III OSK 131/22

III OSK 131/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Jankowski /sprawozdawca/
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/
Mirosław Wincenciak
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
I OSK 2347/18 - Postanowienie NSA z 2020-10-15
III OSK 131/21 - Wyrok NSA z 2022-05-25
II SA/Wa 160/17 - Wyrok WSA w Warszawie z 2018-02-21
I OZ 1590/17 - Postanowienie NSA z 2017-11-15
II SAB/Ke 108/21 - Wyrok WSA w Kielcach z 2021-09-08
Skarżony organ
Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2176
art. 16
Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Sędziowie Sędzia NSA Mirosław Wincenciak, Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Polskiej Federacji Związkowej Pracowników Socjalnych i Pomocy Społecznej z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 8 września 2021 r. sygn. akt II SAB/Ke 108/21 w sprawie ze skargi Polskiej Federacji Związkowej Pracowników Socjalnych i Pomocy Społecznej z siedzibą w W. na bezczynność Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1/ oddala skargę kasacyjną, 2/ zasądza od Polskiej Federacji Związkowej Pracowników Socjalnych i Pomocy Społecznej z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. kwotę 360 ( trzysta sześćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 września 2021 r., sygn. akt II SAB/Ke 108/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę Polskiej Federacji Związkowej Pracowników Socjalnych i Pomocy Społecznej w W. na bezczynność Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Sąd wyjaśnił, że wnioskiem z [...] maja 2021 r. Federacja wystąpiła do Dyrektora MGOPS w Końskich o udzielenie informacji, czy we wskazanym we wniosku okresie były prowadzone, bez obecności pracownika socjalnego prowadzącego daną rodzinę, rozmowy z tą rodziną lub jej członkami z udziałem dyrektora, zastępcy dyrektora MGOPS lub innego przełożonego tego pracownika, a jeśli tak, to ile było takich spotkań/rozmów, z podaniem daty i miejsca spotkań, ilu pracowników socjalnych taka sytuacja dotyczyła, a także, czy w ich wyniku zostały sporządzone protokoły/oświadczenia. Organ niezwłocznie w piśmie z dnia [...] maja 2021 r., poinformował wnioskodawcę, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, oraz, że MGOPS w Końskich nie prowadzi rejestrów dotyczących rozmów z rodzinami.
W ocenie WSA w Kielcach żądana informacja stanowi informację publiczną, a organ jest podmiotem obowiązanym do jej udostępnienia. Odnosząc się do przedmiotu wniosku, Sąd I instancji wywiódł, że z Regulaminu Organizacyjnego MGOPS w K. wynika, że zarówno Dyrektor oraz jego Zastępca spotykają się z klientami Ośrodka. Zapisy Regulaminu pozwalają również na spotkania bez obecności pracownika socjalnego prowadzącego daną rodzinę. Niewątpliwie zatem wnioskowana informacja łączy się z kompetencjami i zadaniami Dyrektora MGOPS i jego Zastępcy, przy czym uwzględniając fakt, że przepisy nie wprowadzają obowiązku rejestracji rozmów/spotkań żądanie Federacji w tym przedmiocie nie jest uzasadnione.
W sytuacji, gdy organ nie posiada żądanej informacji, nie można zobowiązać go do jej udzielenia, a tym samym zasadne jest przyjęcie, że udzielona pismem odpowiedź z podaniem wyjaśnienia wyłącza możliwość postawienia zarzutu bezczynności. Nie można zobowiązać organu do udostępnienia informacji której nie posiada, ponieważ zobowiązanie takie byłoby niewykonalne. W niniejszej sprawie organ musiałby żądaną informację wytworzyć. Przy czym Sąd zaznaczył, że nie jest władny zweryfikować twierdzeń organu, jednakże znajdują one oparcie w obowiązujących przepisach, które nie nakładają na dyrektorów ośrodków pomocy społecznej obowiązku prowadzenia takich rejestrów.
Nie zgadzając się ze stanowiskiem Sądu I instancji Federacja wywiodła skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie:
1/ prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:
- art. 13 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej przez błędne przyjęcie, że organ w realiach sprawy wykonał obowiązek wynikający z wnioskowanego trybu udostępniania informacji publicznej mimo, że nie wydał decyzji administracjnej w przedmiocie odmowy jej udostępnienia, do czego był zobowiązany wobec treści art. 16 u.d.i.p.;
2/ przepisów postępowania, tj.:
- art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. przez niedostateczne wyjaśnienie istoty sprawy i uznanie, że stwierdzenie, że organ nie prowadzi rejestrów rozmów z rodzinami jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że organ nie posiada wnioskowanych informacji;
- art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. polegające na uznaniu, że organ załatwił wniosek przez wskazanie, że nie posiada żądanych informacji podczas, gdy faktycznym sposobem załatwienia sprawy przez organ było poinformowanie wnioskodawcy, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej;
- art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. przez uznanie, że lakoniczne stwierdzenie o nieprowadzeniu rejestrów przez organ wypełnia wymogi prawidłowego poinformowania wnioskodawcy o nieposiadaniu informacji w kontekście zasad określonych w art. 8, 9, i 11 k.p.a.;
- art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. przez niestwierdzenie bezczynności organu z jednoczesnym zobowiązaniem organu do dokonania czynności, ewentualnie (w przypadku uznania, że taki obowiązek nie może zostać nałożony w niniejszej sprawie) niestwierdzenie bezczynności organu.
Z uwagi na powyższe skarżąca kasacyjnie Federacja wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku w terminie 14 dni od daty zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem oraz stwierdzenie bezczynności organu ewentualnie umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku oraz stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku. W przypadku nieuwzględnienia powyższych wniosków skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, nadto zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych oraz zrzekła się rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości jako nie mającej usprawiedliwionych podstaw.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259) dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie argumentacja zarzutów naruszenia przepisów postępowania jak i prawa materialnego sprowadzała się do zakwestionowania sposobu załatwienia wniosku oraz stanowiska organu, że nie posiada on wnioskowanej dokumentacji.
Z przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej wynika, że podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej ma obowiązek podjąć określone w tej ustawie czynności w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. Organ do którego wystąpiono z wnioskiem o udostepnienie informacji publicznej jest obowiązany:
- udostępnić żądaną informację publiczną (jeśli jest w jej posiadaniu) w terminie wskazanym w art. 13 (bez zbędnej zwłoki, ewentualnie nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku), chyba że terminy te nie mogą zostać dochowane, wówczas należy powiadomić stronę o przyczynach opóźnienia oraz o terminie w jakim udostępnienie nastąpi, nie dłuższym niż 2 miesiące od złożenia wniosku;
- wydać decyzję o odmowie udostępnienia informacji, np. gdy występują ustawowe przeszkody do jej udostępnienia w postaci np. ochrony danych osobowych (art. 16 ust. 1);
- wydać decyzję o umorzeniu postępowania, jeśli informacja nie może zostać udostępniona w sposób i w formie określonej we wniosku (art. 16 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 2);
- poinformować pisemnie wnioskodawcę, że nie posiada informacji publicznej lub że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej (por.: np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1401/13).
W sytuacji, gdy organ nie posiada żądanej informacji publicznej, powinien to wyraźnie wyartykułować w piśmie do wnioskodawcy i przedstawić argumentację na potwierdzenie tej okoliczności. Podmiotowi zobowiązanemu do udostępnienia informacji publicznej bezczynność w rozpoznaniu wniosku można zarzucić jedynie wówczas, gdy nie powiadomił wyraźnie wnioskodawcy, że nie posiada żądanej informacji oraz nie wyjaśnił dlaczego. Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, dopiero powiadomienie wnioskodawcy o braku żądanych danych uwalnia organ od zarzutu bezczynności w sprawie. Nie można bowiem oczekiwać od organu udzielenia informacji niebędącej w jego dyspozycji (por. wyroki NSA z 15 marca 2019 r. sygn. akt I OSK 1328/17, 23 lutego 2021 r. sygn. akt III OSK 2800/21 i 15 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 3249/21)
W niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie Federacja wystąpiła do Dyrektora MGOPS w K. z wnioskiem udzielenie informacji, czy we wskazanym we wniosku okresie były prowadzone, bez obecności pracownika socjalnego prowadzącego daną rodzinę, rozmowy z tą rodziną lub jej członkami z udziałem dyrektora, zastępcy dyrektora MGOPS lub innego przełożonego tego pracownika, a jeśli tak, to ile było takich spotkań/rozmów, z podaniem daty i miejsca spotkań, ilu pracowników socjalnych taka sytuacja dotyczyła, a także, czy w ich wyniku zostały sporządzone protokoły/oświadczenia.
W terminie wyznaczonym treścią art. 13 ust. 1 u.d.i.p. organ poinformował, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej a nadto, że nie prowadzi rejestrów dot. prowadzenia rozmów z rodzinami.
Rozstrzygając skargę na bezczynność organu w takim stanie faktyczno-normatywnym rzeczą Sądu I instancji było zweryfikowanie, czy na gruncie obowiązujących przepisów prawa organ ma obowiązek gromadzenia danych żądanych wnioskiem z [...] czerwca 2021 r., a jeżeli tak, to czy podlegają one udostępnieniu w trybie u.d.i.p.
Sąd I instancji, w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, z powyższego obowiązku wywiązał się prawidłowo. W pierwszej kolejności słusznie zaznaczył, że żądana informacja stanowi informację publiczną. Odnosząc się natomiast do sposobu załatwienia wniosku również należy podzielić pogląd WSA, że obowiązujące przepisy prawa w żadnej mierze nie nakładają obowiązku rejestracji rozmów/spotkań dyrektora ośrodka pomocy społecznej, czy też jego zastępcy z rodzinami pozostającymi pod opieką ośrodka. Organ nie posiadając żądanych danych nie mógł zadośćuczynić złożonemu wnioskowi. Tym samym za prawidłową uznać należy ocenę sądu administracyjnego, że organ wywiązał się z obowiązku rozpoznania wniosku. Wyjaśnienie organu, że nie prowadzi rejestrów dotyczących spotkań i rozmów z rodzinami jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że nie może udzielić żądanej informacji, ponieważ nie posiada dokumentów źródłowych. Nie można zobowiązać organu do udzielenia informacji, której nie posiada.
Z uwagi na powyższe, skarżąca kasacyjnie Federacja nie wykazała, że wydając zaskarżony wyrok WSA w Kielcach uchybił w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy przepisom art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 13 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.
W konsekwencji powyższego za niezasadny uznać należało również zarzut naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.