III OSK 1336/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-05-14
NSAAdministracyjneWysokansa
ochrona danych osobowychRODOprzewlekłość postępowaniasądy administracyjneNSAWSAPrezes UODOskarga kasacyjnaterminyprawo procesowe

NSA oddalił skargę kasacyjną Prezesa UODO, potwierdzając przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w sprawie ochrony danych osobowych, mimo błędnego uzasadnienia WSA.

NSA rozpoznał skargę kasacyjną Prezesa UODO od wyroku WSA, który stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie wniosku o ochronę danych osobowych i przyznał skarżącemu 500 zł. Głównym zarzutem organu było zastosowanie przepisów KPA zamiast art. 78 ust. 2 RODO do określenia terminu załatwienia sprawy. NSA uznał, że mimo potencjalnych błędów w uzasadnieniu WSA, rozstrzygnięcie o przewlekłości było prawidłowe, ponieważ organ nie działał efektywnie, a termin 3 miesięcy z RODO również został przekroczony.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. WSA stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa UODO w sprawie wniosku dotyczącego przetwarzania danych osobowych skarżącego R.Z. oraz przyznał mu 500 zł zadośćuczynienia. Skarżący zarzucał organowi udostępnienie jego danych osobowych bez podstawy prawnej i niespełnienie obowiązku informacyjnego. Prezes UODO w skardze kasacyjnej zarzucił WSA naruszenie przepisów postępowania, argumentując, że do określenia terminu załatwienia sprawy miał zastosowanie art. 78 ust. 2 RODO, a nie przepisy KPA. Sąd pierwszej instancji uznał, że organ dopuścił się przewlekłości, ponieważ nie usprawiedliwił przestojów w postępowaniu i nie informował strony o przyczynach zwłoki, mimo złożonych ponagleń. NSA, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał zarzuty za niezasadne. Podkreślił, że nawet jeśli WSA błędnie zinterpretował zastosowanie przepisów KPA, to rozstrzygnięcie o przewlekłości było prawidłowe, ponieważ organ nie działał efektywnie, a termin 3 miesięcy z art. 78 ust. 2 RODO również został przekroczony. NSA zwrócił uwagę, że przedmiotem skargi była przewlekłość, a nie bezczynność, i ocenił sposób prowadzenia postępowania przez organ, stwierdzając, że rytm czynności wyznaczały ponaglenia skarżącego, a w okresie między ponagleniami organ nie podejmował działań. W związku z tym NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, art. 78 ust. 2 RODO nie jest przepisem szczególnym wyznaczającym termin załatwienia skargi przez organ nadzorczy w rozumieniu art. 35 § 4 KPA. Termin ten odnosi się do obowiązku poinformowania strony o postępach lub efektach rozpatrzenia skargi, a nie do samego rozpatrzenia sprawy.

Uzasadnienie

NSA powołał się na doktrynę i własne orzecznictwo, wskazując, że art. 78 ust. 2 RODO nie określa terminu załatwienia skargi, a jedynie termin na poinformowanie strony o postępach. Rozpatrzenie skargi w rozumieniu RODO oznacza wydanie decyzji administracyjnej, co powinno nastąpić w terminach KPA, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. NSA uznał, że art. 78 ust. 2 RODO nie jest takim przepisem szczególnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (17)

Główne

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1 i 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 35 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 35 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 36 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

RODO art. 78 § ust. 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.d.o. art. 7 § ust. 1

Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych

k.p.a. art. 12

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 37 § § 6

Kodeks postępowania administracyjnego

RODO art. 15 § ust. 1 i 3

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE

RODO art. 77

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE

Konstytucja RP art. 91 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA prawidłowo uznał przewlekłość postępowania, ponieważ organ nie działał efektywnie, a rytm czynności wyznaczały ponaglenia skarżącego. Termin 3 miesięcy z art. 78 ust. 2 RODO również został przekroczony, co potwierdza nieprawidłowości w postępowaniu.

