu jej danych osobowych przez Federację, polegające na przetwarzaniu jej wizerunku bez jej zgody. Podniosła, że dnia 7 kwietnia 2021 r. na stronie internetowej Federacji ukazał się artykuł pt. "Wzmacniamy protest w K.". W artykule tym Federacja poinformowała, że w przestrzeni publicznej na terenie województwa świętokrzyskiego postawiono billboard - z wizerunkiem strony opatrzonym tekstem "A.M., dyrektorze MGOPS [...] zadbaj o swój wizerunek dając podwyżki pracownikom. Trwa protest". Billboard znajdował się w K. przy ul. [...]. Ponadto strona oświadczyła, że 18 maja 2021 r. po ulicach miasta K. jeździł samochód z przyczepą, który na platformie woził billboard z jej wizerunkiem.
Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, decyzją z dnia 22 sierpnia 2022 r., udzielił Polskiej Federacji [...], upomnienia za naruszenie art. 5 ust. 1 lit. a oraz art. 6 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35, dalej: RODO), polegające na przetwarzaniu wizerunku A.M. bez podstawy prawnej.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. 2021 r., poz. 1062) rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. W braku wyraźnego zastrzeżenia zezwolenie nie jest wymagane, jeżeli osoba ta otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie. Z analizy zebranego materiału dowodowego wynika, że Federacja w wyniku prowadzonej przez siebie akcji protestacyjnej przetwarzała wizerunek strony, który był upubliczniony na bilbordach w K., na co strona nie wyrażała zgody.
W ocenie Prezesa UODO, nie jest trafna argumentacja Federacji, że podstawą do przetwarzania wizerunku strony był art. 6 ust. 1 lit. f RODO. W celu legalizacji procesu przetwarzania w oparciu o art. 6 ust. 1 lit. f RODO, w pierwszym etapie koniecznym jest kumulatywne spełnienie dwóch przesłanek, tj. istnienia po stronie administratora lub strony trzeciej prawnie uzasadnionego interesu oraz niezbędności przetwarzania do realizacji celu wynikającego z powyższego interesu. W drugim etapie trzeba natomiast ocenić, czy nie jest spełniona przesłanka o charakterze negatywnym w postaci występowania w danym stanie faktycznym interesów lub podstawowych praw i wolności podmiotu danych, które mają charakter nadrzędny wobec prawnie uzasadnionych interesów administratora lub strony trzeciej. Okoliczność istnienia prawnie uzasadnionego interesu nie jest wystarczająca dla możliwości zastosowania tego przepisu, niezbędne jest bowiem również wyważenie dwóch dóbr chronionych prawem, tj. prawnie uzasadnionego interesu administratora lub strony trzeciej z jednej strony i interesów, podstawowych praw oraz wolności podmiotu danych z drugiej. Należy zatem ocenić czy realizacja celu wynikającego z prawnie uzasadnionego interesu administratora lub strony trzeciej może naruszać interesy, podstawowe prawa lub wolności podmiotu danych, które wymagają ochrony danych osobowych. Interesy podmiotu danych są kategorią subiektywną dotyczącą konkretnego człowieka. Podstawowych praw i wolności należy poszukiwać w Konstytucji RP, Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Takim prawem będzie w szczególności prawo do dobrego imienia, godności czy reputacji. Prezes UODO wskazał, iż przetwarzanie danych z uwagi na dążenie do osiągnięcia prawnie uzasadnionego interesu przez administratora nie jest jednoznaczne z uprawnieniem do przetwarzania danych osobowych. Administrator winien wykazać, iż przetwarzanie jest niezbędne dla realizacji tego interesu. W ocenie Prezesa UODO, Federacja nie spełniła przesłanek wskazanych w art. 6 ust. 1 lit. f RODO uprawniających do przetwarzania wizerunku strony. Przetwarzanie przez Federację wizerunku strony w kwestionowany przez nią sposób nie było bowiem niezbędne do osiągnięcia celów realizowanych przez Federację oraz strony trzeciej, jak również odbywało się z naruszeniem interesów oraz podstawowych praw strony mających nadrzędny charakter wobec interesów innych podmiotów.
