III OSK 1332/22

III OSK 1332/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /przewodniczący/
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Olga Żurawska - Matusiak
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1653/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-11-16
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 8, art. 9, art. 75, art. 77 § 1, art. 80. art. 89, art. 104, art. 107 §1 i 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 133, art. 134, art. 174 pkt 1, art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwiecińska Sędziowie Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1653/21 w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Rektora [...] z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 1653/21 oddalił skargę A. D. (dalej jako skarżący) na decyzję Rektora Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie (dalej jako Rektora UKSW) z dnia 9 lutego 2021 r. nr PSIK 5155-4/2021 utrzymującą w mocy decyzję Dziekana Wydziału Prawa Kanonicznego (działającego z upoważnienia Rektora UKSW) z dnia 7 grudnia 2020 r., którą odmówiono przyznania skarżącemu zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w roku akademickim 2020/2021.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że rozstrzygnięcie organów o nieprzyznaniu skarżącemu stypendium projakościowego było słuszne, ponieważ doktorant nie spełnił wymogów określonych w § 3 ust. 1 i 3 Regulaminu zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie stanowiącego załącznik do Zarządzenia nr 37/2018 Rektora UKSW z dnia 6 września 2018 r. (ze zm.) zwanego dalej Regulaminem.
Zgodnie z przywołanym § 3 ust. 1 Regulaminu zwiększenie stypendium doktoranckiego na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który wyróżniał się osiągnięciami w pracy badawczej lub osiągnięciami artystycznymi w poprzednim roku studiów. W przypadku skarżącego nie sposób, zdaniem Sądu, obiektywnie mówić o wyróżniających osiągnięciach w sytuacji, gdy doktorant po pięciu latach studiów dotarł dopiero do etapu pisania pierwszego rozdziału pracy doktorskiej. Ponadto we wniosku inicjującym postępowanie strona nie przywołała żadnych swoich osiągnięć naukowych, a w skardze nie zakwestionowała konkluzji o braku stwierdzenia owych wyróżniających się osiągnięć.
Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje także fakt nieuwzględnienia przez organ opinii komisji stypendialnej. Sam skarżący zwrócił uwagę na to, że komisja ta wydaje wyłącznie opinię. Opinia ta jest więc wyrazem tylko stanowiska tego gremium - stanowiska niewiążącego dla organu orzekającego w przedmiocie przyznania stypendium. Organ nie musiał więc wydawać rozstrzygnięcia zgodnego z ową opinią, ani też szczegółowo wyjaśniać takiego zachowania w sytuacji, gdy opinia ta także nie zawierała szczegółowych motywów.
Resumując Sąd stwierdził, że uzasadnienie skarżonej decyzji w sposób wystarczająco precyzyjny wyjaśnia motywy jakimi kierował się organ przy orzekaniu. Zawiera zarówno przywołanie podstawy prawnej, jak i podstaw faktycznych. Wbrew zarzutom skargi, organ wskazał w nim zarówno to, ile punktów zostało przyznanych skarżącemu w badanej procedurze, oraz to, na którym miejscu listy rankingowej się znalazł.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnemu (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a., w związku z art. 7, art. 8, art. 9, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 89 K.p.a. poprzez oddalenie skargi wskutek niedostrzeżenia licznych uchybień Rektora UKSW polegających na:
a) braku wskazania, które miejsce na liście rankingowej zajął skarżący, ile miał przyznanych punktów, a tym samym braku możliwości merytorycznego odniesienia się do przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu decyzji,
b) nierozpoznaniu osiągnięć złożonych przez stronę we wniosku oraz we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, tj. zaliczenie osiągnięć naukowych z poprzednich lat akademickich, które nie były podstawą do przyznania stypendium, mimo że przepisy Regulaminu stypendialnego wprost przewidują taką możliwość, co powinien organ wykonać z urzędu,
c) braku umieszczenia skarżącego przez Rektora na liście rankingowej w sytuacji, gdy skarżący mieścił się w progu 30% osób, które mogą otrzyma stypendium, bowiem na roku doktoranta przyznano 8 stypendiów, a tym samym skarżący mieścił się w limicie osób, które mogły je otrzymać,
d) niewzięciu pod uwagę opinii komisji stypendialnej, która umieściła doktoranta na liście doktorantów i wnioskowała o przyznanie doktorantowi stypendium w sytuacji, gdy doktorant otrzymał punkty za osiągnięcia, bowiem wystarczyło mieć co najmniej 1 pkt, aby otrzymać takie stypendium,
e) nieprawidłowym ustaleniu osób, które powinny otrzymać stypendium projakościowe, bowiem organ w żaden sposób nie wyjaśnił w jaki sposób ustalał listę rankingową, a także dlaczego dokonał podziału na osoby przedłużające studia oraz osoby nieprzedłużające studiów w sytuacji, gdy w stosunku do stypendium doktoranckiego nie dokonał takiego podziału, lecz przyznał stypendium wszystkim doktorantom bez względu na to, czy przedłużali studia doktoranckie, czy też ich nie przedłużali,
f) braku ustalenia prawidłowej liczby osób na roku skarżącego, co powoduje, że organ źle wyliczył liczbę osób, które mogły otrzymać stypendium projakościowe,
g) braku wskazania ile osób było na roku doktoranta, a także ile osób mogło otrzymać stypendium biorąc pod uwagę prób 30% osób, które mogą otrzymywać stypendium doktoranckie,
2) art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo licznych uchybień organu, tj.:
a) wyliczenia złej proporcji doktorantów, którzy mogli otrzymać stypendium (stypendium mogło otrzymać 30% doktorantów, a organ nie wskazał ilu było doktorantów na roku doktoranta, co uniemożliwiło weryfikację tej decyzji),
b) nierozpoznania zarzutów skarżącego dotyczącego braku wzięcia pod uwagę opinii komisji stypendialnej, która wnioskowała o przyznanie doktorantowi stypendium projakościowego,
3) art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 15 K.p.a. wskutek oddalenia skargi, mimo że w sprawie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności poprzez brak dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy, a jedynie ograniczenie się przez Rektora UKSW do prawidłowości swojego wcześniejszego wyliczenia w sytuacji, gdy organ nieprawidłowo ustalił liczbę doktorantów, którzy powinni otrzymać stypendium oraz nieprawidłowo ustalił liczbę doktorantów na roku doktoranta,
4) art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 104 K.p.a. i 107 K.p.a. poprzez oddalenie skargi wskutek niedostrzeżenia licznych uchybień, w szczególności polegających na nierozpoznaniu zarzutów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, tj. niezaliczenia osiągnięć z poprzednich lat akademickich, nieustalenia prawidłowej liczby doktorantów oraz nieustalenia prawidłowej proporcji osób, które mogą otrzymać stypendium, a także brak wzięcia pod uwagę faktu, że doktorant otrzymał punkty zgodnie z Regulaminem, a tym samym powinien on otrzymać stypendium projakościowe,
5) art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 104 K.p.a. i 107 § 1 i 3 K.p.a. oraz 11 K.p.a. poprzez oddalenie skargi wskutek niedostrzeżenia licznych uchybień organu m.in. poprzez wydanie decyzji niezawierających wszystkich elementów koniecznych, a w szczególności poprzez brak odniesienia się do konkretnie sformułowanych zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy,
6) art. 151 P.p.s.a. w związku z art 141 § 4 P.p.s.a. poprzez ograniczenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w istocie do przytoczenia stanowiska i poglądów organów obu instancji bez przeprowadzenia ich analizy, a w szczególności poprzez brak odniesienia się do zarzutów skarżącego,
7) art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. w sytuacji, gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie był związany podstawami i zarzutami skargi, a nie podjął on żadnych kroków w celu wyliczenia faktycznej proporcji doktorantów, która powinna otrzymać stypendium, a także liczby doktorantów, która była na roku doktoranta, co spowodowało niedostrzeżenie naruszenia przez organy, że doktorant otrzymując punkty za osiągnięcia powinien znaleźć się na liście rankingowej,
II. naruszenie przepisów prawa materialnego:
1) § 12, § 13 i § 14 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. poprzez brak wzięcia pod uwagę wyliczeń komisji stypendialnej, która rekomendowała doktorantowi przyznanie stypendium, a tym samym organ powinien wziąć ją pod uwagę, w szczególności, że komisja umieściła doktoranta na 5 miejscu na 8 osób, które otrzymały stypendium projakościowe,
2) art. 200 w związku z art. 207 ust. 1, art. 200, art. 200a ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183 z późn. zm.) dalej w skrócie jako P.s.w. w związku z art. 1, art. 280, art. 283 i art. 285, art. 286 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r. poz. 85 z późn. zm.) dalej w skrócie jako P.s.w.n. poprzez brak przyznania stypendium, mimo spełnienia kryteriów do jego otrzymania, bowiem komisja przyznała skarżącemu punkty, umieściła go na liście rankingowej, a z nieznanych przyczyn organ nie przyznał mu stypendium,
3) § 7 ust. 1, 2 i 3 Regulaminu poprzez brak przyznania skarżącemu stypendium, mimo że komisja stypendialna zakwalifikowała go do przyznania stypendium, bowiem przyznała mu punkty i umieściła go na liście rankingowej,
4) § 3 ust. 1, 2 i 3 Regulaminu poprzez brak przyznania doktorantowi stypendium, mimo że zmieścił się on w progu 30% doktorantów, którzy otrzymali stypendium, a ponadto zajął 5 miejsce na 8 przyznanych stypendiów projakościowych,
5) art. 200 w związku z art. 207 ust. 1, art. 200, art. 200a P.s.w. w związku z art. 1, art. 280, art. 283 i art. 285, art. 286 P.s.w.n. poprzez błędne ustalenie, że decyzja organów w sprawie odmowy przyznania stypendium projakościowego była prawidłowa, mimo że skarżący spełnił kryteria do otrzymania stypendium, bowiem przedłożył zaświadczenia, z których wynika że jego osiągnięcia naukowe wystarczyły do tego, aby otrzymać stypendium, bowiem mieścił się w progu 30% osób na roku doktoranta.
W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, a następnie uwzględnienie skargi na decyzję i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych za obie instancje. Wniesiono nadto o zobowiązanie organu do przedłożenia pisemnej listy doktorantów, którzy byli na roku doktoranta (zarówno osób studiujących na IV roku oraz osób przedłużających studia doktoranckie) - na dzień rozpatrzenia sprawy przez komisję stypendialną wydania decyzji przez dziekana oraz wydania decyzji przez rektora.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o umorzenie postępowania w sprawie z uwagi na utratę przez skarżącego statutu doktoranta z dniem 1 października 2022 r. lub o oddalenie skargi kasacyjnej jako bezzasadnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sadem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała.
Sprawa podlega na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
W skardze kasacyjnej zostały zawarte zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W pierwszej kolejności zostaną omówione zarzuty procesowe, ponieważ stosowanie prawa materialnego może być weryfikowane po ustaleniu, że ustaleń faktycznych dokonano w następstwie niewadliwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego.
Strona skarżąca kasacyjnie zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania powinna, w związku z treścią art. 174 pkt 2 P.p.s.a. wskazać, jaki wpływ na wynik sprawy miało ich naruszenie.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 9, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 i art. 89 K.p.a. poprzez oddalenie skargi wskutek niedostrzeżenia licznych uchybień zaskarżonej decyzji polegających na braku wskazania miejsca skarżącego na liście rankingowej, ilości przyznanych punktów, a tym samym braku możliwości merytorycznego odniesienia się do przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu decyzji. Podniesiono również m.in. nierozpoznanie osiągnięć złożonych przez skarżącego we wniosku, tj. zaliczenie osiągnięć naukowych z poprzednich lat akademickich, które nie były podstawą do przyznania zwiększenia stypendium, braku umieszczenia skarżącego przez Rektora UKSW na liście rankingowej w sytuacji, gdy skarżący mieścił się w progu 30% osób, które mogą otrzymać zwiększone stypendium i niewzięcie pod uwagę opinii komisji stypendialnej, która umieściła doktoranta na liście doktorantów i wnioskowała o przyznanie doktorantowi zwiększenia stypendium w sytuacji, gdy wystarczyło otrzymać jeden punkt za osiągnięcia, a doktorant otrzymał 5 punktów.
Zarzuty te nie są zasadne i w tym zakresie nie został błędnie ocenione stosowanie ww. przepisów w przez Sąd pierwszej instancji.
Trafnie Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, że skarżący nie spełnił podstawowej przesłanki wynikającej z § 3 ust. 1 Regulaminu, tj. nie przedstawił żadnych osiągnięć, które wyróżniałyby go w zakresie pracy badawczej za poprzedni okres studiów. Nie budzi też wątpliwości i to stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżący będąc na piątym roku czteroletnich studiów doktoranckich zgromadził bibliografię umożliwiającą rozpoczęcie pisania dysertacji doktorskiej i przygotowuje pierwszy rozdział swojej rozprawy. Nie można było więc uznać, że w tym zakresie skarżący uzyskał jakiekolwiek osiągniecia, a tym bardziej wyróżniające się osiągnięcia. Sam fakt stwierdzenia przez promotora rozpoczęcia pisania pracy doktorskiej na piątym roku studiów prawidłowo został oceniony jako niespełniający przesłanki z § 3 ust. 1 Regulaminu.
Komisje stypendialne, stosownie do § 4 ust. 2 Regulaminu nie posiadały kompetencji do rozstrzygania w zakresie przyznania zwiększenia stypendium, a jedynie dokonywały oceny wniosków doktorantów o przyznanie tego zwiększenia. Trafnie więc wskazano w tej sprawie, że opinia komisji stypendialnej nie miała charakteru wiążącego dla organów wydających w tej sprawie decyzje. Niezasadne jest twierdzenie skarżącego kasacyjnie, że w tej sprawie organy powinny uwzględnić osiągnięcia doktoranta z okresu przynajmniej kilku lat studiów, a nie tylko ostatniego roku. Pozostaje to w sprzeczności z treścią pkt 5 załącznika nr 6 do Regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych na UKSW, określającego zasady przyznawania stypendiów doktoranckich z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych. Zgodnie z tym przepisem zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych mogło być przyznane doktorantom na drugim, trzecim i czwartym roku studiów doktoranckich, którzy wykazali się w roku akademickim bezpośrednio poprzedzającym termin złożenia wniosku wysokimi osiągnięciami na polu naukowo-badawczym. Tym samym dopuszczalnym było wliczenie osiągnięć za rok akademicki jedynie bezpośrednio poprzedzającym termin złożenia wniosku. Ponadto także i ten przepis podkreśla potrzebę wykazania się przez doktoranta nie jakimikolwiek osiągnieciami, ale wysokimi osiągnięciami. W dacie złożenia wniosku doktorant był już na piątym roku studiów doktoranckich, a ww. przepis pozwalał na przyznanie zwiększenia stypendium doktorantom na drugi, trzecim lub czwartym roku studiów.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że trafnie Sąd pierwszej instancji nie stwierdził naruszenia przez Rektora UKSW w zaskarżonej decyzji powołanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 75, art. 77 § 1, art. 80 i art. 89 K.p.a. Materiał dowodowy został w tej sprawie zebrany w stopniu wystarczającym do ustalenia rzeczywistego stanu rzeczy wymaganego art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Ustalenia te znalazły swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która spełnia podstawowe wymagania wynikające z art. 107 § 3 K.p.a. Trafnie też Sąd pierwszej instancji wskazał na logiczne wnioskowanie organów w tej sprawie, które ustalały przede wszystkim spełnienie przez doktoranta podstawowej przesłanki, tzn. uzyskanie wyróżniających się osiągnięć w pracy badawczej jedynie w poprzednim roku studiów.
Nie został również naruszony art. 8 K.p.a., który składa się z dwóch paragrafów niewskazanych w skardze kasacyjnej i zawiera zasadę zaufania do organów władzy publicznej oraz nakazuje kierowanie się przez organy w zakresie jej stosowania zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Stanowisko strony skarżącej kasacyjnie, jakoby stanowił naruszenie tej zasady brak uwzględnienia przez organy osiągnięć doktoranta z innych lat niż ostatni rok studiów nie jest zasadne i nie stanowi naruszenia tej zasady. Organ, który prawidłowo stosuje prawo nie narusza zasady zaufania do jego działalności. O naruszeniu tej zasady można mówić wtedy, gdy prawo nie jest przestrzegane.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 104 K.p.a. i art. 107 K.p.a. polegające na oddaleniu skargi wskutek niedostrzeżenia licznych uchybień, w szczególności na nierozpoznaniu zarzutów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, tj. niezaliczenia osiągnięć z poprzednich lat akademickich, nieustalenia prawidłowej liczby doktorantów oraz nieustalenia prawidłowej proporcji osób, które mogą otrzymać zwiększenie stypendium, a także brak wzięcia pod uwagę faktu, że doktorant otrzymał punkty zgodnie z Regulaminem, a tym samym powinien on otrzymać stypendium projakościowe.
Art. 104 K.p.a. zawiera dwa paragrafy i definiuje decyzję administracyjną jako akt załatwiający sprawę. Strona skarżąca kasacyjnie nie wskazała, na czym miałoby polegać naruszenie tego przepisu w tej sprawie. Natomiast art. 107 K.p.a. zawiera 5 paragrafów, z paragraf pierwszy dodatkowo dziewięć punktów. Także w tym zakresie strona skarżąca kasacyjnie nie wskazała, który precyzyjnie przepis został naruszony w toku postępowania administracyjnego. Uzasadnienie do tego zarzutu, stosownie do którego z zaskarżonej decyzji nie wynika, aby Rektor UKSW rozpoznał zarzuty mające znaczenie dla rozstrzygnięcia w tej sprawy, w tym niezaliczenie osiągnięć z poprzednich lat akademickich, nieustalenie prawidłowej liczby doktorantów oraz nieustalenie prawidłowej proporcji osób, które mogą otrzymać zwiększenie stypendium, nie uzasadnia wadliwie ustalonego stanu faktycznego. Okoliczności te zostały wzięte pod uwagę przez organ odwoławczy w tej sprawie wraz z oceną, że nie mają one istotniejszego znaczenia, ponieważ skarżący kasacyjnie nie uzyskał za ostatni rok akademicki żadnego osiągnięcia w pracy badawczej.
Nie można uznać za zasadny kolejny zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. oraz art. 11 K.p.a. poprzez oddalenie skargi wskutek niedostrzeżenia licznych uchybień organu m.in. poprzez wydanie decyzji niezawierających wszystkich elementów koniecznych, a w szczególności poprzez brak odniesienia się do konkretnie sformułowanych zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Zarzut ten jest niezasadny, ponieważ błędnie strona skarżąca kasacyjnie uznaje, że kontrolowana przez Sąd pierwszej instancji decyzja nie zawiera wszystkich elementów koniecznych wymienionych w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. Wbrew argumentacji strony skarżącej kasacyjnie w decyzji odwoławczej Rektor UKSW wskazał na argumenty podniesione przez skarżącego w odwołaniu i do nich się ustosunkował. Ponadto w postępowaniu administracyjnym w razie wniesienia odwołania organ odwoławczy ma obowiązek ponownie załatwić sprawę, a nie jedynie ocenić same zarzuty zawarte w odwołaniu i ich wpływ na wynik sprawy. W tej sprawie Rektor UKSW wyjaśnił, dlaczego mimo opinii komisji stypendialnej i przyznanej doktorantowi liczby punktów, została wydana odmowna decyzja w przedmiocie zwiększenia stypendium.
Zawarta w art. 11 K.p.a. zasada przekonywania także nie została w tej sprawie naruszona, a strona skarżąca kasacyjnie nie wskazała, na czym miałoby polegać naruszenie tego przepisu.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 P.p.s.a. i art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez brak podjęcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jakichkolwiek czynności w celu wyliczenia faktycznej proporcji doktorantów, która powinna otrzymać zwiększone stypendium, a także liczby doktorantów, która była na roku doktoranta, co miałoby spowodować niedostrzeżenie, że doktorant otrzymując punkty za osiągnięcia powinien znaleźć się na liście rankingowej.
Przystępując do wyjaśnienia przesłanek nieuwzględnienia zarzutu polegającego na naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji art. 134 § 1 P.p.s.a. należy stwierdzić, że zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W tej sprawie Sąd pierwszej instancji nie przekroczył granic rozpoznawania sprawy, ponieważ skarga dotyczyła decyzji o odmowie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych i przedmiot tej właśnie sprawy administracyjnej został rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Z art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to jednak jest związany granicami danej sprawy, albowiem ustawodawca wprost stanowi, że "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy" (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 1142/15). Oznacza to, że sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli zgodności z prawem, innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 2633/15). W tej sprawie Sąd pierwszej instancji nie przekroczył granic rozpoznania sprawy.
Niezasadnym jest zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 133 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" o jakim mowa w tym przepisie oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jego wydania. Aktami sprawy w rozumieniu tego przepisu są zarówno akta sądowe jak i przestawione sądowi akta administracyjne (M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wydanie 3, Warszawa 2015, str. 567-569). Naruszenie zasady określonej w art. 133 § 1 P.p.s.a. może stanowić w ramach art. 174 pkt 2 P.p.s.a. usprawiedliwioną podstawę kasacyjną, jeżeli polega w szczególności na: 1) oddaleniu skargi mimo niekompletnych akt sprawy, 2) pominięciu istotnej części tych akt, 3) przeprowadzeniu postępowania dowodowego z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 P.p.s.a. i 4) oparciu orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 P.p.s.a. (wyrok NSA z 22 marca 2017 r. sygn. akt II GSK 1957/15). Żadna z powyższych sytuacji w niniejszej sprawie nie zachodzi. Sąd przestawił w uzasadnieniu wyroku wszystkie okoliczności istotne do rozstrzygnięcia sprawy, które znajdują potwierdzenie w aktach sprawy. Sąd pierwszej instancji wbrew twierdzeniu skarżącego kasacyjnie podzielił stanowisko Rektora UKSW, że opinia komisji stypendialnej nie miała charakteru wiążącego, a przy tym wskazał na dyskrecjonalny charakter decyzji wydawanej w sprawie przyznania stypendium.
Ponadto sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego kontrolowanej sprawy, a jedynie ocenia, czy ustalony przez organy administracyjne stan sprawy odpowiada rzeczywistości.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. Art. 141 § 4 P.p.s.a. może być naruszony wówczas, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku było pozbawione przedstawionego zwięźle stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia lub jej wyjaśnienia. Ponadto naruszenie tego przepisu ma miejsce także wtedy, gdy sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wprawdzie wszystkie elementy wynikające z art. 141 § 4 P.p.s.a., ale jest ono wewnętrznie niespójne lub zawiera nie dające się wyjaśnić sprzeczności, innymi słowy nie pozwala na kontrolę zaskarżonego wyroku. Zarzucając naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może skutecznie strona skarżąca kasacyjnie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego sprawy lub wykładni prawa materialnego dokonanej przez Sąd.
Zaskarżony wyrok zawiera wszystkie elementy objęte ww. przepisem. Sąd pierwszej instancji odniósł się do zarzutów skarżącego wskazując, że skarżący nie spełnił wymagań kwalifikujących go do uzyskania zwiększonego stypendium, a tym samym nawet pozytywna opinia komisji stypendialnej nie mogła uzasadniać wydania decyzji o przyznaniu tego świadczenia.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 15 K.p.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia zasady dwuinstancyjności poprzez brak dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy, a jedynie ograniczenie się przez Rektora UKSW do prawidłowości swojego wcześniejszego wyliczenia.
Prawidłowo Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ odwoławczy w tej sprawie nie naruszył prawa w zaskarżonej decyzji, która zawiera ponowne ustalenie stanu faktycznego w tej sprawie i na tej podstawie ustalenie, że nie zostały spełnione przesłanki wynikające z § 3 ust. 1 Regulaminu poprzez brak wskazania jakiegokolwiek osiągnięcia naukowo-badawczego. Zgodnie z powołanym przepisem zwiększenie stypendium doktoranckiego na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich mogło być przyznane doktorantowi, który wyróżniał się osiągnięciami w pracy badawczej lub osiągnięciami artystycznymi w poprzednim roku studiów. Ustalenie braku wyróżniania się osiągnięciami uniemożliwiało przyznanie na tej podstawie stypendium. Zarzut naruszenia art. 15 K.p.a. byłby zasadny wtedy, gdyby organ odwoławczy pominął załatwienie sprawy mimo wniesienia odwołania. Taka sytuacja w tej sprawie nie zaistniała.
Przechodząc do kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie zarzutów naruszenia prawa materialnego należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że zgodnie z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. ustawodawca przewidział dwie postacie naruszenia prawa materialnego, tj. błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej.
W orzecznictwie sądowym wielokrotnie zwracano uwagę, że zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. powinny wykazać, że Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, co oznacza, iż to na stronie skarżącej kasacyjnie spoczywa obowiązek wykazania i uzasadnienia, że w danej sprawie wojewódzki sąd administracyjny nieprawidłowo odczytał normę prawną wynikającą z treści przepisu prawa materialnego, bądź prawidłowo rozumiejąc jego treść, dokonał zastosowania do stanu faktycznego nie objętego jego hipotezą. W obu takich przypadkach strona skarżąca kasacyjnie ma wykazać, jak w jej ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu, dlaczego powinien być zastosowany (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2023 r. sygn. akt I GSK 407/22; wyrok NSA z 6 czerwca 2017 r. sygn. akt II FSK 1342/15).
Należy też podkreślić, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych, w sytuacji gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 P.p.s.a. (por. uchwała NSA z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09). Tym niemniej Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ich uściślać lub w inny sposób ich korygować.
Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego nie spełniają wymogów konstrukcyjnych z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. Jest to o tyle istotne, że Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać sprawę tylko w granicach wyznaczonych przez stronę, które określone są poprawnie stawianymi zarzutami w ramach precyzyjnie określonych podstaw kasacyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny nie może z urzędu dokonywać w tym obszarze modyfikacji dokonując samodzielnie wyboru, czy dany zarzut polega na dokonaniu przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni, czy też na niewłaściwym zastosowaniu.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia § 7 ust. 1, 2 i 3 Regulaminu zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych poprzez brak przyznania skarżącemu kasacyjnie stypendium, mimo że komisja stypendialna zakwalifikowała go do przyznania stypendium, przyznała punkty i umieściła na liście rankingowej. § 7 ww. Regulaminu zawiera dwa, a nie trzy ustępy i reguluje właściwość organów do wydawania decyzji w przedmiocie przyznania stypendium doktoranckiego. Ani z samego zarzutu, ani też z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, na czym miałoby polegać naruszenie ww. przepisu przez Sąd pierwszej instancji, a to z kolei oznacza, że nie ma możliwości dokonania w tym zakresie kontroli zaskarżonego wyroku.
Nie jest prawidłowo zredagowany zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego w zakresie obejmującym § 3 ust. 1, 2 i 3 Regulaminu poprzez brak przyznania doktorantowi stypendium, mimo że zmieścił się on w progu 30% doktorantów, którzy otrzymali stypendium, a ponadto zajął 5 miejsce na 8 przyznanych stypendiów projakościowych. Także co do tego zarzutu strona skarżąca kasacyjnie nie wskazała, czy naruszenie prawa polega na dokonaniu błędnej wykładni ww. przepisów, czy też Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej ich wykładni, ale zastosował do nieprawidłowo ocenionego stanu faktycznego sprawy.
Wadliwe zostały skonstruowane kolejne zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego w zakresie obejmującym art. 200 P.s.w., art. 200a P.s.w. związku z art. 280, art. 283 i art. 285, art. 286 P.s.w.n. oraz naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego poprzez naruszenie § 13 i § 14 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich.
Poza brakiem doprecyzowania, czy ww. zarzuty dotyczą dokonania przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni czy niewłaściwego zastosowania, to dodatkowo nie wskazano na konkretny przepis prawa, którego naruszenie zarzuca się Sądowi pierwszej instancji. W przypadku przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się np. z ustępów lub innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez Sąd (por. wyrok NSA z 7 marca 2014 r. sygn. akt II GSK 2019/12; wyrok NSA z 10 lutego 2023 r. sygn. akt III OSK 6709/21). Wskazany warunek jest tylko fragmentarycznie spełniony, ponieważ przytoczona podstawa zaskarżenia nie wskazuje precyzyjnie zaskarżonego przepisu, a Naczelny Sąd Administracyjny nie może domyślać się zarzutu kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyrok NSA z 6 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 1669/12; wyrok NSA z 23 stycznia 2014 r. sygn. akt II OSK 1977/12).
Art. 200 P.s.w. zawiera siedem ustępów, art. 200a P.s.w. składa się z dwóch ustępów, art. 280 P.s.w.n. składa się z dwóch odrębnych punktów, art. 283 P.s.w.n. zawiera pięć ustępów, art. 285 i art. 286 P.s.w.n. zawierają po dwa ustępy, które dodatkowo dzielą się na punkty. § 13 rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich także zawiera dwa ustępy, a ustęp drugi dzieli się na trzy punkty oraz dodatkowo litery. Identycznie należy potraktować zarzut naruszenia § 14 tego rozporządzenia, który również zawiera trzy ustępy, a ustęp drugi dzieli się na punkty.
Brak jakiegokolwiek doprecyzowania zarzutów naruszenia przedstawionych w skardze kasacyjnej także w jej części obejmującej uzasadnienie przepisów prawa materialnego uniemożliwia ich rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd rozpoznający skargę kasacyjną w tej sprawie nie może zastępować strony skarżącej kasacyjnie w formułowaniu zawartych w niej zarzutów.
Natomiast co do zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 207 ust. 1 P.s.w. to mimo wskazania na konkretną jednostkę redakcyjną, strona skarżąca kasacyjnie w żaden sposób nie wskazała, na czym miałoby polegać jego naruszenie w tej sprawie. Zgodnie z tym przepisem do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3 P.s.w. do decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. W tej sprawie stosowano zarówno przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i przepisy o zaskarżeniu decyzji do sądu administracyjnego.
Nie znajduje żadnego uzasadnienia zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 1 P.s.w.n. Zgodnie z tym przepisem ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce określa zasady funkcjonowania systemu szkolnictwa wyższego i nauki. Strona skarżąca kasacyjnie nie podniosła jakiegokolwiek argumentu wskazującego na jego naruszenie przez Sąd pierwszej instancji w tej sprawie.
Co do zarzutu naruszenia § 12 rozporządzenia, to w uzasadnieniu skargi kasacyjnej został ten zarzut doprecyzowany poprzez wskazanie na ust. 1 tego przepisu. Zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich stypendium doktoranckie przyznaje rektor uczelni albo dyrektor jednostki naukowej, po zaopiniowaniu wniosków o przyznanie stypendium przez doktorancką komisję stypendialną jednostki organizacyjnej uczelni albo jednostki naukowej. Powołany przepis wskazuje organ właściwy w sprawie przyznania stypendium doktorskiego (rektora uczelni lub dyrektora jednostki naukowej) oraz obowiązek zaopiniowania wniosków w sprawie stypendium przez doktorancką komisję stypendialną. Powołany przepis nie określa kryteriów przyznania stypendium ani wymagań dotyczących przyznania stypendium doktoranckiego. Skoro w tej sprawie strona skarżąca kasacyjnie nie kwestionuje kompetencji Rektora UKSW w Warszawie do rozstrzygania w przedmiocie zwiększenia stypendium doktoranckiego ani też nie neguje, aby właściwa doktorancka komisja stypendialna zaopiniowania wniosek skarżącego kasacyjnie w sprawie tego zwiększenia, to nie jest uzasadniony zarzut naruszenia § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o oddalenie skargi kasacyjnej, alternatywnie o umorzenie postępowania sądowego z powodu utraty przez skarżącego statusu doktoranta. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania nie miał podstaw do umarzania w tej sprawie postępowania. Zgodnie z art. 145 § 3 P.p.s.a. sąd stwierdzając istnienie postawy do umorzenia postępowania administracyjnego umarza je, jeżeli stwierdzi zaistnienie przesłanek wynikających z art. 145 § 1 pkt 1 lub pkt 2. Oznacza to, że w sprawie musi zaistnieć przesłanka do uchylenia zaskarżonej decyzji lub postanowienia lub stwierdzenia nieważności takich aktów administracyjnych. W tej sprawie Sąd pierwszej instancji prawidłowo nie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lub pkt 2 P.p.s.a. i stanowisko to podziela Naczelny Sąd Administracyjny. Tym samym nie ma podstaw do umorzenia postępowania na tym etapie kontrolowania sprawy. Ponadto sądy administracyjne kontrolują zaskarżony akt na datę jego wydania, a nie na datę orzekania.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie ma podstaw do uznania tak sporządzonej skargi kasacyjnej za zasadnej i z tego powodu orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.