III OSK 1332/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za naruszenie warunków magazynowania odpadów, uznając, że stwierdzenie nieważności postanowienia prostującego pozwolenie działa wstecz.
Spółka A. S.A. zaskarżyła decyzję o wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej za naruszenie warunków magazynowania odpadów. Sąd I instancji oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym dotyczące skutków postanowienia prostującego pozwolenie na wytwarzanie odpadów i jego późniejszego stwierdzenia nieważności. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że stwierdzenie nieważności postanowienia prostującego działa wstecz (ex tunc), co oznacza, że spółka magazynowała odpady niezgodnie z pierwotnym pozwoleniem.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki A. S.A. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska o wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej. Kara została nałożona za naruszenie warunków magazynowania odpadów (trocin, wiórów, ścinek, drewna, płyty wiórowej i forniru) określonych w pozwoleniu Starosty Ostrowskiego z 2012 r. Odpady były magazynowane luzem na placu przy kotłowni, podczas gdy pozwolenie wymagało magazynowania w pojemnikach na utwardzonej nawierzchni. Kontrola wykazała naruszenie w okresie od stycznia do maja 2014 r. Spółka wniosła o sprostowanie pozwolenia, co nastąpiło w lutym 2014 r., pozwalając na magazynowanie luzem. Postanowienie prostujące zostało jednak stwierdzone nieważnym ze skutkiem wstecznym (ex tunc) w kwietniu 2014 r. Spółka argumentowała, że kara nie powinna być naliczana za okres obowiązywania postanowienia prostującego, a stwierdzenie jego nieważności nie powinno działać wstecz. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że stwierdzenie nieważności postanowienia prostującego z mocą wsteczną (ex tunc) usuwa z obrotu prawnego wszelkie skutki prawne tego postanowienia, w tym korzystniejsze warunki magazynowania. W związku z tym, spółka magazynowała odpady niezgodnie z pierwotnym pozwoleniem, a kary pieniężne zostały naliczone prawidłowo. Sąd odniósł się również do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a., uznając uzasadnienie wyroku WSA za wystarczające. Podkreślono, że NSA jest związany granicami skargi kasacyjnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, stwierdzenie nieważności postanowienia prostującego z mocą wsteczną usuwa z obrotu prawnego wszelkie skutki prawne tego postanowienia, w tym korzystniejsze warunki magazynowania, co pozwala na wymierzenie kary za okres magazynowania niezgodnie z pierwotnym pozwoleniem.
Uzasadnienie
Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia administracyjnego usuwa je z obrotu prawnego ze skutkiem wstecznym (ex tunc), co oznacza, że od daty wydania są one nieważne. W związku z tym, wszelkie skutki prawne wynikające z wadliwej decyzji lub postanowienia, w tym korzystniejsze warunki, upadają z mocy prawa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (14)
Główne
p.o.ś. art. 298 § 1
Ustawa Prawo ochrony środowiska
Administracyjne kary pieniężne wymierza się za naruszenie warunków decyzji określającej miejsce i sposób magazynowania odpadów, wymaganej przepisami ustawy o odpadach, co do rodzaju i sposobów składowania lub magazynowania odpadów.
Pomocnicze
p.o.ś. art. 299 § 1
Ustawa Prawo ochrony środowiska
p.o.ś. art. 302 § 1
Ustawa Prawo ochrony środowiska
k.p.a. art. 113 § 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej może prostować błędy pisarskie, rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych decyzjach.
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o. art. 45 § 4
Ustawa o odpadach
u.o. art. 180 § 3
Ustawa o odpadach
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Stwierdzenie nieważności postanowienia prostującego pozwolenie na wytwarzanie odpadów działa wstecz (ex tunc), co oznacza, że spółka magazynowała odpady niezgodnie z pierwotnym pozwoleniem, a kary pieniężne zostały naliczone prawidłowo. Przepis art. 298 ust. 1 pkt 4 Prawa ochrony środowiska ma zastosowanie do pozwoleń na wytwarzanie odpadów w aktualnym stanie prawnym.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności, pewności prawa i pogłębiania zaufania. Naruszenie istoty i celu administracyjnej kary pieniężnej. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku WSA. Błędna wykładnia i zastosowanie przepisów prawa materialnego dotyczących skutków postanowienia prostującego i stwierdzenia jego nieważności. Niewłaściwa wykładnia art. 298 ust. 1 pkt 4 p.o.ś. w związku z aktualnym stanem prawnym pozwoleń na wytwarzanie odpadów.
Godne uwagi sformułowania
Stwierdzenie nieważności jest instytucją umożliwiającą wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnych (oraz niektórych postanowień) dotkniętych najcięższymi wadami materialnoprawnymi. Doniosłość tych wad powoduje, że nie wystarczy uchylenie decyzji lub postanowienia ze skutkiem ex nunc, ale trzeba stwierdzić ich nieważność, tzn. orzec, że od chwili wydania - ex tunc - są one nieważne. Usunięcie skutków prawnych decyzji (postanowienia) następuje więc z działającą na zasadzie fikcji prawnej mocą ex tunc, w drodze "stwierdzenia nieważności", a więc wstecznego uchylenia materialnej mocy obowiązującej wadliwej decyzji.
Skład orzekający
Jerzy Stelmasiak
przewodniczący sprawozdawca
Maciej Kobak
członek
Piotr Korzeniowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków prawnych stwierdzenia nieważności decyzji/postanowień administracyjnych z mocą wsteczną (ex tunc) w kontekście kar pieniężnych oraz stosowania przepisów prawa ochrony środowiska."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z prostowaniem pozwoleń i stwierdzaniem nieważności postanowień.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego skutków stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych i ich wpływu na kary pieniężne, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i ochrony środowiska.
“Nieważność decyzji działa wstecz: jak skutki prawne wpływają na kary pieniężne?”
Dane finansowe
WPS: 474 807 PLN
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 1332/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2022-10-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-01-04 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jerzy Stelmasiak /przewodniczący sprawozdawca/ Maciej Kobak Piotr Korzeniowski Symbol z opisem 6135 Odpady Hasła tematyczne Ochrona środowiska Sygn. powiązane IV SA/Wa 2428/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2018-12-19 Skarżony organ Inspektor Ochrony Środowiska Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 799 art. 298 ust. 1 pkt 4, art. 299 ust. 1 pkt 1, art. 302 ust. 1 pkt 1 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Dz.U. 2021 poz 735 art. 113 § 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędziowie sędzia NSA Piotr Korzeniowski sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 4 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. S.A. z siedzibą w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2428/18 w sprawie ze skargi A. S.A. z siedzibą w O. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 21 czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z 19 grudnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. z siedzibą w O. (dalej: spółka) na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 21 czerwca 2018 r. w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z 24 lipca 2014 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska ustalił spółce wymiar administracyjnej kary pieniężnej łącznej za okres od 17 stycznia 2014 r. do 5 maja 2014 r., w wysokości 474 807,00 zł, za naruszenia warunków w zakresie miejsca i sposobu magazynowania odpadów. Administracyjna kara pieniężna dotyczyła naruszanie warunków decyzji określającej miejsce i sposób magazynowania odpadów (pozwolenia Starosty Ostrowskiego z 8 listopada 2012 r. na wytwarzanie odpadów), co do sposobu magazynowania odpadów o kodzie 03 01 05 - trociny, wióry, ścinki, drewno, płyta wiórowa i fornir inne niż wymienione w 03 01 04. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła spółka. Decyzją z 21 czerwca 2018 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę decyzji organ odwoławczy wskazał art 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 298 ust. 1 pkt 4, art. 299 ust. 1 pkt 1, art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2018 r., poz. 799 ze zm. – dalej: p.o.ś.). Organ odwoławczy wyjaśnił, że w trakcie kontroli przeprowadzonej w siedzibie spółki w okresie od 17 stycznia do 13 lutego 2014 r. stwierdzono, że przedmiotowe odpady magazynowane były luzem na placu przy budynku kotłowni w sąsiedztwie paliwa węglowego. Zgodnie z decyzją Starosty Ostrowskiego z 8 listopada 2012 r., odpady tego rodzaju powinny być magazynowane w pojemnikach ustawionych na szczelnej, utwardzonej nawierzchni - betonowym silosie przy kotłowni. Zgodnie z ustaleniami kontroli opisanymi w protokole kontroli nr 2/2014 z 13 lutego 2014 r. ilość odpadów magazynowanych z naruszeniem sposobu magazynowania tego rodzaju odpadu na dzień 17 stycznia 2014 r. wynosiła 697,3 Mg. W związku z ustaleniami kontroli Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z 10 kwietnia 2014 r. ustalił wymiar kary dobowej w wysokości 4 356,03 zł/dobę za magazynowanie odpadów z naruszeniem warunków określonych w decyzji Starosty Ostrowskiego z 8 listopada 2012 r. Termin początkowy naliczania kary ustalono w decyzji na dzień 17 stycznia 2014 r. Decyzja stała się ostateczna. Kara w powyższym wymiarze biegła do dnia wydania przez Starostę Ostrowskiego decyzji z 6 maja 2014 r. uchylającej na wniosek spółki dotychczasowe pozwolenie na wytwarzanie odpadów (tj. decyzję z 8 listopada 2012 r.) i udzielającej nowego pozwolenia na wytwarzanie odpadów, w którym m.in. zmieniono sposób magazynowania odpadów o kodzie 03 01 05, pozwalając magazynować te odpady luzem, na utwardzonym, betonowym placu. W związku z powyższym kara dobowa przestała biec z dniem wydania przez Starostę Ostrowskiej nowej decyzji. Jednocześnie spółka wystąpiła z wnioskiem o ustalenie, że naruszenie zostało usunięte. Decyzją z 2 czerwca 2014 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska uznał wniosek strony za zasadny i orzekł, że kara dobowa ustaje z dniem wydania nowego pozwolenia na wytwarzanie odpadów. Następnie Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w dniu 3 lipca 2014 r. wszczął z urzędu postępowanie w trybie art. 302 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 298 ust. 1 pkt 4 p.o.ś., które zakończył wydaniem decyzji z 24 lipca 2014 r. w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Organ odwoławczy wyjaśnił dalej, że za termin ustania naruszenia należało przyjąć dzień, w którym decyzja Starosty Ostrowskiego z 6 maja 2014 r. Nie uzasadniało to jednak uwzględnienia odwołania, ponieważ stanowiłoby to rozstrzygnięcie na niekorzyść spółki. W ocenie organu odwoławczego, zarzuty dotyczące ustalenia wymiaru kary biegnącej powinny zostać sformułowane w odwołaniu od decyzji z 10 kwietnia 2014 r. Strona nie wniosła odwołania w związku z czym decyzja ta jest ostateczna. Oznacza to, że bezzasadne jest stanowisko spółki dotyczące uznania wiórów wytwarzanych w wyniku produkcji mebli za biomasę, jak również wniosek o przeprowadzenie dowodu w postaci opinii Instytutu Technologii Drewna w Poznaniu z 18 listopada 2013 r. oraz sprawozdania tego Instytutu z badań. Spółka wniosła skargę na powyższą decyzję z 21 czerwca 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Oddalając skargę Sąd I instancji podzielił stanowisko organu. Ponadto, w ocenie Sądu I instancji, nietrafna jest argumentacja skargi dotycząca pominięcia okresu obowiązywania postanowienia Starosty Ostrowskiego prostującego decyzję tego organu z 8 listopada 2012 r. Wynika to z tego, że decyzją z 9 kwietnia 2014 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce stwierdziło nieważność tego postanowienia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ze skutkiem ex tunc. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka. W pierwszej kolejności spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania. Po pierwsze, art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 302 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 298 ust. 1 pkt 4 p.o.ś. Polegało to na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy kwestionowane przez spółkę rozstrzygnięcia organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego tj. zasady praworządności, zasady pewności wobec prawa, zasady pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej oraz zasady informowania o istotnych okolicznościach faktycznych i prawnych. Wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej nastąpiło z uwzględnieniem czasu, kiedy spółka dysponowała pozwoleniem na składowanie odpadów o kodzie 03 01 05 luzem, na utwardzonym placu opałowym przy kontenerze. Ponadto doszło do naruszenia istoty i celu administracyjnej kary pieniężnej jako narzędzia represji, prewencji oraz kompensacji, co godzi w ochronę porządku prawnego, praw nabytych oraz stabilności obrotu prawnego. Po drugie, art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na braku wyjaśnienia w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z treści omawianego przepisu podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W szczególności dotyczy to podstawy uznania, że istnienie w obrocie prawnym przez okres 2 miesięcy (tj. od 14 lutego 2014 r. do 9 kwietnia 2014 r.) postanowienia Starosty Ostrowskiego z 14 lutego 2014 r. prostującego pozwolenie na wytwarzanie odpadów, jest w kontekście jego późniejszego stwierdzenia nieważności nieistotne dla przesądzenia braku ustania naruszenia warunków składowania odpadów. Ponadto, jest również nieistotne z punktu widzenia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za to naruszenie. Stoi to w sprzeczności z istotą i celem administracyjnej kary pieniężnej jako narzędzia represji, prewencji oraz kompensacji. Z kolei wadliwe sporządzono uzasadnienie wyroku, które nie zawiera wszystkich koniecznych elementów. Brak jest stanowiska Sądu I instancji w zakresie zarzutów podniesionych w skardze, które zostały w całości przez Sąd pominięte. Spółka zarzuciła także naruszenie przepisów prawa materialnego. Po pierwsze, niewłaściwą wykładnię art. 302 ust. 1 pkt 1 p.o.ś. w związku z art. 113 § 1 k.p.a. oraz w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Skutkowało to uznaniem, że stwierdzenie nieważności postanowienia Starosty Ostrowskiego z 14 lutego 2014 r., pozwala przyjąć, że magazymowanie odpadów w okresie obowiązywania postanowienia i zgodnie z jego treścią, odbywało się w sposób niezgodny z prawem. Po drugie, błędne zastosowanie art. 302 ust. 1 pkt 1 p.o.ś. skutkujące uznaniem, że uzyskanie przez spółkę postanowienia z 14 lutego 2014 r. nie doprowadziło do stanu ustania naruszenia prawa. Po trzecie, błędną wykładnię (i w rezultacie błędne zastosowanie) art. 298 ust. 1 pkt 4 p.o.ś. w związku z art. 113 § 1 k.p.a. oraz w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Polegało to na uznaniu przez Sąd I instancji, że stwierdzenie nieważności postanowienia o sprostowaniu nie ma żadnego znaczenia dla możliwości i wysokości nałożonej kary pieniężnej. Po czwarte, błędną wykładnię art. 298 ust. 1 pkt 4 p.o.ś. przez przyjęcie, że w aktualnym stanie prawnym ma on zastosowanie do pozwoleń na wytwarzanie odpadów, w sytuacji, gdy od 23 stycznia 2013 r. nie jest to pozwolenie "wymagane przepisami ustawy o odpadach", o którym stanowi powołany przepis, lecz przepisami ustawy p.o.ś. Spółka wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i orzeczenie co do istoty sprawy, tj. uchylenie decyzji organów obu instancji, względnie - uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Spółka wniosła także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza sprawa skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.). Biorąc pod uwagę gwarancję prawa do obrony, strona musi mieć zapewnione prawo do przedstawienia swojego stanowiska, tym samym odstępstwo od zachowania formy posiedzenia jawnego powinno nastąpić z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, co oznacza, że standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym było więc dopuszczalne. W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie. Zarzuty skargi kasacyjnej zostały częściowo błędnie sformułowane, ponieważ zarzuty podnoszące naruszenie przepisów postępowania zostały powiązane z zarzutami naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisami ustrojowymi, natomiast zarzuty naruszenia prawa materialnego zostały powiązane z zarzutami naruszenia przepisów postępowania. Niezależnie od powyższych uchybień formalnych, zasadnicze znaczenie w tej sprawie ma rozstrzygnięcie, jakie skutki miało sprostowanie pozwolenia Starosty Ostrowskiego z 8 listopada 2012 r. w przedmiocie wytwarzania odpadów w zakresie miejsca przechowywania odpadów, na możliwość wymierzenia spółce administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 298 ust. 1 pkt 4 p.o.ś. Zgodnie z treścią tego przepisu, administracyjne kary pieniężne wymierza, w drodze decyzji, wojewódzki inspektor ochrony środowiska za naruszenie warunków decyzji określającej miejsce i sposób magazynowania odpadów, wymaganej przepisami ustawy o odpadach, co do rodzaju i sposobów składowania lub magazynowania odpadów. Kontrola w siedzibie spółki, która wykazała naruszenie warunków decyzji Starosty Ostrowskiego z 8 listopada 2012 r. miała miejsce od 17 stycznia do 13 lutego 2014 r. W związku z tą kontrolą spółką wystąpiła do Starosty Ostrowskiego o sprostowanie pozwolenia z 8 listopada 2012 r. informując o tym przeprowadzających kontrolę inspektorów, co miało spowodować dostosowanie stanu formalno-prawnego do stwierdzonego podczas kontroli zastanego stanu faktycznego, zamiast zaprzestania i usunięcia naruszeń. Sprostowanie pozwolenia nastąpiło już dzień po zakończeniu kontroli, to jest 14 lutego 2014 r. i postanowienie w tym przedmiocie pozostawało w obrocie prawnym do 9 kwietnia 2014 r., kiedy to Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce stwierdziło jego nieważność (ze skutkiem ex tunc). Stwierdzenie nieważności postanowienia prostującego z 9 kwietnia 2014 r. nastąpiło w związku z informacją uzyskaną od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. Wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej dotyczyło okresu od dnia 17 stycznia 2014 r. (a więc daty rozpoczęcia kontroli) do dnia wydania przez Starostę Ostrowskiego decyzji z 6 maja 2014 r. uchylającej na wniosek spółki dotychczasowe pozwolenie na wytwarzanie odpadów (tj. decyzję z 8 listopada 2012 r.) i udzielającej nowego pozwolenia na wytwarzanie odpadów. Spór w tej sprawie sprowadza się w istocie do ustalenia, czy stwierdzenie nieważności postanowienia o sprostowaniu wywołało skutek tego rodzaju, że organ inspekcji ochrony środowiska miał możliwość wymierzenia administracyjnej za okres, w którym spółka składowała odpady na podstawie decyzji z 8 listopada 2012 r. w brzmieniu uwzględniającym sprostowanie. Rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga wyjaśnienia zarówno istoty sprostowania, jak i skutków stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji lub postanowienia. Przede wszystkim, zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Sama istota instytucji prawnej sprostowania oznacza, że omyłka podlegająca rektyfikacji w tym trybie ma charakter oczywisty, a jej "poprawienie" ma charakter jedynie redakcyjny, co jest możliwe, ponieważ określona treść nie budziła wątpliwości już w dacie wydania rozstrzygnięcia dotkniętego tą oczywistą omyłką. Spółka jest w związku z tym niekonsekwentna, ponieważ podnosi, że administracyjną karę pieniężną wymierzono nieprawidłowo tylko za okres następujący po wydaniu postanowienia o sprostowaniu, a nie wskazuje, że już w dacie kontroli dostrzeżone przez inspekcję ochrony środowiska uchybienie było wyłącznie skutkiem oczywistej omyłki w pozwoleniu z 8 listopada 2012 r. Wynika to z tego, że w istocie spółka nie kwestionuje, że sprostowanie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, natomiast oczekuje, że stwierdzenie nieważności wywoła skutki od daty wydania postanowienia w tym przedmiocie, a nie skutek ex tunc. Stwierdzenie nieważności jest instytucją umożliwiającą wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnych (oraz niektórych postanowień) dotkniętych najcięższymi wadami materialnoprawnymi. Doniosłość tych wad powoduje, że nie wystarczy uchylenie decyzji lub postanowienia ze skutkiem ex nunc, ale trzeba stwierdzić ich nieważność, tzn. orzec, że od chwili wydania - ex tunc - są one nieważne. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej usuwa więc decyzję (postanowienie) z porządku prawnego ze skutkiem ex tunc, co oznacza, że wraz z tą decyzją (postanowieniem) z mocy prawa upadają wynikające z niej skutki prawne (uprawnienia bądź obowiązki). (por. M. Bogusz, O formule "nieodwracalnego skutku prawnego" w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. – krytycznie, Gdańskie Studia Prawnicze 2014/2, s. 63–74 oraz M. Jaśkowska [w:] M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego – art. 156, LEX/el. 2022). Usunięcie skutków prawnych decyzji (postanowienia) następuje więc z działającą na zasadzie fikcji prawnej mocą ex tunc, w drodze "stwierdzenia nieważności", a więc wstecznego uchylenia materialnej mocy obowiązującej wadliwej decyzji (M. Kamiński, Problem definiowania pojęcia nieodwracalnych skutków prawnych unieważnianej decyzji administracyjnej a koncepcja skutku prawnego, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego z 2013 r., nr 4, s. 49-73). Wbrew zatem twierdzeniom skargi kasacyjnej, orzekające w sprawie organy nie mogły pominąć, że stwierdzenie nieważności postanowienia prostującego usunęło z mocą wsteczną korzystne dla spółki skutki wynikające z tego sprostowania, w tym korzystniejsze warunki magazynowania odpadów niż to wynikało z pierwotnego brzmienia pozwolenia na wytwarzanie odpadów z 8 listopada 2012 r. W konsekwencji na uwzględnienie nie zasługiwały zarzuty podnoszące naruszenie art. 151 p.p.s.a., ponieważ Sąd I instancji prawidłowo oddalił skargę nie stwierdzając naruszenia przez organy art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 302 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 298 ust. 1 pkt 4 p.o.ś., a także w związku z art. 113 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ prawidłowo zastosował bowiem powołane przepisy prawa materialnego, a postępowanie nie zostało dotknięte wadami, na które wskazuje spółka uzasadniając ten zarzut. W szczególności stan faktyczny sprawy był w istocie bezsporny, natomiast spór sprowadzał się do oceny skutków postanowienia w przedmiocie sprostowania i stwierdzenia jego nieważności. Nie można również podzielić zarzutu spółki podnoszącego naruszenie art. 9 k.p.a., co miało polegać na zaaprobowaniu przez inspektorów Mazowieckiego Inspektora Ochrony Środowiska wystąpienia przez spółkę o sprostowanie decyzji z 8 listopada 2012 r. i braku powiadomienia spółki o zamiarze złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia o sprostowaniu. Przede wszystkim przyjęcie do protokołu informacji o zamiarze spółki nie oznacza, że organ w jakikolwiek sposób taki zamiar akceptuje lub uważa za zgodny z prawem. Protokół kontroli stanowi odzwierciedlenie przeprowadzonych czynności kontrolnych oraz stanowiska podmiotu kontrolowanego, ale nie rozstrzyga w sposób władczy o żadnych prawach ani obowiązkach. Ponadto, Mazowiecki Inspektor Ochrony Środowiska nie był zobowiązany informować spółki o złożeniu wniosku do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce o stwierdzenie nieważności postanowienia prostującego, ponieważ to ten ostatni organ prowadził postępowanie w tym przedmiocie i to na tym organie ciążyły obowiązki informowania stron o jego przebiegu i sposobie zakończenia. Argumenty spółki oparte o "teoretyczną możliwość" zwlekania przez organ inspekcji ochrony środowiska z wystąpieniem o stwierdzenie nieważności postępowania prostującego nie miały żadnego wpływu na wynik sprawy. Brak jest również podstaw do stosowania w tej sprawie stanowiska sformułowanego przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale z 12 grudnia 2011 r. II OPS 2/11, ponieważ uchwała ta została wydana w odmiennym stanie prawnym i faktycznym. Nie można zatem rozważań prawnych tej uchwały "przenieść" bezpośrednio na grunt rozpoznawanej obecnie sprawy. Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut podnoszący naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wszystkie te elementy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera, w tym podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz szczegółowe wyjaśnienie powodów, dla których Sąd I instancji oddalił skargę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu I instancji wyrażone w tym zakresie jest wystarczające i pozwala na poddanie zaskarżonego wyroku kontroli instancyjnej. Natomiast zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować oceny prawnej wojewódzkiego sądu administracyjnego. Ponadto, w świetle uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, co w tej sprawie oczywiście nie nastąpiło. Natomiast brak odniesienia się do jednego z zarzutów skargi stanowił uchybienie, które nie miało wpływu na wynik sprawy. Stanowisko Sądu I instancji było prawidłowe, a zarzut ten nie wpływał na treść rozstrzygnięcia. Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut podnoszący błędną wykładnię art. 298 ust. 1 pkt 4 p.o.ś. przez przyjęcie, że w aktualnym stanie prawnym przepis ten ma zastosowanie do pozwoleń na wytwarzanie odpadów, w sytuacji, gdy od 23 stycznia 2013 r. nie jest to pozwolenie "wymagane przepisami ustawy o odpadach", o którym stanowi powołany przepis, lecz przepisami ustawy p.o.ś. Stanowisko spółki nie jest prawidłowe, ponieważ pozwolenie na wytwarzanie odpadów, będące formą gospodarki odpadami, jest wymagane przepisami ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2018 r., poz. 992 ze zm.), natomiast dany podmiot może zostać zwolniony z jego uzyskania, jeżeli dysponuje pozwoleniem na wytwarzanie odpadów, o którym stanowi art. 180 pkt 3 p.o.ś. Wynika to z art. 45 ust. 4 ustawy o odpadach. Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI