III OSK 135/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-09-13
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejspółka skarbu państwakoszty zarządudarowiznybezczynność organusąd administracyjnyskarga kasacyjnaKRSustawa o dostępie do informacji publicznej

NSA uchylił wyrok WSA w Opolu dotyczący dostępu do informacji publicznej o kosztach utrzymania zarządu i darowiznach spółki, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania z powodu wadliwych ustaleń co do statusu akcjonariusza spółki.

Sprawa dotyczyła wniosku o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej kosztów utrzymania zarządu G. S.A. oraz przeznaczonych darowizn. WSA w Opolu zobowiązał spółkę do udzielenia informacji, uznając ją za podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej ze względu na dominującą pozycję Skarbu Państwa. NSA uchylił ten wyrok, stwierdzając, że WSA wadliwie ustalił status akcjonariusza spółki, co miało kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia.

Sprawa rozpoczęła się od wniosku Międzyzakładowego Związku Zawodowego X do G. S.A. o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej całkowitych kosztów utrzymania zarządu spółki za rok 2022 i pierwszy kwartał 2023, a także kwot przeznaczonych na darowizny w tym samym okresie. G. S.A. odmówiła udzielenia odpowiedzi, uznając, że wnioskowane informacje nie stanowią informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, rozpoznając skargę na bezczynność spółki, zobowiązał ją do udzielenia informacji, stwierdził bezczynność i zasądził koszty. Sąd I instancji uznał, że G. S.A. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, ponieważ Skarb Państwa jest jej wyłącznym akcjonariuszem. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną G. S.A., uchylił wyrok WSA. NSA stwierdził, że WSA wadliwie ustalił, iż Skarb Państwa jest jedynym akcjonariuszem G. S.A. na dzień złożenia wniosku, opierając się na nieaktualnym odpisie z KRS. W związku z tym, konieczne jest ponowne rozpoznanie sprawy przez WSA, który musi prawidłowo ustalić strukturę akcjonariatu spółki i na tej podstawie ocenić, czy spółka jest zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej, uwzględniając również inne przesłanki, takie jak wykonywanie zadań publicznych czy dysponowanie majątkiem publicznym. NSA nie uwzględnił wniosków dowodowych spółki kasacyjnej, uznając je za zbędne do rozpoznania sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli spółka jest zobowiązana do udostępniania informacji publicznej, np. ze względu na dominującą pozycję Skarbu Państwa lub wykonywanie zadań publicznych.

Uzasadnienie

NSA uchylił wyrok WSA, wskazując na wadliwe ustalenie przez WSA, że Skarb Państwa jest jedynym akcjonariuszem G. S.A. na dzień złożenia wniosku. Wskazał, że WSA musi ponownie ustalić strukturę akcjonariatu i ocenić, czy spółka jest zobowiązana do udostępnienia informacji, uwzględniając także inne przesłanki, jak wykonywanie zadań publicznych czy dysponowanie majątkiem publicznym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

u.d.i.p. art. 1 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 4 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 13 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 106

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 189

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.k.i.k. art. 4 § pkt 3

Ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów

u.o.k.i.k. art. 4 § pkt 4

Ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów

k.s.h. art. 4 § § 1

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b

k.p.c. art. 233 § § 1

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA wadliwie ustalił, że Skarb Państwa jest jedynym akcjonariuszem G. S.A. na dzień złożenia wniosku, co było kluczowe dla uznania spółki za podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Informacje o całkowitym koszcie utrzymania zarządu spółki oraz o darowiznach niekoniecznie stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. e u.d.i.p., zwłaszcza gdy nie ma pewności co do dominującej pozycji Skarbu Państwa.

Godne uwagi sformułowania

Na dzień złożenia wniosku o udostępnienie wnioskowanych informacji Skarb Państwa nie był zatem jedynym akcjonariuszem G. S.A. Poczynione w tym zakresie ustalenia Sądu pierwszej instancji są wadliwe, co w sposób oczywisty przełożyło się na treść rozstrzygnięcia.

Skład orzekający

Ewa Kwiecińska

sędzia

Maciej Kobak

sprawozdawca

Piotr Korzeniowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie statusu spółki jako podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznej, zwłaszcza w kontekście udziału Skarbu Państwa i interpretacji przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji spółki, której struktura akcjonariatu uległa zmianie, a interpretacja przepisów o dostępie do informacji publicznej w odniesieniu do kosztów zarządu i darowizn może być różna w zależności od konkretnych okoliczności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dostępu do informacji publicznej w spółkach z udziałem Skarbu Państwa, a błąd proceduralny sądu niższej instancji pokazuje, jak kluczowe są precyzyjne ustalenia faktyczne.

