III OSK 1284/25

III OSK 1284/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-01-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka /sprawozdawca/
Przemysław Szustakiewicz
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
IV SAB/Wr 637/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2025-03-05
Skarżony organ
Prezes Rady Ministrów
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 31 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.S. od pkt I w zakresie, wyrzeczenia, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz od pkt III wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 marca 2025 r. sygn. akt IV SAB/Wr 637/24 w sprawie ze skargi R.S. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej na wniosek z dnia 17 października 2022r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 5 marca 2025 r., sygn. akt IV SAB/Wr 637/24, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R.S. (dalej: "skarżący") na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego [...] (dalej: "organ" lub "Prezes Sądu") w przedmiocie udzielenia informacji publicznej na wniosek z dnia 17 października 2022 r. w pkt I. stwierdził, że Prezes Sądu dopuścił się bezczynności w zakresie przesłania skanu i kopii dokumentów potwierdzających, że wskazani we wniosku skarżącego z dnia 17 października 2022 r. ławnicy spełniali wymagania dotyczące wieku, niekaralności i miejsca zamieszkania oraz, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; w pkt II. zobowiązał Prezesa Sądu Okręgowego [...] do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 17 października 2022 r. w zakresie wskazanym w pkt I, w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; w pkt III. oddalił dalej idącą skargę; w pkt IV. zasądził od Prezesa Sądu Okręgowego [...] na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Skarżący pismem z 17 października 2022 r. skierował do Prezesa Sądu wniosek zawierający prośbę o udostępnienie w trybie informacji publicznej:
1) skanów i kopii dokumentów potwierdzających, iż ławnicy orzekający w jego sprawie rozwodowej [...] w Sądzie Okręgowym tj. pan G. i G2., spełnili wszystkie wymogi określone precyzyjnie w ustawie o ławnikach, tj. odpowiedni wiek, niekaralność, właściwe miejsce zamieszkania,
2) skanów i kopii zarządzenia przewodniczącego I Wydziału Cywilnego i Prezesa Sądu Okręgowego inicjującego załażenie akt w jego sprawie rozwodowej [...] wyznaczającego jednocześnie do sprawy konkretnego sędziego referenta.
W odpowiedzi na wniosek Prezes Sądu pismem z 28 października 2022 r. poinformował skarżącego, że zgodnie z ustawą o ustroju sądów powszechnych ławnicy wybierani są przez rady gmin i do nich należy zwrócić się o wnioskowane informacje. W kwestii udostępnienia informacji z akt sprawy [...] w której wnioskujący był stroną postępowania, zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania cywilnego, na podstawie których stronom oraz uczestnikom postępowania udostępnia się akta sprawy oraz wydaje kopie akt z dokumentów.
Pismami z 31 października i 2 listopada 2022 r. skarżący skierował do Prezesa Sądu ponaglenia w sprawie. W odpowiedzi organ pismem z dnia 8 listopada 2022 r., poinformował skarżącego, że podtrzymuje stanowisko wyrażone w piśmie z 28 października 2022 r., które stanowi odpowiedź na jego wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 17 października 2022 r.
Skarżący pismem z dnia z 14 maja 2024 r. wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę (doprecyzowaną pismem z 9 lipca 2024 r.) na bezczynność Prezesa Sądu, wnosząc o stwierdzenie, że organ dopuścił się rażącej bezczynności, o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku dostępowego oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 20.000 zł wraz z kosztami postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej z uwagi na brak prawidłowego wniesienia ponaglenia, ewentualnie o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.
Przywołanym wyrokiem z 5 marca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu częściowo uwzględnił skargę.
W pierwszej kolejności Sąd pierwszej instancji wskazał, że postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej nie toczy się - poza wyjątkami wskazanymi w ustawie (na przykład art. 16 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 2 u.d.i.p.) - w trybie unormowanym w k.p.a. Z tych względów skarga na bezczynność organu w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, a co za tym idzie brak było podstaw do uwzględnienia wniosku organu o odrzucenie skargi.
Przechodząc do merytorycznej oceny sprawy Sąd pierwszej instancji przypomniał, że bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 902; dalej: "u.d.i.p.") polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej nie podejmuje takiej czynności i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia albo też udziela informacji niepełnej, lub niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, niewiarygodnej, a także gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej dla tej czynności formie, bądź nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji. Jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, powinien – zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Stosownie do art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku, i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź że postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).
Odnosząc się do pkt 1 wniosku dostępowego Sąd pierwszej instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały zarówno przesłanki podmiotowe (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), jak i przedmiotowe (art. 6 ust. 1 u.d.i.p.) przemawiające za udzieleniem skarżącemu wnioskowanej w tym zakresie informacji. Sąd przywołując przepisy określające wymogi, jakie muszą spełniać ławnicy, jak również przedstawiając sposób ich powołania uznał, iż informacja o pełnieniu przez ławników ustawowych wymagań (wieku, miejsca zamieszkania, czy też niekaralności) stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d u.d.i.p., którą organ winien udostępnić skarżącemu. Tymczasem – jak wynika z akt sprawy – Prezes Sądu, choć pismem z 28 października 2022 r. odpowiedział na wniosek skarżącego, to jednak wnioskowanej informacji skarżącemu nie udzielił, ani też nie poinformował skarżącego, że nie jest jej dysponentem. Nie wydał również decyzji odmownej w tym zakresie. Wskazał jedynie, że "zgodnie z ustawą o ustroju sądów powszechnych ławnicy wybierani są przez rady gmin i do nich należy zwrócić się o wnioskowane informacje", podczas gdy, jak wynika z uregulowań ustawy o ustroju sądów powszechnych, czy też nawet z treści załączonego do skargi pisma Sekretarza Urzędu Miast [...] z 8 listopada 2022 r. (do którego tak de facto skarżący został odesłany przez Prezesa Sądu w odpowiedzi na jego wniosek) – to przecież prezesi właściwych sądów, a nie rady gmin – dysponują dokumentacją związaną z wyborami ławników.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w pkt I. wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") oraz w pkt II., na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wyroku, uznając że stawiany organowi zarzut bezczynności w zakresie rozpoznania pierwszego żądania wniosku odnoszącego się do ławników jest uzasadniony.
Odnosząc się natomiast do drugiego z żądań skarżącego Sąd podniósł, że przepisów u.d.i.p. nie stosuje się wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. Przepisem takim jest art. 525 ustawy z 17 listopada 1964 r. kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1568 ze zm.: dalej: "k.p.c."). Zgodnie z art. 525 k.p.c., który dotyczy postępowania nieprocesowego, akta sprawy dostępne są dla uczestników postępowania oraz za zezwoleniem przewodniczącego dla każdego, kto potrzebę przejrzenia dostatecznie usprawiedliwi. W konsekwencji powyższego, w przypadku kolizji, przepisy zawarte w ustawach odrębnych (w niniejszej sprawie przepisy k.p.c.) mają zatem pierwszeństwo i wyłączają stosowanie u.d.i.p. W takiej jednak sytuacji podmiot zobowiązany informuje wnioskodawcę, że żądana informacja nie może być udostępniona w trybie u.d.i.p., co też prawidłowo uczynił Prezes Sądu w zakresie drugiego żądania skarżącego zawartego we wniosku z 17 października 2022 r. Dlatego też skarga w tym zakresie podlegała oddaleniu (pkt III sentencji wyroku).
Jednocześnie dokonując oceny charakteru stwierdzonej bezczynności Sąd pierwszej instancji uznał, że naruszenie prawa w tym zakresie nie miało jednak rażącego charakteru (pkt I sentencji wyroku). Sąd miał bowiem na względzie, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw strony. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie bezczynność organu nie była celowa i zamierzona, a wynikała wyłącznie z błędnego przekonania organu, że samo udzielenie odpowiedzi na wniosek skarżącego w terminie (już 28 października 2022 r., a zatem zaledwie po 10 dniach od dnia złożenia wniosku w organie, które miało miejsce 17 października 2022 r.) niejako wyklucza zarzut bezczynności. Poza tym Sąd nie mógł też nie zauważyć okoliczności, iż choć Prezes Sądu już w piśmie z 28 października 2022 r. udzielił skarżącemu odpowiedzi na wniosek, to skarżący – pomimo, że przecież nie pozyskał informacji, o którą wnioskował – z wniesieniem skargi do Sądu zwlekał aż do 14 maja 2024 r., a zatem przez okres dwóch lat. W ocenie Sądu – za powyższe – nie można obarczać winą organu.