Odnosząc się do argumentacji Federacji, że podstawą do przetwarzania wizerunku strony była ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902, dalej: u.d.i.p), organ zgodził się ze stanowiskiem Federacji co do kwalifikacji wizerunku strony jako publicznego, lecz publiczny charakter informacji nie wywołuje automatycznie obowiązku jej udostępnienia. Wizerunek strony ma charakter identyfikacyjny dla konkretnej czynności służbowej, a nie dla wykonywania swojego stanowiska w ogólności. Wizerunek strony, mimo że dotyczy osoby pełniącej funkcję publiczną, nie warunkuje jej wykonywania, a zatem podlega ochronie ze względu na prywatność tej osoby (art. 5 ust. 1 u.d.i.p.) i jako taki nie może zostać udostępniony w drodze czynności materialno-technicznej. Uznał, że u.d.i.p ma zastosowanie przy spełnieniu konkretnych warunków, tj. gdy przedmiotem wniosku jest informacja publiczna oraz gdy adresatem żądania udostępniania informacji publicznej jest podmiot wymieniony w art. 4 u.d.i.p, a podmiot ten jest w posiadaniu tych informacji. Mając na uwadze powyżej wskazane przepisy, Federacja nie była nawet podmiotem uprawnionym do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p.
Uznając, że przetwarzanie przez Federację wizerunku strony nie miało swojej podstawy w przepisach art. 6 ust. 1 RODO, Prezes UODO stwierdził, że zdarzenie naruszyło zasadę określoną w art. 5 ust. 1 lit. a RODO, który stanowi, że dane osobowe muszą być przetwarzane zgodnie z prawem, rzetelnie i w sposób przejrzysty dla osoby, której dane dotyczą. Z uwagi na to, iż zgodnie z oświadczeniem Federacji, wizerunek strony został usunięty z wszelkich nośników, Prezes Urzędu uznał, że nie może nakazać jego usunięcia, zgodnie z wnioskiem strony.
Konkludując Prezes UODO stwierdził, że w sprawie Federacja dopuściła się nieprawidłowości w przetwarzaniu danych strony polegających na przetwarzaniu wizerunku bez podstawy prawnej, co stanowi naruszenie przepisów o ochronie danych osobowych i w tym zakresie udzielił Federacji upomnienia.
Skargi na powyższą decyzję wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarówno strona, jak i Federacja.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej P.p.s.a.), uznał skargi za zasadne.
Sąd I instancji podniósł, że Federacja wskazuje, że przetwarzanie danych osobowych skarżącej odbywało się w wyniku prowadzonej akcji protestacyjnej i jej wizerunek był upubliczniony na billboardach w K. i K., na co skarżąca nie wyrażała zgody. Ponadto, w ocenie Federacji, istniała bezpośrednia podstawa prawna do zastosowanej formy protestu (publiczny apel o podwyżki w formie billboardu), którą pozostaje art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 123).
W tym stanie rzeczy WSA w Warszawie rozważył czy Federacja w ramach akcji protestacyjnej prowadzonej zgodnie z przepisami ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych była uprawniona do przetwarzania wizerunku skarżącej.
Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 59 ust. 3 Konstytucji RP związkom zawodowym przysługuje nie tylko prawo do organizowania strajku, lecz także prawo do organizowania innych form protestu w granicach określonych w ustawie. Stosownie do art. 25 ust. 1 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych w obronie praw i interesów stanowiących legalny przedmiot sporu zbiorowego mogą być stosowane inne niż strajk formy akcji protestacyjnej, z zastrzeżeniem przestrzegania obowiązującego porządku prawnego. Niemniej jednak zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych w obronie praw i interesów określonych w art. 1 mogą być stosowane, po wyczerpaniu trybu postępowania określonego w rozdziale 2, inne formy akcji protestacyjnej, niezagrażające życiu lub zdrowiu ludzkiemu, bez przerywania pracy, z zastrzeżeniem przestrzegania obowiązującego porządku prawnego. Tak więc w tym stanie rzeczy Prezes UODO winien był w pierwszej kolejności ustalić, czy Federacja była uprawniona do podjęcia innych form akcji protestacyjnej i dopiero wtedy podjąć analizę tego konkretnego przypadku. W tym stanie rzeczy stanowisko organu, w ocenie Sądu, jest przedwczesne.
W odniesieniu do skargi skarżącej, WSA w Warszawie podzielił stanowisko organu przedstawione w odpowiedzi na skargę.
Organ ponownie rozstrzygając sprawę powinien dokonać opisanych w uzasadnieniu czynności i wszechstronnie oceni materiał dowodowy.
W dniu 26 kwietnia 2023 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok wywiódł Prezes UODO, zaskarżając go w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi Federacji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 ust. 1, art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że Prezes UODO winien był w pierwszej kolejności ustalić czy Federacja była uprawniona do podjęcia innych form akcji protestacyjnej, co w ocenie Sądu, skutkowało przedwczesnym wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie, podczas gdy ustalenie powyższej okoliczności nie mieści się w kompetencjach Prezesa UODO oraz nie miałoby wpływu na przyjętą przez Prezesa UODO kwalifikację prawną wydanego przez siebie rozstrzygnięcia;
2. art. 25 ust. 1 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych w zw. z art. 6 ust. 1 lit. f RODO poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że te przepisy zawierają uprawnienie do przetwarzania przez Federację w ramach prowadzonej przez siebie akcji protestacyjnej wizerunku A.M.
Zdaniem organu, art. 25 ust. 1 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych przewidujący, że w obronie praw i interesów w zakresie m.in. warunków pracy, płac lub świadczeń socjalnych oraz praw i wolności związkowych pracowników, mogą być stosowane także inne niż strajk formy akcji protestacyjnej (niezagrażające życiu lub zdrowiu ludzkiemu, bez przerywania pracy, z zastrzeżeniem przestrzegania obowiązującego porządku prawnego), nie zawiera uprawnienia do przetwarzania wizerunku skarżącej. Powyższy przepis w żaden sposób nie odnosi się do kwestii przetwarzania jakichkolwiek danych w ramach prowadzonej akcji protestacyjnej. Ponadto niewłaściwe jest opieranie podstawy prawnej przetwarzania przez Federację wizerunku skarżącej na art. 6 ust. 1 lit. f RODO. Przetwarzanie danych z uwagi na dążenie do osiągnięcia prawnie uzasadnionego interesu przez administratora nie jest jednoznaczne z uprawnieniem do przetwarzania danych osobowych. Administrator winien wykazać, iż przetwarzanie jest niezbędne dla realizacji tego interesu. Federacja nie spełniła przesłanek wskazanych w art. 6 ust. 1 lit. f RODO uprawniających ją do przetwarzania wizerunku skarżącej. Przetwarzanie przez Federację wizerunku skarżącej w kwestionowany przez nią sposób nie było bowiem niezbędne do osiągnięcia celów realizowanych przez Federację oraz strony trzeciej, jak również odbywało się z naruszeniem interesów oraz podstawowych praw skarżącej mających nadrzędny charakter wobec interesów innych podmiotów, bez względu na to, czy Federacja była uprawniona do prowadzenia innych form akcji protestacyjnych.
W dniu 28 kwietnia 2023 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok wywiodła A.M., zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych oraz z ostrożności procesowej, na wypadek nie uwzględnienia skargi kasacyjnej odstąpienie od obciążania kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:
1. art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez zwężenie rozpoznania sprawy do zarzutów sformułowanych przez Federację z pominięciem tych podnoszonych przez skarżącą w skardze na decyzję organu, w sytuacji, w której wynikającą z przepisów obowiązującego prawa powinnością sądu administracyjnego jest rozważenie wszystkich zarzutów skargi i dokonanie oceny ich zasadności na gruncie danej sprawy;
2. art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na braku odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów zgłoszonych przez skarżącą w skardze na decyzję Prezesa UODO, podczas gdy rozpoznanie tych zarzutów miało istotne znaczenie dla oceny przez Sąd I instancji prawidłowości zaskarżonej decyzji, co w konsekwencji doprowadziło do braku możliwości dokonania rzetelnej kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia;
3. art. 25 ust. 1 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że wyczerpanie trybu postępowania określonego w rozdziale 2 tej ustawy stwarza prawną możliwość podjęcia innych niż strajk form akcji protestacyjnej polegającej na przetwarzaniu danych osobowych skarżącej w kwestionowany przez nią sposób, tzn. poprzez opatrzenie jej wizerunku żądaniem, w którym wymienia się jej imię i nazwisko oraz rozpowszechnia w przestrzeni publicznej, podczas gdy zastosowanie innych niż strajk form akcji protestacyjnej warunkowane jest nie tylko realizacją trybu określonego w rozdziale 2 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych, ale także niezagrażaniem życiu lub zdrowiu ludzkiemu oraz pozostawaniem w zgodzie z obowiązującym porządkiem prawnym, z czym w realiach tej sprawy nie mamy do czynienia;
4. art. 6 ust. 1 lit. f RODO, poprzez jego niezastosowanie w realiach tej sprawy i wyrażające się uchyleniem decyzji, kwestionowanie zaprezentowanego w niej stanowiska organu dotyczącego bezprawności przetwarzania danych osobowych skarżącej, w sytuacji w której Federacja nie wykazała, że opatrzenie umieszczonego na bilbordzie wizerunku A.M. jej imieniem i nazwiskiem oraz jego rozpowszechnienie, będące przetwarzaniem danych osobowych skarżącej, było niezbędne dla realizacji prawnie uzasadnionego interesu Federacji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną A.M., Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych wniósł o jej oddalenie skargi kasacyjnej w zakresie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 134 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a. oraz uwzględnienie z zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego
W odpowiedzi na obie skargi kasacyjne Federacja wniosła o odrzucenie skargi kasacyjnej A.M., ewentualnie o jej oddalenie oraz oddalenie skargi kasacyjnej organu, a także zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym - według norm przepisanych.
Zdaniem Federacji, A.M. nie ma interesu prawnego w sprawie, ponieważ WSA w Warszawie uwzględnił jej skargę i zasądził na jej rzecz zwrot kosztów postępowania, a autor skargi kasacyjnej stwierdza, że sentencja wyroku uwzględnia wniosek strony zawarty w skardze na decyzję Prezesa UODO. Oznacza to, że nie posiada ona interesu prawnego, a jej skargę kasacyjną należy uznać za niedopuszczalną. Nadto argumenty merytoryczne obu skarg są niezasadne.
Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną, związany jest jej granicami. Z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zachodzi, stąd NSA rozpoznał skargę kasacyjną w jej granicach.
Na wstępie należy odnieść się do najdalej idącego wniosku Federacji o odrzucenie skargi kasacyjnej A.M., ponieważ w sytuacji, w której wyrok jest dla niej korzystny nie posiada ona interesu prawnego w jego zaskarżeniu. Taki pogląd jest oczywiście niezasadny. W tym zakresie należy jednak przypomnieć, że w uchwale siedmiu sędziów z dnia 11 kwietnia 2005 r., OPS 1/04 (ONSAiWSA 2005/4/62) Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż rozpoznając skargę kasacyjną, może z urzędu badać, czy skarga została wniesiona przez stronę (art. 173 § 2 P.p.s.a.). W uzasadnieniu tej uchwały wskazano, że pojęcie "strony" jest kategorią prawa materialnego. Oznacza to, że interes prawny wnoszącego skargę kasacyjną musi znajdować oparcie w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego, ale także może mieć swoje źródło w przepisach o postępowaniu. Tym samym status strony postępowania sądowoadministracyjnego nie może wynikać li tylko z faktycznego traktowania jakiegokolwiek podmiotu jako strony. Nie można zatem przyjąć, że skarga kasacyjna została skutecznie wniesiona, jedynie z tego powodu, że wojewódzki sąd administracyjny zawiadomił określoną osobę o terminie rozprawy, a następnie doręczył jej odpis wyroku z uzasadnieniem. W takim wypadku nie jest bowiem spełniony warunek, aby skarga kasacyjna mogła być merytorycznie rozpoznana, bo jak już wcześniej zauważono, tylko podmiot rzeczywiście i obiektywnie legitymujący się interesem prawnym może domagać się jego ochrony przed sądem administracyjnym, bez względu na to, czy jest to sąd I, czy II instancji. W powołanej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny wskazał ponadto, że nie można odrzucić skargi kasacyjnej z tego powodu, że została wniesiona przez podmiot niebędący stroną, jeżeli podmiot ten został dopuszczony do udziału przed wojewódzkim sądem administracyjnym i brał udział w tym postępowaniu jako strona. Odrzucenie skargi kasacyjnej na zasadzie art. 178 P.p.s.a. może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy nie ma wątpliwości, że skarga została wniesiona przez podmiot, który w ogóle nie może być stroną w rozumieniu art. 12 w związku z art. 32 i 33 tej ustawy. Ten warunek nie jest jednak spełniony w przypadku, gdy skarga kasacyjna pochodzi od osoby traktowanej jak strona przez sąd I instancji. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Nadto ustawodawca w żaden sposób nie uzależnia zaistnienia interesu strony od sposobu rozstrzygnięcia sprawy i nie eliminuje możliwości złożenia skargi kasacyjne w przypadku strony, dla której orzeczenie sądu I instancji jest korzystne. W tym bowiem zakresie to sama strona stosunku sądowoadministracyjnego decyduje na ile orzeczenie realizuje jej interes prawny oraz czy jest ono dla niej korzystne – a jeśli nie czy nie złożyć przysługującego jej środka zaskarżenia.
Przechodząc do zarzutów skargi kasacyjnej Prezesa UODO, stwierdzić należy, że jest ona niezasadna. Zarzucono w niej naruszenie norm procesowych, jak również przepisów prawa materialnego. Jednakże zarzuty, zarówno te natury procesowej, jak również dotyczące norm prawa materialnego, oscylują faktycznie wokół kwestii poglądu WSA w Warszawie, że podstawą legalizującą przetwarzanie danych osobowych przez Federację był art. 25 ust. 1 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych, a organ w tym zakresie powinien zbadać, czy Federacja była uprawniona do podęcia akcji protestacyjnej, ponieważ jej działania mogły się mieścić w przesłance legalizującej przetwarzanie danych osobowych statuowanej w art. 6 ust. 1 lit. f RODO.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych, związek zawodowy w obronie warunków pracy, płac lub świadczeń socjalnych oraz praw i wolności związkowych pracowników lub innych grup jest uprawniony do stosowania, po wyczerpaniu trybu postępowania określonego w rozdziale 2, innych niż strajk form akcji protestacyjnej, niezagrażające życiu lub zdrowiu ludzkiemu, bez przerywania pracy, z zastrzeżeniem przestrzegania obowiązującego porządku prawnego. Z prawa tego mogą korzystać także pracownicy niemający prawa do strajku. Ustawa nie określa zamkniętego katalogu form protestu nie będącego strajkiem. Oczywistym jest, że takim rodzajem akcji protestacyjnej jest nacisk za pomocą środków wizualnych lub akcji na pomocą środków komunikacji elektronicznej polegający na bezpośrednim zwróceniu się do osoby uznawanej przez protestujących za odpowiedzialną za powstały konflikt. W takiej sytuacji, warunkiem powstania możliwości takiej formy protestu jest po pierwsze, aby protestujący przestrzegali obowiązującego porządku prawnego, a po drugie, aby wyczerpali tryb rokowań statuowany w rozdziale 2 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych. Wskazać należy, że akcja protestacyjna polegająca na publicznym wezwaniu osoby sprawującej funkcję publiczną nie narusza porządku prawnego, jeśli nie ma charakteru obraźliwego lub nie stanowi groźby karalnej wobec niego. Art. 25 ust. 1 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych, stanowi zatem, w przypadku takiej akcji, przesłankę legalizującą przetwarzanie na potrzeby tej akcji danych osobowych osoby wobec której zastosowano taką formę protestu, ponieważ wynika z prawnie uzasadnionych interesów organizacji związkowej. W tym względzie prawo do ochrony wizerunku i innych danych osobowych osoby pełniącej funkcję publiczną posiada ograniczony charakter, ponieważ nie można wykonać tej formy protestu bez powołania się na jej dane osobowe, a po drugie, osoby sprawujące funkcje publiczne muszą znosić odwoływanie się do ich wizerunku i danych osobowych w przestrzeni publicznej, bo wynika to niejako z charakteru pełnionych przez nie funkcji.
W sprawie, jak wynika z akt sprawy, treść bilbordów z wizerunkiem strony nie miała charakteru obraźliwego, jak również nie stanowiła groźby karalnej, a zatem spełniony został warunek przestrzegania przez Federację przepisów prawa. Natomiast w aktach sprawy, jak słusznie zwrócił uwagę WSA w Warszawie - nie ma dokumentów, z których wynikałoby, że protest miał miejsce po wyczerpaniu trybu, o którym mowa w rozdziale 2 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych. Zatem, w takiej sytuacji, w toku postępowania prowadzonego przez Prezesa UODO należało ustalić, czy druga przesłanka wynikająca z art. 25 ust. 1 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych miała miejsce.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna Prezesa UODO nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu (pkt 1 wyroku).
Biorąc powyższe pod uwagę wskazać należy, że również zarzuty skargi kasacyjnej A.M. dotyczące obrazy przepisów prawa materialnego, tj. art. 25 ust. 1 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych oraz art. 6 ust. 1 lit. f RODO, jako przytaczające w istocie tę samą argumentację co Prezes UODO - okazały się niezasadne.
Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej Anety Mikuszewskiej-Sorn dotyczących obrazy przepisów postępowania, tj. art. 134 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a. uznać należy je za uzasadnione.
Przypomnieć należy, że art. 134 § 1 P.p.s.a., stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Strona skarżąca kasacyjnie dopatruje się naruszenia tego przepisu w ograniczeniu się przez Sąd I instancji jedynie do oceny spełnienia przez organ wymogów określonych art. 25 ust. 1 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych, przy czym ograniczony tylko do trwania samego protestu, podczas, gdy jak wskazano w skardze skierowanej do Sądu I instancji Federacja nadal przetwarzała bezprawnie dane osobowe skarżącej na stronie internetowej. Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. określa granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny I instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego zachowania organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby Sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń́ prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić́ z urzędu.
Należy zatem przyznać rację skarżącej kasacyjnie, że istotnie WSA w Warszawie nie odniósł się w treści uzasadnienia do zarzutów jej skargi, poprzestając na jednozdaniowym wskazaniu, że w tym zakresie w całości podziela stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę i poddając jedynie ocenie przetwarzanie danych osobowych skarżącej podczas protestu, ale już nie w przestrzeni internetowej. Ponadto lakoniczność uzasadnienia WSA w Warszawie w tym zakresie nie pozwala ocenić tak naprawdę jakie jest w istocie stanowisko Sądu I instancji i dlaczego uznał on wywody organu zawarte w odpowiedzi na skargę za wiarygodne. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia zatem wymogów i standardów, o których mowa w art. 141 § 4 P.p.s.a. Sąd I instancji nie zastosował się w pełni do dyspozycji art. 141 § 4 P.p.s.a., gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera wszystkich elementów, jakie wskazuje ten przepis. Nie daje to rękojmi, że sąd administracyjny dołożył należytej staranności przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny, uznał, że skarga kasacyjna A.M. zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie (pkt 2 wyroku).
Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. zasądził od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz Polskiej Federacji [...] zwrot kosztów postępowania kasacyjnego (pkt 3 wyroku).
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek Polskiej Federacji [...] o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego od A.M., z uwagi na brak podstawy prawnej (pkt 4 wyroku).
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek A.M. o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z uwagi na brak podstawy prawnej (pkt 5 wyroku).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI