III OSK 1306/21

Naczelny Sąd Administracyjny2022-09-28
NSAochrona środowiskaWysokansa
odpadyochrona środowiskainstalacja przetwarzania odpadówpozwolenie zintegrowanewstrzymanie użytkowaniaprawo ochrony środowiskakontroladecyzja administracyjnapostępowanie administracyjneskarga kasacyjna

NSA uchylił wyrok WSA dotyczący wstrzymania użytkowania instalacji do przetwarzania odpadów z powodu wadliwego uzasadnienia i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Ochrony Środowiska od wyroku WSA, który uchylił decyzję o wstrzymaniu użytkowania przebudowanej instalacji do mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów. NSA uznał, że uzasadnienie wyroku WSA było lakoniczne, wewnętrznie sprzeczne i nie pozwalało na pełną kontrolę instancyjną. W szczególności Sąd I instancji niejasno uzasadnił kwestię zagadnienia wstępnego (pozwolenie zintegrowane) oraz ocenę ciężaru gatunkowego uchybień. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Głównego Inspektora Ochrony Środowiska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzję o wstrzymaniu użytkowania przebudowanej instalacji do mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów. Sąd I instancji uznał, że decyzje organów administracji były wadliwe, wskazując na niejasności dotyczące podstawy prawnej (art. 365 ust. 1 czy ust. 2 p.o.ś.), potrzebę zawieszenia postępowania z uwagi na zagadnienie wstępne (pozwolenie zintegrowane) oraz brak wystarczającej oceny ciężaru gatunkowego uchybień i wpływu wstrzymania instalacji na środowisko. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że uzasadnienie wyroku WSA było lakoniczne, wewnętrznie sprzeczne i nie pozwalało na pełną kontrolę instancyjną. NSA zwrócił uwagę na niejasności w rozumowaniu WSA co do podstawy prawnej decyzji, zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. (zawieszenie postępowania) oraz oceny braku pozwolenia zintegrowanego jako zagadnienia wstępnego. Sąd podkreślił, że przepisy nie pozwalają na ocenę 'zawinienia' strony w kontekście długotrwałości postępowań, a także zakwestionował stanowisko WSA o alternatywie dla zawieszenia postępowania w postaci uwzględnienia wniosku o wyznaczenie terminu do usunięcia naruszeń. Ponadto, NSA wskazał na brak wyjaśnienia przez WSA, dlaczego ustalenia z protokołu kontroli nie były jednoznaczne, na jakiej podstawie uznał uchybienia za mało istotne oraz dlaczego wstrzymanie instalacji miałoby mieć gorsze skutki dla środowiska. W związku z powyższymi wadami uzasadnienia, NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, brak pozwolenia zintegrowanego niekoniecznie stanowi zagadnienie wstępne obligujące do zawieszenia postępowania, a uzasadnienie WSA w tej kwestii było wadliwe.

Uzasadnienie

NSA uznał, że WSA nie wykazał jasno, dlaczego brak pozwolenia zintegrowanego stanowi zagadnienie wstępne w sprawie o wstrzymanie użytkowania instalacji, zwłaszcza gdy podstawą prawną była głównie art. 365 ust. 2 pkt 3 p.o.ś. Przepisy nie wskazują na obligatoryjne zawieszenie postępowania w takich sytuacjach.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

p.o.ś. art. 365 § 2 pkt 3

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

Dotyczy wstrzymania użytkowania nowo zbudowanej lub przebudowanej instalacji, jeżeli w ciągu 5 lat od oddania do użytkowania ujawniono niespełnienie wymagań ochrony środowiska przy oddawaniu do użytkowania i nie poinformowano o tym organu.

p.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Pomocnicze

p.o.ś. art. 76 § 2 pkt 3

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

Określa wymagania ochrony środowiska dla nowo zbudowanych lub przebudowanych obiektów, w tym uzyskanie wymaganych decyzji określających zakres i warunki korzystania ze środowiska, jak pozwolenie zintegrowane.

k.p.a. art. 97 § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Reguluje możliwość zawieszenia postępowania w przypadku, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia w przypadku naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.

p.o.ś. art. 366 § 3

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

Dotyczy określenia terminu wstrzymania użytkowania instalacji.

p.o.ś. art. 367 § 2

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

Dotyczy możliwości wyznaczenia przez organ terminu do usunięcia naruszeń warunków określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § 1 i 3

Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada związania NSA granicami skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 207 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w szczególnie uzasadnionych przypadkach.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uzasadnienie wyroku WSA jest lakoniczne, wewnętrznie sprzeczne i nie pozwala na pełną kontrolę instancyjną. WSA nie wykazał jasno, dlaczego brak pozwolenia zintegrowanego stanowi zagadnienie wstępne obligujące do zawieszenia postępowania. WSA błędnie uznał, że sąd administracyjny może zobowiązać organ do uwzględnienia wniosku strony o wyznaczenie terminu do usunięcia naruszeń, gdy przepis przyznaje organowi uznanie. WSA nie wyjaśnił, na jakiej podstawie uznał ustalenia z protokołu kontroli za niejednoznaczne i uchybienia za mało istotne. WSA nie wykazał podstaw do oceny wpływu wstrzymania instalacji na środowisko w sposób oderwany od akt sprawy.

Godne uwagi sformułowania

uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest częściowo nieprawidłowe i nie pozwala na pełną kontrolę instancyjną stanowisko Sądu I instancji jest częściowo wewnętrznie sprzeczne brak pozwolenia zintegrowanego nie jest wynikiem zaniedbań skarżącej, ale długotrwałości postępowania administracyjnego uchybienia nie mają 'dużego ciężaru gatunkowego' wstrzymanie użytkowania przedmiotowej instalacji będzie miało bardziej niekorzystny wpływ na środowisko niż podnoszone przez organ ewentualne uchybienia

Skład orzekający

Jerzy Stelmasiak

przewodniczący sprawozdawca

Maciej Kobak

członek

Teresa Zyglewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wstrzymania użytkowania instalacji, zagadnienia wstępnego w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, oraz zakresu kontroli sądowej nad decyzjami administracyjnymi w sprawach środowiskowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z pozwoleniem zintegrowanym i wstrzymaniem użytkowania instalacji przetwarzania odpadów. Ocena 'ciężaru gatunkowego' uchybień i wpływu na środowisko może być różnie interpretowana w zależności od konkretnych okoliczności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska – funkcjonowania instalacji przetwarzania odpadów i procedur administracyjnych z tym związanych. Wskazuje na problemy z interpretacją przepisów i kontrolą sądową.

Wstrzymanie instalacji odpadowej: NSA wyjaśnia, kiedy sąd może uchylić decyzję organu.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1306/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-09-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący sprawozdawca/
Maciej Kobak
Teresa Zyglewska
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
IV SA/Wa 3288/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-02-12
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 672
art. 365 ust. 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędziowie sędzia NSA Teresa Zyglewska sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 28 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Ochrony Środowiska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 3288/18 w sprawie ze skargi J.Z. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 5 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania użytkowania przebudowanej instalacji do mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 12 lutego 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi J.Z. (dalej: skarżąca) uchylił decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 5 października 2018 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z 28 października 2016 r. w przedmiocie wstrzymania użytkowania przebudowanej instalacji do mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z 28 października 2016 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wstrzymał użytkowanie przez skarżącą, prowadzącą działalność gospodarczą pn. [...], przebudowanej instalacji do mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów, tj. do kombinacji odzysku i unieszkodliwiania o zdolności przetwarzania ponad 75 ton na dobę z wykorzystaniem obróbki biologicznej. Wynikało to z ujawnienia w ciągu 5 lat od oddania do użytkowania, że przy oddawaniu do użytkowania nie zostały spełnione wymagania ochrony środowiska określone dla nowo zbudowanych lub przebudowanych obiektów budowlanych, zespołów obiektów lub instalacji, o których stanowi art. 76 ust. 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2016 r., poz. 672 ze zm. – dalej: p.o.ś.) i nie są one nadal spełnione, a inwestor nie dopełnił obowiązku poinformowania organu o oddaniu instalacji do eksploatacji. Jako podstawę decyzji organ powołał art. 365 ust. 2 pkt 3 p.o.ś.
Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji.
Decyzją z 5 października 2018 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy decyzję organu I instancji,
Skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Uwzględniając skargę Sąd I instancji wskazał, że faktyczną podstawę wstrzymania użytkowania przedmiotowej instalacji było ustalenie, że nie zastosowano wszystkich wymaganych rozwiązań technologicznych i środków technicznych, wynikających z w pkt II.18 i pkt II.22 decyzji Wójta Gminy Wiązowna z 22 kwietnia 2010 r. o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia (ze zmianami), a ponadto nie uzyskano wymaganego pozwolenia zintegrowanego na eksploatację przedmiotowej instalacji.
Sąd I instancji zwrócił uwagę, że podstawą decyzji obu organów był przede wszystkim art. 365 ust. 2 pkt 3 (a nie art. 365 ust. 1) p.o.ś. Stąd też, zdaniem Sądu I instancji, kwestia zastosowania przez organ art. 365 ust. 1 p.o.ś. w niniejszym postępowaniu powinna pozostać poza zakresem badania. Przyjmując jednak, że art. 365 ust. 1 p.o.ś. również stanowił podstawę orzekania przez organy, należało zastosować art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.) i zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, jakim jest kwestia uzyskania pozwolenia zintegrowanego. Sąd I instancji wyjaśnił, że w odrębnym postępowaniu właściwy organ I instancji udzielił skarżącej pozwolenia zintegrowanego, jednak organ odwoławczy trzykrotnie uchylał decyzje wydane w tym przedmiocie. Ponadto decyzje organu odwoławczego były dwukrotnie uchylane przez Sąd I instancji (w sprawach IV SA/Wa 1422/17 i IV SA/Wa 2062/18). Sprzeciw od trzeciej z kolei decyzji kasacyjnej organu odwoławczego został oddalony wyrokiem w sprawie IV SA/Wa 3115/18. Nie ulega jednak wątpliwości, że wniosek o wydanie pozwolenia zintegrowanego skarżąca złożyła 12 września 2014 r., co oznacza, że nie może ponosić ujemnych konsekwencji działania organów. Brak pozwolenia zintegrowanego nie jest wynikiem zaniedbań skarżącej, ale długotrwałości postępowania administracyjnego. Alternatywą dla zawieszenia postępowania z uwagi na występujące zagadnienie wstępne (w sytuacji ustalenia, że postawą procedowania nie jest art. 365 ust. 1 p.o.ś.), jest natomiast uwzględnienie wniosku strony o wyznaczenie odpowiedniego terminu do usunięcia ewentualnych naruszeń warunków określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia.
Odnosząc się do naruszenia warunków określonych w pkt II.18 i pkt II.22 decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, Sąd I instancji wskazał, że ustalenia w tym zakresie wynikające z protokołu kontroli nr PL [...] nie mogą być uznane za jednoznaczne w świetle wyjaśnień skarżącej, które są logiczne, spójne i nie budzą wątpliwości. Ponadto, uwzględniając zakres i zasięg prowadzonej przez skarżącą działalności, uchybienia nie mają "dużego ciężaru gatunkowego". Organy nie wzięły pod uwagę szeroko rozumianych skutków dla środowiska, jakie wywarłoby wstrzymanie użytkowania przedmiotowej instalacji w terminie określonym na dwa miesiące, przy uwzględnieniu właśnie zakresu i zasięgu działalności prowadzonej przez skarżącą. Niewątpliwie skutki te miałyby o wiele bardziej niekorzystny wpływ na środowisko niż podnoszone przez organ ewentualne uchybienia.
W ocenie Sądu I instancji, powyższe oznacza, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, a w konsekwencji art. 81a § 1 k.p.a. Ponadto doszło także do naruszenia prawa materialnego tj. art. 366 ust. 3 p.o.ś. oraz ewentualnie (w zależności od ustaleń organów) art. 367 ust. 2 p.o.ś.
Sąd I instancji wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji powinien ustalić, czy podstawą prowadzenia postępowania jest również art. 365 ust. 1 p.o.ś., a jeżeli tak, to dać temu wyraz w podstawie prawnej decyzji oraz rozważy zastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W przeciwnym razie organ rozpozna wniosek skarżącej o wyznaczenie terminu do usunięcia naruszeń (art. 367 ust. 2 p.o.ś.) z uwzględnieniem okoliczności sprawy, tj. głównie długotrwałości postępowania w przedmiocie pozwolenia zintegrowanego i skutków dla środowiska, jakie wywoła wstrzymanie użytkowania instalacji skarżącej przy uwzględnieniu rozmiaru i zasięgu jej działalności. Nastąpi to po bezspornym ustaleniu ewentualnych naruszeń warunków określonych w decyzji Wójta Gminy Wiązowna z 22 kwietnia 2010 r. o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia (ze zmianami). W przypadku negatywnego stanowiska organu w odniesieniu do powyższego wniosku, organ wyznaczy odpowiedni termin wstrzymania użytkowania przedmiotowej instalacji, biorąc pod uwagę powyższe wskazania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ.
W pierwszej kolejności organ zarzucił naruszenie przepisów postępowania.
Po pierwsze, nieprawidłowe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Polegało to na uznaniu, że w tej sprawie zaistniało zagadnienie wstępne, które obligowało Głównego Inspektora Ochrony Środowiska do zawieszenia postępowania.
Po drugie, nieprawidłowe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 81a § 1 k.p.a. w związku z art. 365 ust. 2 pkt 3 p.o.ś. Polegało to na błędnym uznaniu, że w toku postępowania nie został wyjaśniony stan faktyczny w sprawie oraz nie został w sposób wyczerpujący zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy, co w konsekwencji doprowadziło do powstania niedających się usunąć wątpliwości, które powinny być rozstrzygnięte na korzyść strony
Ponadto organ zarzucił naruszenia przepisów prawa materialnego.
Po pierwsze, błędną wykładnię art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 365 ust. 2 pkt 3 p.o.ś., Polegało to na nieprawidłowym uznaniu, że nie udowodniono w sposób wystarczający zaistnienia przesłanki obligującej organ do wydania decyzji wstrzymującej użytkowanie instalacji w przedmiotowej sprawie. Ponadto błędnie przyjęto, że stwierdzone uchybienia, zważywszy na zasięg i zakres prowadzonej przez skarżącą działalności "nie maja dużego ciężaru gatunkowego".
Po drugie, błędną wykładnię art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 366 ust. 3 p.o.ś. i "jak się wydaje (bo nie wynika to z uzasadnienia zaskarżonego wyroku)" nieprawidłowe uznanie, że określony termin wstrzymania użytkowania instalacji nie uwzględniał potrzeby bezpiecznego dla środowiska zakończenia użytkowania, w sytuacji, gdy termin został określony zgodnie z wymogami określonymi w powyższym przepisie co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji organów obu instancji
Po trzecie, błędną wykładnię art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 367 ust. 2 p.o.ś. i nieprawidłowe uznanie, że w przedmiotowej sprawie organy powinny ustalić skarżącej termin usunięcia naruszenia.
Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i oddalenie skargi.
Ponadto organ wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Organ wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza sprawa skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.). Biorąc pod uwagę gwarancję prawa do obrony, strona musi mieć zapewnione prawo do przedstawienia swojego stanowiska, tym samym odstępstwo od zachowania formy posiedzenia jawnego powinno nastąpić z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, co oznacza, że standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym było więc dopuszczalne.
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Zarzuty skargi kasacyjnej zasługują na uwzględnienie, ponieważ uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest częściowo nieprawidłowe i nie pozwala na pełną kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku.
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w sposób obszerny opisuje dotychczasowy przebieg postępowania, natomiast w sposób lakoniczny zostało przedstawione własne stanowisko Sądu I instancji. Ponadto stanowisko Sądu I instancji jest częściowo wewnętrznie sprzeczne. Sąd I instancji wskazał bowiem, że podstawą decyzji obu organów był przede wszystkim art. 365 ust. 2 pkt 3 (a nie art. 365 ust. 1) p.o.ś. i dlatego kwestia zastosowania przez organ art. 365 ust. 1 p.o.ś. powinna pozostać poza zakresem badania. Jednocześnie jednak Sąd I instancji orzekł, że przy przyjęciu art. 365 ust. 1 p.o.ś. jako podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, należało zastosować art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, jakim jest kwestia uzyskania pozwolenia zintegrowanego. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika natomiast, z jakiego powodu Sąd I instancji powziął wątpliwości co do podstawy prawnej zaskarżonej decyzji i to pomimo stwierdzenia na wstępie, że tego rodzaju wątpliwości nie ma. Istotnie, z art. 365 ust. 1 p.o.ś. wynika, że wojewódzki inspektor ochrony środowiska wstrzyma, w drodze decyzji, użytkowanie instalacji eksploatowanej bez wymaganego pozwolenia zintegrowanego. Brak pozwolenia zintegrowanego był jedną z przesłanek wstrzymania użytkowania instalacji skarżącej w tej sprawie. Należy mieć jednak na uwadze, że zgodnie z powołanym jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji art. 365 ust. 2 pkt 3 p.o.ś., w odniesieniu do nowo zbudowanego lub przebudowanego obiektu budowlanego, zespołu obiektów lub instalacji związanych z przedsięwzięciem zaliczonym do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko [...] wojewódzki inspektor ochrony środowiska wstrzyma, w drodze decyzji użytkowanie, jeżeli w ciągu 5 lat od oddania do użytkowania zostanie ujawnione, że przy oddawaniu do użytkowania nie zostały spełnione wymagania ochrony środowiska, o których mowa w art. 76 p.o.ś., i nie są one nadal spełnione, a inwestor nie dopełnił obowiązku poinformowania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o fakcie oddawania do eksploatacji instalacji lub obiektów. Z kolei z art. 76 ust. 2 pkt 3 p.o.ś. wynika, że wymaganiami ochrony środowiska dla nowo zbudowanego lub przebudowanego obiektu budowlanego, zespołu obiektów lub instalacji jest uzyskanie wymaganych decyzji określających zakres i warunki korzystania ze środowiska, a więc również pozwolenia zintegrowanego. W świetle powołanych przepisów oraz braku szerszego stanowiska Sądu I instancji w tym zakresie, wątpliwości w zakresie podstawy prawnej zaskarżonej decyzji podniesione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku były co najmniej przedwczesne.
Sąd I instancji wskazał również, że w przypadku, gdy podstawą prawną zaskarżonej decyzji był art. 365 ust. 1 p.o.ś., organ powinien zawiesić postępowanie w tej sprawie do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, jakim jest udzielenie skarżącej pozwolenia zintegrowanego. Również to stanowisko nie zostało szerzej uzasadnione, a w szczególności Sąd I instancji nie wyjaśnił, z jakich powodów uznał udzielenie pozwolenia zintegrowanego za zagadnienie wstępnie w sprawie o wstrzymanie użytkowania instalacji na podstawie art. 365 ust. 1 p.o.ś. i w istocie również na podstawie art. 365 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 76 ust. 2 pkt 3 p.o.ś. Kwestia ta budzi zasadnicze wątpliwości, szczególnie uwzględniając brak wyraźnej normy prawnej, z której wynikałaby możliwość zawieszenia postępowania w tego rodzaju sprawach. Brak jest również rozważań Sądu I instancji w zakresie pojęcia "zagadnienia wstępnego" i możliwości jego zastosowania w niniejszej sprawie.
Sąd I instancji wyjaśnił także, że w odrębnym postępowaniu właściwy organ I instancji udzielił skarżącej pozwolenia zintegrowanego, jednak organ odwoławczy trzykrotnie uchylał decyzje wydane w tym przedmiocie. Decyzje organu odwoławczego były z kolei przedmiotem skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W konsekwencji Sąd I instancji przyjął, że brak pozwolenia zintegrowanego nie jest wynikiem zaniedbań skarżącej, ale długotrwałości postępowania administracyjnego. Brak jest wyjaśnienia przez Sąd I instancji, z jakiego powodu przyjął dopuszczalność rozważania przez właściwy organ wydający decyzję na podstawie art. 365 ust. 1 p.o.ś. lub na podstawie art. 365 ust. 2 pkt 3 w związku z art. 76 ust. 2 pkt 3 p.o.ś., przyczyn braku posiadania przez stronę pozwolenia zintegrowanego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powołane przepisy na tego rodzaju ocenę nie pozwalają, a w szczególności nie wskazują, że wstrzymanie użytkowania danej instalacji jest możliwe wyłącznie w przypadku, w którym strona nie uzyskała pozwolenia zintegrowanego ze swojej winy. Trudno również oczekiwać od wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska oceny "zawinienia" strony w przypadku toczącego się wiele lat postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego. Tego rodzaju ocenie mogą ewentualnie służyć inne, prowadzone na odrębnej podstawie prawnej postępowania wszczęte na wniosek strony.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również stanowiska Sądu I instancji, że "alternatywą dla zawieszenia postępowania z uwagi na występujące zagadnienie wstępne (w sytuacji ustalenia, że postawą procedowania nie jest art. 365 ust. 1 p.o.ś.), jest natomiast uwzględnienie wniosku strony o wyznaczenie odpowiedniego terminu do usunięcia ewentualnych naruszeń warunków określonych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia.". Również ta kwestia nie została szerzej wyjaśniona, a w szczególności Sąd I instancji pominął, że w toku postępowania administracyjnego możliwość zastosowania art. 367 ust. 2 p.o.ś. była przedmiotem oceny organów, na co wskazuje organ w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Niedopuszczalne jest przy tym formułowanie przez Sąd I instancji stanowiska, że "alternatywą dla zawieszenia postępowania [...] jest natomiast uwzględnienie wniosku strony". Na tym etapie postępowania Sąd I instancji nie był uprawniony do zobowiązania organu do uwzględnienia wniosku, szczególnie, że w art. 367 ust. 2 p.o.ś. posługuje się kwantyfikatorem "może", co oznacza, że wyznaczenie terminu usunięcia naruszeń pozostawiono uznaniu właściwego organu. Ponadto chociaż w dalszej części uzasadnienia Sąd I instancji dopuszcza możliwość negatywnego rozstrzygnięcia wniosku skarżącej złożonego na podstawie art. 367 ust. 2 p.o.ś., jednak pozostaje to w sprzeczności z wcześniejszym jednoznacznym stwierdzeniem o konieczności uwzględnienia wniosku.
W dalszej części uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd I instancji wskazał, że ustalenia wynikające z protokołu kontroli nr PL [...] nie mogą być uznane za jednoznaczne w świetle wyjaśnień skarżącej, które są logiczne, spójne i nie budzą wątpliwości. Sąd I instancji nie wyjaśnił jednak, o jakie wyjaśnienia chodzi oraz w jaki sposób i z jakiego powodu podważają one ustalenia kontroli utrwalone w protokole będącym dokumentem urzędowym. Trudno również ustalić, na jakiej podstawie Sąd I instancji wskazał, że uwzględniając zakres i zasięg prowadzonej przez skarżącą działalności, uchybienia nie mają "dużego ciężaru gatunkowego". Żaden ze stosowanych w tej sprawie przez organy przepisów nie pozwala na "stopniowanie" uchybień, jakich dopuszcza się strona postępowania. Brak jest również podstaw do formułowania przez Sąd I instancji w tego rodzaju sprawach stanowiska, że wstrzymanie użytkowania przedmiotowej instalacji będzie miało bardziej niekorzystny wpływ na środowisko niż podnoszone przez organ ewentualne uchybienia, szczególnie, że okoliczność ta nie wynika z akt sprawy, a przynajmniej Sąd I instancji nie wyjaśnił, na czym oparł swoje stanowisko w tym zakresie. Sąd I instancji nie wyjaśnił również co rozumie, przez odpowiedni termin wstrzymania użytkowania przedmiotowej instalacji, szczególnie, że organ wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z jakiego powodu ustalił dwumiesięczny termin na wstrzymanie użytkowania instalacji.
Powyższe oznacza, że stanowisko Sądu I instancji nie pozwala na poddanie zaskarżonego wyroku pełnej kontroli instancyjnej. W konsekwencji jako przedwczesne należało uznać zastosowanie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. i uwzględnienie skargi. Zarzut naruszenia powołanych przepisów zasługiwał więc na uwzględnienie. Dotyczy to również zarzutu naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., jak i art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 81a § 1 k.p.a. w związku z art. 365 ust. 2 pkt 3 p.o.ś., ponieważ Sąd I instancji nie wskazał jednoznacznie, jakiego rodzaju wątpliwości dotyczą będącego dokumentem urzędowym protokołu kontroli, jak również nie wyjaśnił, z jakiego powodu uznał kwestię udzielenia skarżącej pozwolenia zintegrowanego za zagadnienie prejudycjalne w tej sprawie. Sąd I instancji nie wyjaśnił także jednoznacznie, z jakiego powodu uznał, że określony termin wstrzymania użytkowania instalacji nie uwzględniał potrzeby bezpiecznego dla środowiska zakończenia jej użytkowania. Oznacza to, że zarzut podnoszący naruszenie art. 366 ust. 3 p.o.ś. również zasługiwał na uwzględnienie. Niejasne i wewnętrznie sprzeczne jest także stanowisko Sądu I instancji odnośnie zastosowania przez organy z art. 367 ust. 2 p.o.ś., co zarzut naruszenia tego przepisu również czyni prawidłowym.
Z tych względów i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. uznając, że w tej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym stanowi ten przepis.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI