III OSK 135/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargi kasacyjne od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ) o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy Wschodniej Obwodnicy Warszawy. WSA uznał, że GDOŚ błędnie uchylił decyzję RDOŚ w Białymstoku i umorzył postępowanie, ponieważ GDOŚ nie mógł zmienić swojego wcześniejszego postanowienia o wyznaczeniu RDOŚ w Białymstoku do prowadzenia sprawy, a także wadliwie ocenił przesłanki wyłączenia organu (RDOŚ w Warszawie) od prowadzenia postępowania ze względu na potencjalny interes majątkowy jego piastuna. NSA uznał skargi kasacyjne za zasadne, podzielając argumentację skarżących co do błędnej interpretacji przez WSA przepisów o wyłączeniu organu (art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a.) oraz przepisów dotyczących związania organu postanowieniami (art. 110 § 1 w zw. z art. 126 k.p.a.). NSA podkreślił, że wyłączenie organu na podstawie art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a. wymaga powiązania z interesem prawnym lub obowiązkiem strony postępowania, a nie tylko z potencjalnym interesem majątkowym piastuna organu. Ponadto, NSA stwierdził, że organ wyższego stopnia może zmienić swoje postanowienie o wyznaczeniu innego organu do załatwienia sprawy, jeśli zmienią się okoliczności lub ocena prawna. W związku z tym, NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o wyłączeniu organu od prowadzenia postępowania administracyjnego (art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a.) oraz zasady zmiany postanowień organu w toku postępowania.
Dotyczy specyficznych przepisów k.p.a. i procedury wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przesłanka wyłączenia organu od załatwienia sprawy dotyczącej "interesu majątkowego" kierownika organu (art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a.) jest samodzielna i niezależna od tego, czy piastun organu jest stroną postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przesłanka ta powinna być wiązana z pojęciem interesu prawnego lub obowiązku strony postępowania (art. 28 k.p.a.).
Uzasadnienie
Wyłączenie organu ma na celu zapewnienie bezstronności i przejrzystości postępowania. Interpretacja art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a. musi uwzględniać związek z interesem prawnym lub obowiązkiem strony, aby zapobiec nadużywaniu instytucji wyłączenia.
Czy organ wyższego stopnia, który wydał postanowienie o wyznaczeniu innego organu do załatwienia sprawy (art. 26 § 2 k.p.a.), może zmienić to postanowienie w toku postępowania odwoławczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ wyższego stopnia może zmienić swoje postanowienie, jeśli zmienią się okoliczności faktyczne lub ocena prawna, a także z uwagi na zasadę badania właściwości na każdym etapie postępowania.
Uzasadnienie
Postanowienie o wyznaczeniu innego organu jest wydawane w toku postępowania i podlega ocenie w postępowaniu odwoławczym. Brak jest przeszkód systemowych ani funkcjonalnych do zmiany takiego postanowienia, zwłaszcza w kontekście zasady ekonomiki procesowej i obowiązku badania właściwości.
Czy osoba, której nieruchomość znajduje się w bliskim sąsiedztwie planowanej inwestycji drogowej, posiada interes prawny do udziału w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, taka osoba posiada interes prawny, jeśli planowana inwestycja może negatywnie oddziaływać na jej nieruchomość (np. poprzez hałas, zapylenie).
Uzasadnienie
Dla oceny interesu prawnego istotne jest ustalenie, czy planowane przedsięwzięcie może oddziaływać na sąsiedni obszar w stopniu przewidującym określone uciążliwości, nawet jeśli nie przekracza normatywnych dopuszczalnych poziomów.
Przepisy (12)
Główne
k.p.a. art. 25 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanka wyłączenia organu od załatwienia sprawy dotyczącej interesów majątkowych kierownika organu powinna być wiązana z pojęciem interesu prawnego lub obowiązku strony postępowania.
k.p.a. art. 26 § 2 i 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ wyższego stopnia może wyznaczyć inny podległy organ do załatwienia sprawy w miejsce organu wyłączonego. Postanowienie w tym zakresie może być zmienione.
Pomocnicze
k.p.a. art. 105 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa art. 33 § 1
Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Dotyczy procedury z udziałem społeczeństwa.
ustawa art. 74 § 3a
Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Określa obszar oddziaływania inwestycji dla celów oceny oddziaływania na środowisko.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie NSA w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna interpretacja przez WSA art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a. w zakresie przesłanki wyłączenia organu od załatwienia sprawy dotyczącej interesów majątkowych piastuna organu. • Błędna interpretacja przez WSA art. 110 § 1 w zw. z art. 126 k.p.a. w zakresie możliwości zmiany przez organ wyższego stopnia postanowienia o wyznaczeniu innego organu do załatwienia sprawy. • Niewłaściwa ocena interesu prawnego strony V.G. przez WSA.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 65 § 1 k.p.a. przez GDOŚ (brak przekazania sprawy do załatwienia organowi właściwemu). • Zarzut naruszenia art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez WSA (pominięcie opinii prawnej prof. B.M.). • Zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. przez WSA (brak zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. i umorzenie postępowania w całości).
Godne uwagi sformułowania
"Przepisy o wyłączeniu pracownika lub organu mają służyć przejrzystości procedur administracyjnych..." • "Istotą regulacji o wyłączeniu jest zatem niedopuszczenie do sytuacji, aby postępowanie lub poszczególne jego czynności były prowadzone przez pracowników lub piastuna funkcji, którzy ze względu na osobiste zaangażowanie z pozytywnych lub negatywnych pobudek mogą wypaczać jego przebieg i rozstrzygnięcie sprawy." • "W orzecznictwie sądów administracyjnych dominujący jest pogląd, według którego pojęcie sprawy dotyczącej interesów majątkowych osoby wymienionej w art. 25 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. należy wiązać z pojęciami interesu prawnego lub obowiązku, o których mowa w art. 28 k.p.a." • "Nie można jednak zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że owo związanie organu postanowieniem, na które nie przysługuje zażalenie w administracyjnym toku instancji, oznacza również niemożność rektyfikacji tego postanowienia w toku kontroli instancyjnej decyzji." • "Wprawdzie trafnie zauważa Sąd pierwszej instancji, że w przepisie art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a. nie ma mowy o interesie prawnym piastuna funkcji, to jednak nie można podzielić poglądu WSA w Warszawie, że podstawą wyłączenia jest jedynie wykazanie, że sprawa dotyczy interesów majątkowych, w oderwaniu od interesu prawnego piastuna funkcji..."
Skład orzekający
Piotr Korzeniowski
przewodniczący
Mirosław Wincenciak
sprawozdawca
Tadeusz Lipiński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o wyłączeniu organu od prowadzenia postępowania administracyjnego (art. 25 § 1 pkt 1 k.p.a.) oraz zasady zmiany postanowień organu w toku postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów k.p.a. i procedury wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z wyłączeniem organu administracji publicznej, co ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia bezstronności i zaufania do organów państwa. Dodatkowo, kontekst budowy dużej inwestycji infrastrukturalnej (Wschodnia Obwodnica Warszawy) dodaje jej praktycznego znaczenia.
“Czy urzędnik może prowadzić sprawę, gdy dotyczy ona jego majątku? NSA wyjaśnia zasady wyłączenia organu.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.