W ramach przysługujących kompetencji (Sąd "może"), Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił również skargę w zakresie żądania przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej (pkt III sentencji wyroku). Sąd podzielił pogląd orzeczniczy, iż "środki wskazane w art. 149 § 2 p.p.s.a. są środkami dyscyplinująco-represyjnymi o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Odnosić je należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa". Zważywszy na okoliczność, że Sąd nie dopatrzył się w postawie organu złej woli (odpowiedź organu z 28 października 2022 r., podtrzymana w piśmie z 8 listopada 2022 r.), nie sposób też przyjąć, aby zachodziła podstawa do zastosowania wobec organu dodatkowego środka dyscyplinującego.
Od powyższego wyroku skarżący wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie pkt I (w części dotyczącej stwierdzenia, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa) i pkt III orzeczenia, zarzucając wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy:
a) "polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z naruszeniem art. w zw. z art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. i uznaniu, że w przedmiotowej sprawie bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa".
b) art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie, iż przyznanie sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości wymaga zaistnienia szczególnych przesłanek, podczas gdy jedyną przesłanką jej wymierzenia jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ (lub pozostawanie w bezczynności), gdyż unormowanie to nie zawiera żadnych wskazań, czy katalogu zdarzeń, jakie muszą zaistnieć do jego zastosowania;
c) naruszenie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak przyznania sumy pieniężnej na rzecz skarżącego, iż w sprawie jest brak podstaw do wymierzenia sumy pieniężnej w żądanej przez skarżącego wysokości, podczas gdy skarżący przedstawił szczegółowo negatywne konsekwencje, jakie wiązały się dla niego z przewlekłym prowadzeniem postępowania przez organ w szczególności odnoszące się do terminu załatwienia sprawy prawie dwuletniego oraz bezpodstawne i bezprawne odsyłanie skarżącego do innych instytucji (organów gminy) po wnioskowane dokumenty w sytuacji gdy organ miał je w swojej dyspozycji i bez żadnych przeszkód mógł i musiał udostępnić przedmiotowe dokumenty w ramach udzielenia informacji publicznej na wniosek skarżącego;
d) naruszenie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 i art. 141 § 4 p.p.s.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na pominięciu podnoszonych przez skarżącego twierdzeń oraz nieprawidłowe sporządzenie uzasadnienia zdawkowo odnoszącego się do przyczyn braku przyznania sumy pieniężnej, a uniemożliwiające odtworzenie procesu myślowego oraz podstaw wydanego orzeczenia w tym zakresie. Wobec powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpatrzenie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 188 p.p.s.a. oraz rozpoznanie sprawy na posiedzenie niejawnym.
Dodatkowo skarżący kasacyjnie zwrócił się o "przyznanie kosztów zastępstwa procesowego w wysokości wg norm prawem przepisanych za pełnienie funkcji pełnomocnika ustanowionego z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu według norm prawem przepisanych podwyższonego o podatek VAT, jednocześnie oświadczając że koszt nie zostały zapłacone ani w całości ani w części".
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie przedstawił argumentację mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została złożona.
Postanowieniem z dnia 16 maja 2025 r., sygn. akt IV SAB/Wa 637/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę kasacyjną Prezesa Sądu. Orzeczenie to nie zostało zaskarżone.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), gdyż skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przede wszystkim należy podnieść, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym. W związku z tym przy jej sporządzaniu wprowadzono tzw. przymus adwokacko-radcowski, aby nadać temu środkowi odwoławczemu charakter pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymagania dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 4 sierpnia 2010 r., I FSK 1353/09; 30 marca 2010 r., II FSK 1961/08; 29 stycznia 2010 r., I FSK 2048/08). Postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest bowiem oparte na zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, tak jak ma to miejsce w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczają sformułowane przez skarżącego kasacyjnie zarzuty, oparte na ustawowych podstawach i uzasadnione w treści skargi kasacyjnej.
Podnieść należy, że art. 176 p.p.s.a. reguluje elementy składowe skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. obligatoryjnym elementem skargi kasacyjnej jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. W myśl zaś art. 174 skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie oparł skargę kasacyjną wyłącznie na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, które w jego ocenie miały istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
Pierwszy zarzut skargi kasacyjnej (oznaczony jako a) jest skierowany przeciwko punktowi I zaskarżonego wyroku, w którym Sąd pierwszej instancji stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W zarzucie tym powołano art. 149 § 1a p.p.s.a. w związku z art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p.
Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a. stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Zgodnie z art. 13 u.d.i.p.: "1. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.
2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku".
Wypada podkreślić, że "bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej" polega na tym, że podmiot zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej, czyli do udostępnienia informacji publicznej (art. 14 u.d.i.p.), takiej czynności nie podejmuje, tj. nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej bądź o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 i art. 17 u.d.i.p.), ani na piśmie nie udziela wskazanej wyżej odpowiedzi.
Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, w tym terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być przy tym oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. "Rażące" naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. Tego rodzaju sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie.
Należy podzielić ocenę wyrażoną przez Sąd pierwszej instancji, iż nie można mówić o złej woli w działaniu organu. Niewątpliwie bowiem organ udzielił odpowiedzi na wniosek dostępowy z 17 października 2022 r. w piśmie z 28 października 2022 r. Nieudostępnienie informacji publicznej wynikało natomiast z błędnego przyjęcia przez podmiot zobowiązany, że udzielona odpowiedź realizuje prawo dostępu do informacji publicznej w zakresie objętym wnioskiem dostępowym. Nie sposób też pominąć faktu, że skarżący zwlekał z wniesieniem skargi na bezczynność organu aż do 14 maja 2024 r., a zatem przez okres prawie dwóch lat, co oznacza, że nie traktował uzyskania informacji priorytetowo, natomiast podmiot zobowiązany pozostawał w przekonaniu, że wniosek dostępowy został zrealizowany. Brak było zatem podstaw do uznania, że bezczynność podmiotu zobowiązanego ma charakter rażący.
Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej są skierowane przeciwko punktowi III zaskarżonego wyroku, w którym Sąd pierwszej instancji oddalił skargę w pozostałym zakresie. Jako naruszone wskazano przepisy art. 149 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz powyższe przepisy i art. 141 § 4 p.p.s.a.
Najdalej idącym zarzutem jest zarzut naruszenia art. art. 149 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. Należy podnieść, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to, jak już wskazywano, musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego.
Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (por. postanowienie NSA z 22 maja 2014 r., II OSK 481/14). Tymczasem uzasadnienie zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, a ponadto także wbrew twierdzeniom strony skarżącej kasacyjnie odniesienie się do przyczyn braku przyznania sumy pieniężnej. Sąd pierwszej instancji wskazał powody oddalenia skargi w powyższym zakresie w przedostatnim akapicie uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Należy podkreślić, że wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku (por. postanowienie NSA z 22 maja 2014 r., II OSK 481/14). Natomiast treść uzasadnienia zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu czyni go w pełni poddającym się kontroli instancyjnej i wprost wynika z niego rezultat i wnioski przeprowadzonej kontroli działalności administracji publicznej, których prawidłowość nie może być skutecznie kwestionowana w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Nie są zasadne także pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do punktu III wyroku sądu pierwszej instancji. Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Tego rodzaju sytuacja w realiach niniejszej sprawy nie miała miejsca, co przemawia za zasadnością odstąpienia przez Sąd od zastosowania dodatkowego środka dyscyplinującego.
Nadto wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca, domagająca się przyznania sumy pieniężnej, powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością. Aktywność sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez stronę skarżącą argumentacją. Skarżący kasacyjnie żadnej argumentacji na wskazane wyżej okoliczności nie przedstawił, wskazując jedynie, że jego wniosek "jest logiczny i oparty na faktach, które łatwo zweryfikować".
Wskazane wyżej okoliczności sprawiają, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty – jako bezzasadne - nie mogły odnieść skutku.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy (art. 250 § 1 p.p.s.a.), gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 p.p.s.a. i art. 258-261 p.p.s.a.