Odrzucone argumenty

Zastosowanie przepisów KPA do określenia terminu załatwienia sprawy było błędne, ponieważ powinien mieć zastosowanie art. 78 ust. 2 RODO. Organ nie dopuścił się przewlekłości, gdyż podejmował czynności, a opóźnienia wynikały z winy strony lub przyczyn niezależnych od organu. Zasądzona suma pieniężna nie była uzasadniona brakiem wykazania przez skarżącego szkody lub niedogodności.

Godne uwagi sformułowania

NSA oddala skargę kasacyjną nie tylko w przypadku braku usprawiedliwionych podstaw, ale także w sytuacji, gdy zaskarżone orzeczenie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Przez 'przewlekłe prowadzenie postępowania' należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych. Rytm podejmowanych czynności przez organ wyznaczany był przez kolejne ponaglenia skarżącego.

Skład orzekający

Beata Jezielska

sprawozdawca

Małgorzata Masternak - Kubiak

przewodniczący

Mirosław Wincenciak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia przewlekłości postępowania w kontekście ochrony danych osobowych oraz relacji między przepisami KPA a RODO w zakresie terminów załatwiania spraw przez organy nadzorcze."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przewlekłości postępowania przed Prezesem UODO i interpretacji przepisów RODO w kontekście KPA. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych organów lub innych rodzajów spraw.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony danych osobowych i przewlekłości postępowania administracyjnego, co jest istotne dla wielu obywateli i przedsiębiorców. Interpretacja relacji między RODO a KPA jest kluczowa dla praktyki prawniczej.

Ochrona danych osobowych: Czy Prezes UODO działał zbyt wolno? NSA rozstrzyga.

Sektor

administracyjne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1336/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Beata Jezielska /sprawozdawca/
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/
Mirosław Wincenciak
Symbol z opisem
647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
659
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SAB/Wa 476/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-01-21
Skarżony organ
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak Sędziowie sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia del. WSA Beata Jezielska (spr.) protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 476/21 w sprawie ze skargi R.Z. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie wniosku z dnia 3 sierpnia 2020 r. w sprawie przetwarzania danych osobowych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 21 stycznia 2022 r. (sygn. akt II SAB/Wa 476/21) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R.Z. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej jako: Prezes UODO) w przedmiocie wniosku z dnia 3 sierpnia 2020 r. w sprawie przetwarzania danych osobowych, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a oraz § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), 1. stwierdził, że Prezes UODO dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 2. stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznał skarżącemu od organu sumę pieniężną w wysokości 500 złotych.
W uzasadnieniu wyroku podniesiono, że wnioskiem z 3 sierpnia 2020 r., który wpłynął do organu 10 sierpnia 2020 r., skarżący zwrócił się o wszczęcie postępowania dotyczącego nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez F. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] polegającym na udostępnieniu jego danych osobowych na rzecz B. S.A. oraz C. Sp. z o.o. bez podstawy prawnej oraz niespełnieniu obowiązku w trybie art. 15 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z 4 maja 2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 127 z 23 maja 2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4 marca 2021, str. 35, dalej: "RODO"). Wskazano, że pismem z 12 sierpnia 2020 r. Prezes UODO zwrócił się do uczestników postępowania o zajęcie stanowiska wobec wniesionej skargi, a także poinformował skarżącego o wszczęciu postępowania. Wyjaśnienia C. Sp. z o.o. wpłynęły do organu 31 sierpnia 2020 r., zaś wyjaśnienia B. S.A. w dniu 9 września 2020 r. W piśmie z 24 września 2020 r. organ poinformował skarżącego o stanie sprawy i podjętych czynnościach. Podano, że w dniu 7 października 2020 r. B. S.A. poinformował organ, że nie przetwarza danych osobowych skarżącego. W dniu 21 listopada 2020 r. skarżący skierował ponaglenie do organu, na które nie otrzymał odpowiedzi w trybie art. 37 § 6 k.p.a. Organ poinformował natomiast skarżącego, że podjął działania zmierzające do wyegzekwowania wyjaśnień od Spółki. Pismem z 1 maja 2021 r. skarżący wniósł kolejne ponaglenie oraz wezwał Prezesa UODO do usunięcia naruszeń prawa w postępowaniu. W dniu 13 maja 2021 r. organ poinformował skarżącego o zebraniu materiału dowodowego wystarczającego do wydania decyzji w sprawie.
W dniu 31 maja 2021 r. skarżący wniósł skargę na przewlekłość postępowania organu, żądając stwierdzenia, że w postępowaniu nastąpiła przewlekłość postępowania; stwierdzenia, że przewlekłość ta miała charakter rażącego naruszenia prawa; przyznania sumy pieniężnej w wysokości 1000 zł lub innej wskazanej w przepisach, odpowiedniej do naruszeń.
W odpowiedzi na skargę organ podał, że w dniu 23 czerwca 2021 r. wydał decyzję, w której udzielił F. Sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi, upomnienia za niespełnienie wobec skarżącego obowiązku informacyjnego określonego w art. 15 ust. 1 i 3 RODO, a w pozostałym zakresie odmówił uwzględnienia wniosku. W związku z tym organ o oddalenie skargi. Podniósł, że zgodnie z art. 78 ust. 2 RODO organ nadzorczy zobligowany jest do poinformowania osoby, której dane dotyczą w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrzenia skargi, a regulacja ta stanowi przepis szczególny względem uregulowań k.p.a. Zatem zdaniem organu w przedmiotowej sprawie podjął on czynności niezwłocznie.
Uwzględniając skargę WSA stwierdził, że skarga spełnia wymogi formalne, gdyż wniesiona została po złożeniu ponaglenia - pisma z 21 listopada 2020 r. oraz 1 maja 2021 r. Sąd I instancji wskazał, że Prezes UODO nie usprawiedliwił żadnymi okolicznościami przerwy jaka nastąpiła pomiędzy wniesieniem pierwszego ponaglenia w dniu 21 listopada 2020 r. a wniesieniem drugiego w dniu 1 maja 2021 r. Podano, że organ podejmował w sprawie czynności opieszale i nieefektywnie, bowiem zauważalne są przestoje w działaniach organu, choćby po wpłynięciu wyjaśnień od podmiotów, do których zwracał się z żądaniem zajęcia stanowiska w sprawie. Podniesiono, że skarżącego nie zawiadomiono o przyczynach niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie, ani nie wyznaczono też nowego terminu jej załatwienia, nawet po złożeniu przez niego ponagleń. Powołując na art. 35 § 1 k.p.a., art. 35 § 3 k.p.a. oraz art. 36 k.p.a. wskazano, że nawet zawiadomienie strony o niezałatwieniu sprawy w terminie nie wyłącza możliwości uznania, że organ prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Podniesiono, że powyższe przepisy znajdą zastosowanie nawet w przypadku, gdy uwzględni się specyfikę postępowania przed Prezesem UODO. Wskazano przy tym, że nie sposób także przyjąć, że organ dotrzymał trzymiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 RODO, gdyby miał on zastosowanie w sprawie. WSA wyjaśnił bowiem, że w orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nadzorczy art. 78 ust. 2 RODO nie znajduje zastosowania i nie stanowi przepisu wyznaczającego w takiej sprawie innego, niż określony w k.p.a., terminu na rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji administracyjnej. Podano, że skoro skarga skierowana do Prezesa UODO wpłynęła 10 sierpnia 2020 r., to postepowanie powinno zakończyć się do 10 października 2020 r., a jeżeli sprawa wymagała przeprowadzenia szczegółowego postępowania wyjaśniającego, to organ winien każdorazowo zawiadomić o tym stronę, podając przyczynę zwłoki oraz wskazać jej termin załatwienia sprawy wynikający z przepisów k.p.a. Tymczasem dopiero po wniesieniu ponaglenia, pismem z 26 listopada 2020 r. organ poinformował skarżącego, że podjął działania zmierzające do wyegzekwowania wyjaśnień od jednej ze spółek. WSA uznał przy tym, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa UODO nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyż wprawdzie opieszałe postępowanie organu jest naganne, ale nie sposób dopatrzyć się w nim cech rażącego naruszenia prawa. W ocenie WSA, w związku z powyższą sytuacją, zasadnym było zasądzenie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 500 zł. Podano, że zasądzona kwota ma charakter prewencyjny, penalizacyjny i jednocześnie stanowi symboliczne zadośćuczynienie za ewentualne szkody materialne, jakie mogła ponieść strona.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiódł Prezes UODO, zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie przepisu postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy art. 149 § 1 pkt 1 i 3 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że powyższy przepis k.p.a. ma zastosowanie w niniejszej sprawie, podczas gdy do określenia terminu załatwienia przedmiotowej sprawy miał zastosowanie art. 78 ust. 2 RODO, co skutkowało stwierdzeniem, że Prezes UODO dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, i przyznaniem od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 500 złotych.
Z uwagi na powyższy zarzut skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz organu według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, że WSA nie uzasadnił, dlaczego art. 78 ust. 2 RODO nie miał w jego ocenie zastosowania w przedmiotowej sprawie, zaś wyrok na który się powołał zapadł w odmiennym stanie faktycznym. W ocenie Prezesa UODO art. 78 ust. 2 RODO reguluje podejmowanie kolejnych czynności w przedmiotowym postępowaniu i zgodnie z zasadą pierwszeństwa wyrażoną w art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, powinien być stosowany przed regulacjami zawartymi w k.p.a. Podniesiono, że prawodawca unijny przewidział w art. 78 ust. 2 RODO termin 3 miesięcy na rozpatrzenie przez organ nadzorczy skargi bądź poinformowanie osoby, której dane dotyczą, o postępach lub efektach rozpatrywania skargi i dopiero po upływie tego terminu, wobec braku ww. działań po stronie organu nadzorczego, osoba, której dane dotyczą, ma prawo do skutecznego środka ochrony prawnej przed sądem, co należy uznać za przepis szczególny względem uregulowania zawartego w art. 35 § 3 k.p.a. Skarżący kasacyjnie organ zakwestionował twierdzenie WSA, że podejmował czynności w sprawie opieszale i nieefektywnie. Zarzucono, że WSA pominął okoliczność, że podmiot, przeciwko któremu toczyło się przedmiotowe postępowanie, pozostawiał wezwania bez odpowiedzi, jak również fakt, że organ podejmował czynności mające na celu wyegzekwowanie tych wyjaśnień oraz, że do okresu przewlekłości nie można wliczyć okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Zdaniem skarżącego kasacyjnie organu WSA nieprawidłowo ustalił, że ponaglenia z 21 listopada 2020 r. oraz 1 maja 2021 r. wpłynęły już po zgromadzeniu materiału dowodowego, gdyż w dniu 26 listopada 2020 r. organ poinformował skarżącego o zamiarze podjęcia czynności wobec Spółki, mających na celu wyegzekwowanie wyjaśnień, wskazując, że decyzja kończąca postępowanie w sprawie zostanie wydana niezwłocznie po uzyskaniu tych wyjaśnień. Informację o zgromadzeniu materiału dowodowego, wystarczającego do wydania decyzji administracyjnej organ skierował do stron w dniu 13 maja 2021 r. Zdaniem organu art. 78 ust. 2 RODO nie reguluje maksymalnego terminu załatwienia sprawy, wyznaczając jedynie termin graniczny w zakresie podejmowania poszczególnych czynności w sprawie. Zatem organ nadzorczy nie popada w bezczynność lub przewlekłość, jeśli w tym terminie poinformuje stronę o postępach lub efektach rozpatrywania skargi, co w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym niewątpliwie nastąpiło. Wskazano, że decyzje wydawane przez Prezesa UODO nie mają charakteru związania administracyjnego, a zatem zgromadzenie materiału dowodowego w sprawie, jego analiza, a następnie wydane rozstrzygnięcie nie sprowadza się wyłącznie do potwierdzenia lub niespełnienia przez wnioskodawcę hipotezy przepisu, a wymaga każdorazowego ustalania stanu faktycznego i odrębnej, pogłębionej analizy prawnej oraz uzasadnienia. Błędem jest zatem uznanie, że organ otrzymując korespondencję w sprawie zobowiązany jest w tym samym momencie podjąć czynność w sprawie. Zatem wydanie decyzji w terminie wskazanym przez Sąd nie było wykonalne. Odnosząc się do zasądzonej na rzecz skarżącego sumy pieniężnej podano, że suma pieniężna pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną, a we wniesionej skardze na przewlekłość postępowania skarżący w żaden sposób nie uzasadnił powstania jakichkolwiek dolegliwości i niedogodności w związku z trwaniem postępowania w sprawie, lecz ograniczył się jedynie do wskazania, że przewlekłość skutkowała nieokreślonymi konsekwencjami. Zdaniem organu wskazuje to, że skarżący nie poniósł żadnej szkody w związku z trwaniem postępowania, a tym samym zasądzenie na jego rzecz jakiejkolwiek sumy pieniężnej nie jest prawidłowe.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik z urzędu R.Z. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które to koszty nie zostały opłacone w całości lub w części.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Podkreślić także należy, że stosownie do art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną nie tylko w przypadku braku usprawiedliwionych podstaw, ale także w sytuacji, gdy zaskarżone orzeczenie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Orzeczenie odpowiada prawu, mimo błędnego uzasadnienia, gdy nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu sentencja nie uległaby zmianie. Również w sytuacji, gdy w uzasadnieniu wyroku sąd I instancji dokonał niewłaściwej wykładni przepisów prawa materialnego, brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku, gdy jego sentencja jest prawidłowa (wyrok NSA z 3 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 221/10).
Ponadto należy podnieść, że postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest oparte na zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, tak jak ma to miejsce w postępowaniu przed Sądem I instancji. Zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego kasacyjnie zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd. Natomiast uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu przez autora skargi kasacyjnej, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. Przy czym uzasadniając zarzut naruszenia prawa procesowego należy nie tylko wskazać przepisy tego prawa, naruszone przez sąd, ale i pływ tego naruszenia na wynik sprawy - treść orzeczenia.
W skardze kasacyjnej podniesiono wyłącznie jeden zarzut w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., czyli naruszenia przepisów postepowania mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie naruszenie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że powołane przepisy k.p.a. mają w sprawie zastosowanie, podczas gdy do określenia terminu załatwienia przedmiotowej sprawy miał zastosowanie art. 78 ust. 2 rozporządzenia 2016/679.
Należy zatem zauważyć, że art. 78 ust. 2 RODO stanowi, że "Bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub pozasądowych środków ochrony prawnej każda osoba, której dane dotyczą, ma prawo do skutecznego środka ochrony prawnej przed sądem, jeżeli organ nadzorczy właściwy zgodnie z art. 55 i 56 nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77". W doktrynie można spotkać pogląd, że "Zgodnie z art. 35 § 4 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż wskazane w treści tego artykułu. Takim przepisem szczególnym nie jest jednak art. 78 ust. 2 rozporządzenia 2016/679 [RODO], nie określa on bowiem terminu załatwienia skargi przez organ nadzorczy. Termin trzech miesięcy, o jakim mowa w tym przepisie, odnosi się do wykonania przez organ nadzorczy obowiązku poinformowania strony, której dane dotyczą, o postępach i efektach rozpoznawania jej skargi, z jego upływem RODO łączy możliwość uruchomienia przez podmiot danych środków ochrony prawnej przed sądem – wniesienia skargi na bezczynność organu nadzorczego" (I. Bogucka [w:] Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz, red. D. Lubasz, Warszawa 2019, art. 62). Jednakże zważyć należy, że trzymiesięczny termin z art. 78 ust. 2 RODO nie odnosi się tylko do obowiązku poinformowania osoby, której dane dotyczą, o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77 RODO, ale w pierwszej kolejności odnosi się do rozpatrzenia skargi, a rozpatrzenie skargi w rozumieniu art. 78 ust. 2 RODO w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2019 poz. 1781 ze zm., dalej jako: u.o.d.o.) oznacza wydanie decyzji administracyjnej. Skoro zatem upływ trzymiesięcznego terminu, o jakim mowa w art. 78 ust. 2 RODO, uprawnia do wniesienia skargi na bezczynność, a bezczynność wiąże się z niezałatwieniem sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, to termin z art. 78 ust. 2 RODO musi być terminem szczególnym, w rozumieniu art. 35 § 4 k.p.a. stanowisko takie nie jest uprawnione (por. wyrok NSA z 7 lipca 2023 r. sygn. akt III OSK 4754/21).
Jednakże skarżący kasacyjnie nie wykazał, aby naruszenie powołanych przepisów miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. Należy bowiem zauważyć, że wprawdzie przez WSA przyjął, że w zakresie terminów załatwienia sprawy mają zastosowanie przepisy k.p.a., ale słusznie wskazano, że został przekroczony także 3-miesieczny termin określony w art. 78 ust. 2 RODO. Skoro bowiem wniosek wpłynął do organu 10 sierpnia 2020 r., a decyzja zastała wydana 23 czerwca 2021 r., to postepowanie trwało ponad 10 miesięcy.
Ponadto podkreślić należy, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie nie była bezczynność organu, lecz przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Na gruncie art. 149 p.p.s.a. przez "przewlekłe prowadzenie postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. np. wyroki NSA: z 24 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 349/18, z 1 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 2931/18, a także: J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2021 r., Nb 80 do art. 3). W związku z tym ocenie podlega sposób prowadzenia postępowania przez organ w konkretnej sprawie, przy uwzględnieniu w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i faktycznym), zaniechań lub wadliwości działań podejmowanych przez organ, a także postawy stron. Jednakże podkreślić należy, że także w sprawach dotyczycących ochrony danych osobowych organ zobowiązany jest działać wnikliwie i szybko, gdyż jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Wprawdzie zdaniem skarżącego kasacyjnie organu sprawy dotyczące ochrony danych osobowych wymagają nie tylko zebrania materiału dowodowego, ale także pogłębionej analizy, ale nie zwalnia to organu z obowiązku stosowania zasad określonych w przepisach k.p.a. Słusznie zatem podniósł WSA, że rytm podejmowanych czynności przez organ wyznaczany był przez kolejne ponaglenia skarżącego. O ile przy tym w przypadku na dzień wniesienia ponaglenia z 21 listopada 2020 r. organ oczekiwał na wyjaśnienia od jednej ze stron postępowania, to z akt sprawy wynika, że w okresie miedzy tą data a datą kolejnego ponaglenia z 13 maja 2021 r. organ nie podejmował żadnych czynności, a po jego wniesieniu poinformował o zakończeniu postępowania i w dniu 23 czerwca 2021 r. wydal decyzję. W tych okolicznościach WSA prawidłowo uznał, że doszło do przewlekłości postępowania.
W tych licznościach podnoszone zarzuty okazały się niezasadne.
Dodatkowo należy zauważyć, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej zakwestionowano przyznanie przez WSA sumy pieniężnej na rzecz skarżącego, ale nie sformułowano w tym zakresie żadnego zarzutu w petitum skargi. Jak wskazano zaś wyżej Naczelny Sąd Administracyjny upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać granic zaskarżenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdyż nie jest dopuszczalna rozszerzająca wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków, uzupełnianie, konkretyzowanie, uściślanie lub interpretowanie niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych, czy też nadawanie im innego znaczenia niż wynika to z ich treści i towarzyszącej im argumentacji, czy też stawianie jakichkolwiek hipotez i snucie domysłów w zakresie uzasadnienia podstaw kasacyjnych i domniemywanie tym samym intencji wnoszącego skargę kasacyjną (zob. np. wyroki NSA z: 14 października 2022 r., sygn. akt III OSK 5181/21; 6 maja 2021 r., sygn. akt I GSK 1542/20; 29 października 2020 r. sygn. akt I GSK 285/18; 16 lipca 2020 r. sygn. akt I GSK 611/20; 4 grudnia 2019 r. sygn. akt II FSK 2031/18; 17 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1695/13). W związku z tym obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych i zarzutów skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (por. wyrok NSA z 19 lutego 2009 r., sygn. akt II SK 1688/07).
W tych okolicznościach skarga kasacyjna okazała się niezasadna.
W związku z tym, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika R.Z. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, wyjaśnić należy, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 254 § 1 p.p.s.a.), który rozpoznaje go w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI