III OSK 1280/24

III OSK 1280/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-02-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Olga Żurawska - Matusiak
Paweł Mierzejewski
Sławomir Wojciechowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1786/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-10-13
Skarżony organ
Prezes Sądu
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 5 ust. 2., art. 16 ust. 1,  art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski Protokolant: starszy asystent sędziego Dawid Piaskowski po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1786/22 w sprawie ze skargi A.Z. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 26 lipca 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A.Z. na rzecz Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] kwotę 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 października 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1786/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu na rozprawie, sprawy ze skargi A.Z. (dalej także jako: "wnioskodawca", "strona skarżąca", "skarżący", "skarżący kasacyjnie") na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] (dalej także jako: "organ II instancji", "organ odwoławczy") z dnia 26 lipca 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej: oddalił skargę.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący:
Dnia 26 maja 2022 r. skarżący, za pośrednictwem platformy ePUAP, złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej w przedmiocie udostępnienia wyroków wraz z uzasadnieniami wydanymi w dniu 7 kwietnia 2014 r. przez Wydział [...] Cywilny Rodzinny i Rejestrowy Sądu Okręgowego w [...] oraz wskazanie jakie sprawy były tego dnia rozstrzygane. We wniosku zostało zawarte również oświadczenie o odstąpieniu od doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej.
Prezes Sąd Okręgowego w [...] (dalej także jako: "organ I instancji") wskazał, iż zgodnie z aktualną linią orzeczniczą sądów administracyjnych wyroki sądowe są jawne i wraz z uzasadnieniami, jako integralną ich częścią, stanowią informację publiczną. Treść orzeczenia sądu nie tylko stanowi – zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. – informację publiczną o sprawach publicznych, ale stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie tej ustawy – będąc rodzajem informacji dotyczących treści i postaci dokumentu urzędowego, podlega udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w tejże ustawie. Przyjmuje się zgodnie, że orzeczenia sądowe z uzasadnieniami, jako wydane w sprawie przez sąd – w ramach jego działalności orzeczniczej, opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego – są danymi publicznymi i podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w omawianej ustawie (wyrok NSA z dnia 8 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 1938/10 oraz z dnia 30 września 2015r., sygn. akt OSK 1746/14). Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, że wyroki wraz z uzasadnieniami, stanowią informację publiczną i co do zasady podlegają udostępnieniu w trybie u.d.i.p.
Organ I instancji nie miał zatem wątpliwości, że wyroki wraz z uzasadnieniami w przedmiocie rozwodu oraz separacji są informacją publiczną. Zasadą jest, że takie informacje publiczne, czyli wyroki z uzasadnieniami po zanonimizowaniu podlegają udostępnieniu, chyba że zachodzą przypadki, w których następuje ograniczenie w dostępie do informacji publicznej. W przedmiotowej sprawie należało ocenić, czy dostęp do wnioskowanych uzasadnień należy ograniczyć, ze względu ochronę prywatności osoby fizycznej (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.) i wydać w tym przedmiocie decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
W niniejszej sprawie organ I instancji zwrócił uwagę na fakt, że strony postępowań nie są osobami pełniącymi funkcje publiczne, lecz osobami fizycznymi niezwiązanymi z działalnością publiczną. Trzeba podkreślić, iż sprawy rozwodowe i o separację są szczególnym rodzajem spraw, gdyż dotyczą kwestii rodzinnych, pożycia małżeńskiego, w tym fizycznego, sprawowania władzy rodzicielskiej nad dziećmi, ale często też poruszane są wątki dotyczące zdrowia stron oraz ich sytuacji finansowej. Wyroki wydawane w tego typu sprawach, a w szczególności ich uzasadnienia bardzo szczegółowo opisują każdy aspekt życia małżeńskiego, co stanowi przesłankę do tego, aby uznać, iż orzeczenia rozwodowe i separacyjne w trybie u.d.i.p. nie powinny być udostępniane każdemu, kto zwróci się z takim żądaniem do organu.
Biorąc pod uwagę szczególny charakter sprawy cywilnej, jaką jest sprawa rozwodowa, w której podlega badanie sfery osobistych i często intymnych kwestii decydujących o zupełności i trwałości rozkładu pożycia między małżonkami, kwestii pieczy nad wspólnymi dziećmi, sposobu sprawowania nad nimi władzy rodzicielskiej, sposobu partycypacji rodziców w kosztach utrzymania dziecka, nie sposób zaaprobować poglądu, że orzeczenia w takich sprawach powinny być udostępnione na podstawie u.d.i.p. każdemu, kto tego zażąda. Tym bardziej, że nawet anonimizacja danych osobowych rozwodzących się osób nie stanowi dostatecznej gwarancji, że dane te nie zostaną odkodowane na podstawie innych informacji zawartych w takim wyroku (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 372/21). W ustawie przewidziano bowiem narzędzie umożliwiające ochronę prywatności osób, których dotyczą wyroki rozwodowe pomimo zakwalifikowania tych wyroków do kategorii dokumentów urzędowych, których treść i postać stanowi informację publiczną. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej; co jednak stosownie do art. 16 ust. 1 - przy spełnieniu przesłanek ustawowych - może nastąpić w formie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
Opierając się na powyższej wykładni Prezes Sądu Okręgowego w [...] decyzją z dnia 10 czerwca 2022 r., nr [...] odmówił udostępnienia informacji publicznej.
Skarżący złożył odwołanie od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w [...] i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz udostępnienie informacji publicznej zgodnie z wnioskiem.
Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] decyzją z dnia 26 lipca 2022 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ II instancji wskazał, iż w sprawie niniejszej bezsporne było, że wniosek A.Z. dotyczył żądania udzielenia informacji publicznej, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie. Sporną pozostaje natomiast kwestia, czy prawo do udzielenia informacji publicznej – w odniesieniu do żądania udostępnienia wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w sprawach o rozwód lub o separację – jest ograniczone z uwagi na ochronę prywatności osoby fizycznej. Zgodnie z art. 5 ust. 2 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem, tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.
W ocenie organu II instancji, Prezes Sądu Okręgowego w [...] w analizowanej sprawie zasadnie przyjął, że zachodzi konieczność zastosowania podstawy wyłączającej możliwość udostępnienia zakresu wnioskowanej informacji publicznej w postaci zapewnienia osobom, których wyroki dotyczyły, prawa do prywatności. Nie ma bowiem wątpliwości, że dane objęte rozstrzygnięciem w wyroku wydanym w sprawie o rozwód, bez względu na zakres tego rozstrzygnięcia, odnoszą się zawsze do dóbr osobistych przysługujących osobom fizycznym i ujawnienie tych danych naruszyłoby prawnie chronioną sferę prywatności. Natomiast ze względu na okoliczność, że Skarżący zwrócił się o udostępnienie mu wyroków wydanych w konkretnym dniu, powstała uzasadniona wątpliwość, że Skarżący zmierzał do uzyskania konkretnego rozstrzygnięcia, a zatem anonimizacja danych osobowych takiego wyroku może nie zapewnić osobom, których te rozstrzygnięcia dotyczą, pełnej ochrony ich prywatności. Organ odwoławczy wskazał, iż nie sposób wykluczyć, że Odwołujący się zmierza do uzyskania informacji o sposobie rozstrzygnięcia spraw tych osób, a nie o funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości w zakresie działalności konkretnego sądu powszechnego. Jakkolwiek prawo dostępu do informacji publicznej daje obywatelowi kontrolę nad działalnością instytucji publicznych, nie jest prawem absolutnym, a jednym z ważniejszych jego ograniczeń jest prawo do prywatności jednostki. Usprawiedliwiona, zdaniem Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...], stała się odmowa udostępnia treści przedmiotowych orzeczeń.
Skarżący wniósł skargę na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 26 lipca 2022 r., w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Sądu Okręgowego [...], z dnia 10 czerwca 2022 rok nr [...] oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w sprawie zgłosiło Stowarzyszenie [...] wnosząc o uwzględnienie skargi.
Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] wniósł o oddalenie skargi w całości.
Wyrokiem z dnia 13 października 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1786/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę i zważył, co następuje:
W dniu 26 maja 2022 r. skarżący za pośrednictwem platformy ePUAP złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej w przedmiocie udostępnienia wyroków wraz z uzasadnieniami wydanymi w dniu 7 kwietnia 2014 r. przez Wydział [...] Cywilny Rodzinny i Rejestrowy Sądu Okręgowego w [...] oraz wskazanie jakie sprawy były tego dnia rozstrzygane. We wniosku zostało zawarte również oświadczenie o odstąpieniu od doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej.
Zgodnie z ustaleniem Prezesa SO w [...] we wskazanym dniu zapadły wyroki jedynie w sprawach dotyczących rozwodów i separacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał organ do przesłania wyroków i uzasadnień jaki w tym dniu zostały wydane. Powyższe zostały zakwalifikowane jako dokumenty nie podlegające udostępnieniu stronie skarżącej i uczestnikowi postępowania (zarządzenie z dnia 23.08.2023r., k. 106).
Należy podzielić stanowisko organów, iż strony ww. postępowań nie są osobami pełniącymi funkcje publiczne, lecz osobami fizycznymi niezwiązanymi z działalnością publiczną. Ponadto, sprawy rozwodowe i o separację są szczególnym rodzajem spraw, gdyż dotyczą kwestii rodzinnych, pożycia małżeńskiego, w tym fizycznego, sprawowania władzy rodzicielskiej nad dziećmi, często też poruszane są wątki dotyczące zdrowia stron oraz ich sytuacji finansowej. Wyroki wydawane w tego typu sprawach, a w szczególności ich uzasadnienia bardzo szczegółowo opisują każdy aspekt życia małżeńskiego.
Sąd oceniał również stanowisko organów w kwestii potencjalnej anonimizacji wyroków i uzasadnienia.
Decyzje wydane w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej powinny odpowiadać w swojej treści wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., a uzasadnienie takiej decyzji, zgodnie z wyrażoną w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, musi wyjaśniać stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się organ przy jej wydaniu.
W ocenie Sądu organy obu instancji przedstawiły w wydanych decyzjach racjonalną i przekonującą argumentację uzasadniającą odmowę udostępnienia informacji publicznej w żądanych zakresie stosownie do art. 16 ust. 1 u.d.i.p.
Rozpoznając skargę wniesioną w niniejszej sprawie w ramach przysługującej kognicji, Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza norm prawa procesowego, postępowanie administracyjne zostało bowiem przeprowadzone zgodnie z zasadami ogólnymi k.p.a., a w szczególności art. 7, art. 8, art. 11 k.p.a., a także innymi normami, zwłaszcza art. 77 i art. 80 k.p.a., a zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej interpretacji norm prawa materialnego.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł skarżący zaskarżając go w całości i zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie:
1) przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a to: art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 2 ust. 2 u.d.i.p., poprzez oddalenie skargi na decyzję, która została wydana w oparciu o przypuszczenia organu dotyczące materii, która nie podlega badaniu przez organ;
2) przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, a to: art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w związku art. 16 ust. 1 u.d.i.p. i art. 17 ust. 1 u.d.i.p. oraz w związku z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewłaściwą kontrolę działania administracji publicznej, to jest zaaprobowanie decyzji, chociaż opiera się ona na wadliwie ocenionym materiale dowodowym, zaś jej uzasadnienie faktyczne jest niepełne, a uzasadnienie prawne nieprzekonujące;
3) prawa materialnego, a to: art. 5 ust. 2 u.d.i.p., art. 16 ust. 1 u.d.i.p. i art. 17 ust. 1 u.d.i.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na niezasadnym przyjęciu, iż brak jest możliwości udostępnienia skarżącemu wnioskowanych przez niego sentencji wyroków oraz uzasadnień wyroków, przy równoczesnym poszanowaniu prawa do prywatności stron postępowań, w których owe wyroki zapadły, a w rezultacie uznanie przez WSA w Warszawie decyzji za prawidłową, chociaż prawidłowo przeprowadzona anonimizacja wyroków i ich uzasadnień pozwalała na udostępnienie wnioskowanych informacji z poszanowaniem prawa do prywatności osób fizycznych.
Wskazując na powyższe zarzuty kasacyjne skarżący wniósł o uchylenie wyroku w całości i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty poprzez uchylenie decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji w całości i orzeczenie o kosztach postępowania, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie. Ponadto skarżący kasacyjnie wniósł o przeprowadzenie rozprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, wedle norm przepisanych.
W uzasadnieniu przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, Prezes Sądu Apelacyjnego w [...] wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne.
Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Oznacza to, że jeżeli – tak jak w rozpoznawanej sprawie – nie zachodzi nieważność postępowania zakres postępowania kasacyjnego wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Jak już wyżej wskazano z przytoczonych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Rozpatrzenie zarzutów skargi kasacyjnej należy poprzedzić pewną uwagą wstępną. Skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Wspomniane wyżej związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wyrażone w art. 183 § 1 p.p.s.a. ma znaczenie nie tylko z perspektywy Sądu, ale także wpływa na obowiązki profesjonalnego pełnomocnika sporządzającego skargę kasacyjną dla reprezentowanego przezeń podmiotu. Podstawy skargi kasacyjnej wyznaczają granice rozpoznania sprawy w drugiej instancji sądowej. Wyrażają się one we wskazaniu zarzutów naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania. Przedstawienie podstaw kasacyjnych jest obligatoryjne i powinny być one jednoznacznie sprecyzowane (art. 174 pkt 1 i 2, art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenia przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych (por. wyroki NSA z: 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, nr 3, poz. 36; 9 marca 2005 r., sygn. akt GSK 1423/04; 10 maja 2005 r., sygn. akt FSK 1657/04; 12 października 2005 r., sygn. akt I FSK 155/05; 23 maja 2006 r., sygn. akt II GSK 18/06; 4 października 2006 r., sygn. akt I OSK 459/06, CBOSA). Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych i zarzutów skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 1688/07 – orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy oczekiwać wskazania przez profesjonalnego pełnomocnika – autora skargi kasacyjnej – przepisów objętych zarzutami, to jest jednostek redakcyjnych aktów prawnych, jak i też sprecyzowania dat i nazw tych aktów oraz ich publikatorów pozwalających na zorientowanie się, którego brzmienia przepisu (ze względu na jego obowiązywanie na przestrzeni czasu) zarzut dotyczy. Związanie sądu kasacyjnego zarzutami podniesionymi w skardze kasacyjnej oznacza zatem, że sąd ten – co do zasady – nie ma kompetencji do kontroli legalności postępowania pierwszoinstancyjnego poza granicami zaskarżenia.
Rozpoznawszy skargę kasacyjną, w tak zakreślonych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw i tym samym podlega oddaleniu.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego.
Na wstępie wskazać należy, że dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący kasacyjnie wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 2469/22, Legalis). Dalej, o skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania nie decyduje każde uchybienie przepisów postępowania, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. W konsekwencji, dla spełnienia wymogu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Trzeba zatem wskazać indywidualne uzasadnienie dla każdego zarzutu formułowanego wobec każdego z tych przepisów, który w ocenie skarżącego kasacyjnie naruszył Sąd pierwszej instancji. Ponadto w treści samego zarzutu – niezależnie od obowiązku wyjaśnienia zajętego stanowiska w uzasadnieniu skargi kasacyjnej – konieczne jest wskazanie, na czym polegało naruszenie konkretnego przepisu, oraz przedstawienie prawidłowej – w ocenie autora skargi kasacyjnej – wersji wykładni lub zastosowania danego przepisu, a także określenie wpływu zarzucanego naruszenia na treść rozstrzygnięcia (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2024 r., II GSK 666/24, Legalis). Powyższego wymogu nie spełnia ani sposób sformułowania zarzutu naruszenia przepisów postępowania ani uzasadnienie skargi kasacyjnej.
Odnosząc się do pierwszego zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 2 u.d.i.p. wskazać należy, że kompetencja wynikająca z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. łączy się z przepisem art. 3 § 1 p.p.s.a. Są to przepisy ogólne o charakterze kompetencyjnym stanowiące, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, w tym kontrole wydanych przez nie decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie. Normy te określają zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, tj. zakres i kryterium kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne. Art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. wskazuje cele działania sądów administracyjnych oraz zakres ich kognicji i żadna z jednostek redakcyjnych wskazanych przepisów nie odnosi się, przynajmniej wprost, do obowiązku sądu administracyjnego w zakresie sposobu rozstrzygnięcia sprawy przed tym sądem (por. wyrok NSA z 4 września 2008 r. sygn. akt I OSK 266/08, pub. w Lex nr 490087). Naruszenie art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. ma miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tych przepisach lub wyjdzie poza przedmiot tej kontroli określony w § 2. Natomiast okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej, jak to ma miejsce w realiach niniejszej sprawy, nie oznacza naruszenia tego przepisu (por. wyrok NSA z 8 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 635/16, pub. w Lex nr 2450637). Żadna z powyższych sytuacji nie zaistniała w tej sprawie. Dalej, nie zachodziły też podstawy do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi. W odniesieniu do powyższego zarzutu należy wskazać, że autor skargi kasacyjnej co do zasady ograniczył zarzut naruszenia postępowania do przepisu wynikowego, przyznającego Sądowi pierwszej instancji kompetencje do oddalenia skargi w sytuacji stwierdzenia braku podstaw do jej uwzględnienia. Tak postawiony zarzut naruszenia przepisów postępowania nie mógł być skuteczny. Przepis ten nie może być samodzielną podstawą kasacyjną i wymaga powiązania go z innymi przepisami, których wadliwe zastosowanie zostało zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji. Bez wykazania, że Sąd pierwszej instancji naruszył inne przepisy prawa, które czynią zaskarżoną decyzję niezgodną z prawem, niemożliwe jest skutecznie zarzucenie sądowi, że oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Jednocześnie powiązanie przedmiotowego zarzutu naruszenia przepisów postępowania w związku z art. 2 ust. 2 u.d.i.p. jest całkowicie chybione i bezpodstawne. Zgodnie z tym przepisem, od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ust. 2 u.d.i.p.). W niniejszej sprawie ani decyzja Prezesa Sądu Okręgowego w [...] ani decyzja Prezesa Sądu Apelacyjnego w [...] nie opierała się na wskazanej podstawie prawnej, zaś odmowa udostępnienia skarżącemu informacji publicznej nie wynikała z braku interesu prawnego lub faktycznego.
Przechodząc do drugiego (i zarazem ostatniego) zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. i art. 17 ust. 1 u.d.i.p. oraz w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. wskazać należy, że strona skarżąca kasacyjnie powiązała zarzut naruszenia przepisów p.p.s.a. z zarzutem naruszenia przepisów u.d.i.p. oraz z zarzutem naruszenia przepisów k.p.a. kwestionując na tej podstawie prawidłowość odmowy udostępnienia informacji publicznej w związku z ochroną prywatności i danych osobowych osób fizycznych. Powiązanie ww. przepisów nie mogło okazać się skuteczne w realiach niniejszej sprawy, w której wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji. Dla skuteczności podważenia stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie co do uznania za prawidłową wydaną w sprawie decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej, a jej uzasadnienia za wystarczające konieczne było bowiem nie tylko przywołanie właściwej podstawy orzekania przez Sąd pierwszej instancji, tj. art. 151 p.p.s.a. w powiązaniu z przepisami k.p.a. (oraz jak w niniejszej sprawie z u.d.i.p.), ale przede wszystkim wskazanie odpowiednich przepisów postępowania zawierających unormowania dotyczące postępowania w sprawie zainicjowanej wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, tj. art. 16 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym: "Do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (...)". Skarga kasacyjna wymogu tego nie spełnia. Tymczasem sprawa, której przedmiotem jest kwestia udostępnienia informacji publicznej, jest z tego względu sprawą specyficzną, bowiem dotyczy oświadczenia wiedzy, a nie oświadczenia woli organu, jakie jest właściwe dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 k.p.a., a przewidziana w u.d.i.p. forma decyzji dla odmowy udostępnienia informacji publicznej służy przede wszystkim zagwarantowaniu praw procesowych, w tym zwłaszcza prawa do odwołania na drodze administracyjnej. Z tego względu konieczna stała się wyraźna deklaracja ustawodawcy wyrażona w art. 16 ust. 2 u.d.i.p. o dopuszczalności stosowania w tym zakresie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji dla skuteczności zarzutu wadliwego oddalenia skargi na decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej konieczne jest wskazanie na naruszenie art. 16 ust. 2 u.d.i.p. poprzez zastosowanie w sprawie określonych przepisów k.p.a., z wyjaśnieniem, w jaki sposób odnoszą się one do specyfiki sprawy dostępu do informacji publicznej. Skoro rozpoznawana skarga kasacyjna wymogu tego nie spełnia, to czyni to rozpatrywane zarzuty nieskutecznymi. Z tych względów nie było podstaw do uwzględnienia przedmiotowego zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bowiem Sąd pierwszej instancji przyjął prawidłowy stan faktyczny sprawy zasadnie akceptując ustalenia poczynione przez organy w toku postępowania. Wszystkie okoliczności faktyczne istotne z perspektywy zastosowania art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., który stanowił podstawę wydania kwestionowanej skargą decyzji zostały ustalone.
Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się z argumentacją skarżącego kasacyjnie, że Sąd pierwszej instancji zaaprobował zaskarżoną decyzją, "chociaż opiera się ona na wadliwie ocenionym materiale dowodowym, zaś jej uzasadnienie faktyczne jest niepełne, a uzasadnienie prawnego nieprzekonujące", co miało przełożyć się na niedopuszczalne deficyty rozstrzygnięcia i uzasadnienia zapadłego wyroku. Jak zostało wyjaśnione, wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności zostały przez WSA w Warszawie uwzględnione, a sformułowane na ich podstawie oceny prawne są prawidłowe.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny pragnie dostrzec, że autor skargi kasacyjnej nie zakwestionował w sposób skuteczny ustaleń stanu faktycznego, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania służą m.in. kwestionowaniu ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy, co oznacza, że brak zarzutów naruszenia przepisów postępowania czy też ich nieskuteczność powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny w procesie kontroli instancyjnej przyjmuje, jako niezakwestionowany punkt odniesienia, stan faktyczny i jego ocenę przyjęte przez sąd pierwszej instancji.
Nieskuteczne okazały się również zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 2 u.d.i.p., art. 16 ust. 1 u.d.i.p. i art. 17 ust. 1 u.d.i.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na niezasadnym przyjęciu, iż brak jest możliwości udostępnienia skarżącemu wnioskowanych przez niego sentencji wyroków oraz uzasadnień wyroków, przy równoczesnym poszanowaniu prawa do prywatności stron postępowań, w których owe wyroki zapadły. Autor skargi kasacyjnej w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego wskazuje, że prawidłowo przeprowadzona anonimizacja wyroków i ich uzasadnień pozwalała na udostępnienie wnioskowanych informacji z poszanowaniem prawa do prywatności osób fizycznych.
Zgodnie z treścią art. 5 ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Oznacza to, że w przypadku kolizji praw konstytucyjnie i ustawowo chronionych (prawa do prywatności i prawa dostępu do informacji publicznej) niezbędne jest ich wyważenie, które nie może prowadzić do generalnego wyłączenia prawa do informacji publicznej w określonej kategorii spraw. W przypadku potrzeby zapewnienia ochrony prywatności osób fizycznych podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej winny, co do zasady, poprzestać na takim zanonimizowaniu danych wrażliwych, aby nie istniała obiektywna możliwość poznania ich po zaznajomieniu się z informacją publiczną. Skoro tożsamość osoby fizycznej można określić bezpośrednio lub pośrednio, w szczególności przez powołanie się na jeden lub kilka specyficznych czynników określających cechy fizyczne, fizjologiczne, umysłowe, ekonomiczne, kulturowe lub społeczne tej osoby, to odmowa ujawnienia owych czynników choćby poprzez ich anonimizację winna być najczęściej uznana za wystarczający sposób ochrony tożsamości, a przez to prywatności osoby fizycznej. Rzeczą podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji jest bowiem dokonanie takiej anonimizacji, która uniemożliwi identyfikację osób objętych żądaniem udostępnienia informacji publicznej (por. np. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 5 czerwca 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 23/13 i WSA w Łodzi z dnia 25 września 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 699/14). Dopiero w razie uznania i wykazania, że istnieje potrzeba ochrony prywatności określonej osoby lub osób, a celu tego w dostateczny sposób nie spełni anonimizacja danych wrażliwych osób uczestniczących w takim postępowaniu, organ, do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji publicznej, winien – w oparciu o art. 16 u.d.i.p. – wydać decyzję administracyjną odmawiającą udostępnienia konkretnej informacji publicznej, powołując się na ograniczenia zawarte w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Należy zaznaczyć, że dokonanie prawidłowej anonimizacji sentencji wyroków, który mają charakter opisowy, spowodowałoby, że utracony zostałby sens prawny i merytoryczny tych orzeczeń. Stałyby się one nieczytelne i pozbawione waloru informacyjnego. Podobna ocena dotyczy uzasadnienia do wyroku: dokonanie prawidłowej anonimizacji pozbawiłoby uzasadnienia waloru informacyjnego, stanowiłoby ono wówczas jedynie mało czytelny zapis. Powyższe wynika z opisowego charakteru omawianych spraw, relacji osobistych i prywatnych stron postępowania, jak również małoletnich dzieci.
Wymaga podkreślenia, że celem dostępu do informacji publicznej jest zagwarantowanie transparentności działalności organów władzy publicznej. Cel ten spełniony będzie także wówczas, gdy chroniąc sferę prywatności, informacja publiczna będzie pomijać dane osobowe osób fizycznych. W orzecznictwie wskazuje się, że w razie kolizji między zasadą jawności informacji publicznych a ochroną prywatności i danych osobowych osób fizycznych, dopuszczalny będzie jedynie taki sposób udostępnienia informacji publicznej, który nie narusza wskazanych dóbr chronionych (np. anonimizacja danych wrażliwych). Nie w każdym przypadku, gdy organ odmawia udostępnienia informacji z uwagi na występującą w jego ocenie tajemnicę przedsiębiorcy czy ochronę prywatności osoby fizycznej, jest konieczne wydanie decyzji odmownej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. (zob. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 3149/18). Wydanie decyzji odmownej na podstawie przepisu art. 16 u.d.i.p. jest konieczne tylko w przypadku, gdyby istota żądanej informacji dotyczyła żądania ujawnienia chronionych prawem danych wskazanych osób lub danych wrażliwych innych podmiotów. Ocenę należy zatem przeprowadzać przez pryzmat złożonego w sprawie wniosku i wskazanego w nim wyraźnie zakresu żądanych informacji (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1928/15; wyrok NSA z dnia 12 października 2017 r. sygn. akt I OSK 537/17).
Reasumując, przy kolizji wskazanych dwóch norm prawnych, prymat należało przyznać ochronie prawa do prywatności. Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie NSA (np. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2021 r. sygn. akt III OSK 4728/21), że w razie kolizji między zasadą jawności informacji publicznej a ochroną prywatności i danych osobowych osób fizycznych, dopuszczalny będzie jedynie taki sposób udostępniania informacji publicznej, który nie naruszy dóbr chronionych, czyli anonimizacja danych, przede wszystkim danych wrażliwych. Jeżeli nie ma takiej możliwości, a anonimizacja nie zapewnia pełnej ochrony w zakresie poszanowania prawa do życia prywatnego, winna zostać wydana decyzja odmowna (jak w niniejszej sprawie).
Nadmienić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązując organ do przesłania wyroków i uzasadnień jaki w tym dniu zostały wydane zakwalifikował przedmiotowe dokumenty jako nie podlegające udostępnieniu stronie skarżącej i uczestnikowi postępowania. Strony ww. postępowań nie są osobami pełniącymi funkcje publiczne, lecz osobami fizycznymi niezwiązanymi z działalnością publiczną.
Nie bez znaczenia dla potwierdzenia zasady prymatu ochrony prawa do prywatności nad prawem dostępu do informacji publicznej są uregulowania ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568; dalej jako: "k.p.c.") określające sposób odbywania posiedzeń. Zasadą w sprawach małżeńskich jest odbywanie posiedzeń sądowych przy drzwiach zamkniętych (art. 427 k.p.c.) W rozprawie uczestniczą zatem strony i ich pełnomocnicy, przedstawiciele ustawowi, świadkowie – w czasie składania przez nich zeznań (po ich zakończeniu zobowiązani są opuścić salę) oraz maksymalnie po dwie osoby zaufania (art. 154 k.p.c.) dla każdej ze stron, a ponadto osoby powołane do kierowania działalnością administracyjną sądów i nadzoru nad nimi (art. 37 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sadów powszechnych, Dz. U. z 2024 r. poz. 334). Tylko wyjątkowo, tj. na skutek zgodnego żądania obu stron postępowania, posiedzenia mogą mieć charakter otwarty (sąd wydaje w tym przedmiocie postanowienie), o ile w ocenie sądu jawność rozprawy nie zagraża moralności. Przepis ten jest o tyle istotny, że przedmiotem spraw rozpoznawanych w omawianym trybie są kwestie odnoszące się do spraw stosunkowo intymnych – zeznania i wyjaśnienia obejmują kwestie pożycia, wierności lub jej braku, uczuć i emocji, w konsekwencji zawierają więc dane wrażliwe.
Publikacja wyroku następuje zawsze jawnie (art. 154 § 2 k.p.c., art. 45 ust. 2 zdanie drugie Konstytucji RP), jednak sąd może i z reguły powinien ograniczyć się w takim wypadku do ogłoszenia sentencji, nie podając ustnych motywów wyroku (art. 326 § 3 zdanie drugie k.p.c.). Należy dodać, że publiczne rozpowszechnianie wiadomości z rozprawy sądowej prowadzonej z wyłączeniem jawności jest przestępstwem zagrożonym karą grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do 2 lat (art. 241 § 2 w zw. z § 1 K.k.) (por. J. Parafianowicz w O. M. Piaskowska (red.) Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Art. 1-505, tom I, WKP 2024 r.).
Z powyższych względów przedmiotowe zarzuty naruszenia prawa materialnego nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Jak wskazano na wstępie, przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych we wniesionym środku odwoławczym. W rekapitulacji przedstawionych argumentów należało więc stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, albowiem nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.
Skoro więc podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co z kolei skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w pkt 2. sentencji wyroku, na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a.