III OSK 1359/24

III OSK 1359/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący sprawozdawca/
Rafał Stasikowski
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
II SA/Wa 855/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-01-24
Skarżony organ
Centralna Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2400
§ 72 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 listopada 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie orzekania o zdolności do służby  wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach
Dz.U. 2024 poz 935
art. 188, art. 151, art. 203 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 855/23 w sprawie ze skargi A. Z. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie z dnia 28 lutego 2023 r. Nr 724/O/2023 w przedmiocie określenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od A. Z. na rzecz Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Warszawie kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 stycznia 2024 r., II SA/Wa 855/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A.Z. (dalej: "skarżąca") na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z 28 lutego 2023 r., Nr 724/O/2023 w przedmiocie określenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, uchylił zaskarżone orzeczenie i zasądził od organu na rzez skarżącej 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Powyższe orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.
Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we [...] (dalej: "RWKL"), działając na skierowanie Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...], przeprowadziła postępowanie orzecznicze i 28 grudnia 2022 r. wydała orzeczenie w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej skarżącej, rozpoznając w pkt 8 orzeczenia: (1) pozytywny wynik badania laboratoryjnego próbki moczu na obecność substancji psychoaktywnych (morfina/opiaty) - § 72 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. poz. 1243, zm. Dz. U. z 2022 r., poz. 2400, dalej: "rozporządzenie MON z 7 czerwca 2022 r."), (2) tatuaż okolicy lewego biodra - § 2 pkt 8 załącznika nr 1 ww. rozporządzenia.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] (dalej: "CWKL", "organ odwoławczy") orzeczeniem z 28 lutego 2023 r., Nr 724/O/2023, utrzymała ww. rozstrzygnięcie w mocy.
Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że RWKL dokonała właściwego rozpoznania. Kluczowym w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej okazał się stwierdzony u skarżącej jednorazowy pozytywny wynik próbki z 21 grudnia 2022 r. na obecność morfiny/opiatów w moczu. CWKL wyjaśniła, że pozytywny wynik na obecność substancji psychoaktywnych stanowi, według aktualnych przepisów orzeczniczych, o kategorii N - zał. 1, grupa III - niezdolna do zawodowej służby wojskowej. Odnosząc się do przedłożonego przez skarżącą badania laboratoryjnego z 23 grudnia 2022 r., CWKL uznała, iż nie ma ono wpływu na treść zaskarżonego orzeczenia.
Na powyższe orzeczenie skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę CWKL wnioskowała o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w orzeczeniu z 28 lutego 2023 r.
Przywołanym na wstępie wyrokiem, WSA w Warszawie uwzględnił skargę i uchylił zaskarżone orzeczenie na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").
Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że CWKL w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia nie odniosła się do wszystkich elementów, o jakich mowa w objaśnieniach szczegółowych § 72, zawartych w załączniku nr 1 do rozporządzenia MON z 7 czerwca 2022 r. Jak podał WSA w Warszawie, w przywołanych objaśnieniach, prawodawca wyraźnie wskazał, że "osoby u których stwierdzono w badaniu laboratoryjnym obecność innych substancji psychoaktywnych należy kwalifikować na podstawie konsultacji psychiatryczno-psychologicznej". Organ natomiast ograniczył się wyłącznie do przywołania wyniku badania laboratoryjnego skarżącej. CWKL nie wyjaśniła, dlaczego odstąpiła od skierowania skarżącej na konsultację specjalistyczną. Sąd Wojewódzki uznał, że braku wyjaśnienia powyższej kwestii nie usprawiedliwia dalsza treść cytowanych objaśnień: "decydujący jest wynik badania laboratoryjnego zlecony przez wojskową komisję lekarską w ramach danego postępowania orzeczniczego".
Według Sądu pierwszej instancji, komisje lekarskie są zobowiązane do przeprowadzenia rzeczonych konsultacji w wypadku stwierdzenia w badaniu laboratoryjnym obecności innych substancji psychoaktywnych. Prawodawca tworząc omawiane objaśnienia posłużył się zwrotem "należy", co według WSA w Warszawie świadczy w sposób oczywisty o istnieniu bezwzględnej konieczności przeprowadzenia wspomnianych konsultacji. Jeśli zaś w realiach konkretnej sprawy komisja lekarska doszła do przekonania, że omawiane konsultacje są zbędne dla dokonania prawidłowego rozstrzygnięcia, powinna, w sposób szczegółowy, wyjaśnić motywy takich konkluzji.
Uchybienie w postaci braku należytego sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, zdaniem Sądu pierwszej instancji, stanowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, powodujące konieczność uchylenia zaskarżonego orzeczenia. WSA w Warszawie zobowiązał organ odwoławczy, aby ponownie rozpoznając sprawę, wziął pod uwagę rozważania Sądu w zakresie koniecznych elementów orzeczenia, w szczególności uzasadnienia faktycznego i prawnego, pozwalającego - w wypadku wniesienia przez stronę skargi do sądu administracyjnego - na pełną kontrolę legalności wydanego orzeczenia. Sąd Wojewódzki podkreślił, że brak wyczerpującego uzasadnienia uniemożliwia sądowi dokonanie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Na powyższe orzeczenie organ odwoławczy wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi rażące naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. w zw. z § 3 pkt 1 rozporządzenia MON z 7 czerwca 2022 r. oraz § 72 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z 7 czerwca 2022 r., poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dla zastosowania normy zawartej w przywołanym wyżej przepisie w przypadku osoby orzekanej w grupie III (kolumnie szóstej wykazu), u której stwierdzono w badaniu laboratoryjnym obecność innych substancji psychoaktywnych, wymagane jest przeprowadzenie konsultacji psychiatryczno - psychologicznej.
Wobec powyższego skarżący kasacyjnie organ wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej oraz uchylenie w całości zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie, w przypadku uznania przez NSA, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, uchylenie wyroku WSA w Warszawie i rozpoznanie skargi. Kasator wnioskował o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, w tym zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed NSA oraz oświadczył, że zrzeka się rozpoznania sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona argumentacja służąca wykazaniu zasadności przedstawionego w skardze zarzutu.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić, wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył sąd pierwszej instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd pierwszej instancji. Skarga kasacyjna nie może stwarzać wątpliwości interpretacyjnej i może być rozpoznana merytorycznie tylko w zakresie, który w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości wyraża wolę jej autor.
Rozpoznawana skarga kasacyjna oparta została wyłącznie na zarzucie naruszenia prawa materialnego, którego analiza przemawiała za koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie. Sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia § 72 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z 7 czerwca 2022 r., zasługiwał na uwzględnienie, gdyż dokonana przez Sąd pierwszej instancji błędna wykładnia ww. regulacji, skutkowała uchyleniem orzeczenia CWKL, które odpowiadało prawu.
Na wstępie zasadnym jest wskazanie, że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach, w tym również decyzje w sprawach zdolności do zawodowej służby wojskowej ze względu na stan zdrowia. Dlatego też do tego rodzaju decyzji odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z: 10 lutego 1999 r., I SA 2114/97; 16 listopada 1995 r., SA/Gd 1655/95). Tym samym w zakresie nienormowanym przepisami szczegółowymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w Kodeksie postępowania administracyjnego ogólne zasady postępowania administracyjnego. Natomiast przepisy rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, jako lex specialis, regulują pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Aktualny w dacie orzekania przez organy obu instancji wykaz chorób i ułomności uwzględnianych przy orzekaniu o zdolności do służby wojskowej określa załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2022 r., poz. 1243 ze zm.) w brzmieniu ustalonym przez rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 listopada 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie orzekania o zdolności do pełnienia służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2022 r., poz. 2400).
Osoby orzekane przez wojskowe komisje lekarskie zostały podzielone na sześć grup, dla których dokonane rozpoznanie powoduje określoną zdolność do pełnienia służby wojskowej - Kategorię A, D, E, N lub Z. Rozpoznanie wymienione w § 72 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON 7 czerwca 2022 r., stanowiące materialnoprawną podstawę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich zapadłych w tej sprawie, określone jako "pozytywny wynik badania laboratoryjnego na obecność substancji psychoaktywnych", powoduje kategorię A/D dla osób orzekanych w grupie I oraz II, kategorię N dla osób orzekanych w grupie III (do której należy skarżąca) i kategorię Z/N dla osób orzekanych w grupie IV.
Z objaśnień szczegółowych do § 72 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 7 czerwca 2022 r. wynika, że "osoby, u których stwierdzono w badaniu laboratoryjnym obecność innych substancji psychoaktywnych, należy kwalifikować na podstawie konsultacji psychiatryczno - psychologicznej. Decydujący jest wynik badania laboratoryjnego zlecony przez wojskową komisję lekarską w ramach danego postępowania orzeczniczego".
Odnosząc brzmienie ww. regulacji do okoliczności niniejszej sprawy, Sąd pierwszej instancji zarzucił organowi, że wydając orzeczenie stwierdzające niezdolność skarżącej do pełnienia zawodowej służby wojskowej, ograniczył się wyłącznie do przywołania wyniku badania laboratoryjnego, stwierdzającego obecność substancji psychoaktywnych w organizmie skarżącej. Według Sądu, w zaskarżonym do WSA w Warszawie orzeczeniu CWKL z 28 lutego 2023 r., organ nie zawarł motywów, którymi kierował się, odstępując od przeprowadzenia konsultacji psychiatryczno – psychologicznej, do przeprowadzenia której był przez prawodawcę zobowiązany mocą § 72 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON 7 czerwca 2022 r.
Stanowisko Sądu pierwszej instancji nie jest trafne.
Należy przede wszystkim wskazać, że na podstawie zebranych w sprawie dokumentów rozpoznano u skarżącej pozytywny wynik badania laboratoryjnego próbki moczu na obecność substancji psychoaktywnych (morfina/opiaty), powodujący niezdolność do służby wojskowej i zakwalifikowanie skarżącej do kategorii N – niezdolna do zawodowej służby wojskowej. Rozpoznanie to dokonane zostało w oparciu o wynik badania laboratoryjnego przeprowadzonego 21 grudnia 2022 r., zleconego przez Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...]. Uzyskany u skarżącej dodatni wynik badania laboratoryjnego na obecność substancji psychoaktywnych został prawidłowo przyporządkowany do § 72 pkt 1 załącznika nr 1 rozporządzenia MON z 7 czerwca 2022 r. Jak już wyżej wskazano, w przypadku grupy III, do której zakwalifikowano skarżącą, powołane rozporządzenie nie przewiduje kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej jako Z/N. Rozporządzenie to zakłada bowiem wyłącznie uznanie orzekanego za niezdolnego (N) do zawodowej służby wojskowej.
Nie sposób zatem zgodzić się, ze stanowiskiem Sądu Wojewódzkiego, który uchylając zaskarżone orzeczenie CWKL z 28 lutego 2023 r., wskazał na bezwzględną konieczność przeprowadzenia konsultacji specjalistycznej. Trzeba podkreślić, że ustawodawca nie wprowadził innego, alternatywnego rozwiązania, w przypadku rozpoznania stwierdzonego zaskarżonym orzeczeniem, aniżeli uznanie orzekanego za niezdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej (N). Wobec tego skierowanie skarżącej na konsultację psychiatryczno–psychologiczną jawi się jako bezcelowe. Nawet czyniąc hipotetyczne założenie, że skarżąca zostałaby poddana konsultacji specjalistycznej, jej wynik nie mógłby wpłynąć na treść wydanego wobec skarżącej orzeczenia. W niniejszej sprawie, wynik badania laboratoryjnego skarżącej stanowił wystarczającą podstawę do rozpoznania dokonanego przez Komisje Lekarskie i stwierdzenia o jej niezdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Należy więc przyjąć, że wyłącznie w przypadku, kiedy przepis przewiduje możliwość przyznania kategorii A/D lub Z/N, osoba orzekana, u której w wyniku badania laboratoryjnego stwierdzono obecność substancji psychoaktywnych, powinna być kierowana na konsultację psychiatryczno - psychologiczną. Objaśnienia szczegółowe dotyczą bowiem wszystkich grup osób orzekanych i należy je zastosować przy uwzględnieniu zakreślonych przepisami prawa możliwości orzeczniczych organu w zakresie przyznania kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej. Brak jest zatem podstaw do uznania, że organ był zobowiązany do przeprowadzenia konsultacji psychiatryczno - psychologicznej orzekanej (skarżącej), znajdującej się w grupie III.
Grupa III obejmuje miedzy innymi, osoby ubiegające się o powołanie do zawodowej służby wojskowej oraz żołnierzy czynnej służby wojskowej innej niż zawodowa, ubiegających się o powołanie do zawodowej służby wojskowej, w tym odbywających szkolenie podstawowe i specjalistyczne w ramach dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej. Rację miał zatem skarżący kasacyjnie organ, który uznał, że osoby zaliczone do grupy III powinny być kwalifikowane jako niezdolne do pełnienia zawodowej służby wojskowej w przypadku każdorazowego stwierdzenia/ujawnienia w wykonanych badaniach użycia środka psychoaktywnego, bez względu na źródło jego pochodzenia, bez konieczności przeprowadzenia konsultacji psychiatryczno - psychologicznej.
Zgodnie z brzmieniem omawianej regulacji "decydujący jest wynik badania zlecony przez wojskową komisję lekarską w ramach danego postępowania orzeczniczego". Wobec tego, przedstawienie przez skarżącą wyników badań laboratoryjnych wykonanych niejako "prywatnie" pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Uwzględniając powyższe i uznając, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o przepis art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Sprawa niniejsza podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu skargi kasacyjnej nie zażądała, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., przeprowadzenia rozprawy.