III OSK 1348/24

III OSK 1348/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-11-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /sprawozdawca/
Piotr Korzeniowski /przewodniczący/
Sławomir Pauter
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
II SA/Rz 1593/23 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2024-02-15
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję II instancji i decyzję I instancji w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2268
art. 552 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) sędzia del. WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. sp. z o.o. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Rz 1593/23 w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 26 lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty zmiennej 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 26 lipca 2023 r. nr [...] oraz pkt II i IV decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w Przemyślu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 1 marca 2023 r., znak: [...], 2. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz A. sp. z o.o. z siedzibą w P. kwotę 4231 (cztery tysiące dwieście trzydzieści jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. nakazuje ściągnąć od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem nieuiszczonej przez A. sp. z o.o. z siedzibą w P. opłaty sądowej w postaci części wpisu sądowego od skargi.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 15 lutego 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę A. sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej: spółka lub skarżąca) na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: organ) z 26 lipca 2023 r. w przedmiocie ustalenia opłaty zmiennej.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z 1 marca 2023 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Przemyślu ustalił spółce opłatę zmienną za III kwartał 2020 r. w wysokości 67 118,00 zł
I. za wprowadzanie ścieków do wód rzeki [...] z oczyszczalni ścieków w miejscowości [...],
II. za wprowadzanie ścieków do wód z przelewu burzowego - przepompownia "[...]" w miejscowości [...],
III. za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych PI, P2, P3, P4, P4a, P5 i P6 do rzek [...], [...] i potoku [...] w miejscowości [...] oraz
IV. za wprowadzanie ścieków do wód rzeki [...] z przelewu burzowego przy [...] w miejscowości [...].
Spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji, wskazując, że decyzję organu I instancji zaskarża w części dotyczącej określenia opłaty zmiennej za wprowadzanie do wód ścieków z przelewów burzowych tj. w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie II i IV decyzji.
Decyzją z 26 lipca 2023 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ wskazał, że spółka korzysta z usługi wodnej obejmującej wprowadzanie oczyszczonych ścieków komunalnych z oczyszczalni ścieków w [...] do rzeki [...] wylotem zlokalizowanym w km 159+950 na brzegu prawym z uwzględnieniem zrzutów ścieków z przelewów burzowych do rzek [...], [...] oraz potoku [...], na podstawie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego przez Marszałka Województwa Podkarpackiego decyzją z 14 grudnia 2016 r. Oznacza to, że zobowiązane jest ponosić opłaty za usługi wodne, na podstawie art. 298 pkt 1 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2022 r., poz. 2625, dalej: Prawo wodne).
Organ wyjaśnił, że ze względu na brak danych na temat składu ścieków wprowadzanych do wód przelewami burzowymi w oświadczeniach złożonych przez spółkę, jak również brak danych w tym zakresie w pozwoleniu wodnoprawnym regulującym kwestie wprowadzania tego rodzaju ścieków do wód, dla określenia parametrów jakościowych ścieków prawidłowe jest zastosowanie rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi z 12 lipca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1311 ze zm., dalej: rozporządzenie). Spółka pomimo wezwania nie podała wartości stężeń zanieczyszczeń wprowadzanych ze ściekami do wód powierzchniowych płynących przelewami burzowymi. Do ustalenia brakujących parametrów ścieków konieczne było zatem oparcie się na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, co wynika z art. 552 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego.
Spółka wniosła skargę na decyzję z 26 lipca 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.
Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że istotne znaczenie w tej sprawie miał art. 552 ust. 2 Prawa wodnego. Ustawa z 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1722), która weszła w życie 20 września 2018 r. dodała art. 552 ust. 2a Prawa wodnego. Poza sporem jest, że w obrocie prawnym pozostaje pozwolenie wodnoprawne udzielone spółce decyzją Marszałka Województwa Podkarpackiego z 14 grudnia 2016 r. Spółka nie kwestionuje samego obowiązku ponoszenia opłat za usługi wodne w formie opłaty zmiennej, ponieważ uiściła tego rodzaju opłatę ustaloną informacją Dyrektora Zarządu Zlewni w Przemyślu z 8 grudnia 2020 r. za Ill kwartał 2020 r. Natomiast przedmiotem sporu jest zasadność ponownego ustalenia spółce opłaty zmiennej, co nastąpiło decyzją organu I instancji z 1 marca 2023 r., w wysokości wyższej niż ustalona w informacji kwartalnej z 8 grudnia 2020 r. Ponowne ustalenie opłaty zmiennej za III kwartał 2020 r. związane było z ustaleniami kontroli gospodarowania wodami przeprowadzonej w 2022 r. w spółce, w wyniku której ustalono, że przelewami burzowymi wprowadzane są ścieki, a nie wody opadowe. Wyższa kwota opłaty zmiennej związana była ze wzrostem kwoty należnej opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód z dwóch przelewów burzowych. W ocenie spółki, organ I instancji nieprawidłowo ustalił ładunek wprowadzanych do wód zanieczyszczeń, który oblicza się jako iloczyn stężeń poszczególnych wskaźników zanieczyszczeń i ilości wprowadzonych ścieków. W oświadczeniu z 13 października 2020 r. dotyczącym lll kwartału 2020 r. skarżąca wykazała ilość ścieków wprowadzonych do wód za pomocą przelewów burzowych przy ul. Focha oraz przy oczyszczalni ścieków ze względu na ich opomiarowanie, natomiast dla pozostałych przelewów takich danych nie przedstawiła. Skarżąca nie podała także wartości stężeń zanieczyszczeń wprowadzanych ze ściekami do wód powierzchniowych płynących przelewami burzowymi, a wezwana przez organ I instancji do uzupełnienia danych w tym zakresie stwierdziła, że uprzednio złożone oświadczenia są poprawne. W toku postępowania spółka kwestionowała uprawnienie organu do żądania podania danych dotyczących wartości stężeń zanieczyszczeń wprowadzanych ze ściekami do wód powierzchniowych płynących przedmiotowymi przelewami burzowymi twierdząc, że stanowi to naruszenie art. 552 ust. 1 Prawa wodnego przez niezgodne z tym przepisem żądanie opomiarowania ilości i jakości ścieków wprowadzanych do wód na podstawie decyzji Marszałka Województwa Podkarpackiego z 14 grudnia 2016 r.
Nie podzielając stanowiska spółki, Sąd I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 552 ust. 1 Prawa wodnego wymóg stosowania urządzeń pomiarowych umożliwiających pomiar ilości pobranej wody oraz ilości ścieków wprowadzonych do wód lub do ziemi, o którym mowa w art. 36 Prawa wodnego, stosuje się od 31 grudnia 2026 r. Organ I instancji nie wzywał spółki do podania ilości ścieków wprowadzanych do wód powierzchniowych, ponieważ te dane spółka zawarła w oświadczeniu z 13 października 2020 r. Dotyczyły one ilości ścieków wprowadzonych do wód za pomocą przelewów burzowych przy ul. Focha oraz przy oczyszczalni ścieków ze względu na ich opomiarowanie i te dane organ przyjął do wyliczenia opłaty zmiennej za III kwartał 2020 r. Natomiast jeżeli chodzi o żądanie podania danych dotyczących wartości stężenia zanieczyszczeń wprowadzanych ze ściekami do wód powierzchniowych przedmiotowymi przelewami burzowym i to kwestii tej nie dotyczy art. 552 ust. 1 Prawa wodnego, który reguluje obowiązek opomiarowania ilości pobranej wody oraz ilości ścieków wprowadzonych do wód lub do ziemi, a nie jakości wprowadzanych ścieków. Pozwolenie wodnoprawne udzielone skarżącej zostało wydane w oparciu o uprzednio obowiązujące przepisy i nie ustalono w nim sposobu i zakresu prowadzenia pomiarów ilości i jakości ścieków wprowadzanych do wód za pomocą przelewów burzowych. W takim przypadku adresaci pozwoleń wodnoprawnych zobowiązani są do stosowania przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 12 lipca 2019 r., które aktualnie określa sposób i zakres prowadzenia pomiarów ilości i jakości ścieków. Analiza decyzji Marszałka Województwa Podkarpackiego z 14 grudnia 2016 r. prowadzi do wniosku, że pozwolenie wodnoprawne zostało udzielone na usługę wodną obejmującą łącznie wprowadzenie do wód powierzchniowych oczyszczonych ścieków z komunalnej oczyszczalni ścieków oraz ścieków z przelewów burzowych. W związku z powyższym ustalone w pozwoleniu wodnoprawnym warunki dopuszczalnych do zrzutu stężeń zanieczyszczeń w ściekach wprowadzanych do odbiornika odnoszą również się do obydwu wymienionych przypadków korzystania z wód. Odprowadzenie ścieków przy pomocy przelewu burzowego stanowi specyficzny sposób korzystania z wód, a samo funkcjonowanie takiego przelewu wiąże się z wystąpieniem "swoistej sytuacji awaryjnej". W związku z tym Sąd I instancji podzielił stanowisko organów, że dla obliczenia wysokości opłaty zmiennej należało przyjąć wartości stężeń zanieczyszczeń na podstawie załącznika nr 2 do rozporządzenia. Zgodnie z objaśnieniem do załącznika nr 3 w punkcie 3 najwyższe dopuszczalne wartości substancji zanieczyszczających dla ścieków z oczyszczalni ścieków wprowadzanych do wód w przypadku awarii podwyższa się maksymalnie o 50%.
Zdaniem Sądu I instancji, wysokość opłaty zmiennej powinna uwzględniać faktyczną wartości stężeń zanieczyszczeń wprowadzanych ze ściekami do wód powierzchniowych płynących odprowadzonych w ciągu jednego kwartału. Jednak spółka pomimo wezwania organu I instancji takich danych nie przekazała. Wykładnia literalna i systemowa art. 552 Prawa wodnego w brzmieniu obowiązującym od 20 września 2018 r. wskazuje, że ustalenie opłaty za usługi wodne następuje w pierwszej kolejności na podstawie oświadczeń składanych przez podmioty zobowiązane do wnoszenia opłat. Brak oświadczenia powoduje, że organ ustalający wysokość opłaty może skorzystać z możliwości ustalenia tej wysokości wynikających z art. 552 ust. 2 i 2a pkt "1a" Prawa wodnego. W sytuacji braku złożenia oświadczenia oraz braku podania wartości stężeń zanieczyszczeń wprowadzanych ze ściekami do wód powierzchniowych, jedynym możliwym sposobem ustalenia opłaty zmiennej było jej wyliczenie na podstawie przepisów rozporządzenia.
W ocenie Sądu I instancji, wbrew zarzutom skargi, nie doszło do naruszenia przez organ art. 2 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483 ze zm.). Okoliczność, że organy ustaliły wysokość opłaty zmiennej, której skarżąca nie akceptuje, nie stanowi podstawy do uznania, że zostały naruszone prawa nabyte spółki. W toku postępowania zmierzającego do ustalenia wysokości opłaty zmiennej organy nie dopuściły się naruszenia obowiązujących przepisów.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka.
Spółka sformułowała zarzuty kasacyjne na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 268 ust. 1 pkt 2, art. 278 ust. 1, art. 272 ust. 6, art. 278 ust. 2, art. 552 ust. 2, ust. 2a-20 i art. 552 ust. 1 Prawa wodnego. Polegało to na przyjęciu, że przepisy te znajdują zastosowanie do określenia opłaty zmiennej za wprowadzenie do wód ścieków przelewami burzowymi w warunkach posiadanego przez skarżącą pozwolenia wodnoprawnego.
Z ostrożności procesowej skarżąca sformułowała ponadto następujące zarzuty:
1) naruszenie art. 575 ust. 2h w związku z art. 272 ust. 6 Prawa wodnego i w związku z pkt 3 i 4 decyzji Marszałka Województwa Podkarpackiego z 14 grudnia 2016 r. przez przyjęcie do wyliczenia opłaty za wprowadzanie do wód i ścieków z przelewów burzowych na podstawie określonych w decyzji dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń w ściekach wprowadzanych do odbiornika w okresie awarii urządzeń oczyszczalni ścieków, a w konsekwencji:
2) dowolne przyjęcie wysokości opłaty za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych w oderwaniu wysokości tej opłaty od rzeczywistych parametrów (stężeń substancji szkodliwych) wprowadzanych ścieków,
3) naruszenie art. 552 ust. 1 Prawa wodnego przez niezgodne z tym przepisem żądanie opomiarowania ilości i jakości ścieków wprowadzanych do wód na podstawie pozwolenia wodnoprawnego,
4) naruszenie art. 552 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego przez określenie wysokości opłaty za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych bez uwzględnienia określonego w pozwoleniu wodnoprawnym celu i zakresu korzystania z wód,
5) naruszenie art. 552 ust. 2 pkt 2 Prawa wodnego przez określenie wysokości opłaty za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych bez przeprowadzenia pomiarów,
6) naruszenie art. 552 ust. 2a pkt 2 Prawa wodnego przez określenie wysokości opłaty za wprowadzanie ścieków do wód z przelewów burzowych bez uwzględnienia oświadczeń składanych przez spółkę i braku wykazania przez organ, że oświadczenia te są nieprawidłowe lub braku wykazania przez organ innych wartości niż wskazane w oświadczeniach,
7) naruszenie art. 2 Konstytucji RP przez kwestionowanie praw nabytych przez spółkę na podstawie pozwolenia wodnoprawnego.
Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie, ewentualnie o rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona. W tym zakresie spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Rzeszowie z 26 lipca 2023 r., jak również poprzedzającej ja decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w Przemyślu z 1 marca 2023 r.
Spółka oświadczyła, że zrzeka się rozprawy i wniosła o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze kasacyjnej. Oznacza to konieczność precyzyjnego wskazania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej, uchybił Sąd I instancji. Wymogiem dla skargi kasacyjnej jest nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych, ale także ich uzasadnienie, co wynika z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Obok wskazania naruszonych przepisów, niezbędne jest więc wyjaśnienie, na czym naruszenie to polegało, a w przypadku podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wykazanie, że mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tego warunku nie spełniają zarzuty sformułowane przez spółkę "z ostrożności procesowej", ponieważ uzasadnienie skargi kasacyjnej w ogóle się do nich nie odnosi. Stąd też rozpoznaniu podlegał wyłącznie zarzut podnoszący naruszenie art. 268 ust. 1 pkt 2, art. 278 ust. 1, art. 272 ust. 6, art. 278 ust. 2, art. 552 ust. 2, ust. 2a-20 i art. 552 ust. 1 Prawa wodnego. Należy przy tym zaznaczyć, że uzasadnienie tego zarzutu stanowi wyłącznie powielenie stanowiska zaprezentowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wydanych w podobnych stanach faktycznych i prawnych, prawomocnych wyrokach z 13 grudnia 2023 r. II SA/Rz 1714/23 i z 6 marca 2024 r. II SA/Rz 1713/23. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w tej sprawie podziela stanowisko zaprezentowane w tych prawomocnych wyrokach.
Zgodnie z art. 268 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego opłaty za usługi wodne uiszcza się za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Z kolei art. 272 ust. 6 Prawa wodnego stanowi, że wysokość opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i wyrażonej w kg ilości substancji wprowadzanych ze ściekami do wód lub do ziemi, w tym substancji wyrażonych jako wskaźnik:
1) pięciodobowego biochemicznego zapotrzebowania tlenu (BZT5);
2) chemicznego zapotrzebowania tlenu;
3) zawiesiny ogólnej;
4) sumy chlorków i siarczanów (Cl+SO4).
Wysokość opłaty za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi ustala się, biorąc pod uwagę substancję wyrażoną jako wskaźnik, o którym stanowi art. 272 ust. 6 Prawa wodnego, który powoduje opłatę najwyższą (art. 278 ust. 1 Prawa wodnego). W przypadku wprowadzania do wód lub do ziemi ścieków przemysłowych lub ścieków komunalnych innych niż ścieki bytowe, do opłaty ustalonej według zasady, o której mowa w art. 278 ust. 1 Prawa wodnego, dolicza się opłatę za inne substancje zawarte w ściekach (art. 278 ust. 2 Prawa wodnego). Jednostkowe stawki za usługi wodne, w tym stawki opłaty za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, zostały ustalone w rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek za usługi wodne (Dz.U. z 2022 r., poz. 2438 ze zm.), w tym przede wszystkim w § 10 ust. 2 pkt 2, § 10 ust. 3 pkt 2 oraz § 10 ust. 4 i § 10 ust. 6 pkt 2 tego rozporządzenia.
Ponadto, z dniem 1 stycznia 2024 r. weszła w życie zmiana art. 272 Prawa wodnego, dokonana ustawą z 13 lipca 2023 r. o rewitalizacji rzeki Odry (Dz.U. z 2023 r., poz. 1963). W wyniku nowelizacji dodany został m. in. art. 272 ust. 6d w brzmieniu: "W przypadku wprowadzania do wód ścieków z przelewów burzowych komunalnej kanalizacji ogólnospławnej w zakresie ustalonym w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym opłatę zmienną za wprowadzenie do wód ścieków z tych przelewów ustala się za każdy przelew w wysokości stanowiącej równowartość 10% ustalonej opłaty zmiennej, o której mowa w ust. 6, należnej za okres rozliczeniowy, w którym doszło do uruchomienia przelewu burzowego." Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej (druk sejmowy nr 3303, IX kadencja) "Dodanie ust. 5a, 6a, 6c i 6d do art. 272 Prawa wodnego umożliwi wymierzanie opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków przelewami burzowymi oraz za odprowadzanie wód opadowych z istniejących przelewów kanalizacji deszczowej. W obecnym stanie prawnym podmioty nie mają obowiązku prowadzenia badań jakości wprowadzanych ścieków przelewami burzowymi oraz pomiaru ilości tych ścieków, co prowadzi do praktycznej niemożności ustalania opłaty zmiennej za korzystanie z przelewów burzowych. Mając przy tym na względzie fakt, że wyniki pomiarów jakości ścieków (ilość substancji zanieczyszczających) są uzależnione od czasu pobierania próbki w trakcie uruchomionego przelewu burzowego, co w praktyce może być znacznie utrudnione, ustalona opłata w znacznej mierze przypadków nie będzie odzwierciedlać faktycznego ładunku ścieków wprowadzonego do odbiornika. Z tych względów zasadne jest powiązanie zmiennej za wprowadzanie ścieków przelewami burzowymi z opłatą zmienną za wprowadzanie oczyszczonych ścieków należną za okres rozliczeniowy, w którym doszło do uruchomienia przelewu burzowego (...)".
Wynika z tego, że sam ustawodawca w uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej jednoznacznie stwierdził, że w dotychczasowym stanie prawnym (tj. do czasu wprowadzenia zmiany) brak było możliwości ustalania opłaty zmiennej za korzystanie z przelewów burzowych. W związku z tym, z uwagi na brak technicznej możliwości dokonania pomiarów jakości ścieków odzwierciedlających faktyczny ładunek ścieków wprowadzonego do odbiornika, ustawodawca dokonał (od 1 stycznia 2024 r.) powiązania opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków z przelewów burzowych z opłatą zmienną za wprowadzanie oczyszczonych ścieków należną za okres rozliczeniowy, w którym doszło do uruchomienia przelewu burzowego, co oznacza, że opłata ta będzie miała w istocie charakter ryczałtowy.
W konsekwencji brak było podstaw do określenia przez organy opłat zmiennych za wprowadzanie ścieków do wód powierzchniowych z przelewów burzowych przyjmując dla tych ścieków wartości stężeń zanieczyszczeń określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 12 lipca 2019 r. Taki sposób wyliczenia opłaty zmiennej nie znajdował bowiem oparcia w obowiązujących na dzień wydania decyzji przepisach prawa, w tym również art. 552 ust. 2 pkt 1 i ust. 2a Prawa wodnego. Naliczona w ten sposób opłata zmienna nie odzwierciedla rzeczywistej ilości wprowadzonych ścieków przez spółkę. W przeciwieństwie do opłaty stałej, istotą opłaty zmiennej, jest rzeczywisty zakres korzystania z wód (w niniejszym przypadku wprowadzania ścieków do wód). Należy mieć przy tym na uwadze, że pozwolenie wodnoprawne wydane na rzecz spółki nie określało wartości stężeń zanieczyszczeń wprowadzanych ze ściekami do wód powierzchniowych płynących przelewami burzowymi, a jedynie maksymalne wartości w tym zakresie, które wynikały w dacie wydania zaskarżonej decyzji bezpośrednio z przepisów prawa tj. powołanego wyżej załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 12 lipca 2019 r. Powoływanie się w tej sytuacji na cel i zakres pozwolenia wodnoprawnego, o których stanowi art. 552 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego, było zatem nieuzasadnione, szczególnie, że zarówno w dacie wydania zaskarżonej decyzji, jak i zaskarżonego wyroku, dostępna była wykładnia autentyczna powołanych przepisów dokonana w uzasadnieniu ustawy nowelizującej z 13 lipca 2023 r. Stanowisko Sądu I instancji wyrażone w tej sprawie sprowadza się natomiast do przyjęcia "jedynego możliwego sposobu" ustalenia opłaty zmiennej, pomimo braku podstaw prawnych do przyjęcia tego rodzaju podstaw ustalenia wartości stężeń zanieczyszczeń. Należy przy tym pamiętać, co nie było w istocie kwestionowane, że w obowiązującym na dzień wydania decyzji stanie prawnym, spółka nie miała obowiązku stosowania urządzeń pomiarowych umożliwiających pomiar ilości i jakości ścieków, stąd też brak było podstaw do wzywania spółki przez organ do podania parametrów jakościowych ścieków komunalnych wprowadzanych za pomocą przelewów burzowych.
Powyższe oznacza, że uchyleniu podlegał zarówno zaskarżony wyrok, jak i zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji w zakresie pkt II i IV, zgodnie z zakresem zaskarżenia określonym w odwołaniu od decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w Przemyślu z 1 marca 2023 r.
Z tych względów i na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł w pkt 2 wyroku na podstawie art. 203 pkt 1 w związku z art. 200 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.). Natomiast o ściągnięciu należnej opłaty Sąd orzekł na podstawie art. 223 § 2 p.p.s.a. (pkt 3 wyroku). Przedmiotem sporu w tej sprawie jest opłata zmienna ustalona w pkt II i IV decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w Przemyślu z 1 marca 2023 r. w łącznej wysokości 37 129 zł i kwota ta stanowi wartość przedmiotu zaskarżenia. Sprawa podlega zatem wpisowi stosunkowemu (art. 231 zdanie pierwsze p.p.s.a.). Wpis od skargi powinien wynosić 3% wartości przedmiotu zaskarżenia, a zatem 1114 zł, co wynika z § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r., poz. 535 ze zm.). Natomiast wpis od skargi kasacyjnej powinien wynosić połowę wpisu od skargi, a zatem 557 zł (§ 3 rozporządzenia z 16 grudnia 2003 r.). Skarżąca uiściła wpis sądowy od skargi w wysokości 300 zł oraz wpis sądowy od skargi kasacyjnej w wysokości 1114 zł. Sąd I instancji nie wzywał skarżącej do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi, nie zwrócił także nadpłaconego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Obie kwoty zostały prawidłowo uiszczone na konto Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (ale w nieprawidłowe wysokości). W konsekwencji spółka tytułem wpisu sądowego od skargi i wpisu sądowego od skargi kasacyjnej uiściła łącznie 1414 zł, podczas gdy powinna była uiścił łącznie 1671 zł (1114 zł i 557 zł). Oznacza to, że spółka nie uiściła należnej opłaty w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą 1671 zł i 1414 zł, czyli kwoty 257 zł. Powoduje to konsekwencje dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, na zwrot kosztów zasądzonych na rzecz skarżącej od organu, na podstawie art. 203 pkt 1 w związku z art. 200 p.p.s.a., składa się opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł), kwota wynagrodzenia pełnomocnika obliczona na podstawie stosownych przepisów w tym zakresie (2700 zł) oraz kwota uiszczona tytułem wpisu sądowego od skargi i wpisu sądowego od skargi kasacyjnej (1414 zł), ponieważ takie opłaty sądowe spółka rzeczywiście wniosła na rachunek Sądu I instancji (a zatem takie koszty rzeczywiście poniosła). Po drugie, konieczne było zasądzenie ściągnięcia opłaty nieuiszczonej przez spółkę (257 zł), ale na podstawie art. 223 § 2 in fine p.p.s.a. obowiązek ten spoczywa na organie jako innej niż strona skarżąca stronie postępowania zobowiązanej do poniesienia kosztów postępowania.