III OSK 559/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-07-08
NSAAdministracyjneWysokansa
oświataprawo oświatowedowóz dzieciniepełnosprawnośćplacówka oświatowagminatransportopiekaorzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie obowiązku gminy zapewnienia dowozu dziecka niepełnosprawnego do najbliższej placówki oświatowej, która w pełni realizuje zalecenia orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

Sprawa dotyczyła odmowy zorganizowania przez gminę dowozu dziecka niepełnosprawnego do wybranej przez rodziców placówki oświatowej. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając, że gmina ma obowiązek zapewnić transport jedynie do najbliższej placówki, która w pełni realizuje zalecenia orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Skarżąca kasacyjnie zarzucała naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym błędną wykładnię pojęcia "najbliższego przedszkola". Naczelny Sąd Administracyjny, związany wcześniejszym wyrokiem i wykładnią prawa, oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że kluczowe jest zapewnienie realizacji zaleceń, a nie odległość czy wybór rodziców.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną I. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który oddalił skargę na czynność Burmistrza D. odmawiającą zorganizowania dowozu dziecka do placówki oświatowej. Sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez NSA, który uchylił poprzedni wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność analizy pisma organu i orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. NSA podkreślił, że kluczowe jest, aby placówka w pełni realizowała zalecenia wynikające z orzeczenia, a dopiero w drugiej kolejności liczy się odległość od miejsca zamieszkania dziecka. Sąd pierwszej instancji, rozpoznając sprawę ponownie, stwierdził, że Zespół Placówek Edukacyjno-Terapeutycznych w D. w pełni realizuje zalecenia, co czyni go najbliższą placówką w rozumieniu przepisów. Skarżąca kasacyjnie zarzucała m.in. naruszenie art. 153 P.p.s.a. poprzez brak pochylenia się nad wytycznymi NSA oraz naruszenie art. 32 ust. 6 P.o. poprzez błędną wykładnię pojęcia "najbliższego przedszkola". Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niezasadną, podkreślając, że jest związany wykładnią prawa dokonaną w poprzednim wyroku (III OSK 476/21). NSA potwierdził, że obowiązek gminy dotyczy zapewnienia dowozu do najbliższej placówki, która w pełni realizuje zalecenia, a nie do dowolnie wybranej przez rodziców. Sąd nie znalazł podstaw do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego ani materialnego, wskazując, że ani organ, ani sąd nie mają kompetencji do merytorycznej oceny jakości terapii, a jedynie do ustalenia, czy zalecenia są realizowane. Oddalono skargę kasacyjną.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Obowiązek gminy dotyczy zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej placówki, która w pełni lub w największym możliwym zakresie realizuje warunki edukacyjne, rehabilitacyjne i opiekuńcze dla niepełnosprawnego dziecka, a nie do dowolnej placówki wybranej przez rodziców.

Uzasadnienie

NSA, opierając się na wcześniejszej wykładni, stwierdził, że kluczowe jest zapewnienie realizacji zaleceń orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego przez placówkę. Dopiero gdy kilka placówek spełnia te kryteria, decyduje odległość od miejsca zamieszkania dziecka. Gmina nie ma obowiązku finansowania dowozu do placówki wybranej przez rodziców, jeśli nie jest ona najbliższą spełniającą wymogi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (13)

Główne

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.o. art. 32 § ust. 6

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 189

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 190

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Gmina ma obowiązek zapewnić dowóz dziecka niepełnosprawnego do najbliższej placówki, która w pełni realizuje zalecenia orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Sądy i organy administracji nie mają kompetencji do merytorycznej oceny jakości terapii i zajęć specjalistycznych w placówkach oświatowych. Wykładnia art. 32 ust. 6 P.o. dokonana przez NSA w poprzednim wyroku jest wiążąca dla sądu niższej instancji.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 153 P.p.s.a. poprzez brak pochylenia się nad wytycznymi NSA. Naruszenie art. 32 ust. 6 P.o. poprzez błędną wykładnię pojęcia "najbliższego przedszkola" (priorytet odległości zamiast realizacji zaleceń). Naruszenie art. 32 ust. 6 P.o. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pozytywne odpowiedzi innych ośrodków przesądzają o tym, że ośrodek wskazany przez rodziców nie jest najbliższy. Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 i 8 K.p.a.) poprzez brak uwzględnienia stanu faktycznego i prawnego, naruszenie zasady zaufania i słusznego interesu strony.

Godne uwagi sformułowania

pojęcie najbliższego przedszkola [...] dotyczy tylko takiej placówki, która w pełni lub w największym zakresie realizuje warunki edukacyjne, rehabilitacyjne i opiekuńcze dla niepełnosprawnego dziecka i jest położona najbliżej miejsca zamieszkania dziecka. Komponent geograficzny [...] ma charakter drugorzędny, a podstawowe znaczenie ma to, czy dana placówka w najpełniejszy sposób zrealizuje zalecenia wynikające z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego lub orzeczenia o niepełnosprawności. Ani Sąd pierwszej instancji, ani też Burmistrz D. nie mają kompetencji do oceny merytorycznej metod i form kształcenia specjalnego objętego orzeczeniem o potrzebie takiego kształcenia. Nie ogranicza to w żaden sposób prawa rodziców dziecka A. A. do wyboru innego przedszkola, ale wówczas tracą oni prawo do skutecznego domagania się zapewnienia bezpłatnego transportu wraz z opieką w czasie przewozu.

Skład orzekający

Artur Kuś

przewodniczący

Kazimierz Bandarzewski

sprawozdawca

Mirosław Wincenciak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja obowiązku gminy w zakresie zapewnienia dowozu dzieci niepełnosprawnych do placówek oświatowych, znaczenie realizacji zaleceń orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego nad odległością, brak kompetencji organów do oceny jakości terapii."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zapewnienia dowozu do placówki oświatowej dla dziecka z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. Interpretacja pojęcia "najbliższej placówki" w kontekście realizacji zaleceń.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu zapewnienia edukacji i wsparcia dzieciom niepełnosprawnym oraz obowiązków gmin. Wyjaśnia, kiedy rodzice mogą liczyć na finansowanie dowozu.

Gmina nie musi finansować dowozu do każdej wybranej przez rodziców szkoły. Kluczowe są zalecenia orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.

Sektor

edukacja

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III OSK 559/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Artur Kuś /przewodniczący/
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak
Symbol z opisem
6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
II SA/Sz 863/24 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2024-12-05
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 152, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2019 poz 1148
art. 32 ust. 6
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 7, art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Artur Kuś Sędziowie: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant: asystent sędziego Marita Sukiennik - Sikora po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Sz 863/24 w sprawie ze skargi I. W. na czynność Burmistrza D. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zorganizowania dowozu dziecka do placówki oświatowej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 5 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Sz 863/24 oddalił skargę I. W. (dalej skarżąca lub skarżąca kasacyjnie) na czynność Burmistrza D. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...]
w przedmiocie odmowy zorganizowania dowozu dziecka do placówki oświatowej.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał w pierwszej kolejności, że niniejsza sprawa była przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu sądowi.
W rozpoznanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ze wskazań dotyczących dalszego postępowania wynika, że sąd rozpoznający sprawę ponownie powinien dokonać analizy pisma organu z dnia 10 grudnia 2019 r., skierowanego do Zespołu Placówek Edukacyjno-Terapeutycznych w D. i zestawić treść tego pisma z przedłożonym przez skarżącą orzeczeniem z dnia [...] marca 2017 r., nr [...], o potrzebie kształcenia specjalnego córki skarżącej. Rzeczą Sądu ponownie rozpoznającego sprawę winno być również dokonanie analizy odpowiedzi udzielonej przez Dyrektora Zespołu Placówek Edukacyjno-Terapeutycznych w D.,
w kontekście zapewnienia możliwości realizacji wynikających z zaleceń wskazanych w orzeczeniu i w końcu dokonanie oceny prawidłowości stanowiska organu w niniejszej sprawie.
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, zgadzając się w tym zakresie ze stanowiskiem zaprezentowanym przez skarżącego kasacyjnie, nie było potrzeby przekazywania placówce w D. pełnego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Istotnym natomiast było przekazanie kluczowych informacji wynikających z zawartych w treści orzeczenia zaleceń. To pozwoliłoby bowiem Dyrektorowi Zespołu Placówek Edukacyjno-Terapeutycznych w D. na zestawienie możliwości placówki z wymaganiami wynikającymi z orzeczenia i udzielenie wiarygodnej odpowiedzi w zakresie możliwości zapewnienia dziecku skarżącej wszystkich, wynikających z orzeczenia zajęć.
Ponownie rozpoznanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że analiza pisma z dnia 10 grudnia 2019 r. i orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego prowadzi do wniosku, że organ przeniósł do treści pisma wynikające z orzeczenia zalecenia w całości, jak również przekazał informację o tym, że dziecko posiada orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na niepełnosprawność sprzężoną (niepełnosprawność intelektualna w stopniu lekkim oraz niepełnosprawność ruchowa). Należy więc przyjąć, że dyrektor placówki, do której zwrócono się o udzielenie informacji o możliwość realizacji działań wynikających z zaleceń zawartych w orzeczeniu posiadał pełną wiedzę na temat potrzeb dziecka skarżącej. Skoro tak, to mógł rzetelnie ocenić możliwości placówki, którą kieruje, w zakresie zapewnienia dziecku wszystkich zalecanych w orzeczeniu zajęć i działań.
Jednocześnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z udzielonej organowi przez Dyrektora Zespołu Placówek Edukacyjno-Terapeutycznych w D. odpowiedzi wynika, że dziecko może zostać objęte wszystkimi wymienionymi w orzeczeniu zajęciami. Oznacza to, zdaniem Sądu, że najbliższą placówką, która może zrealizować wynikające z orzeczenia zalecenia, jest Zespół Placówek Edukacyjno-Terapeutycznych w D. Prawidłowo zatem organ przyjął, że placówka ta jest najbliższą w rozumieniu art. 32 ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 1148 z późn. zm.) zwanej dalej P.o. Jest ona bowiem w stanie zrealizować zalecenia wynikające z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Oceny tej nie zmieniają podnoszone w skardze okoliczności dotyczące kwalifikacji kadry zatrudnionej w niepublicznym przedszkolu, do którego uczęszcza córka skarżącej, szerokiego wachlarza zajęć dodatkowych i działań diagnostycznych, dostępnych w tej placówce. Istotne jest bowiem to, że placówka wskazana przez organ jest w stanie zapewnić dziecku skarżącej realizację zaleceń w pełnym, wskazanym w orzeczeniu zakresie. Ocena kwalifikacji i doświadczenia osób prowadzących zajęcia oraz sposobu prowadzenia zajęć jest zawsze w pewnym stopniu subiektywna i nie wchodzi w zakres kompetencji organu przy ustaleniu, czy dana placówka jest placówką najbliższą.
Jakkolwiek Sąd dostrzegł to, że w przypadku dzieci z niepełnosprawnościami istotne jest zachowanie ciągłości działań terapeutycznych i z tego względu, jak podnosi skarżąca, nie byłaby celową zmiana placówki, jednak nie jest to argument, który mógłby zmienić postrzeganie zasadności odmowy uwzględnienia wniosku skarżącej. Gmina ma bowiem obowiązek zapewnienia niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 P.o. bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, a jak wyżej wskazano, tą najbliższą placówką jest ta, która jest w stanie zapewnić dziecku realizację wszystkich wymaganych zajęć i najpełniej w związku z tym zrealizować jego potrzeby.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji uprawnieniem rodzica jest wybór placówki, do której dziecko ma uczęszczać, jednak nie oznacza to, że w każdym wypadku gmina musi zapewnić bezpłatny transport i opiekę do placówki wybranej przez rodzica. W szczególności o bliskości placówki nie mogą przesądzać oferowane przez placówkę zajęcia i terapie dodatkowe, wykraczające poza zakres orzeczenia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła I. W., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła:
1. naruszenie przepisów prawa procesowego, mające wpływ na treść zapadłego wyroku, a mianowicie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) zwanej dalej P.p.s.a poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i brak pochylenia się nad wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego, a jedynie ich powielenie w uzasadnieniu wyroku, gdyż Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził prawidłowej analizy dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, co miało wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, bowiem gdyby Sąd prawidłowo wykonał wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego, wówczas uwzględniłby skargę;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 32 ust. 6 P.o. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy organ odmówił zapewnienia dowożenia dziecka niepełnosprawnego A. A. - córki skarżącej do Niepublicznego Przedszkola Specjalnego "[...]" w O., podczas gdy obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu;
3. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 32 ust. 6 P.o. poprzez błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że decydujące znaczenie w kontekście pojęcia "najbliższego przedszkola" mają względy dotyczące położenia placówki, podczas gdy geograficzne położenie placówki nie ma znaczenia priorytetowego, istotne jest bowiem posiadanie przez placówkę takich warunków i właściwości, które umożliwiałyby prawidłowe kształcenie dziecka z konkretnym rodzajem niepełnosprawności;
4. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 32 ust. 6 P.o. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowymi przyjęciu, że sam fakt, iż inne bliżej położone ośrodki odpowiedziały pozytywnie na zapytanie organu o możliwość przyjęcia małoletniej, przesądza o tym, że ośrodek wskazany przez rodziców dziecka nie jest ośrodkiem najbliższym w rozumieniu ustawy, bez zbadania okoliczności konkretnej sprawy i bez uwzględnienia szeregu okoliczności dotyczących sytuacji wychowawczo-opiekuńczej dziecka, wskazywanych przez rodziców w kierowanych do Burmistrza D. pismach;
5. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) zwanej dalej K.p.a. oraz art. 8 K.p.a. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy organ nie dokonał prawidłowego rozważenia stanu faktycznego i prawnego sprawy, naruszył zasadę zaufania obywateli do władzy publicznej i naruszył słuszny interes skarżącej, poprzez odmowę zorganizowania dowozu A. A. do Niepublicznego Przedszkola Specjalnego "[...]" w O.
W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz uznanie czynności Burmistrza D. w przedmiocie odmowy zorganizowania dowozu A. A. - córce skarżącej I. W. do Niepublicznego Przedszkola Specjalnego "[...]" w O. za bezskuteczną, a także o uznanie uprawnienia skarżącej I. W. do zorganizowania dowozu A. A. do Niepublicznego Przedszkola Specjalnego "[...]" w O. Jednocześnie skarżąca kasacyjnie wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa skarżącej przez adwokata w toku niniejszego postępowania według norm prawem przepisanych, a także rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w tej sprawie nie zaistniała.
Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w tej sprawie już zapadł prawomocny wyrok sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 września 2024 r. sygn. akt III OSK 476/21 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 314/20 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi określając wyraźne wskazania, jakie ma uwzględnić w tej sprawie Sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 190 P.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu ww. wyroku wyraźnie wskazał, że pojęcie najbliższego przedszkola, o którym stanowi art. 32 ust. 6 P.o. dotyczy tylko takiej placówki, która w pełni lub w największym zakresie realizuje warunki edukacyjne, rehabilitacyjne i opiekuńcze dla niepełnosprawnego dziecka i jest położona najbliżej miejsca zamieszkania dziecka. Komponent geograficzny (odległości miejsca zamieszkania od miejsca lokalizacji takiej placówki) ma charakter drugorzędny, a podstawowe znaczenie ma to, czy dana placówka w najpełniejszy sposób zrealizuje zalecenia wynikające z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego lub orzeczenia o niepełnosprawności. Tym samym jeżeli dwie placówki w identycznym zakresie realizują wymagania (zalecenia) dotyczące zapewnienia opieki, rehabilitacji, kształcenia i wychowania niepełnosprawnego dziecka, to obowiązek gminy zapewnienia dowozu takiego dziecka dotyczy placówki zlokalizowanej najbliżej miejsca zamieszkania tego dziecka, a nie dowolnej placówki.
Naczelny Sąd Administracyjny uchylając wyrokiem z dnia 19 września 2024 r. sygn. akt III OSK 476/21 zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Sz 314/20 wskazał, że obowiązkiem tego Sądu będzie dokonanie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności oceny, czy z treści pisma Dyrektora Zespołu Placówek Edukacyjno-Terapeutycznych w B. z dnia 11 grudnia 2019 r. wynika zakres realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu nr [...] dotyczącym kształcenia specjalnego A. A. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Dyrektor Zespołu Placówek Edukacyjno-Terapeutycznych w B. otrzymawszy zapytanie ze strony Burmistrza D. o możliwość zapewnienia realizacji zaleceń wynikających z ww. orzeczenia nr [...] odpowiedział w sposób jednoznaczny co do możliwości realizacji wszystkich tych zaleceń.
W zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji wykonał wskazania zawarte w ww. wyroku NSA, a w szczególności ocenił, czy trafnie zaskarżona czynność została podjęta po ustaleniu możliwości realizacji wszystkich zaleceń przez Zespół Placówek Edukacyjno-Terapeutycznych w B., oddalił skargę w tej sprawie.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa procesowego, mające wpływ na treść zapadłego wyroku poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 153 P.p.s.a. i brak pochylenia się nad wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarzut ten jest wadliwy już z tego powodu, że nie dotyczy on związania wskazaniami zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego skierowanymi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Art. 153 P.p.s.a. reguluje związanie oceną prawną i wskazaniami wojewódzkiego sądu administracyjnego skierowanymi do organu administracyjnego, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także do sądów ale pod warunkiem, że taki wyrok jest prawomocny. Wyrok WSA w Szczecinie z dnia 4 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 314/20 nie był prawomocny i nie wiązał w sprawie organu administracyjnego, ani też sądu na podstawie art. 153 P.p.s.a. Zaskarżony zaś w tej sprawie wyrok WSA w Szczecinie z dnia 5 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Sz 863/24 oddala skargę, co czyni bezprzedmiotowym ocenę tego wyroku w zakresie naruszenia art. 153 P.p.s.a.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego w zakresie obejmującym art. 32 ust. 6 P.o. w związku z art. 145 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy organ odmówił zapewnienia dowożenia dziecka niepełnosprawnego A. A. - córki skarżącej bezpłatnego transportu i opieki do Niepublicznego Przedszkola Specjalnego "[...]"
w O. Tak sformułowany zarzut skargi kasacyjnej wprost nawiązuje do wykładni art. 32 ust. 6 P.o., jaki dokonał w tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 września 2024 r. sygn. akt III OSK 476/21. Sąd ten wskazał jak należy interpretować pojęcie najbliższego przedszkola akcentując, że ma być to przedszkole które w pełni lub w największym możliwym zakresie realizuje zalecenia wynikające z orzeczenia o potrzebie specjalnego kształcenia i jest położone najbliżej spośród takich placówek w stosunku do miejsca zamieszkania niepełnosprawnego dziecka. Obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dotyczy tylko najbliższej takiej placówki, a nie jakiejkolwiek wybranej przez rodziców dziecka.
Tym samym skoro Sąd pierwszej instancji ustalił, że Zespół Placówek Edukacyjno-Terapeutycznych w B. z siedzibą w D. w pełni realizuje wszystkie zalecenia wynikające z orzeczenia nr [...] dotyczącego kształcenia specjalnego A. A., to nie było podstaw do zobowiązania Gminy D. do ponoszenia kosztów transportu i opieki w czasie przewozu do dalej płożonej placówki (Niepublicznego Przedszkola Specjalnego "[...]" w O.).
Zgodnie z art. 190 zd. 2 P.p.s.a. nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia art. 32 ust. 6 P.o. dokonana w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji jest w całości zgodna z wykładnią tego przepisu dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku z dnia 19 września 2024 r. sygn. akt III OSK 476/21.
Nie jest też zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 32 ust. 6 P.o. polegającej na przyjęciu, że decydujące znaczenie w kontekście pojęcia "najbliższego przedszkola" mają względy dotyczące położenia placówki, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu wskazuje, że geograficzne położenie placówki nie ma znaczenia priorytetowego, istotne jest bowiem posiadanie przez placówkę takich warunków i właściwości, które umożliwiałyby prawidłowe kształcenie dziecka z konkretnym rodzajem niepełnosprawności.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że podstawowe znaczenie ma zakres realizacji zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, a nie odległość placówki (przedszkola) od miejsca zamieszkania A. A. Podstawą było ustalenie, że skoro Zespół Placówek Edukacyjno-Terapeutycznych
w B. z siedzibą w D. w całości realizuje wszystkie zalecenia wynikające z orzeczenia nr [...] i jest to najbliższa placówka (przedszkole) w stosunku do miejsca zamieszkania osoby wymagającej kształcenia specjalnego w zakresie wychowania przedszkolnego, to tym samym obowiązek Gminy zapewnienia niepełnosprawnemu dziecku bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu obejmuje to właśnie przedszkole wchodzące w skład ww. Zespołu Placówek Edukacyjno-Terapeutycznych.
Nie jest też zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 32 ust. 6 P.o. polegającej na przyjęciu, że sam fakt, iż inne bliżej położone ośrodki odpowiedziały pozytywnie na zapytanie organu o możliwość przyjęcia małoletniej, przesądza o tym, że ośrodek wskazany przez rodziców dziecka nie jest ośrodkiem najbliższym w rozumieniu tej ustawy, bez zbadania okoliczności konkretnej sprawy i bez uwzględnienia szeregu okoliczności dotyczących sytuacji wychowawczo-opiekuńczej dziecka, wskazywanych przez rodziców w kierowanych do Burmistrza D. pismach. W tym zakresie strona skarżąca kasacyjnie podnosi, że Sąd pierwszej instancji zaniechał oceny merytorycznej co do jakości terapii i zajęć specjalistycznych prowadzonych przez Przedszkole Specjalne w D. i przez Niepubliczne Przedszkole Specjalne "[...]". Wskazano na ilość zajęć prowadzonych przez Niepubliczne Przedszkole Specjalne "[...]" z zaznaczeniem, że strona ta nie ma wiedzy, czy taka sama liczba zajęć prowadzona jest przez Przedszkole Specjalne w D. i czy pracownicy tego Przedszkola mają takie same kursy ukończone jak pracownicy Przedszkola "[...]". Wskazuje również na kwestie aklimatyzacji dziecka w nowym przedszkolu i wpływ tego przedszkola na jej rozwój.
Tak podniesiona argumentacja nie może uzasadnić naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 32 ust. 6 P.o. Ani Sąd pierwszej instancji, ani też Burmistrz D. nie mają kompetencji do oceny merytorycznej metod i form kształcenia specjalnego objętego orzeczeniem o potrzebie takiego kształcenia. Jeżeli Dyrektor Zespołu Placówek Edukacyjno-Terapeutycznych w B. wyraźnie wskazał, że wszystkie zalecenia objęte w tej sprawie orzeczeniem z dnia [...] r. nr [...] zostaną zapewnione dla małoletniej A. A., to nie ma podstaw do uznania, że zalecenia te nie byłyby realizowane. Ani art. 32 ust. 6 P.o., ani też inne przepisy tej ustawy nie przyznają kompetencji wójtowi gminy do oceny merytorycznej stopnia i zakresu realizacji zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.
Powołany art. 32 ust. 6 P.o. obejmuje jedynie nałożenie na gminę obowiązku zapewnienia niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym i posiadającym orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego. W tej sprawie Sąd pierwszej instancji nie dokonał jego wadliwej interpretacji wskazując, że skoro najbliższe przedszkole (wchodzące w skład Zespołu Placówek Edukacyjno-Terapeutycznych w B.) spełnia wszystkie zalecenia co do objęcia zajęciami i terapią danego dziecka, to obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dotyczy drogi od domu dziecka do tego przedszkola.
Nie ogranicza to w żaden sposób prawa rodziców dziecka A. A. do wyboru innego przedszkola, ale wówczas tracą oni prawo do skutecznego domagania się zapewnienia bezpłatnego transportu wraz z opieką w czasie przewozu.
Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7 K.p.a. oraz art. 8 K.p.a. poprzez brak uwzględnienia wadliwego rozważenia stanu faktycznego i prawnego sprawy, naruszenia zasady zaufania obywateli do władzy publicznej i słusznego interesu strony skarżącej, co skutkowało odmową zorganizowania dowozu A. A. do Niepublicznego Przedszkola Specjalnego "[...]"
w O.
Naruszenia tych przepisów strona skarżąca kasacyjnie upatruje w braku prowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność ustalenia stopnia realizacji zaleceń w obu przedszkolach, zasobach kadrowych i sposobu prowadzenia terapii. W ocenie strony skarżącej kasacyjnie jakość terapii prowadzonych w Niepublicznym Przedszkolu Specjalnym [...]" jest nieporównywalnie wyższa niż Przedszkola Specjalnego w D.
Argumentacja ta nie może odnieść zamierzonego skutku z tego powodu, że zakres postępowania w tej sprawie prowadzonego przez Burmistrza D. ograniczał się do ustalenia, w którym przedszkolu będą realizowane zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego i czy którekolwiek z przedszkoli zapewnia pełną realizację tych zaleceń. Ten zakres postępowania został przeprowadzony poprawnie i tak to ocenił Sąd pierwszej instancji. Skoro w tej sprawie Burmistrz D. nie miał podstaw do merytorycznego porównywania terapii i specjalistycznych zajęć, to także i prowadzenie w tym zakresie postępowania byłoby co najmniej niecelowe. Wynikający z art. 7 K.p.a. obowiązek przestrzegania praworządności przez organ administracyjny, podejmowania z urzędu lub na wniosek strony wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy także nie został naruszony. Sąd pierwszej instancji wykonał wskazania zawarte w wyroku NSA z dnia 19 września 2024 r. sygn. akt III OSK 476/21 i zgodnie z jego treścią dokonał kontroli zaskarżonej czynności. Nie została naruszona przesłanka nakazująca uwzględnianie słusznego interesu obywatela. Słuszny interes obywatela to taki, który ma oparcie o przepisy prawa i jego respektowanie nie prowadzi do naruszania prawa przez organ administracyjny. Wymaganie, aby w tej sprawie organ administracyjny dokonywał oceny merytorycznej zajęć i terapii przekraczałby zakres jego kompetencji, a tym samym zmierzałoby do naruszenia prawa.
Nie została także naruszona zasada budowania zaufania strony do organu administracyjnego. Burmistrz D. w zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji czynności wyjaśnił, jak należy rozumieć treść art. 32 ust. 6 P.o. i z jakich powodów nie może objąć bezpłatnych transportem dziecka skarżącej kasacyjnie do przedszkola położonego dalej od jej miejsca zamieszkania niż Przedszkole Specjalne w D. Okoliczność, że strona nie jest zadowolona z treści danego aktu lub danej czynności nie czyni automatycznie zasadność zarzutu naruszenia zasady zaufania do organu. Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzega także w tym zakresie ani naruszenia zasady bezstronności organu, ani też równego traktowania wynikających z art. 8 § 1 K.p.a.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarga kasacyjna nie jest zasadna. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. ją oddalił.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę