III OSK 1353/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-04-09
NSAAdministracyjneWysokansa
policjaurlopekwiwalent pieniężnytrybunał konstytucyjnyprawo pracysłużba mundurowaorzecznictwoprawa funkcjonariuszy

NSA oddalił skargę kasacyjną Komendanta Policji, potwierdzając prawo funkcjonariusza do wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, obliczonego zgodnie z wyrokiem TK i uwzględniającego zasady wynikające z ustawy o Policji.

Sprawa dotyczyła prawa funkcjonariusza Policji do wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy po zakończeniu służby. Sąd I instancji uchylił decyzję odmawiającą wypłaty, uznając racje skarżącego. Komendant Policji wniósł skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów materialnych i pominięcie wyroku TK. NSA oddalił skargę, potwierdzając, że ekwiwalent powinien być obliczany zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy o Policji w brzmieniu sprzed wyroku TK, z uwzględnieniem jego treści, a nie na podstawie niekonstytucyjnego współczynnika 1/30.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach od wyroku WSA w Gliwicach, który uchylił decyzję odmawiającą policjantowi wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Spór dotyczył sposobu obliczenia tego ekwiwalentu, w szczególności po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2018 r. (sygn. akt K 7/15), który uznał za niekonstytucyjny współczynnik 1/30 przy obliczaniu ekwiwalentu. Sąd I instancji przychylił się do stanowiska policjanta, że przysługuje mu wyrównanie obliczone według zasad zgodnych z Konstytucją. Komendant Policji zarzucił w skardze kasacyjnej naruszenie prawa materialnego, w tym pominięcie art. 9 ust. 1 specustawy oraz art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, a także wniósł o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia pytania prawnego przez TK. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał wniosek o zawieszenie za bezprzedmiotowy z uwagi na umorzenie postępowania przed TK. Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, NSA potwierdził, że wyrok TK wyeliminował z obrotu prawnego niekonstytucyjny przepis dotyczący współczynnika 1/30. Sąd podkreślił, że art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach należy interpretować w sposób prokonstytucyjny, co oznacza stosowanie zasad wynikających z ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r., ale z uwzględnieniem treści wyroku TK. Ekwiwalent powinien być obliczany na podstawie wynagrodzenia za jeden dzień roboczy, a w przypadku różnicy między kwotą wymaganą a wypłaconą, przysługuje wyrównanie. NSA odrzucił również zarzut niewłaściwego zastosowania art. 190 ust. 4 Konstytucji, wskazując, że WSA nie uznał art. 9 ust. 1 specustawy za wtórnie niekonstytucyjny, a jedynie dokonał jego prokonstytucyjnej wykładni.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, funkcjonariuszowi przysługuje wyrównanie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed 6 listopada 2018 r., obliczone na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed tą datą, jednak z wyłączeniem części uznanej za niezgodną z Konstytucją i wypełnieniem jej treścią wyroku TK.

Uzasadnienie

NSA potwierdził, że wyrok TK wyeliminował z obrotu prawnego niekonstytucyjny współczynnik 1/30. Artykuł 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach należy interpretować prokonstytucyjnie, co oznacza stosowanie zasad z ustawy o Policji sprzed daty wyroku TK, ale z uwzględnieniem jego treści. Ekwiwalent powinien być obliczany na podstawie wynagrodzenia za jeden dzień roboczy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (5)

Główne

u.o. Policji art. 115a

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

Przepis w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r., z wyłączeniem części uznanej za niezgodną z Konstytucją i wypełnieniem jej treścią wyroku TK. Ekwiwalent za niewykorzystany urlop powinien być obliczany na podstawie wynagrodzenia za 1 dzień roboczy.

specustawa art. 9 § 1

Ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw

Należy interpretować w sposób prokonstytucyjny, uwzględniając wyrok TK z 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15). Odnosi się do zasad ustalania ekwiwalentu, a nie jego wysokości.

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 190 § 4

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Reguluje skutki orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, w tym konieczność ponownego rozstrzygnięcia sprawy w nowym stanie prawnym.

Konstytucja RP art. 45 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Gwarancja prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada sprawiedliwości społecznej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawo funkcjonariusza do wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, obliczonego zgodnie z zasadami wynikającymi z ustawy o Policji w brzmieniu sprzed wyroku TK, z uwzględnieniem jego treści. Prokonstytucyjna wykładnia art. 9 ust. 1 specustawy, która nie wyłącza stosowania zasad z ustawy o Policji sprzed daty wyroku TK.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia prawa materialnego przez pominięcie art. 9 ust. 1 specustawy i art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Wniosek o zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia pytania prawnego przez TK.

Godne uwagi sformułowania

niekonstytucyjny przepis stracił moc obowiązującą i nie może być podstawą orzeczenia nie można modyfikować momentu ani skutku czasowego derogacji trybunalskiej racjonalny ustawodawca, tworząc przepisy przejściowe, powinien je konstruować w taki sposób, aby uwzględniać skutki wyroku Trybunału posłużenie się przez ustawodawcę w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach sformułowaniem 'na zasadach wynikających z przepisów ustawy' oznacza, że należy stosować art. 115a ustawy o policji w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, jednak z wyłączeniem tej jego części (dotyczącej współczynnika ekwiwalentu w wysokości 1/30), która została uznana za sprzeczną z przepisami ustawy zasadniczej i którą należy wypełnić treścią wyroku TK.

Skład orzekający

Małgorzata Masternak - Kubiak

przewodniczący

Piotr Korzeniowski

sprawozdawca

Kazimierz Bandarzewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów dotyczących ekwiwalentu za niewykorzystany urlop dla funkcjonariuszy służb mundurowych po wyrokach Trybunału Konstytucyjnego, zasady stosowania prawa w kontekście orzeczeń TK, interpretacja przepisów przejściowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy Policji zwolnionych ze służby przed datą wyroku TK, ale składających wnioski po tej dacie. Interpretacja art. 9 ust. 1 specustawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami funkcjonariuszy służb mundurowych i wpływem orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego na stosowanie prawa. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy przejściowe i jak chronią prawa obywateli.

Policjanci walczą o pełny ekwiwalent za urlop po latach: NSA wyjaśnia, jak liczyć należność po wyroku TK.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1353/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/
Piotr Korzeniowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Sygn. powiązane
III SA/Gl 1165/21 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2021-12-15
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 161
art. 115a
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) sędzia WSA (del.) Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 1165/21 w sprawie ze skargi M.B. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym do Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrokiem z 15 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 1165/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: "Sąd I. instancji"), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M.B. (dalej: "skarżący") na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach (dalej: "Komendant") z [...] lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, uchylił zaskarżoną decyzję.
Zdaniem Sądu spór w przedmiotowej sprawie dotyczy rozstrzygnięcia czy skarżącemu przysługuje wyrównanie ekwiwalentu pieniężnego wypłaconego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w związku z zakończeniem służby w Policji na podstawie art. 115a ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji w brzmieniu zgodnym z Konstytucja RP, czy też kwota już przez niego otrzymana, a obliczona przy zastosowaniu współczynnika w wysokości 1/30 uposażenia jest kwotą właściwą.
Rozstrzygając zaistniały w rozpatrywanej sprawie spór Sąd podzielił stanowisko skarżącego jako zgodne z prawem.
W związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, w ocenie Sądu, w oparciu o istniejący stan prawny można wyliczyć nowy przelicznik za niewykorzystany urlop zgodnie ze stanowiskiem Trybunału. Sposób wyliczenia kwoty należnej wskazuje wprost uzasadnienie przytoczonego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego, z którego wprost wynika sposób wyliczenia wysokości należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, którym jest na dzień zwolnienia ze służby ilość dni niewykorzystanego urlopu przy przyjęciu, że za 1 dzień niewykorzystanego urlopu przysługuje wynagrodzenie za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby.
Sąd I. instancji zaznaczył, że sposób wyliczenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop przyjęty przez Trybunał Konstytucyjny wskazuje, że wyliczenie należnego skarżącemu na dzień zwolnienia ze służby ekwiwalentu za niewykorzystany urlop nie tylko nie wymaga nowelizacji przepisów, ale nie powinno nastręczać organom Policji trudności, skoro przyjmuje się, że świadczeniem ekwiwalentnym za jeden dzień niewykorzystanego urlopu policjanta jest jego wynagrodzenie za jeden dzień roboczy.
Pismem z 15 marca 2022 r. Komendant Wojewódzki, reprezentowany przez radcę prawnego, wywiódł skargę kasacyjną od przywołanego na wstępie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., t.j.:
- art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1610; zwanej dalej "specustawą") w zw. z art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2021 r., poz. 1882) poprzez jego pominięcie co skutkowało wydaniem wyroku uchylającego decyzję nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z [...] lipca 2021 r. utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję nr 12/2021 Komendanta Miejskiego Policji w C. z [...] maja 2021 r., w części dotyczącej odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji, a uchylającą i umarzającą postępowanie w części dotyczącej wypłaty odsetek;
- art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2006 r., nr 200, poz. 1471 ze zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1610) jest wtórnie niekonstytucyjny w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt. K 7/15) co doprowadziło do jego pominięcia i wydania wyroku uchylającego decyzję nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z [...] lipca 2021 r.
- art. 193 Konstytucji RP w zw. z art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 poz. 2393) polegające na pominięciu przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1610) z Konstytucją co skutkowało brakiem zawieszenia postępowania do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny pytania prawnego.
Na podstawie art. 173 w związku z art. 188 p.p.s.a. wniesiono o:
uchylenie zaskarżonego wyroku w całości;
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach;
3. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Ponadto, na podstawie art., 182 § 2 p.p.s.a. wnoszący skargę kasacyjną oświadczył, że zrzeka się rozprawy i wnosi o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Jednocześnie na podstawie art. 125 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie wniósł o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny pytania prawnego zadanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 866/20: "Czy art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących służb mundurowych nadzorowanych przez Ministra Właściwego do spraw Wewnętrznych, o zmianie ustawy o służbie więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1610) w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie przepisu art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r. poz. 360 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2020 r. do spraw dotyczących ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych po dniu 6 listopada 2018 r. w odniesieniu do policjantów zwolnionych przed dniem 6 listopada 2018 r. jest zgodny z art. 2, art. 8 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 190 ust. 1, 3 i 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. ".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna. Wszystkie zarzuty przedstawione w petitum skargi kasacyjnej oraz w jej uzasadnieniu nie zasługiwały na uwzględnienie.
W świetle art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Uwzględniając istotę sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie, komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych uzasadnia, aby rozpatrzeć je łącznie.
W pierwszej kolejności należało odnieść się do wniosku skarżącego kasacyjnie organu o zawieszenie niniejszego postępowania. Zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o zawieszenie postępowania okazał się bezprzedmiotowy z uwagi na umorzenie postępowania w sprawie P 7/21 przez Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 15 lutego 2024 r.
Należy również wskazać, że Sąd pierwszej instancji rozpoznając przedmiotową sprawę nie zastosował przepisów art. 193 Konstytucji RP w zw. z art. 33 ust. 3 ww. ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, a co za tym idzie nie mógł ich naruszyć. Ponadto, uzasadnienie tego zarzutu jest w istocie powtórzeniem uzasadnienia przedstawionego przez organ na poparcie zarzutów naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego. Na marginesie podkreślenia wymaga, że zawieszenie postępowania przed Sądem I. instancji w niniejszej sprawie byłoby nieuzasadnione i godziłoby w konstytucyjne gwarancje obywatela do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach w zw. z art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji poprzez ich pominięcie co skutkowało wydaniem wyroku uchylającego zaskarżoną decyzję wskazać należało, że nie jest on uprawniony. Naczelny Sąd Administracyjny wypowiadał się już w przedmiotowej kwestii (zob. zamiast wielu m.in. wyroki NSA: z 2.6.2023 r., sygn. akt III OSK 5130/21; z 14.6.2023 r., sygn. akt III OSK 4705/21; z 21.6.2023 r., sygn. akt III OSK 3486/21; z 6.9.2023 r., sygn. akt III OSK 6525/21). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone w wskazanych wyżej orzeczeniach. Argumentacją tam zawartą Sąd kasacyjny posłuży się przy sporządzaniu przedmiotowego uzasadnienia.
Od dnia opublikowania ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, czyli od 6 listopada 2018 r., część art. 115a ustawy o Policji (w brzmieniu uwzględniającym współczynnik ekwiwalentu pieniężnego w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym) została wyeliminowana z obrotu prawnego i nie może stanowić podstawy orzekania o wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2021 r., sygn. akt III OSK 2832/21, LEX nr 3146689). Oznacza to, że niekonstytucyjny przepis stracił moc obowiązującą i nie może być podstawą orzeczenia w procesie stosowania prawa niezależnie od tego, czy rozstrzygnięcie dotyczy stanu faktycznego sprzed ogłoszenia orzeczenia TK czy też zaistniałego po tej dacie. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż orzeczenie Trybunału o niezgodności z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego typu postępowania.
W przypadku derogacji przepisu prawa z powodu jego niezgodności z wzorcem konstytucyjnym, sytuację jednostki normuje bezpośrednio art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Celem ustawowej procedury, realizującej normę wyrażoną w przepisie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, musi być realne zagwarantowanie skutku w postaci uprawnienia do ponownego rozstrzygnięcia sprawy w nowym stanie prawnym, ustalonym orzeczeniem Trybunału. Swoboda ustawodawcy ukształtowania implementujących to uprawnienie przepisów jest w tym wypadku zawężona, a jej granice wyznacza okoliczność, że "wzruszalność" aktów stosowania prawa została przesądzona już na gruncie samej Konstytucji RP i nie można modyfikować momentu ani skutku czasowego derogacji trybunalskiej.
Jak trafnie wskazał Sąd I. instancji, nie do zaakceptowania jest dokonana przez organy Policji literalna wykładnia art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, która uniemożliwia zastosowanie zgodnych z Konstytucją RP zasad obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wobec funkcjonariuszy, którzy - tak jak skarżący - zostali zwolnieni ze służby przed 6 listopada 2018 r., zaś wnioski o wyrównanie ekwiwalentu pieniężnego złożyli po ww. dacie.
Skład orzekający w przedmiotowej sprawie aprobuje prokonstytucyjną wykładnię art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach w związku z art. 115a ustawy o Policji, za którą opowiedział się w szczególności jej autor, tj. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej (zob. stanowisko Sejmu RP z 9 czerwca 2022 r. nr BAS-WAK-842/21), a wielokrotnie dokonywaną przez sądy administracyjne w sprawach wszczętych przez funkcjonariuszy Policji w zakresie wypłaty wyrównania należnego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Należy zatem uznać, że ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r. Odwołanie się przez ustawodawcę do zasad, a nie do niekonstytucyjnego przelicznika w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym nie może być interpretowane jako powtórzenie niekonstytucyjnych przepisów ustawy o Policji, wbrew wyrokowi Trybunału i nakazanie stosowania do obliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop z okresu przed 6 listopada 2018 r., (czyli sprzed daty publikacji orzeczenia TK) uregulowań, które utraciły moc w wyniku ww. wyroku.
W doktrynie wskazuje się, że stwierdzenie niekonstytucyjności danego przepisu zamyka drogę do stosowania normy po dacie jej derogowania z powodu niekonstytucyjności. Orzeczenie Trybunału w kwestii niekonstytucyjności przesądza bowiem o konieczności zastosowania in concreto tzw. supernormy intertemporalnej, która wyłącza stosowanie "zwykłych" norm intertemporalnych i decyduje o stosowaniu w orzeczeniu zapadającym po wyroku TK prawa ukształtowanego tym wyrokiem. W przypadku tej ostatniej stosuje się "normalny" reżim intertemporalny, podczas gdy przy derogacji pierwszego typu stosować go nie wolno (por. K. Gonera, E. Łętowska, Wieloaspektowość następstw stwierdzania niekonstytucyjności, "Państwo i Prawo" 2008 r. nr 5, s. 23-37). Derogacja trybunalska, znajdująca swoje umocowane w Konstytucji RP, wyłącza ogólny reżim intertemporalny obejmujący zmiany przepisów dokonywane przez prawodawcę. Do jej przełamania nie wystarczy zwykła regulacja ustawowa, jaką w tym przypadku potencjalnie mógłby stanowić art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach. Oznacza to, że racjonalny ustawodawca, tworząc przepisy przejściowe, powinien je konstruować w taki sposób, aby uwzględniać skutki wyroku Trybunału.
Zasady, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, wymagają uwzględnienia przy wykładni art. 115a ustawy o Policji wyroku Trybunału z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, na co wielokrotnie już zwracały uwagę wojewódzkie sądy administracyjne oraz NSA, a także projektodawca w uzasadnieniu projektu ustawy o szczególnych rozwiązaniach, wskazując, iż projekt przewiduje wprowadzenie rozwiązań prawnych mających na celu wdrożenie ww. wyroku TK. Skoro orzeczenie Trybunału usunęło z systemu prawnego niekonstytucyjne brzmienie art. 115a ustawy o policji w zakresie współczynnika 1/30, to posłużenie się przez ustawodawcę w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach sformułowaniem "na zasadach wynikających z przepisów ustawy" oznacza, że należy stosować art. 115a ustawy o policji w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, jednak z wyłączeniem tej jego części (dotyczącej współczynnika ekwiwalentu w wysokości 1/30), która została uznana za sprzeczną z przepisami ustawy zasadniczej i którą należy wypełnić treścią wyroku TK. Z tej też przyczyny, na mocy art. 190 Konstytucji, nie tylko sądy, ale również organy administracji publicznej, powinny dokonywać wykładni art. 115a ustawy o Policji w związku z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach zgodnie z ustawą zasadniczą.
Reasumując, uznać należy, że wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed 6 listopada 2018 r., co implikuje obowiązek obliczenia go według zasad podanych w tej ustawie w brzmieniu ukształtowanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15. Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest zatem wynagrodzenie za 1 dzień roboczy, przy czym należy mieć na uwadze, iż przepis art. 115a ustawy o Policji odwołuje się do ostatniego uposażenia należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, bez odniesienia do jakiegokolwiek okresu rozliczeniowego służby. W konsekwencji liczbę dni urlopu przysługującego skarżącemu za okres przed 6 listopada 2018 r. należy pomnożyć przez wysokość wynagrodzenia przysługującego mu za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Prawidłowym w tej sytuacji będzie posłużenie się aktualnie obowiązującym współczynnikiem ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wynoszącym 1/21, albowiem przyjęta przez ustawodawcę wartość średnia, jako odwołująca się do zasad, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, została uznana za ekwiwalentną względem 1 dnia urlopu wypoczynkowego i w pełni realizuje zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Po ustaleniu wysokości przysługującego skarżącemu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop według podanych powyżej zasad należy określi różnicę pomiędzy kwotą wymaganą a już wypłaconą.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut zawarty w tiret drugie petitum skargi kasacyjnej. Z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia nie wynika, aby Sąd uznał art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach za wtórnie niekonstytucyjny. Przepis ten w istocie nie odnosi się do "wysokości ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu", o którym mowa w art. 115a ustawy o Policji, a zatem nie dotyczy wysokości samego współczynnika (1/30 czy 1/21 "miesięcznego uposażenia wraz z dodatkami o charakterze stałym"). Odnosi się on wyłącznie do "zasad ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy", przez które to zasady należy rozumieć normy prawne kształtujące in genere zakres publicznego prawa podmiotowego do urlopu, a w konsekwencji i prawa do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Pogląd taki prezentowany jest jednolicie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. przykładowo wyroki: z 2 czerwca 2023 r., sygn. akt III OSK 5130/21; z 20 października r., sygn. akt III OSK 5441/21; z 10 listopada 2023 r., sygn. akt III OSK 5193/21; z 6 grudnia 2023 r., sygn. akt III OSK 6014/21; z 12 stycznia 2024 r., sygn. akt III OSK 6219/21) i Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną w pełni go podziela. Do takiego wniosku uprawnia bowiem analiza całości regulacji zawartej w art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, w szczególności z uwzględnieniem jego zdania drugiego, a także analiza systemowa rozwiązań prawnych odnoszących się do zasad ustalania urlopu przyjętych w ustawie o Policji.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI