III OSK 1324/22

III OSK 1324/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka /sprawozdawca/
Piotr Korzeniowski /przewodniczący/
Tamara Dziełakowska
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Bk 3/22 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2022-01-28
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2176
art. 13 ust. 1, art. 13 ust. 2, art. 16 ust. 1
Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 58  § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 8, art. 11, art. 77, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 stycznia 2022 r. sygn. akt II SAB/Bk 3/22 w sprawie ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w przedmiocie informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 28 stycznia 2022 r. sygn. akt II SAB/Bk 3/22 oddalił skargę R.S. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w przedmiocie informacji publicznej.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W piśmie [...] grudnia 2020 r. R.S. (dalej: "skarżący") zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w [...] o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w 2017 r., zarejestrowanych w repertorium C pod symbolami 056 i 056s. Wskazał, że udzielenie informacji może nastąpić na płycie CD. Wniosek wpłynął do Sądu Okręgowego w [...] 14 grudnia 2020 r.
W odpowiedzi na wniosek zawartej w piśmie z 23 grudnia 2020 r. Prezes Sądu Okręgowego w [...] wskazał, że wszystkie wnioskowane orzeczenia wraz z uzasadnieniami zostały opublikowane na portalu orzeczeń Sądu Okręgowego w [...]. Pismo zostało doręczone wnioskodawcy 29 grudnia 2020 r.
W dniu 25 lutego 2021 r. R.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...]. Wskazał, że na dzień złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej tylko jeden wyrok był opublikowany na portalu orzeczeń, dlatego pozostałe orzeczenia powinny być udostępnione we wnioskowanej formie. Jako że organ tego nie uczynił, to zdaniem skarżącego jest w zwłoce, co uzasadniania skargę na bezczynność. Skarżący wskazał, że pozostałe wyroki zostały opublikowane 19 grudnia 2020 r.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego w [...] wniósł o jej odrzucenie z uwagi na fakt zamieszczenia żądanej informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP) Sądu Okręgowego w [...].
Postanowieniem z 1 czerwca 2021 r. wydanym w sprawie II SAB/Bk 27/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę. Powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 stwierdził, że skoro niedopuszczalne jest wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu postępowania administracyjnego (jak wskazano w uchwale), to za niedopuszczalną należy uznać również skargę na bezczynność w przedmiocie informacji publicznej złożoną po udzieleniu tej informacji.
Postanowieniem z 5 października 2021 r. w sprawie III OSK 6030/21 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi. Powołując przepisy art. 1 ust. 1 i 2, art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1 i 2 oraz art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 z późn. zm., zwana dalej: "u.d.i.p.") wyjaśnił, że adresat wniosku zwolniony jest z obowiązku udostępnienia informacji, jeżeli została ona ujawniona w BIP lub centralnym repozytorium, a zakres żądania sformułowanego we wniosku i zakres informacji znajdujący się w BIP pozwala na stwierdzenie, że są one identyczne. W takiej sytuacji w przypadku złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, podmiot zobowiązany zawiadamia wnioskodawcę o braku możliwości zastosowania trybu wnioskowego w związku z ujawnieniem żądanej informacji w BIP. Za chybioną uznał NSA argumentację Sądu I instancji odwołującą się do tezy uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19. Wskazał, że pogląd zaprezentowany w uchwale dotyczy spraw zakończonych decyzją administracyjną, a nie spraw zakończonych dokonaniem czynności materialnotechnicznej. Skonkludował, że Sąd I instancji błędnie wywiódł przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu sprawy ze skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Zdaniem NSA, Sąd I instancji powinien zbadać, czy poinformowanie skarżącego pismem z 21 grudnia 2021 r. o umieszczeniu wnioskowanej informacji na portalu orzeczeń Sądu, jako źródła informacji publicznej, stanowi prawidłowe załatwienie wniosku oraz czy informacje tam zawarte odnoszą się bezpośrednio do meritum tego wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w powołanym wyżej wyroku uznał, że skarga nie była zasadna i nie zasługiwała na uwzględnienie.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Pojęcie informacji publicznej ma szeroki charakter i odnosi się do wszelkich spraw publicznych również wówczas, gdy wiadomość ta nie została wytworzona przez podmioty publiczne, a jedynie odnosi się do nich. Prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielania informacji. Prawo obywateli do uzyskania informacji publicznej przewidziano w art. 4 u.d.i.p. Przepis ten przewiduje m.in., że do udostępnienia informacji publicznej obowiązane są m.in. organy władzy publicznej, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego publicznych.
Sąd I instancji podkreślił, że ustawodawca w art. 6 u.d.i.p. zamieścił przykładowy wykaz (katalog) informacji i dokumentów, które stanowią informację publiczną, przy czym wyszczególnienie to nie jest wyliczeniem wyczerpującym (zamkniętym), lecz ma charakter przykładowy. O zakwalifikowaniu określonej informacji do udostępnienia decyduje jej treść i charakter. Przesłanką kwalifikującą konkretną informację do kategorii informacji publicznej jest więc spełnienie przez nią kryterium przedmiotowego. Stąd też decydującymi są treść i charakter konkretnej informacji, nie zaś podmiot, który jest w jej posiadaniu. Udostępnieniu podlega informacja publiczna, czyli każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 u.d.i.p.). Zgodnie z art. 6 ust. 4 pkt 6 lit. a u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o danych publicznych, którymi są treść orzeczeń sądów powszechnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że wyroki sądowe z uzasadnieniami, jako wydane w sprawie przez sąd, w ramach jego działalności orzeczniczej opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego, są danymi publicznymi, zatem podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej (por. np. wyrok NSA z 16 stycznia 2018 r. I OSK 784/16, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku podkreślił, że zauważyć należy, że skarżący nie przeczy otrzymaniu informacji, o które wystąpił, lecz bezczynność organu wiąże z faktem niezrealizowania jego wniosku co do formy, w jakiej oczekiwał udzielenia tej informacji, a także podnosi fakt zamieszczenia zawnioskowanych orzeczeń w publicznie dostępnej bazie, ale już po złożeniu wniosku. Zasadnym jest też zwrócenie uwagi, że sam skarżący nie wskazał we wniosku w sposób jednoznaczny formy udostępnienia informacji podając, że "informacje mogą być zapisane na płycie CD/DVD".
Zdaniem WSA w Białymstoku organ w ustawowym tj. 14-dniowym terminie, udzielił skarżącemu prawidłowej odpowiedzi (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Wniosek wpłynął do organu 14 grudnia 2020 r., informacji udzielono w piśmie z 23 grudnia 2020 r. doręczonym skarżącemu 29 grudnia 2020 r. Udzielona odpowiedź wskazywała na upublicznienie orzeczeń zawnioskowanych do udostępnienia. Jak wynika ze strony Portalu Orzeczeń sądów powszechnych (orzeczenia.ms.gov.pl) jest to strona podmiotowa Biuletyny Informacji Publicznej (vide logo BIP). Działanie organu wypełniło zatem, zgodnie z wyżej wskazanymi zasadami, obowiązek udzielenia informacji publicznej. Nadto udzielenie odpowiedzi nastąpiło przed wniesieniem skargi. Ta zatem w dacie jej złożenia była bezzasadna.
W ocenie Sądu I instancji skarżący nie może oczekiwać, że orzeczenia sądu w formie zanonimizowanej i opublikowanej w internecie, w ogólnodostępnym Portalu Orzeczeń, dodatkowo będą mu przesyłane w innej formie. Organ nie ma takiego obowiązku. Jeśli informacje udostępnił w drodze ich upublicznienia i stały się ogólnodostępne, wykluczona jest możliwość dodatkowego ich udzielania w formie kopii lub zapisu na płycie DVD lub CD. Skarżący nie kwestionuje faktu publikacji orzeczeń, jak również możliwości zapoznania się z nimi. Organ wskazał natomiast w piśmie odpowiadającym na wniosek sygnatury wszystkich spraw, których dotyczył wniosek (vide pismo z 21 grudnia 2020 r. Przewodniczącego Wydziału I Cywilnego Sądu Okręgowego w [...] kierowane do Prezesa tego Sądu).
Sąd I instancji stwierdził, że wbrew postawionym zarzutom, organ nie pozostawał zatem w bezczynności. Zgodnie z zaleceniami NSA w sprawie III OSK 6030/21 należy wskazać, że doszło do prawidłowego załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a informacje upublicznione w Portalu Orzeczeń odnoszą się bezpośrednio do meritum tego wniosku. W konsekwencji skarga była bezzasadna i podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a.").
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł R.S. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:
naruszenie następujących przepisów prawa materialnego:
art. 13 ust. 1, art. 13 ust. 2, art. 16 ust. 1 u.d.i.p. przez nieudzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem tj. poprzez skopiowanie wyroków na płytę CD
art. 16 ust. 1 u.d.i.p. poprzez brak decyzji organu o odmowie udostępnienia informacji publicznej podając przyczynę brak jej udostępnienia.
naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy,
art. 58 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, iż skoro w dacie złożenia wniosku przez skarżącego nie było opublikowanych wyroków w BIP-ie, a po dniu 23 grudnia 2020 roku dopiero wyroki się pojawiły, to nie można mówić o bezczynności, skoro to właśnie skarżący swoim wnioskiem spowodował publikację wyroków.
Poprzez zarzucenie skarżącemu, iż zażądanie informacji zapisanej na płycie CD/DVD jest niejednoznaczne co do formy zapisania (str. 5 uzasadnienia wyroku), tj. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., zwana dalej: "k.p.a.") poprzez przekroczenie zasady prawdy obiektywnej, art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów publicznych, art. 11 k.p.a. poprzez naruszenie zasady przekonywania, art. 77 k.p.a. poprzez naruszenie zasady oficjalności postępowania dowodowego, a także art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów,
a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sądowi administracyjnemu do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym i Naczelnym Sądem Administracyjnym dla radcy prawnego w zakresie pomocy prawnej udzielonej z urzędu, która nie została opłacona ani w części ani w całości w maksymalnej wysokości wynikającej z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.
Pismem uzupełniającym skargę kasacyjną z dnia 21 kwietnia 2022 r. R. S. oświadczył, iż zrzeka się rozpoznania sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.
Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Złożona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, wobec czego podlegała oddaleniu. Podniesiono w niej zarzuty oparte na obu podstawach kasacyjnych dopuszczonych treścią art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., to jest na naruszeniu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności należy poddać ocenie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż zarzuty naruszenia prawa materialnego muszą podlegać rozpoznaniu na tle niewątpliwego stanu faktycznego sprawy. Prawidłowość poczynionych ustaleń co do faktów, w sensie operatywnym, pozwala na wskazanie właściwej dla nich podstawy materialnoprawnej, określającej skutki, jakie należy wiązać z ich wystąpieniem.
Zarzut naruszenia art. 58 § 1 p.p.s.a. został niepoprawnie skonstruowany, co uniemożliwia jego rozpoznanie. Przepis ten bowiem zawiera siedem punktów o różnej treści normatywnej. Zgodnie z jego treścią: "Sąd odrzuca skargę:
1) jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego;
2) wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia;
3) gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi;
4) jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona;
5) jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie;
5a) jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego;
6) jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne".
Należy przypomnieć, że rozpoznanie skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny następuje wyłącznie w jej granicach, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Sąd ten nie jest uprawniony do zastępowania skarżącego kasacyjnie w formułowaniu podstaw kasacyjnych w sposób spełniający wymagania określone w art. 174 p.p.s.a., ponieważ to skarżący jest zobowiązany określić te podstawy, co wynika z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Obowiązek ten jest bowiem jedną z normatywnych przyczyn ustanowienia przez ustawodawcę w art. 175 p.p.s.a. wymogu sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, tj. adwokata lub radcę prawnego, bądź przez inne osoby wymienione w tym przepisie, aby właśnie w ten sposób zapewnić przede wszystkim prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych wraz z uzasadnieniem spełniających wymagania określone przepisami p.p.s.a.
Niezbędne jest wskazanie w skardze kasacyjnej konkretnych przepisów, które zdaniem skarżącego zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji. Powyższe wskazanie powinno obejmować numer artykułu, paragrafu, ustępu, punktu i innych jednostek redakcyjnych ustawy. Powołanie się na całość przepisu, który został podzielony na mniejsze jednostki redakcyjne, nie pozwala bowiem na prawidłowe ustalenie granic zaskarżenia, gdyż nie wyznacza kierunku, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny powinien dokonać kontroli zaskarżonego orzeczenia.
Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 i art. 80 k.p.a. W postępowaniu w sprawie zainicjowanej wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego znajdą zastosowanie dopiero wówczas, gdy sprawa wejdzie w fazę postępowania administracyjnego jurysdykcyjnego, to jest zaistnieją przesłanki wydania decyzji administracyjnej, wskazane w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Wówczas w procesie wydawania decyzji znajdą zastosowanie przepisy Kodeksu. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, Sąd pierwszej instancji nie mógł zatem naruszyć wskazanych wyżej przepisów k.p.a. Nadto należy zwrócić uwagę, że również ten zarzut skargi kasacyjnej nie został prawidłowo skonstruowany, gdyż skarżący kasacyjnie nie powiązał przepisów postępowania administracyjnego z żadną z norm regulujących postępowanie przed sądem administracyjnym. Tymczasem sąd administracyjny nie stosuje przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, zatem nie mógł ich naruszyć wprost. Naruszenie to mogłoby polegać na błędnej ocenie zastosowania przepisów procedury administracyjnej przez organ, jednak zarzut skargi kasacyjnej nie został w ten sposób skonstruowany.
Z kolei art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. stanowią przepisy procesowe, a nie materialnoprawne, zatem zostały nieprawidłowo powiązane z podstawą kasacyjną wskazaną w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 13 u.d.i.p.:
"1. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.
2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku". Powyższa regulacja określa obowiązki podmiotu zobowiązanego w ramach postępowania o udostepnienie informacji publicznej, ma zatem charakter procesowy.
Naruszenia tej regulacji skarżący kasacyjnie upatruje w nieudzieleniu informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem, tj. poprzez skopiowanie wyroków na płytę CD.
Skoro skarżący kasacyjnie nie zakwestionował skutecznie stanu faktycznego ustalonego w sprawie, to należy uznać za prawidłowe ustalenia poczynione przez Sąd pierwszej instancji, iż w dacie wniesienia skargi orzeczenia objęte wnioskiem zostały opublikowane w Biuletynie Informacji Publicznej. Skarżący kasacyjnie został o tym poinformowany pismem z 23 grudnia 2020 r. W takiej sytuacji podmiot zobowiązany nie miał obowiązku udostępnienia żądanej informacji publicznej. Nie doszło zatem do naruszenia art. 13 u.d.i.p.
Nie został naruszony również art. 16 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym
odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 tej ustawy przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie zaistniały przesłanki do wydania decyzji administracyjnej, skoro informacja publiczna, o której udostepnienie wnosił skarżący kasacyjnie, została udostępniona w BIP.
Należy także zaznaczyć, że skarga kasacyjna została sporządzona wyjątkowo niestarannie. Poza wytkniętymi wyżej uchybieniami w jej uzasadnieniu wskazano, iż "w niniejszym stanie faktycznym skarżącemu nie została wydana decyzja na którą mógłby wnieść odwołanie", a niżej wniosek o "uchylenie decyzji obu Organów administracji w zaskarżonym zakresie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania". Powyższe twierdzenie i wniosek są ze sobą sprzeczne. Należy też stwierdzić, że podmiot zobowiązany rozpoznał wniosek w formie czynności materialno-technicznej, a nie w formie decyzji.
Stosownie do brzmienia przepisu art. 10 ust. 1 u.d.i.p. należy wskazać, że ustawodawca nie przewidział żadnej szczególnej formy udzielenia informacji publicznej, stąd jej udostępnienie realizowane jest w formie czynności materialno-technicznej. Podkreślenia wymaga, że stosownie do art. 10 ust. 1 u.d.i.p., udostępnieniu na wniosek podlega każda informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych. Oznacza to tym samym, że informacje udostępnione we wspomnianych publikatorach nie podlegają udostępnieniu na wniosek. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że wyroki sądowe z uzasadnieniami, jako wydane w sprawie przez sąd, w ramach jego działalności orzeczniczej opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego, są danymi publicznymi, zatem podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 784/16). Nawet jeśli w dniu wniesienia wniosku w BIP nie znajdowały się wszystkie wyroki, to fakt, że znalazły się tam później (przed udzieleniem odpowiedzi na wniosek) spowodował, że podmiot zobowiązany nie miał już obowiązku udostępnienia ich w trybie wnioskowym.
Zaakcentowania wymaga, że to Biuletyn Informacji Publicznej jest podstawowym źródłem zapoznania się z informacją publiczną i udostępnienie informacji w BIP wyłącza obowiązek ponownego jej udostępnienia na wniosek zainteresowanego, czy w innych przewidzianych w ustawie formach (np. wyłożenia, wywieszenia). Przepis art. 10 ust. 1 u.d.i.p. wprowadza tzw. negatywną klauzulę wnioskowego trybu udzielania informacji. Oznacza to, że adresat wniosku zwolniony jest z obowiązku udostępnienia informacji, jeżeli została ona ujawniona w BIP lub portalu danych. W przypadku złożenia wniosku podmiot zobowiązany zawiadamia wnioskodawcę o braku stosowania trybu wnioskowego w związku z ujawnieniem żądanej informacji w BIP (zob. G. Sibiga, Prawne formy działania podmiotów udostępniających informację publiczną na żądanie indywidualne, PPP 2007, nr 3, s. 18). Oznacza to, że podmiot zobowiązany nie ma obowiązku udostępniania informacji publicznej w formie i w sposób wskazany we wniosku jedynie wówczas, gdy znajduje się ona w BIP, zaś zakres żądania sformułowany we wniosku o jej udostępnienie i zakres informacji znajdujący się w BIP pozwala na stwierdzenie, że są one identyczne. Z taką sytuacją mamy do czynienia w analizowanym przypadku. Dodać należy, że udostępnienie informacji publicznej w BIP zwalnia również podmiot zobowiązany z obowiązku potwierdzenia na piśmie jej istnienia. Natomiast w przypadku informacji udostępnionej w BIP na dysponencie tej informacji nie spoczywa obowiązek dokonywania wydruków z Biuletynu i przesyłania ich żądającemu informacji (podobnie wyrok NSA z 25 września 2008 r., I OSK 416/08, LEX nr 490132) czy też przesyłania tejże informacji w innej formie określonej we wniosku.
Rację należy zatem przyznać Sądowi pierwszej instancji, że w realiach tej sprawy nie można uznać, że organ pozostawał w bezczynności na dzień wniesienia skargi. W piśmie z dnia 23 grudnia 2020 r. skarżącego poinformowano, że żądana informacja została opublikowana w Portalu Orzeczeń Sądu Okręgowego w [...]. W piśmie tym wskazano także sygnatury akt spraw, których dotyczył wniosek, celem umożliwienia wnioskodawcy sprawnego ich wyszukania w Portalu Orzeczeń.
Raz jeszcze wypada podkreślić, że - jak wynika z treści art. 10 ust. 1 u.d.i.p. -informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych, jest udostępniana na wniosek. Zatem to Biuletyn Informacji Publicznej lub portal danych są podstawowymi źródłami zapoznania się z informacją publiczną i jej udostępnienie w tych publikatorach wyłącza obowiązek ponownego jej udostępnienia na wniosek zainteresowanego, czy w innych przewidzianych w ustawie formach. Natomiast wniosek zainteresowanego może spowodować po stronie dysponenta informacji obowiązek jej udostępnienia wyłącznie wtedy, gdy informacja ta nie zostanie udostępniona na stronach BIP lub innego portalu danych i w ten sposób nie funkcjonuje w obiegu publicznym, co nie pozwala zainteresowanemu zapoznać się z jej treścią inaczej, aniżeli wskutek złożenia wniosku do odpowiedniego organu o udzielenie informacji. W takiej sytuacji skarżący nie może oczekiwać, że orzeczenia sądu w formie opublikowanej w ogólnodostępnym Portalu Orzeczeń dodatkowo będą mu przesłane w innej formie (np. zapisu na płycie CD).
Mając na uwadze podjęte przez Prezesa Sądu Okręgowego w [...] czynności w sprawie wniosku R. S. z dnia [...] grudnia 2020 r. podzielić należy ocenę Sądu pierwszej instancji, iż nie można podmiotowi zobowiązanemu zarzucić bezczynności w jego załatwieniu.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy (art. 250 § 1 p.p.s.a.), gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a. Pełnomocnik skarżącego powinien złożyć do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku stosowny wniosek w tym przedmiocie.