III OSK 1571/24

III OSK 1571/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/
Przemysław Szustakiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1275/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-02-13
III OZ 532/23 - Postanowienie NSA z 2023-10-25
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 171
art. 41 ust. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant: starszy asystent sędziego Katarzyna Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1275/23 w sprawie ze skargi M.K. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia 21 kwietnia 2023 r., nr 1779 w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M.K. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 13 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1275/23, oddalił skargę M.K. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia 21 kwietnia 2023 r., nr 1779 w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Komendant Miejski Policji [...] wnioskiem z dnia 7 lutego 2023 r. zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] o zwolnienie M.K. - referenta Wydziału [...] Komisariatu Policji [...], na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2023 r., poz. 171, ze zm., dalej "ustawa o Policji"), podnosząc, że w dniu 6 lutego 2023 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej [...] w ramach prowadzonego śledztwa wydał postanowienie o przedstawieniu M.K. zarzutów o czyn z art. 286 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz o trzy zarzuty o czyny z art. 270 § 1 k.k.
Jednocześnie Komendant Miejski Policji w dniu 7 lutego 2023 r. wydał: 1) postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego w przedmiocie popełnienia przewinienia dyscyplinarnego określonego w art. 132 ust. 1 i 3 ustawy o Policji w zw. z § 1 ust. 2 i § 23 załącznika do Zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 roku w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta", oraz 2) rozkaz personalny o zawieszeniu M.K. w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy, tj. od dnia 8 lutego 2023 roku do dnia 7 maja 2023 r.
Komendant Wojewódzki Policji [...] postanowieniem z dnia 9 lutego 2023 r. wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie zwolnienia M.K. ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Następnie rozkazem personalnym z dnia 20 lutego 2023 r., nr 506/2023 Komendant Wojewódzki Policji, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji zwolnił M.K. ze służby w Policji. Decyzji tej na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przedstawienie funkcjonariuszowi zarzutów popełnienia przestępstw umyślnych sprawia, że niewątpliwie funkcjonariusz ten utracił przymioty konieczne do pozostawania w szeregach formacji służącej społeczeństwu. Przestępstwa te nie licują z honorem, godnością i dobrym imieniem służby, o których mowa w rocie ślubowania policjanta. M.K. jako policjant był bowiem zobowiązany do zapobiegania, wykrywania i ścigania przestępstw oraz reagowania na wszelkie przejawy łamania prawa, tymczasem sam stał się podejrzany o popełnienie przestępstw. Wobec powyższego policjant nie cieszy się już nieposzlakowaną opinią, a zatem nie spełnia podstawowego warunku wskazanego w art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, niezbędnego do pełnienia służby w Policji. W ocenie organu, brak stosownych działań wobec policjanta podejrzanego o popełnienie przestępstw umyślnych, ściganych z oskarżenia publicznego, mógłby mieć w dłuższym czasie niekorzystny wpływ na wizerunek i dobre imię Policji oraz nie sprzyjałby budowaniu autorytetu omawianej formacji i jej funkcjonariuszy.
Komendant Główny Policji, po rozpoznaniu odwołania, rozkazem personalnym z dnia 21 kwietnia 2023 r., nr 1779, utrzymał w mocy rozkaz personalny z dnia 20 lutego 2023 r. KGP zwrócił uwagę, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że już samo podejrzenie funkcjonariusza Policji o zachowanie karalne, zaprzeczające podjętym zobowiązaniom, naraża dobre imię służby, którego utrzymanie składa się na treść "ważnego interesu służby". Policjant, któremu przedstawiono zarzuty popełnienia przestępstw umyślnych, ściganych z oskarżenia publicznego, traci przymiot "nieskazitelności charakteru". Zatem samo podejrzenie popełnienia przez funkcjonariusza Policji przestępstwa świadczy o niespełnieniu wymogu nieskazitelnej postawy moralnej, która determinuje możliwość pełnienia służby publicznej.
KGP podkreślił, że w niniejszej sprawie bezspornym jest, iż przeciwko policjantowi prowadzone jest w Prokuratorze Rejonowej [...] postępowanie karne, w którym w dniu 6 lutego 2023 r. sporządzono postanowienie o przedstawieniu zarzutów, natomiast w dniu 8 lutego 2023 r. ogłoszono wymienionemu zarzuty popełnienia czterech przestępstw umyślnych ściganych z oskarżenia publicznego, tj. z art. 286 § 1 k.k. i art. 270 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., a także z art. 270 § 1 k.k. Nie może zatem budzić wątpliwości, że zmiana stadium postępowania karnego po postawieniu zarzutów skutkowała utratą przez policjanta przymiotu nieposzlakowanej opinii. Pozostawienie bowiem w służbie funkcjonariusza, który nie legitymuje się wszystkimi wymogami do jej pełnienia, narusza ważny interes służby.
Z powyższym rozkazem personalnym nie zgodził się policjant, wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej "P.p.s.a."), uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji podniósł, że istota sprawy sprowadzała się do ustalenia, czy w realiach faktycznych sprawy, istniał ważny interes służby uzasadniający zwolnienie skarżącego ze służby. Stosownie do art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, który był podstawą materialnoprawną zaskarżonego rozkazu personalnego, policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. Rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby wydawany jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych zmierza do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności.
W niniejszej sprawie okolicznością niesporną był fakt, że skarżącemu został postawiony zarzut popełnienia przestępstwa ściganego z urzędu. Organy obu instancji zasadnie więc uznały, że skarżący przestał legitymować się przymiotem "nieskazitelności charakteru". Utracił więc atrybut konieczny do pozostawania w szeregach Policji. To zaś sprawiło, że w interesie służby leży wydalenie skarżącego z szeregów służby. Skarżący utracił przymioty niezbędne do wykonywania obowiązków służbowych, skoro jest podejrzewany o popełnienie przestępstw, które są czynami spotykającym się z negatywnym odbiorem społecznym. WSA w Warszawie podkreślił, że skarżący nie został zwolniony ze służby ze względu na prawomocne skazanie, lecz ze względu na utratę nieposzlakowanej opinii, a zatem organ nie był obowiązany do oczekiwania na zakończenie postępowania karnego. Sąd administracyjny nie jest władny do oceny karnoprawnej czynów, w stosunku do których skarżącemu postawiono zarzuty, nawet jeśli skarżący wskazuje, że zarzuty te są bezpodstawne i dotyczą czynu, który powinien być oceniany przez pryzmat deliktów cywilnoprawnych.
Niezasadne są zarzuty dotyczące naruszenia art. 77 i art. 80 k.p.a., ponieważ KGP w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji prawidłowo wyjaśnił, że na podstawie znajdujących się w aktach sprawy dowodów, a w szczególności uwzględniając postawione skarżącemu zarzuty oraz prowadzone przeciwko niemu postępowanie o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego, uznały, że skarżący utracił przymiot nieposzlakowanej opinii, o którym mowa w art. 25 ustawy o Policji. Sąd zwrócił uwagę, że art. 75 k.p.a. posługuje się otwartym katalogiem dowodów, natomiast z art. 78 k.p.a. wynika, że organ ocenia przydatność wnioskowanego dowodu i jego znaczenia w sprawie. Organy mają więc prawo do tego, by oprzeć się na materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy karnej.
Sąd I instancji wyjaśnił, że zasada prawdy materialnej, która obowiązuje w toku postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia policjanta ze służby w Policji nie jest tożsama z zasadami obowiązującymi w postępowaniu karnym, czy w postępowaniu w sprawie o wykroczenie, czy w postępowaniu dyscyplinarnym. Celem postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji jest wyłączne ustalenie czy okoliczności, w których uczestniczył dany policjant, albo które są z tym zdarzeniem związane, zagrażają ważnemu interesowi służby. Podjęte w toku postępowania administracyjnego działania, o których mowa w art. 7 k.p.a., powinny zatem służyć ustaleniu czy zaszła przesłanka z art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, tj. "ważny interes służby". Instytucje i zasady obowiązujące w postępowaniu karnym jak in dubio pro reo, do których odwołuje się skarżący, nie mogą być przenoszone do postępowania administracyjnego, gdyż rządzi się ono własnymi zasadami i regułami wynikającymi z odpowiednich przepisów k.p.a. w związku z przepisami ustawy o Policji.
Z powyższym wyrokiem nie zgodził się skarżący, wnosząc skargę kasacyjną i domagając się zmiany zaskarżonego wyroku w całości i uchylenia w całości zaskarżonego rozkazu personalnego z dnia 21 kwietnia 2023 r. oraz poprzedzającego go rozkazu personalnego z dnia 20 lutego 2023 r., w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji; ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych oraz rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
1. art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, przez jego niewłaściwe zastosowanie na skutek przyjęcia, że zachowanie skarżącego uzasadnia zwolnienie go ze służby w Policji ze względu na ważny interes służby, gdy tymczasem zachowanie skarżącego nie stwarza podstaw do zwolnienia go ze służby, albowiem mimo postawienia zarzutu skarżącemu, nie przypisano mu winy i nie wydano wyroku skazującego, co czyni go osobą niekaraną; nadto korzysta z domniemania niewinności i jako podejrzany może korzystać ze swojego prawa do obrony oraz wykazywać swą niewinność, co ostatecznie zostanie zweryfikowane przez sąd na etapie jurysdykcyjnym postępowania karnego (o ile do niego dojdzie);
2. art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, polegające na błędnym zastosowaniu tego przepisu i przyjęciu przez Sąd I instancji, że organy Policji obu instancji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego poprzez brak konkretyzacji wskazanej przesłanki w stosunku do sytuacji faktycznej i prawnej skarżącego;
3. art. 25 ust. 1 ustawy o Policji przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżący nie spełnia wymogów stawianych osobom pełniącym służbę w Policji, w konsekwencji błędnego ustalenia, że skarżący utracił przymiot nieposzlakowanej opinii, a dalsze pełnienie przez niego służby godzi w interes Policji jako służby mundurowej;
4. art. 145 § 1 pkt 1) lit. a i c w zw. z art. 151 P.p.s.a. przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy uprzednio wydana decyzja - rozkaz personalny z dnia 21 kwietnia 2023 r. oraz poprzedzająca go decyzja z dnia 23 lutego 2023 r. w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji, zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa, tj.:
✓ art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez niedokonanie dokładnego i wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, w tym okoliczności, czy zachowanie skarżącego wyłącza dalszą możliwość pełnienia służby w Policji, w szczególności przez pominięcie, iż zarzut przedstawiony skarżącemu nie odnosi się do pełnienia przez niego służby, a nadto skarżący w czasie wykonywania obowiązków służbowych przyczyniał się do budowania pozytywnego wizerunku formacji policyjnej;
✓ art. 7 k.p.a. przez nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonego wyroku słusznego interesu strony w postaci trwałości stosunku służbowego, a oparcie się jedynie na przesłance interesu społecznego, pomimo iż decyzje organów polegały na uznaniu administracyjnym, podczas gdy ocena ich zasadności powinna doprowadzić nie tylko do uwzględnienia interesu społecznego, który w niniejszej sprawie nie został naruszony i nie wymagał ochrony, ale i słusznego interesu skarżącego;
✓ art. 11 k.p.a. przez niedostateczne wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwianiu niniejszej sprawy, w tym w szczególności niewyjaśnienie, dlaczego uznaje postanowienie o przedstawieniu zarzutów za wystarczające, aby uznać, że funkcjonariusza należy zwolnić ze służby, podczas gdy wobec skarżącego nie stwierdzono winy oraz przedstawił w skardze szeroką argumentację przeciwko zasadności postawionych jemu zarzutów, które nie powinny się ostać, a nadto przedstawił dowody na okoliczność, że jego postawa w czasie i w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych przyczyniała się do umocnienia wizerunku formacji jaką jest Policja;
✓ art. 106 § 3 P.p.s.a. przez oddalenie wniosków dowodowych odnoszących się do uzupełnienia postępowania dowodowego zawartych w skardze oraz złożonych na rozprawie w dniu 13 lutego 2024 r., mimo iż miały one znaczenie dla rozstrzygnięcia istotnych wątpliwości albowiem są to dowody istotne dla weryfikacji osobistych predyspozycji skarżącego do pełnienia służby w Policji oraz wykazujące, iż jako policjant budował pozytywny obraz formacji w społeczeństwie i wciąż daje taką rękojmię w życiu zawodowym, nadto dowody te nie spowodowałyby nadmiernego przedłużenia postępowania z uwagi na formę dokumentów;
✓ art. 6 ust. 2 Dyrektywy Komisji Europejskiej i Rady Nr 2016/363 z dnia 9 marca 2016 r. w zw. z art. 91 ust. Konstytucji RP przez brak uwzględnienia przy orzekaniu zasady domniemania niewinności oraz brak rozważenia interesu indywidualnego skarżącego przez pryzmat zasady domniemania niewinności.
Skarżący kasacyjnie wniósł ponadto o:
1. uzupełnienie postępowania dowodowego przez dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu załączonego do niniejszej skargi kasacyjnej w postaci pisma Komendanta Miejskiego Policji [...] z dnia 14 marca 2024 r. - na okoliczność jego treści, w szczególności na potwierdzenie faktu, iż skarżący pełnił służbę w Policji w sposób profesjonalny, wykazywał się odwagą i umiejętnościami w sposób adekwatny, w związku z czym skierowano do Komendy Miejskiej Policji podziękowanie za interwencję w dniu 31 marca 2022 r.;
2. uzupełnienie postępowania dowodowego o dowody złożone w skardze oraz podczas rozprawy, które zostały oddalone przez WSA w Warszawie, oraz wobec złożenia przez pełnomocnika strony skarżącej zastrzeżenia do protokołu rozprawy z dnia 13 lutego 2024 r. w trybie art. 105 P.p.s.a., a to:
a) wydruki ze stron internetowych Komendy Miejskiej Policji [...] - na okoliczność sposobu realizowania przez skarżącego obowiązków służbowych, osiąganych przez skarżącego sukcesów na polu służbowym oraz budowania przez skarżącego pozytywnego obrazu służby w Policji w oczach obywateli;
b) podziękowania za pomoc udzieloną przez skarżącego w czasie pracy w charakterze ratownika medycznego - na okoliczność treści podziękowań, postawy i warunków osobistych skarżącego oraz budowania przez niego pozytywnego obrazu pełnionej funkcji i własnej osoby w społeczeństwie;
c) pismo Komendanta Miejskiego Policji [...] z dnia 23 czerwca 2023 r. - na okoliczność jego treści, wskazania na brak możliwości wydania skarżącemu podziękowań z akt osobowych wobec przekazania ich Komendzie Głównej Policji;
d) pismo pełnomocnika skarżącego z dnia 12 stycznia 2024 r. do Komendanta Głównego Policji z wnioskiem o wydanie podziękowań z akt osobowych - na okoliczność treści pisma, zwrócenia się z prośbą o wydanie kopii podziękowań od obywateli dla skarżącego;
e) pismo Komendy Głównej Policji z dnia 31 stycznia 2024 r. - na okoliczność wskazania, że podziękowania nie znajdują się w posiadaniu Komendy Głównej Policji.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Organ wskazał, że zwolnienie policjanta ze służby w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji nie pozostaje w związku z wynikiem prowadzonego postępowania karnego. Oznacza to, że zwolnienie może nastąpić przed zakończeniem postępowania karnego, a rozstrzygnięcie sprawy karnej pozostaje bez wpływu na decyzję w przedmiocie zwolnienia ze służby. Organ nie ma tym samym obowiązku weryfikowania zarzutów przedstawionych policjantowi w toku postępowania karnego, w szczególności nie musi wykazywać winy funkcjonariusza, a tym samym gromadzić dowodów na okoliczność potwierdzenia popełnienia przez policjanta zarzucanych mu przestępstw. Samo natomiast przedstawienie funkcjonariuszowi zarzutów popełnienia umyślnych przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego, może nasuwać uzasadnione wątpliwości co do zachowania przymiotu osoby o nieposzlakowanej opinii, a zatem co do spełnienia jednego z obligatoryjnych warunków, jakimi musi wykazać się każdy policjant zainteresowany dalszym pozostaniem w służbie
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie można dopatrzeć się żadnej z wad, która świadczyłaby o tym, że postępowanie sądowoadministracyjne zakończone zaskarżonym wyrokiem dotknięte było nieważnością w rozumieniu § 2 powołanego artykułu. Dlatego skarga kasacyjna podlegała rozpatrzeniu w granicach wyznaczonych sformułowanymi w niej zarzutami i ich uzasadnieniem. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie zawierają usprawiedliwionych podstaw, dlatego skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę kontrolowanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie decyzji stanowił art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Zgodnie z tym przepisem z policjantem można rozwiązać stosunek służbowy, gdy wymaga tego ważny interes służby. Użyty przez ustawodawcę zwrot "policjanta można zwolnić ze służby", wskazuje, że rozwiązanie stosunku służbowego na omawianej podstawie ma charakter fakultatywny, a decyzje w tym zakresie podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego przyznanego właściwym organom Policji. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres. Sprowadza się ona do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, to jest czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla danej sprawy. Kontrola sądowoadministracyjna nie obejmuje natomiast oceny, w jaki sposób organy administracji, realizując określoną politykę stosowania prawa, wypełniają treść pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych (por. m. in. wyrok NSA z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 301/11). Zatem w sprawach dotyczących fakultatywnego zwolnienia funkcjonariusza ze służby sądy administracyjne mogą jedynie badać, czy decyzja o rozwiązaniu stosunku służbowego nie jest arbitralna lub czy nie została podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Nie mogą natomiast wkraczać w kompetencje właściwych organów administracji i przesądzać o tym, czy dana osoba powinna nadal pozostać policjantem, czy też słuszne było wykluczenie jej z grona funkcjonariuszy formacji.
Rozwiązanie stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji wymaga wykazania, że zastosowanie takiej instytucji było niezbędne z uwagi na "ważny interes służby". Ustawa o Policji nie definiuje pojęcia "ważny interes służby". W orzecznictwie powszechnie jednak przyjmuje się, że przy odczytywaniu treści powyższego zwrotu należy sięgnąć przede wszystkim do przepisów regulujących cele i zadania Policji oraz szczególny status funkcjonariuszy tej formacji, a ponadto że w rachubę może wchodzić jedna realnie istniejąca przyczyna albo szereg okoliczności czy zdarzeń świadczących o tym, że dalsze pozostawanie policjanta w służbie koliduje z ważnym interesem Policji, a zatem że funkcjonariusz ten z przyczyn pozamerytorycznych dla dobra macierzystej formacji nie powinien kontynuować w niej służby.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o Policji, Policja powołana została między innymi do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do jej podstawowych zadań należy między innymi zapobieganie łamaniu prawa, wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Realizacja tak ważnych funkcji wymaga, aby funkcjonariuszami Policji były osoby nie tylko o wymaganych kwalifikacjach merytorycznych, ale również i etycznych, cieszące się nieposzlakowaną opinią, bezwzględnie przestrzegające obowiązującego prawa. Nierespektowanie obowiązującego porządku prawnego, w tym popełnianie przestępstw oraz wykroczeń, jest zachowaniem niegodnym każdego policjanta, ewidentnie sprzecznym z rotą złożonego ślubowania, a ponadto zachowaniem nagannym w odbiorze społecznym, podważającym dobre imię i autorytet macierzystej formacji. Każdy kto decyduje się na dobrowolne podjęcie służby w Policji musi mieć świadomość tego, że sprawowanie funkcji publicznej łączy się nie tylko z przywilejami ale i z pewnymi ograniczeniami nieznanymi innym grupom zawodowym. Policjantom, podobnie jak funkcjonariuszom innych służb mundurowych, przysługuje zwiększona ochrona trwałości stosunku służbowego. Taka ochrona funkcjonariuszy służb mundurowych nie ma jednak charakteru bezwzględnego. Ustawodawca w interesie funkcjonariuszy reglamentuje dopuszczalne przyczyny zwolnienia ich ze służby. Jednakże dostrzega bezwzględną potrzebę ochrony również interesów każdej ze zmilitaryzowanych formacji, wyposażając organy właściwych służb w instrumenty prawne niezbędne do prowadzenia racjonalnej polityki kadrowej oraz do podejmowania działań umożliwiających sprawne funkcjonowanie wszystkich komórek organizacyjnych oraz budowanie autorytetu państwa i zaufania obywateli do jego organów.
W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że skarżącemu kasacyjnie przedstawiono zarzuty popełnienia czterech przestępstw umyślnych ściganych z oskarżenia publicznego, tj. z art. 286 § 1 k.k. i art. 270 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k., a także z art. 270 § 1 k.k. Wskazanego przestępstwa skarżący miał się dopuścić w czasie wolnym od służby. Przełożeni policjanta po uzyskaniu informacji o takim zdarzeniu, wbrew oczekiwaniom skarżącego, nie byli uprawnieni ani zobowiązani do badania czy przedstawienie policjantowi zarzutów karnych było zasadne oraz czy funkcjonariusz rzeczywiście dopuścił się przypisywanego mu czynu zabronionego. Przełożeni – w ramach przysługujących im prawnych środków służbowych – są natomiast zobowiązani do reagowania na każdą wiadomość o złamaniu lub podejrzeniu złamania prawa przez ich podwładnych, niezależnie od tego, czy naganne działania policjantów wyczerpują znamiona przestępstwa czy wykroczenia oraz czy przeciwko tym funkcjonariuszom zostało wszczęte i zakończone postępowanie karne. Niepodjęcie przez przełożonych takich działań mogłoby podważać autorytet Policji w odbiorze społecznym oraz demoralizująco wpływać na innych funkcjonariuszy. Społeczeństwo i każdy funkcjonariusz muszą mieć świadomość, że żaden z policjantów nie stoi ponad prawem, a ponadto że Policja będzie ścigać wszystkich sprawców przestępstw oraz że będzie natychmiast reagować na wszelkie nieprawidłowości i patologie także we własnych szeregach. Skarżący jako policjant był zobowiązany do zapobiegania, wykrywania i ścigania przestępstw oraz zwalczania wszelkich przejawów łamania porządku prawnego. Tymczasem sam został podejrzany o popełnienie przestępstwa, którego miał się dopuścić umyślnie. Musiał zatem liczyć się z możliwością zastosowania wobec niego także sankcji służbowych, w tym z możliwością rozwiązania z nim stosunku służbowego. W jego sprawie takie rozstrzygnięcie zostało podjęte. Nie można przy tym przyjąć, że decyzja o zwolnieniu została wydana przedwcześnie, bowiem podjęto ją przed zakończeniem śledztwa. Działania przełożonych, co jeszcze raz należy podkreślić, nie zależały od wyniku sprawy karnej, a zatem nie musieli oni wstrzymywać się z podjęciem decyzji personalnych do czasu zakończenia postępowania karnego. Przełożeni byli zobowiązani jedynie zatroszczyć się o dobro macierzystej formacji oraz ocenić, czy we wskazanych okolicznościach sprawy możliwe było pozostawienie w służbie policjanta podejrzewanego o popełnienie przypisywanego mu czynu. Organy Policji takiej analizy dokonały. Dla legalności podjętych przez nich rozstrzygnięć istotny był przy tym stan faktyczny i prawny istniejący w dacie rozstrzygania sprawy.
Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie przyjął, że organy orzekające w niniejszej sprawie w sposób dostateczny wykazały, że z uwagi na ważny interes służby uzasadnione było rozwiązanie ze skarżącym kasacyjnie policjantem stosunku służbowego. W sprawie nie ograniczono się jedynie do kwestii związanych z przedstawieniem skarżącemu kasacyjnie zarzutów karnych. Oceniano bowiem charakter przypisywanego mu przestępstwa oraz sposób i okoliczności, w jakich przestępstwo to miało być popełnione. Wzięto także pod uwagę potrzeby Policji i specyfikę tej formacji. Dopiero po łącznym przeanalizowaniu wszystkich tych zagadnień zdecydowano się na zwolnienia skarżącego ze służby.
Podkreślić należy, że każdy policjant, aby mógł skutecznie wykonywać obowiązki służbowe w macierzystej formacji musi pozostawać poza wszelkimi podejrzeniami o jakiekolwiek zachowania sprzeczne z prawem. Składa on rotę ślubowania i zobowiązuje się do respektowania reguł obowiązujących w macierzystej formacji, w tym do dbałości o honor, godność i dobre imię służby i do przestrzegania zasad etyki zawodowej. Osoba mianowana na stanowisko funkcjonariusza Policji w czasie wolnym od zajęć służbowych nie przestaje być policjantem. Zatem żaden funkcjonariusz Policji nie jest zwolniony z należytego zachowania się nawet w czasie wolnym od służby. Musi on zawsze postępować tak, by swoją postawą umacniać autorytet i zaufanie Policji, a ponadto unikać wszystkich takich sytuacji, które godziłyby w dobre imię macierzystej formacji. Samo postawienie policjantowi zarzutu popełnienia przestępstwa umyślnego może nasuwać uzasadnione wątpliwości co do zachowania przymiotu osoby o nieposzlakowanej opinii, a tym samym co do spełnienia jednego z obligatoryjnych warunków, jakimi musi wykazać się każdy policjant zainteresowany dalszym pozostaniem w służbie. "Poszlaka" w języku polskim oznacza podejrzenie, natomiast "nieposzlakowany" - to osoba nieskazitelna, której nie można nic zarzucić, przypisać. Utratę przymiotu "nieposzlakowanej opinii" powoduje nie tylko karalność danej osoby. Taki skutek może również wywoływać znalezienie się określonej osoby w kręgu podejrzeń bądź insynuacji. Zatem nieposzlakowana opinia to ogólna ocena w sferze etycznej przy uwzględnieniu zachowania się danej osoby zarówno w jej życiu prywatnym jak i zawodowym.
Sprawne działanie Policji opiera się na zaufaniu społecznym, podbudowanym szczególnymi wymogami, jakim musi sprostać każdy funkcjonariusz Policji. Są nimi w szczególności: niekaralność, nieposzlakowana opinia, zdyscyplinowanie, praworządność, gotowość do przestrzegania ustanowionych standardów etycznych oraz dbałość o honor, godność i dobre imię Policji. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1886/10, funkcjonariusze Policji, aby móc skutecznie wykonywać swoje obowiązki służbowe, muszą pozostawać poza jakimikolwiek podejrzeniami o prowadzenie działalności sprzecznej z prawem. Policja ma gwarantować każdemu człowiekowi ochronę przed przemocą, brutalnością i innymi zachowaniami naruszającymi chronione przez prawo dobra. Podejrzenia wobec funkcjonariusza Policji o zachowania karalne, zaprzeczające przyjętym zobowiązaniom, narażają dobre imię służby, którego utrzymanie składa się na treść ważnego interesu służby.
W związku z powyższym ani Sądowi I instancji, ani organom orzekającym w niniejszej sprawie nie można skutecznie zarzucić arbitralnej i dowolnej oceny co do zaistnienia podstaw do rozwiązania stosunku służbowego w trybie przewidzianym w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Skarżący kasacyjnie w związku z przedstawionymi mu zarzutami nie mógł być uznany za osobę o nieposzlakowanej opinii. Dalsze jego pozostawanie w gronie funkcjonariuszy Policji kolidowałoby zatem nie tylko z bezwzględnym wymogiem, o jakim mowa w art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, ale także mogłoby demoralizująco wpływać na pozostałych funkcjonariuszy oraz osłabiać autorytet formacji, która w sposób oczywisty została powołana do zwalczania i zapobiegania przestępczości oraz realizowania innych zadań w imieniu Państwa.
Wszystkie powyższe okoliczności przytoczone przez Sąd I instancji oraz organy administracji, pozwalały na przyjęcie, iż skarżący kasacyjnie utracił przymioty niezbędne do kontynuowania służby w Policji oraz że rozwiązanie z nim stosunku służbowego z uwagi na ważny interes służby było uzasadnione. Dlatego zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 41 ust. 2 pkt 5 i art. 25 ust. 1 ustawy o Policji uznać trzeba za chybiony. Sądowi I instancji nie można bowiem zarzucić ani błędnej wykładni ani niewłaściwego zastosowania powołanych przepisów.
Przechodząc do oceny zarzutów procesowych, wyjaśnić należy, że warunkiem uwzględnienia skargi kasacyjnej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c P.p.s.a. jest wykazanie nie tylko, że określone uchybienia procesowe w ogóle miały miejsce, ale także, iż mogły one rzutować na wynik sprawy. Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy rozumie się prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia. Chodzi tu więc o uchybienia procesowe na tyle istotne, że kształtowały one lub współkształtowały treść stosunku administracyjnoprawnego, czyli że gdyby nie było ujawnionego naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy przez organy administracyjne mogłoby być inne. O tym, jakie okoliczności są w danej sprawie istotne i wymagają wyjaśnienia przesądzają przepisy prawa materialnego, które w sprawie mają zastosowanie. Hipotetyczny stan faktyczny wyznacza konkretny przepis prawa. Ustalanie innych faktów niezapisanych w tym przepisie jest zbędne. Tym samym o tym, jakie ustalenia faktyczne są konieczne do załatwienia konkretnej sprawy decydują prawidłowo wyłożone przepisy prawa materialnego, a nie subiektywne przekonanie strony.
W niniejszej sprawie wszystkie okoliczności mające w niej istotne znaczenie zostały wyjaśnione. Organy Policji decydując się na zwolnienie skarżącego kasacyjnie ze służby, nie miały obowiązku badania, czy policjant dopuścił się zarzucanego mu przestępstwa. Ustalenia co do winy sprawcy mogą być bowiem dokonywane jedynie w odrębnym postępowaniu karnym. Organ nie musiał zatem gromadzić innych dowodów w sprawie i samodzielnie wyjaśniać roli skarżącego w zarzucanym mu czynie. W tym zakresie mógł bowiem oprzeć się na dokumentach zgromadzonych w trakcie prowadzonego postępowania karnego. Organy w swych rozważaniach nie pominęły też faktu, że skarżący dotychczas cieszył się dobrą opinią. Jednak okoliczności tej nie można uznać za szczególną, gdyż należyte wykonywanie obowiązków służbowych powinno być standardem a nie cechą wyróżniającą tylko niektórych policjantów. Ponadto podstawą rozwiązania stosunku służbowego z policjantem nie było popełnienie przestępstwa ani oczywiste popełnienie czynu o znamionach przestępstwa lecz ważny interes służby. Zatem organy zwolnieniowe zobowiązane były rozważyć, czy w okolicznościach sprawy, w tym przede wszystkim z uwagi na charakter zarzucanego przestępstwa oraz specyfikę macierzystej formacji możliwe było pozostawienie policjanta w służbie czy też niezbędne było wykluczenie go z grona policjantów z uwagi na ważny interes służby. Organy dokonały takiej analizy i dostatecznie wykazały przesłanki przyjętego rozwiązania. Zatem stanowisko WSA w Warszawie, a wcześniej Komendanta Głównego Policji, jest w tym zakresie zasadne.
Jako nieusprawiedliwiony należało uznać zarzut naruszenia art. 106 § 3 P.p.s.a. Przewidziana w art. 106 § 3 P.p.s.a. możliwość przeprowadzenia przez sąd administracyjny uzupełniającego dowodu z dokumentów stanowi wyjątek od zasady przeprowadzania kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc bez czynienia przez sąd administracyjny własnych ustaleń faktycznych. Celem postępowania dowodowego nie jest ponowne, czy też uzupełniające ustalenie stanu faktycznego w sprawie, lecz ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego. Sąd I instancji zasadnie zatem oddalił wnioski dowodowe skarżącego, gdyż w sprawie organy Policji poczyniły niezbędne ustalenia faktyczne. Brak było podstaw do uzupełnienia zebranego materiału dowodowego. Z tych też względów, Naczelny Sąd Administracyjny również oddalił wniosek o uzupełnienie postępowania dowodowego przez dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do niniejszej skargi kasacyjnej. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był kompletny i pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie.
W niniejszej sprawie nie jest także uprawione powołanie się na zasadę domniemania niewinności. Zasada ta znajduje zastosowanie wyłącznie na gruncie postępowania karnego. Tym samym nie ma ona zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem jej przedmiotem było ustalenie zasadności zwolnienia funkcjonariusza Policji z uwagi na ważny interes służby. Celem tego postępowania nie było zbadanie, czy skarżący kasacyjnie dopuścił się czynów zabronionych, ale czy jego zachowanie pozwala na pozostanie go w służbie. Organ dokonywał oceny zachowania skarżącego pod kątem tego, czy w dalszym ciągu posiada on przymiot nieposzlakowanej opinii. Kwestie te zostały szczegółowo omówione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a zasadność argumentacji Sądu I instancji nie została skutecznie podważona.
Z powyższych względów WSA w Warszawie nie miał jakichkolwiek podstaw do uchylenia kontrolowanych decyzji. Organy Policji nie naruszyły bowiem ani wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego ani powołanych przepisów prawa procesowego.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt. 2 wyroku, na podstawie art. 209 i art. 204 pkt 1 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).