Czy koszty zarządu spółki Skarbu Państwa to tajemnica? NSA wyjaśnia, jak ważna jest aktualna struktura akcjonariatu.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 135/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Piotr Korzeniowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Op 39/23 - Wyrok WSA w Opolu z 2023-09-28
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 106, 182, 183, 185, 189, 203, 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 902
art. 4, 6, 13
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1550
art. 233
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1467
art. 4
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1964
§ 14
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. S.A. w (...) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 września 2023 r. sygn. akt II SAB/Op 39/23 w sprawie ze skargi Międzyzakładowego Związku Zawodowego X na bezczynność G. S.A. w (...) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. uchyla w całości zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu; II. zasądza od Międzyzakładowego Związku Zawodowego X na rzecz G. S.A. w (...) kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 września 2023 r. sygn. akt II SAB/Op 39/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu po rozpoznaniu sprawy ze skargi Międzyzakładowego Związku Zawodowego X (dalej: związek, skarżący) na bezczynność G. S.A.
w (...) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej
1) zobowiązał G. S.A. w (...) (dalej: spółka, G. S.A.) do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 18 maja 2023 r., w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku, 2) stwierdził, że G. S.A. w (...) dopuściła się bezczynności, 3) stwierdził, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i 4) zasądził od G. S.A.
w (...) na rzecz skarżącego kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych
i prawnych sprawy.
W dniu 18 maja 2023 r. przedstawiciel związku wystąpił do Spółki o udzielenie informacji publicznej w przedmiocie: "Jakie były całkowite koszty utrzymania Zarządu G. S.A. za rok 2022 oraz za I kwartał 2023 roku?" oraz " Jaką kwotę przeznaczył Zarząd G. S.A. w formie darowizn w całym roku 2022 oraz w I kwartale roku 2023"?
W odpowiedzi z dnia 22 maja 2023 r., zatytułowanej "Pozostawienie bez odpowiedzi pytań w trybie dostępu do informacji publicznej" Spółka odmówiła udzielenia odpowiedzi na powyższe pytania. Podkreśliła, że materia zadanych pytań nie stanowi informacji publicznej, ze szczególnym wyeksponowaniem, że nie jest to obszar "gospodarowania majątkiem publicznym".
W uzasadnieniu swojego stanowiska, G. S.A. zaznaczyła, że w jej ocenie zadane pytanie "nie dotyczy spraw publicznych, a tym samym może zaniechać udzielenia odpowiedzi, względnie przekazać odmowę". Wskazała również, że "żadne z tych zachowań nie jest traktowane jako decyzja administracyjna. Jeżeli stanowisko przedsiębiorcy jest wadliwe, tj. sprawa ma charakter publiczny, wówczas jego zachowanie traktuje się jako bezczynność, co podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Następnie Spółka podkreśliła, że w sytuacji gdy "przedsiębiorca ocenia pytanie jako dotyczące informacji publicznej, może odmówić odpowiedzi, gdy jej udzielenie wiązałoby się z naruszeniem tajemnicy przedsiębiorstwa, informacji niejawnych, czy prywatności. W takim przypadku odmowa stanowi decyzję administracyjną podlegającą także kontroli sądu administracyjnego". Kontynuując uzasadnienie swojego stanowiska G. S.A. zacytowała art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: u.d.i.p.), akcentując, że zestawienie tych regulacji prowadzi do wniosku, że nie każda informacja dotycząca podmiotu wykonującego zadania publiczne jest informacją publiczną. Końcowo zaznaczyła, że bezprawne ujawnienie tajemnicy przedsiębiorstwa stanowi przestępstwo opisane w art. 23 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1233, dalej: u.z.n.k.).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skarżąca zarzuciła G. S.A bezczynność w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 18 maja 2023 r. a przez to naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji w związku z art. 1 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d), pkt 3 oraz pkt 5 lit. d) w związku z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. "w zakresie w jakim przepisy te stanowią o tym, że prawo do informacji publicznej obejmuje informacje o działalności organów władzy publicznej oraz innych podmiotów wykonujących zadania publiczne i gospodarujące mieniem publicznym,
tj. informacje o sprawach publicznych przez błędne zastosowanie polegające na nieuzasadnionym przyjęciu przez spółkę, że wniosek nie dotyczy informacji publicznej, a w konsekwencji nieuzasadniony brak udostępnienia informacji publicznej na wniosek". Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł
o zobowiązanie G. S.A do udzielenia informacji publicznej, zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego i rozpoznanie sprawy
w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi opisano przebieg dotychczas podjętych czynności przez strony i wskazano, że koszty utrzymania zarządu spółki również stanowią informację publiczną. Podkreślono, że pytania dotyczyły łącznych kosztów utrzymania zarządu, jak również kwestii jawności sprawozdań finansowych. Zwrócono uwagę, że związek może przeanalizować przychody i koszty, aktywa
i pasywa, ale nie jest w stanie wyodrębnić z tych danych kosztów utrzymania zarządu spółki. W ocenie strony skarżącej "trudno uznać tę informację zarówno za tajemnicę przedsiębiorstwa jak i odmówić jej charakteru publicznego". Zwrócono uwagę, że informacją publiczną jest wynagrodzenie poszczególnych członków zarządu, a tym samym nie ma podstaw stwierdzenie, że informacja o kosztach utrzymania zarządu jako całości stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa. Nadto podkreślono, że spółka wyraźnie zastrzegła, iż jej stanowisko nie stanowi decyzji administracyjnej, co zdaniem związku jest niezrozumiałe, gdyż w razie uznania, że wnioskowane informacje nie stanowią informacji publicznej, należało wydać decyzję odmowną.
W odpowiedzi na skargę spółka wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu powtórzyła argumentację podniesioną w swoim stanowisku z dnia 22 maja 2023 r.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA uwzględnił skargę. Sąd wyeksponował, że G. S.A. stanowi podmiot, w którym Skarb Państwa jest wyłącznym akcjonariuszem, a dochody pochodzące z działalności Spółki stanowią dochód Skarbu Państwa, zatem jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Z tych względów argumentacja dotycząca udziału Skarbu Państwa
w Y S.A. z siedzibą w T., w skład której wchodzi G. S.A., podnoszona w treści odpowiedzi na skargę, nie ma zastosowania w odniesieniu do wniosku strony skarżącej z dnia 18 maja 2023 r.. Wyłącznym akcjonariuszem G. S.A. jest Skarb Państwa, a wniosek Związku nie dotyczył kosztów utrzymania Zarządu G. S.A., ani wysokości przekazywanych przez ten organ spółki darowizn.
W ocenie Sądu I instancji przedmiotem wniosku jest informacja o całkowitych kosztach utrzymania Zarządu G. S.A. oraz kwot jakie Zarząd Spółki przeznaczył w formie darowizn w roku 2022 oraz w I kwartale 2023 r. Wskazane informacje stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. e) u.d.i.p., bowiem środki te pochodzą z dochodu G. S.A., w której wyłącznym akcjonariuszem jest Skarb Państwa
WSA zaznaczył, że w sprawie nie miał zastosowania art. 5 ust. 2 u.d.i.p. (ograniczenie prawa do informacji publicznej z uwagi na prywatność osoby fizycznej), bowiem zakres wniosku obejmował całkowity koszt utrzymania Zarządu G. S.A. Zatem dotyczył nie tylko wynagrodzeń poszczególnych członków zarządu, ale również innych środków wydatkowanych przez Spółkę na potrzeby realizacji zadań tego organu. Podobnie należało ocenić informacje o wysokości środków przeznaczonych przez Zarząd Spółki w formie darowizn.
Sąd zważył, że spółka, jako podmiot zobowiązany w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., miała obowiązek rozpatrzyć wniosek strony skarżącej z dnia 18 maja 2023 r. w ustawowym terminie. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie rozpatrzył wniosku z dnia 18 maja 2023 r., bowiem nie podał wnioskowanych danych, ani nie wydał decyzji o odmowie udzielenia informacji publicznej. Stan bezczynności utrzymywał się również na dzień złożenia skargi.
Tym samym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), uwzględnił skargę na bezczynność i w punkcie pierwszym sentencji wyroku zobowiązał organ do rozpoznania wniosku z dnia 18 maja 2023 r.,
a w punkcie drugim wyroku stwierdził, że G. S.A. dopuściła się bezczynności.
W ocenie Sądu I instancji zaistniała w sprawie bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie musi być znaczne. O rażącym naruszeniu prawa świadczy lekceważące traktowanie przez organ swoich obowiązków. W zaistniałej sprawie Zarząd G. S.A. odpowiedział na wniosek strony skarżącej bez zbędnej zwłoki, niemniej błędnie przyjął, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Z tej przyczyny Sąd orzekł jak w punkcie trzecim sentencji wyroku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła G. S.A., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego tj.:
1. art. 149 §1 i 1a p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: kpa) w zw. z art. 106 § 3 i 4 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1550, dalej: kpc) poprzez uwzględnienie skargi w całości, pomimo, że:
a. wobec prawidłowości postępowania administracyjnego, wyrażającego się w przyjęciu przez G. S.A., że z zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz z faktów powszechnie znanych wynika, że Skarb Państwa nie jest akcjonariuszem G. S.A.,
w szczególności nie jest jedynym akcjonariuszem tejże spółki,
b. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu nie powinien był zastosować art. 149 §1 i 1a p.p.s.a., nie było ku temu podstaw, lecz na podstawie
art. 151 p.p.s.a. powinien był oddalić skargę na bezczynność w całości;
- ww. naruszenie ma istotny wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie przez Sąd, iż:
• G. S.A. błędnie nie ustaliła, że jej jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego i faktów notoryjnie znanych wynika, że Skarb Państwa nie jest akcjonariuszem spółki G. S.A., w szczególności nie jest jedynym akcjonariuszem tejże spółki, co w konsekwencji oznacza, że ustalenia G. S.A. były prawidłowe i brak było podstaw do uwzględnienia skarg
2. art. 149 §1 i 1a p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1 u.i.d.p. w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. e u.i.d.p. w zw. z art. 13 ust. 1 u.i.d.p. w zw.
z art. 4 § 1 pkt 4 lit. a-f ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2022 r. 1467) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uwzględnieniu skargi w konsekwencji uznania, że:
• materia pytań objętych wnioskiem skarżącego stanowi informacje publiczne w tym znaczeniu, że są to informacje dotyczące majątku publicznego, a w konsekwencji Sąd uznał, że G. S.A. dopuściła się bezczynności, podczas gdy:
• materia pytań skarżącego stanowi informacje odnoszące się do zarządzania przez G. S.A. swoim majątkiem, a determinuje to fakt, że jest to spółka kapitałowa, a tym samym samodzielny podmiot prawa dysponujący jedynie własnym majątkiem;
• informacje dotyczące całkowitego kosztu utrzymania zarządu spółki oraz kwot przeznaczonych przez zarząd G. S.A. nie stanowią informacji o dochodach lub stratach spółki, albowiem odnoszą się one jedynie do ponoszonych kosztów przez spółkę.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia wniosku, o którym mowa w punkcie powyżej, uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie od skarżącego, na rzecz G. S.A., zwrotu poniesionych przez spółkę niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Oświadczono o zrzeczeniu się rozprawy.
Ponadto, na podstawie art. 106 §3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., wniesiono o:
i) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z wydruku Krajowego Rejestru Sądowego G. S.A. na fakt, iż G. S.A. nie jest jednoosobową spółką akcyjną, której jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa;
ii) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z wydruku strony internetowej G. S.A. na fakt kształtowania się struktury akcjonariatu G. S.A.;
iii) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z wydruku KRS G. S.A. na fakt, iż G. S.A. nie jest jednoosobową spółką akcyjną, której jednym akcjonariuszem jest Skarb Państwa;
iv) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z wydruku strony internetowej G. S.A. na fakt kształtowania się struktury akcjonariatu G. S.A.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wobec oświadczenia skarżącego kasacyjnie o zrzeczeniu się rozprawy, sprawa została rozpoznania na posiedzeniu niejawnym – art. 182 § 2 p.p.s.a.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183
§ 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna okazała się zasadna. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił zarzut naruszenia art. 106 § 3 i 4 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c.,
w ramach którego strona skarżąca kasacyjnie zakwestionowała istotny element podstawy faktycznej wyroku Sądu pierwszej instancji, dotyczący posiadania przez Skarb Państwa 100% akcji G. S.A.
Z uzasadnienia Sądu pierwszej instancji wynika wprost, iż obowiązek udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej w warstwie podmiotowej, wywiedziono z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Stosownie do jego treści obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są – między innymi - osoby prawne, w których Skarb Państwa mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Zgodnie z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji
i konsumentów (Dz. U. 2023 r. poz. 1689; publikator aktualny na dzień wydania wyroku przez WSA) przedsiębiorcą dominującym jest przedsiębiorca, który posiada kontrolę nad innym przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 pkt 4 tej ustawy. Z kolei
w myśl art. 4 pkt 4 lit. a tej ustawy przez przejęcie kontroli rozumie się wszelkie formy bezpośredniego lub pośredniego uzyskania przez przedsiębiorcę uprawnień, które osobno albo łącznie, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności prawnych lub faktycznych, umożliwiają wywieranie decydującego wpływu na innego przedsiębiorcę lub przedsiębiorców; uprawnienia takie tworzą w szczególności dysponowanie bezpośrednio lub pośrednio większością głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu, także jako zastawnik albo użytkownik, bądź w zarządzie innego przedsiębiorcy (przedsiębiorcy zależnego), także na podstawie porozumień
z innymi osobami.
Podstawą sformułowanej przez WSA oceny o konieczności zastosowania
w sprawie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. było ustalenie, że Skarb Państwa jest jedynym akcjonariuszem G. S.A., a zatem w myśl powołanych przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów posiada w tej spółce pozycję dominującą. Przedmiotowe ustalenia WSA poczynił w oparciu o zupełny odpis KRS nr (...) – s. 5 uzasadnienia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wprawdzie w rubryce 7 – Dane jedynego akcjonariusza, L.p. 1 znajduje się wpis: "Skarb Państwa", jednakże przy tym wpisie znajdują się również adnotacje
o wprowadzeniu wpisu – wpis nr 1 – oraz o wykreśleniu tego wpisu – wpis nr 24. Oznacza to, że Skarb Państwa był jedynym akcjonariuszem G. S.A. na podstawie wpisu nr 1 z dnia 16 maja 2001 roku, a przestał nim być z chwilą dokonania wpisu nr 24 z dnia 24 października 2005 roku. Na dzień złożenia wniosku o udostępnienie wnioskowanych informacji Skarb Państwa nie był zatem jedynym akcjonariuszem G. S.A. Poczynione w tym zakresie ustalenia Sądu pierwszej instancji są wadliwe, co w sposób oczywisty przełożyło się na treść rozstrzygnięcia. WSA przedwcześnie stwierdził, że Skarb Państwa posiada pozycję dominującą w G. S.A., co skutkowało niezasadnym stwierdzeniem, iż przedmiotowa spółka jest zobowiązana do udostępnienia wnioskowanej informacji na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.
Rozpoznając ponownie sprawę WSA prawidłowo ustali strukturę akcjonariatu G. S.A. i na tej podstawie oceni, czy spółka zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. jest zobowiązana do udostępniania informacji publicznych. Sąd pierwszej instancji będzie miał również na uwadze, że podstawą kwalifikacji G. S.A., jako podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. nie musi być wyłącznie fakt posiadania w niej pozycji dominującej przez Skarb Państwa, ale również wykonywanie zadań publicznych lub dysponowanie majątkiem publicznym. Kwestie te będę podlegały wyjaśnieniu, w razie stwierdzenia, że Skarb Państwa nie jest podmiotem dominującym w G. S.A.
Konsekwencją wadliwości ustalenia, że Skarb Państwa jest jedynym akcjonariuszem G. S.A. musi być uwzględnienie ocen prawnych stanowiących bazę argumentacyjną dla zarzutu naruszenia art. 1 ust. 1 u.i.d.p. w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. e u.i.d.p. w zw. z art. 13 ust. 1 u.i.d.p. w zw.
z art. 4 § 1 pkt 4 lit. a-f Kodeksu spółek handlowych. Skarżąca kasacyjnie wywodzi, że wnioskowane do udostępnienia informacje o całkowitym koszcie utrzymania zarządu G. S.A. oraz o darowiznach dokonanych przez spółkę nie stanowią informacji publicznej. Skoro art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. e u.i.d.p. jako informację publiczną kwalifikuje informację o dochodach i stratach spółek handlowych, w których podmioty, o których mowa w lit. a-c, mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów Kodeksu spółek handlowych, oraz dysponowaniu tymi dochodami
i sposobie pokrywania strat, a w sprawie kwestia dominującej pozycji Skarbu Państwa w G. S.A. została ustalona wadliwie, to przyjęcie, że wnioskowana informacje stanowi informację publiczną musi być ocenione jako niewłaściwe.
Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku skarżącej kasacyjnie
o dopuszczenie dowodów z dokumentów, albowiem uzupełniające postępowanie dowodowe nie było niezbędne do rozpoznania sprawy.
Z wyłożonych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił w całości zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania. Rozpoznając ponownie sprawę Sąd pierwszej instancji uwzględni oceny prawne
i wskazania sformułowane w części zważającej niniejszego uzasadnienia.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2023 r. poz. 1964 ze zm.). Na zasądzoną kwotę 340 złotych złożył się wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. oraz wynagrodzenia fachowego pełnomocnika
w wysokości 240 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI