III OSK 1326/21

III OSK 1326/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-09-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Tamara Dziełakowska /sprawozdawca/
Teresa Zyglewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SA/Wa 452/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2018-12-13
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 372
art. 99 ust. 1 i 2, art. 134a ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 20 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 452/18 w sprawie ze skargi Samodzielnego Publicznego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej w [...] na decyzję Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia 12 lutego 2018 r. nr 116/Kadr w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia pieniężnego dla pracodawcy za okres pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez pracownika oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 13 grudnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 452/18) po rozpoznaniu sprawy ze skargi Samodzielnego Publicznego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej w [...] uchylił decyzję Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z 12 lutego 2018 r. oraz decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] z 12 stycznia 2018 r. w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia pieniężnego dla pracodawcy za okres pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez pracownika.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Pismem z 22 listopada 2017 r. Samodzielny Publiczny Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej w [...] wystąpił do Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] z wnioskiem o wypłatę świadczenia pieniężnego w postaci dwutygodniowej odprawy w związku z powołaniem pracownika K. S. do terytorialnej służby wojskowej pełnionej rotacyjnie. Jak wskazał wnioskodawca dotyczy on kosztów poniesionych przez stronę skarżącą jako pracodawcę w związku z wypłatą pracownikowi odprawy w wysokości 1.978,75 złotych zgodnie z art. 125 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1459 ze zm.) i w związku z powołaniem tego pracownika do terytorialnej służby wojskowej. W zaświadczeniu z 29 listopada 2017 r. Dowódca [...] potwierdził, że ww. pracownica została powołana do terytorialnej służby wojskowej pełnionej w brygadzie rotacyjnie w terminie od 14 do 29 października 2017 r.
Decyzją z 12 stycznia 2018 r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] na podstawie art. 134a w zw. z art. 99 ust. 1 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz § 1 ust. 1c, § 4 ust. 1 pkt 2, ust. 3, § 5 ust. 5 i § 8 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 21 lipca 2017 r. w sprawie świadczenia pieniężnego przysługującego pracodawcom zatrudniającym żołnierzy rezerwy posiadających nadany przydział kryzysowy za okres odbywania przez tych żołnierzy ćwiczeń wojskowych lub pełnienia okresowej służby wojskowej oraz żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową rotacyjnie (Dz. U. z 2017 r., poz. 1497) odmówił wypłaty świadczenia pieniężnego dla pracodawcy - Samodzielnego Publicznego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej w [...], za okres pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez K. S. w terminie od 14 do 29 października 2017 r. w kwocie 1.978,75 zł. Zdaniem organu w świetle art. 134a ust. 1 i 2 oraz art. 125 ww. ustawy z 21 listopada 1967 r. krąg uprawnionych do odprawy pracowników jest szerszy niż krąg uprawnionych do rekompensaty pracodawców. O ile przepis art. 134a ust. 1 wprowadza zasadę przyznania świadczenia pracodawcy zatrudniającemu pracownika będącego żołnierzem Wojsk Obrony Terytorialnej, to już ust. 2 tego przepisu ogranicza krąg pracodawców uprawnionych do świadczenia pieniężnego tylko do tych, którzy ponieśli koszty związane z powołaniem do pełnienia służby wojskowej żołnierza rezerwy. W momencie powołania to terytorialnej służby wojskowej pracownica nie była natomiast żołnierzem rezerwy (art. 99 ust. 1 ww. ustawy).
Odwołanie od powyższej decyzji złożył Samodzielny Publiczny Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej w [...] .
Decyzją z 12 lutego 2018 r. Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powołując się na przepisy art. 125 i art. 134a ust. 1 i 2 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, organ odwoławczy potwierdził, że świadczenie pieniężne, obejmujące wypłaconą odprawę, o której mowa w art. 125 ustawy, przysługuje pracodawcy zatrudniającego pracownika, będącego żołnierzem rezerwy, w związku z jego powołaniem do terytorialnej służby wojskowej pełnionej rotacyjne. W świetle natomiast art. 99 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 21 listopada 1967 r., pracownica nie była żołnierzem rezerwy, a więc pracodawcy nie przysługuje zwrot wypłaconej pracownikowi odprawy.
Skargę na powyższą decyzję wniósł Samodzielny Publiczny Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej w [...], zarzucając jej naruszenie art. 125 w związku z art. 134a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Uchylając wydane w sprawie decyzje na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, że w niniejszej sprawie spór sprowadzał się do oceny, czy w świetle art. 134 ust. 1 i 2 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej wypłacona kwota odprawy podlega zwrotowi w ramach tzw. świadczenia ze środków publicznych. Jako prawidłowe ocenił przy tym wywody organu odwoławczego zawarte w odpowiedzi na skargę, że wszelkie wypłaty świadczeń ze środków publicznych muszą znajdować podstawę w treści konkretnych regulacji normatywnych. Za chybioną uznał natomiast Sąd tezę, że nie jest możliwe wydatkowanie środków publicznych, gdy warunkiem tego jest proces stosownej wykładni przepisów. Zastrzeżenie to, choć generalnie słuszne, nie może obejmować przypadków szczególnych, a takie mają miejsce, gdy równocześnie:
– jest to niezbędne dla zapewnienia spójności znaczenia znajdujących w sprawie zastosowanie norm prawnych, wobec ujawnienia ich oczywistej sprzeczności przy wykorzystaniu prostych reguł wykładni językowo-logicznej,
– wola prawodawcy w danym zakresie może być w sposób niebudzący wątpliwości odkodowana,
– odstąpienie od zastosowania bardziej złożonych metod wykładni wyklucza racjonalne stosowanie określonej regulacji w systemie prawnym, przez co powstaje luka, nieznajdująca podstaw w systemie aksjologicznym.
Przy spełnieniu powyższych warunków, reguły państwa prawnego przemawiają wręcz za poszukiwaniem stosownej wykładni określonych jednostek redakcyjnych zawartych w przepisach danego aktu normatywnego.
Jak zauważył Sąd pierwszej instancji, w rozpoznawanym przypadku jest poza sporem, że ustawodawca przewidział zasady wypłacania przez pracodawcę odprawy dla osób powołanych zarówno do zasadniczej i okresowej, jak i terytorialnej służby wojskowej (art. 125 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP). Równocześnie w art. 134a ust. 1 tej samej ustawy wyrażono zasadę wypłacania tzw. świadczenia na rzecz pracodawcy, który poniósł określone ciężary, związane z powołaniem do służby wojskowej zatrudnionych przezeń osób. Dotyczy to jednoznacznie zarówno żołnierzy rezerwy, jak i żołnierzy Wojsk Obrony Terytorialnej (OT). Obejmuje m. in. przypadek pełnienia terytorialnej służby rotacyjnej. W tym kontekście musi być więc odczytywany ust. 2 regulacji zawartej w art. 134a ustawy. Wskazano tam, czym jest ustanowione ust. 1 świadczenie (rekompensatą kosztów) oraz jakie składniki obejmuje - w tym przez wymienienie, które wydatki pracodawcy nie są rekompensowane. Ustawodawca wskazał w przepisie tym jednoznacznie, że należne pracodawcy świadczenie obejmuje także zwrot kosztów wypłaconej żołnierzowi odprawy.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, organ odwoławczy zasadnie zauważył, że w ww. jednostce redakcyjnej użyto jedynie pojęcia żołnierz rezerwy, zresztą dwukrotnie. Trzeba mieć jednak na uwadze, że wskazany przepis (art. 134a ust. 2) określa reguły wypłaty świadczenia, które - z mocy ust. 1 - jest należne także pracodawcy, zatrudniającemu żołnierza OT, odbywającego terytorialną służbę wojskową. Pewne reguły wypłaty świadczenia, odnosząc je expressis verbis do żołnierzy OT, zawierają także ust. 8 i ust. 10 w art. 134a cyt. ustawy. Wskazane normy pozostawałyby więc w oczywistej sprzeczności, o ile by przyjąć za organem, że ust. 2 faktycznie ogranicza możliwość uzyskania świadczenia jedynie do pracodawców zatrudniających żołnierzy rezerwy.
W ocenie Sądu pierwszej instancji rozumienie normy prawnej wyrażonej w art. 134a ust. 2 ww. ustawy przedstawione przez organy pomija zasadę wykładni w celu eliminacji oczywistych sprzeczności w systemie, przy założeniu racjonalności prawodawcy. Skoro bowiem ustawodawca wyraził wolę wypłaty świadczenia także pracodawcy zatrudniającemu osoby będące żołnierzami OT (art. 134a ust. 1 ustawy, zaś w myśl art. 134a ust. 2 ustawy świadczenie to ma stanowić rekompensatę poniesionych kosztów, to niepodobna uznać, aby założył on jednocześnie, że świadczenie w razie zatrudniania takich osób nie ma być w istocie wypłacane.
W tej sytuacji zdaniem Sądu pierwszej instancji dla eliminacji powyższej sprzeczności, konieczne było odwołanie się do względów wykładni, w tym wykładni historycznej, jak i celowościowej. W tym kontekście Sąd wskazał, że instytucja wojsk obrony terytorialnej została wprowadzona do ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP w ramach stosownych nowelizacji. W ich trakcie, na mocy ustawy z 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 2138) - zmieniono także art. 134a tej ustawy. Wprowadzono wówczas szereg modyfikacji, uwzględniając funkcjonowanie wojsk obrony terytorialnej, jednakże stosownych pojęć nie wprowadzono do ust. 2 art. 134a cyt. ustawy. Z tych względów, Sąd uznał, że w związku z jednoznacznym wyrażeniem przez prawodawcę woli objęcia świadczeniem kosztów pracodawcy, związanych z odbywaniem służby także przez żołnierzy OT - uprawnione jest przyjęcie, że pozostawienie w art. 134a ust. 2 wyłącznie określenia "żołnierz rezerwy" jest oczywistą omyłką. Niebudzącą wątpliwości wolą prawodawcy było w istocie stosowanie reguł zamieszczonych w art. 134a ust. 2 także co do zatrudniających żołnierzy OT. Jak podkreślił Sąd, treść ww. przepisu należy wykładać generalnie zgodnie z wolą prawodawcy, skoro jest możliwa do odtworzenia. Jednocześnie, nie wolno zapominać o tym, iż w sytuacji, gdy - przy zastosowaniu prostego rozumienia językowo-logicznego - norma nie może być prawidłowo odkodowana - tu wobec wskazanych wyżej sprzeczności - należy wykorzystać wtedy inne stosowne metody wykładni. Poszukując właściwego rozumienia wskazanych regulacji, należy mieć także na względzie to, że nie sposób doszukać się racjonalnych względów celowościowych, które mogłyby przemawiać za przyjęciem przez prawodawcę, że zwrot kosztów w formie świadczenia dotyczyć ma tylko pracodawcy, który zatrudnia żołnierzy rezerwy, lecz już nie żołnierzy OT.
Sąd pierwszej instancji zauważył również że brak dodania w ust. 2 art. 134a określenia "żołnierz OT" stanowi oczywistą omyłkę prawodawcy na etapie uprzedniej nowelizacji art. 134a ustawy, co potwierdza przekazana w toku rozprawy informacja o trwających pracach zmierzających do nowelizacji art. 134a.
Mając powyższe na uwadze, Sąd pierwszej instancji uznał, że organy obu instancji wadliwie odczytały ustalone w art. 134a ust. 2 w zw. z ust. 1 reguły wypłaty świadczenia m. in. z tytułu wypłaty pracownikowi kosztów odprawy, co miało istotny wpływ na wynik danej sprawy, bowiem skutkowało odmową wypłaty stronie skarżącej spornego świadczenia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej, zaskarżając go w całości oraz wskazując, że podstawę skargi kasacyjnej stanowi zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 pkt 1 P.p.s.a.), tj. art. 134a ust, 1 w zw. z ust. 2 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2018, poz. 1459 ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię a tym samym błędną kontrolę decyzji organu administracji, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1 P.p.s.a. i uznanie, że to organ wadliwie odczytał, ustalone w tych przepisach reguły wypłaty pracodawcy świadczenia z tytułu wypłaty pracownikowi kosztów odprawy w związku z odbywaniem przez tego pracownika terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, a wobec oczywistej sprzeczności tych przepisów przy zastosowaniu prostej wykładni językowo-logicznej, niezbędnym było sięgniecie do bardziej złożonych sposobów odkodowania ich znaczenia, podczas gdy w rzeczywistości prawidłowo dokonana przez organ prosta wykładnia językowo- logiczna doprowadza do jednoznacznego wniosku, że brak jest jakiejkolwiek sprzeczności w treści art. 134a ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej i jednoznacznie z ich brzmienia wynika, że wypłata pracodawcy świadczenia z tytułu wypłaty pracownikowi kosztów odprawy w związku z odbywaniem przez tego pracownika terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przysługuje jedynie pracodawcy zatrudniającego pracownika będącego żołnierzem rezerwy i nie zachodzi potrzeba sięgania do bardziej złożonych wykładni, w tym celowościowej.
Wskazując na powyższy zarzut, organ odwoławczy wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpatrzenie skargi oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła strona skarżąca, wnosząc o jej oddalenie.
W pismach z 10 maja 2022 r. i 24 maja 2022 r. odpowiednio skarżący i organ wyrazili zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Oceniając wniesioną skargę kasacyjną w granicach określonych treścią art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329) i nie dostrzegając przy tym przypadków nieważności postępowania wymienionych w § 2 tego artykułu, wskazać należy, że stosownie do treści art. 99 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej "[ż]ołnierzem rezerwy jest osoba, która złożyła przysięgę wojskową i została przeniesiona do rezerwy po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej, w tym z zawodowej służby wojskowej lub ze służby kandydackiej, jeżeli w dalszym ciągu podlega obowiązkowi służby wojskowej". Osobie takiej przysługuje tytuł żołnierza rezerwy. W sprawie bezsporna jest okoliczność, że pracownica strony skarżącej w chwili powołania do odbycia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, jak i w chwili wydania zaskarżonej decyzji nie posiadała statusu żołnierza rezerwy.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą skargę kasacyjną nie podziela tezy zawartej w skardze kasacyjnej, na której oparto podniesiony zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 134a ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którą wykładnię tego przepisu należy ograniczyć do prostej wykładni językowo-logicznej, która prowadzi do jednoznacznego stwierdzenia, że pracodawcy w aktualnym stanie prawnym nie przysługuje zwrot wypłaconej na podstawie art. 125 tej ustawy odprawy pracownikowi powołanemu do odbycia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, nie będącego jednocześnie żołnierzem rezerwy w rozumieniu art. 99 ust. 1 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Zauważyć również należy, że tak przedstawione zagadnienie prawne było przedmiotem szerokiej analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyrokach z 29 kwietnia 2022 r. (sygn. akt III OSK 1095/21 i 1109/21 – orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl), a przedstawiony w tych wyrokach pogląd prawny Sąd rozpoznający niniejszą skargę kasacyjną w pełni podziela, uznając, że znajduje on zastosowanie również w niniejszej sprawie.
I tak, przede wszystkim stwierdzić należało, że ustalony przez zasadę pierwszeństwa wykładni językowej porządek preferencji jest jedynie porządkiem prima facie, a nie porządkiem absolutnym, co oznacza, że w wyjątkowych sytuacjach z ważnych powodów można odstąpić nawet od jasnego i oczywistego sensu językowego przepisu i oprzeć się na wykładni historycznej, systemowej lub funkcjonalnej. Chociaż interpretator przepisów powinien się opierać przede wszystkim na sensie językowym przepisu, to nie oznacza to jednak, że granica wykładni, jaką stanowić może językowe znaczenie tekstu, jest granicą bezwzględną. Oznacza to jedynie, że do przekroczenia tej granicy niezbędne jest silne uzasadnienie aksjologiczne, odwołujące się przede wszystkim do wartości konstytucyjnych (por. L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 83-84). W ten sam sposób wypowiedział się Sąd Najwyższy stwierdzając, że odstępstwa od jasnego i oczywistego sensu przepisu wyznaczonego jego jednoznacznym brzmieniem mogą uzasadniać tylko szczególnie istotne i doniosłe racje prawne, społeczne i ekonomiczne, a jeśli takie nie zachodzą interpretator winien się oprzeć na wykładni językowej (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2007 r., sygn. akt III CZP 50/2007, OSNC z 2008, nr 7-8, poz. 83). Dyrektywy odstępstwa od sensu językowego są nieodzownym składnikiem praktycznie każdej rozwiniętej teorii wykładni, która jest akceptowana w orzecznictwie zarówno sądów powszechnych jak i administracyjnych. W doktrynie, jak i orzecznictwie przyjmuje się, że podmiotowi dokonującemu wykładni wolno jest odstąpić od sensu językowego przepisu nie tylko, w przypadku gdy sens językowy jest ewidentnie sprzeczny z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi, a z istotnych powodów uchylenie przepisu byłoby w danym momencie niemożliwe lub niecelowe, ale także w przypadku, gdy wykładnia językowa prowadzi do rozstrzygnięcia, które w świetle powszechnie akceptowanych wartości musi być uznane za rażąco niesłuszne, niesprawiedliwe, nieracjonalne lub niweczące ratio legis interpretowanego przepisu, czy też w przypadku oczywistego błędu legislacyjnego.
Mając na uwadze powyższe rozważania, podzielić należy stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym brak było w niniejszej sprawie podstaw do ograniczenia wykładni art. 134a ust. 1 w zw. z ust. 1 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej do prostej wykładni językowej. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości i jest poza sporem, że ustawodawca ustanowił w art. 125 cyt. ustawy zasadę wypłacania przez pracodawcę odprawy dla osób powołanych zarówno do zasadniczej i okresowej, jak i terytorialnej służby wojskowej. Przepis ten stanowi, że pracownik powołany do zasadniczej służby wojskowej, okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej otrzymuje od pracodawcy odprawę w wysokości dwutygodniowego wynagrodzenia obliczonego według zasad określonych dla ustalenia ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy oraz, że odprawa nie przysługuje w razie ponownego powołania do tej samej służby. Nie ogranicza, więc prawa do otrzymania powyższej odprawy do żołnierzy rezerwy, nie wyłącza z kręgu podmiotów uprawnionych do jej otrzymania osób powołanych do odbycia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie nie będących żołnierzami rezerwy. Równocześnie w art. 134a ust. 1 tej ustawy wyrażono zasadę wypłacenia tzw. świadczenia pieniężnego na rzecz pracodawcy, który poniósł określone ciężary, związane z powołaniem do służby wojskowej zatrudnionych przezeń osób. Przepis ten wprowadza zasadę zwrotu pracodawcy poniesionych kosztów, związanych z powołaniem pracownika będącego żołnierzem rezerwy, jak i żołnierzem Obrony Terytorialnej do odbywania ćwiczeń wojskowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez tego żołnierza. Dotyczy to zarówno żołnierzy rezerwy, jak i żołnierzy obrony terytorialnej powołanych do odbycia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie. Natomiast w ust. 2 tegoż artykułu ustawodawca określił reguły wypłaty tego świadczenia pieniężnego, czyli jakie koszty poniesione przez pracodawcę obejmuje, a które to wydatki zgodnie z ust. 11 pokrywane są z budżetu państwa z części, której dysponentem jest Minister Obrony Narodowej. Ratio legis interpretowanych przepisów jest zwrot poniesionych przez pracodawcę kosztów jakie poniósł w związku z powołaniem jego pracownika do odbywania ćwiczeń wojskowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby woskowej rotacyjnie i to niezależnie czy pracownik ten był jednocześnie żołnierzem rezerwy w rozumieniu art. 99 ust. 1 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Do kosztów tych niewątpliwie należy wypłacona, na podstawie art. 125 tej ustawy, przez pracodawcę takiemu pracownikowi odprawa. Jednocześnie ustawodawca nie wskazał przesłanek uzasadniających wyłączenie z zakresu poniesionych przez pracodawcę kosztów podlegających zwrotowi przez Skarb Państwa odprawy wypłaconej żołnierzowi Obrony Terytorialnej, przy jednoczesnym zaliczeniu do takich kosztów odprawy wypłaconej żołnierzowi rezerwy. Takich racjonalnych przesłanek u podstaw których ległyby akceptowalne wartości w demokratycznym państwie nie sposób dopatrzeć się również w niniejszej sprawie. Nie zostały one wskazane również przez organ wnoszący skargę kasacyjną, który powołuje się jedynie na wykładnię językową. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyłączenie z kosztów, jakich zwrot przysługuje pracodawcom odprawy wypłaconej na podstawie art. 125 ustawy żołnierzom Obrony Terytorialnej, stanowiłoby naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji), zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa charakteryzujące daną cechą istotną (relewantną) mają być traktowane równo. A więc według równej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących, jak i faworyzujących. Brak jest podstaw do przyjęcia, aby pracodawców, o których mowa w art. 134a ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, zróżnicować poprzez zrekompensowanie wypłaconej odprawy tylko tym, którzy wypłacili to świadczenie żołnierzom rezerwy w rozumieniu art. 99 ust. 1 tej ustawy. Takie ewentualne zróżnicowanie nie posiada uzasadnionego charakteru. W konsekwencji, skoro ustawodawca w art. 134a ust. 1 ustawy z 21 listopada 1967 r. wyraził wolę wypłaty pracodawcy świadczenia pieniężnego obejmującego także zwrot wypłaconej odprawy żołnierzowi Obrony Terytorialnej i świadczenie to ma stanowić rekompensatę poniesionych przez niego kosztów, a z drugiej zaś strony w ust. 2 uczynił to w sposób niedoskonały, pozostawiając regulację prowadzącą ostatecznie do odmowy zwrotu tego świadczenia, to wbrew stanowisku organu wyrażonemu w skardze kasacyjnej, przy założeniu racjonalności ustawodawcy należało zastosować obok wykładni językowej, wykładnię historyczną i celowościową, tak aby wyeliminować oczywiste sprzeczności, aby wyeliminować rozstrzygnięcie, które w świetle powszechnie akceptowalnych wartości zostałoby uznane za rażąco niesłuszne, niesprawiedliwe, niweczące ratio legis interpretowanych przepisów. Przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku historia nowelizacji ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej, w szczególności dokonana ustawą z dnia 27 sierpnia 2009 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 161, poz. 1278) oraz ustawą z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r., poz. 2138), może świadczyć również o tzw. oczywistym błędzie legislacyjnym. Pierwszą z tych ustaw dodano art. 134a dotyczący wyłącznie świadczeń przysługujących pracodawcy zatrudniającego pracownika będącego żołnierzem rezerwy posiadającym nadany przydział kryzysowy (art. 1 pkt 73), a drugą wprowadzono do ustawy o powszechnym obowiązku obrony w związku z wprowadzeniem instytucji wojsk obrony terytorialnej zmianę w art. 125, który aktualnie przyznaje prawo do odprawy także pracownikom powołanym do terytorialnej służby wojskowej, przy jednoczesnym znowelizowaniu w tym samym kierunku art. 134a ust. 1 poprzez poszerzenie kręgu uprawnionych do świadczenia pieniężnego o pracodawców zatrudniających pracowników będących żołnierzami Obrony Terytorialnej. Powyższe zmiany doprowadziły do sytuacji, że unormowania dwóch jednostek redakcyjnych tj. ust. 1 i 2 art. 134a nie są, jak wyżej wykazano, ze sobą spójne w zakresie odprawy. Nie daje się to pogodzić z zasadą racjonalnego ustawodawcy. Tą oczywistą niespójność należało wyeliminować wykorzystując inne metody wykładni (por. wyroki NSA z 20 stycznia 2022 r. sygn. akt III OSK 971/21 i sygn. akt III OSK 1020/21).
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny wobec bezzasadności podniesionego w rozpoznawanej skardze kasacyjnej zarzutu, orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 i art. 182 § 2 P.p.s.a.