IV SA/WA 1131/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-02-08
NSAochrona środowiskaWysokawsa
odpady opakowanioweeksport odpadówwewnątrzwspólnotowa dostawadokument EDPRunieważnienie dokumenturażące nieprawidłowościrecyklingkontrolaochrona środowiska

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska o unieważnieniu dokumentu EDPR dotyczącego eksportu odpadów opakowaniowych, uznając stwierdzone nieprawidłowości za rażące.

Sprawa dotyczyła unieważnienia przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska dokumentu EDPR wystawionego przez Spółkę [...] dla Konsorcjum, dotyczącego wewnątrzwspólnotowej dostawy odpadów opakowaniowych. Sąd administracyjny utrzymał w mocy decyzję GIOŚ, uznając, że stwierdzone nieprawidłowości w zakresie masy odpadów, deklarowanego procesu recyklingu (R12 zamiast R3) oraz braku jednoznacznego potwierdzenia poddania odpadów recyklingowi w odpowiednich instalacjach, stanowiły rażące naruszenie przepisów ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Skarżący nie zdołali wykazać, że odpady zostały faktycznie poddane recyklingowi zgodnie z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Spółki [...] i Konsorcjum [...] S.A. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ) utrzymującą w mocy decyzję Marszałka Województwa o unieważnieniu dokumentu EDPR 2 z 2017 r. Dokument ten dotyczył wewnątrzwspólnotowej dostawy odpadów opakowaniowych o kodzie 15 01 02. Organ pierwszej instancji (Marszałek) stwierdził, że Spółka [...] nie wystawiała dokumentów EDPR za lata 2014-2016 i za rok 2018, a za rok 2017 wystawiła dokument EDPR 2, który zawierał nieprawidłowości: zaniżoną masę odpadów (56,34 kg zamiast 53,34 Mg), deklarowany proces R12 (niebędący ani odzyskiem, ani recyklingiem) zamiast R3, oraz brak jednoznacznego potwierdzenia, co stało się z odpadami po ich przekazaniu. GIOŚ, rozpatrując odwołanie, utrzymał decyzję Marszałka w mocy, uznając stwierdzone nieprawidłowości za rażące. Sąd administracyjny, analizując materiał dowodowy, uznał, że choć korekta dokumentu EDPR wyjaśniła kwestię masy odpadów, to nie potwierdziła faktycznego poddania odpadów recyklingowi w odpowiednich instalacjach. Oświadczenie Spółki [...] z grudnia 2019 r. było niewiarygodne, a zmiana procesu z R12 na R3 w korekcie była nieuzasadniona dokumentami. Sąd podkreślił, że przekazanie odpadów bez upewnienia się co do ich ostatecznego zagospodarowania w sposób zgodny z prawem stanowi rażącą nieprawidłowość. Skargi skarżących, zarzucające naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, zostały oddalone, a sąd potwierdził zasadność unieważnienia dokumentu EDPR 2.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, stwierdzone nieprawidłowości, w szczególności brak jednoznacznego potwierdzenia poddania odpadów recyklingowi w odpowiednich instalacjach oraz deklarowanie nieprawidłowego procesu, stanowią rażące nieprawidłowości uzasadniające unieważnienie dokumentu EDPR.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak wystarczających dowodów na faktyczne poddanie odpadów recyklingowi zgodnie z prawem, w połączeniu z błędami w deklarowanym procesie i masie, stanowi rażące naruszenie przepisów ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, co uzasadnia unieważnienie dokumentu EDPR.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.g.o.o.o. art. 53 § ust. 4a

Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi

Przepis ten stanowi podstawę do unieważnienia dokumentów DPO, DPR, EDPO lub EDPR w przypadku stwierdzenia rażących nieprawidłowości w zakresie zagospodarowania odpadów opakowaniowych.

Pomocnicze

u.g.o.o.o. art. 24 § ust. 1

Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi

Określa, że masę odpadów opakowaniowych będących przedmiotem eksportu lub wewnątrzwspólnotowej dostawy ustala się w oparciu o dokument EDPR lub EDPO.

u.g.o.o.o. art. 24 § ust. 3

Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi

Dokumenty EDPR są wystawiane na podstawie dokumentu celnego lub faktury potwierdzającej wewnątrzwspólnotową dostawę.

u.g.o.o.o. art. 24 § ust. 6

Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi

Przedsiębiorca eksportujący odpady dołącza oświadczenie o poddaniu ich recyklingowi lub odzyskowi w odpowiednich instalacjach.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje oddalenie skargi przez sąd.

p.p.s.a. art. 134 § ust. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.a. art. 7a

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony.

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 października 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów EDPO i EDPR

Określa wzory dokumentów EDPO i EDPR, w tym obowiązek wskazania nazwy i adresu zakładu przetwarzającego odpady.

Rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przemieszczania odpadów

Reguluje transgraniczne przemieszczanie odpadów, w tym wymóg dokumentów potwierdzających proces i miejsce przetwarzania (Załącznik VII).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Stwierdzone rażące nieprawidłowości w dokumencie EDPR dotyczące masy odpadów, deklarowanego procesu recyklingu oraz braku potwierdzenia faktycznego zagospodarowania odpadów. Nieskuteczność korekty dokumentu EDPR w usunięciu rażących nieprawidłowości. Obowiązek wskazania nazwy i adresu zakładu przetwarzającego odpady w dokumencie EDPR.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 7, 77, 80, 7a, 138 k.p.a.) przez organy administracji. Zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 53 ust. 4a, art. 24 ust. 4 u.g.o.o.o., § 2 rozporządzenia z 2014 r.) przez organy administracji. Argument o omyłce pisarskiej w masie odpadów. Argument o braku obowiązku wskazania adresu zakładu przetwarzającego odpady w 2017 r.

Godne uwagi sformułowania

stwierdzenie rażących nieprawidłowości niezgodność informacji dotyczących zagospodarowania odpadów opakowaniowych zawartych w tych dokumentach ze stanem faktycznym proces R12 nie zalicza się ani do procesu odzysku ani do procesu recyklingu brak danych umożliwiających wskazanie, że dotyczyły ww. dokumentu EDPR zjawisko tzw. handlu kwitami

Skład orzekający

Agnieszka Wąsikowska

sprawozdawca

Joanna Borkowska

członek

Piotr Korzeniowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażących nieprawidłowości' w kontekście unieważniania dokumentów EDPR, obowiązki przedsiębiorców w zakresie dokumentowania eksportu/wewnątrzwspólnotowej dostawy odpadów opakowaniowych, znaczenie rzetelności dokumentacji w obrocie odpadami."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z obrotem odpadami opakowaniowymi i dokumentami EDPR.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska – prawidłowego obrotu odpadami opakowaniowymi i zapobiegania oszustwom ('handlowi kwitami'). Pokazuje, jak istotna jest rzetelność dokumentacji i jakie mogą być konsekwencje jej braku.

Unieważniono dokument na eksport odpadów: Sąd wyjaśnia, co to są 'rażące nieprawidłowości' w obrocie śmieciami.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wa 1131/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-02-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wąsikowska /sprawozdawca/
Joanna Borkowska
Piotr Korzeniowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
III OSK 1608/22 - Wyrok NSA z 2024-06-11
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1114
art.53 ust. 4a
Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Piotr Korzeniowski Sędziowie: sędzia WSA Agnieszka Wąsikowska (spr.) sędzia WSA Joanna Borkowska po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg [...] siedzibą w [...], Konsorcjum [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] czerwca 2021 r., [...] w przedmiocie unieważnienia dokumentu oddala skargi.
Uzasadnienie
Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej: GIOŚ) decyzją z [...] czerwca 2021 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Spółki Konsorcjum [...] S.A. w [...] (dalej: Konsorcjum), od decyzji Marszałka Województwa [...] (dalej: Marszałek) z [...] września 2019 r., znak: [...] w przedmiocie unieważnia dokumentu EDPR 2 [...] (dalej także EDPR 2), wydany za rok 2017 przez: [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: [...]) dla Konsorcjum – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy wskazał, że Marszałek w dniach [...] listopada 2018 r. oraz [...] i [...] lutego 2019 r. przeprowadził kontrolę w Spółce [...]. Kontrolą została objęła działalność Spółki w zakresie korzystania ze środowiska, wprowadzania na rynek produktów, gospodarki opakowaniami, gospodarki bateriami i akumulatorami oraz prowadzenie działalności polegającej na wewnątrzwspólnotowej dostawie lub eksporcie odpadów opakowaniowych w rozumieniu ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 542, z późn. zm), zwaną dalej u.g.o.o.o. W okresie objętym kontrolą Spółka zajmowała się zbieraniem i transportem odpadów w ramach hurtowego i detalicznego skupu surowców wtórnych, w szczególności makulatury, tworzyw sztucznych oraz metali nieżelaznych. Ponadto Spółka zajmowała się obsługą budownictwa oraz transportem krajowym i zagranicznym rzeczy. Spółka [...] posiada: decyzję Starosty [...] na zbieranie odpadów z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak: [...] zmienioną decyzjami z dnia [...] listopada 2015 r., znak: [...] oraz decyzją z dnia [...] marca 2016 r., znak: [...]; decyzję Starosty [...] na transport odpadów z dnia [...] maja 2014 r., znak: [...], zmienioną decyzją z dnia [...] maja 2016 r., znak: [...].
Zgodnie z protokołem kontroli oraz dostępnymi w aktach sprawy dokumentami, w okresie objętym kontrolą tj. w okresie od 2014 roku do I półrocza 2018 r., Spółka zebrane odpady, w tym odpady opakowaniowe o kodzie 15 01 02 przekazała, m.in. w drodze eksportu lub w drodze wewnątrzwspólnotowej dostawy odpadów do instalacji zlokalizowanych na terenie Unii Europejskiej celem poddania ich procesowi recyklingu.
Ustalono, że Spółka [...] w latach 2014-2016 i za rok 2018 (do 30 czerwca 2018 r.) nie wystawiała podmiotom wprowadzającym produkty w opakowaniach lub organizacjom odzysku opakowań dokumentów EDPR. Natomiast za 2017 r. wystawiła min. dokument EDPR 2 [...] na łączną masę 56,34 kg odpadów o kodzie 15 01 02 przekazanych do firmy [...] w [...]. Jednak z załączonych do dokumentu faktur oraz załączników nr VII do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przemieszczania odpadów (zwanych dalej "załącznikiem/załącznikami nr VII") wynika, że przekazano odpady o masie 53,34 Mg oraz, że odpady trafiły do firmy [...] s.r.o w [...] na [...]. Stwierdzono również, że zadeklarowany w EDPR oraz załączniku VII proces R12 (wymiana odpadów w celu poddania ich któremukolwiek z procesów wymienionych w pozycji Rl-Rll) nie zalicza się zarówno do procesu odzysku, jak i do recyklingu. Przedstawiciel kontrolowanego podmiotu nie posiadał również wiedzy, co stało się z odpadem po tym, jak trafił on na [...].
Dalej GIOŚ wskazał, że zgodnie z ustaleniami kontroli dokument EDPR [...] wystawiony został dla Konsorcjum na podstawie zamówienia nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. Powyższe ustalenia zostały odnotowane w protokole kontroli nr [...], podpisanym przez kontrolujących i Spółkę [...] bez uwag.
W toku postępowania [...] pismem z dnia [...] lutego 2020 r. poinformowała, że w dniu [...] lutego 2020 r. Spółka złożyła Marszałkowi Województwa [...] korektę dokumentu EDPR 2 [...] za rok 2017. Do pisma dołączono kserokopie dodatkowych dokumentów, w tym m.in. cztery egzemplarze załącznika nr VII potwierdzającego przekazanie odpadów opakowaniowych do firmy [...] s.r.o, [...] na [...]; faktury: nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r.; nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r.; nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r.; nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r.; oraz oświadczenia Spółki [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., że odpady opakowaniowe zostały poddane recyklingowi w tym odzyskowi lub innemu niż recykling procesowi odzysku w instalacjach spełniających co najmniej wymagania, jakie spełniają instalacje eksploatowane na terytorium kraju.
GIOŚ zwrócił uwagę, że z treści pisma Marszałka z [...] marca 2020 r. oraz innych dokumenty przesłanych organowi odwoławczemu wynika, że w korekcie dokumentu [...] zmieniono rodzaj procesu recyklingu z R12 na R3, jednak nie dołączono do niego dokumentów uzasadniających taką zmianę (w tym załączników nr VII), a załączone dokumenty dotyczą dokumentu EDPR [...].
Konsorcjum w toku postępowania odnosząc się do zebranego materiału pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. przesłało podsumowanie swojego stanowiska i w całości podtrzymało w stosunku do zaskarżonej decyzji zarzuty zawarte w odwołaniu, wskazując na dopuszczenie się przez organ I instancji naruszenia przepisów u.g.o.o.o., a także przepisów kpa w związku z niedokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego.
W ww. piśmie Strona odniosła się do następujących kwestii:
• w zakresie rzeczywistej masy odpadów wskazała, że nieprawidłowe określenie w wystawionym dokumencie EDPR masy odpadów poddanych recyklingowi miało charakter oczywistej omyłki pisarskiej i w żadnym wypadku nie świadczy o rażącej nieprawidłowości. Podkreśliła również, że masa odpadów wynikająca z pierwotnego dokumentu EDPR jest mniejsza niż masa rzeczywiście poddana recyklingowi, czyli doszło do zaniżenia na niekorzyść własną. Wskazała również, że w toku postępowania złożono korekty dokumentów EDPR oraz, że aktualnie obowiązujące przepisy nie przewidują wyraźnej formy oraz czasu, w jaki dokonać należy ich korekt, czy innych dokumentów będących podstawą ich wystawienia;
• w zakresie adresu zakładu, do którego zostały przekazane odpady podniosła, że w dokumencie EDPR wskazana została siedziba nabywcy odpadów oraz, że adres ten spójny jest z nazwą zakładu, której organ I Instancji nie zakwestionował oraz, że dokonała korekty danych w tym zakresie, w związku z czym brak jest podstaw do wydania zaskarżonej decyzji;
• w zakresie procesu recyklingu wskazanego w dokumencie EDPR podniosła, że błąd ten został skorygowany w trakcie niniejszego postępowania.
Dodatkowo Konsorcjum wskazało, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji nie wyjaśnił, dlaczego stwierdzone nieprawidłowości miałyby mieć charakter rażący, co przesądza o naruszeniu przepisów postępowania, jak i braku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
Rozpatrując sprawę, GIOŚ przytoczył art. 17 ust. 1, art. 21 ust. 1, art. 24 ust. 1, ust. 2 i ust. 8, art. 53 ust. 4a, ust. 4b i ust. 4c u.g.o.o.o. Następnie wskazał, że obowiązek wynikający z tej regulacji może być realizowany samodzielnie lub za pośrednictwem organizacji odzysku opakowań. Z kolei przedsiębiorca zajmujący się przetworzeniem lub zebraniem i przekazaniem do przetworzenia poza terytorium kraju odpadów opakowaniowych wystawia dokument potwierdzający odzysk lub recykling (DPO/DPR) bądź dokument potwierdzający eksport odpadów opakowaniowych albo wewnątrzwspólnotową dostawę odpadów opakowaniowych w celu poddania ich procesowi odzysku lub recyklingu (EDPO/ EDPR). Dokumenty te stanowią podstawę dla wprowadzającego lub organizacji odzysku do wywiązania się z ustawowych obowiązków i uniknięcia konieczności poniesienia opłaty produktowej.
W przedmiotowej sprawie Konsorcjum wykonując obowiązki określone w art. 17 ust. 1 ww. ustawy złożyło [...] zamówienie nr [...] z dnia [...] marca 2017 r., w wyniku którego zebrano i przekazano do przetworzenia poza terytorium kraju odpady opakowaniowe o kodzie 15 01 02 i łącznej masie 56 340 kg, a następnie wystawiono dokument EDPR 2 [...].
Organ wskazał też, że w myśl art. 8 pkt 1 lit. c) u.g.o.o.o przez dokument EDPR należy rozumieć: dokument potwierdzający odpowiednio eksport odpadów opakowaniowych albo wewnątrzwspólnotową dostawę odpadów opakowaniowych w celu poddania ich recyklingowi, w tym określający masę tych odpadów. Z kolei zgodnie z art. 21 ust. 1 u.g.o.o.o. przy obliczaniu osiągniętych poziomów odzysku odpadów opakowaniowych, do odzysku zalicza się procesy odzysku R1 - R9, natomiast przy obliczaniu poziomów recyklingu odpadów opakowaniowych, do recyklingu zalicza się procesy odzysku R2 - R9. Art. 24 ust. 1 u.g.o.o.o. precyzuje, iż masę odpadów opakowaniowych będących przedmiotem eksportu odpadów opakowaniowych oraz wewnątrzwspólnotowej dostawy odpadów opakowaniowych w celu poddania ich recyklingowi lub innemu niż recykling procesowi odzysku ustala się w oparciu odpowiednio o dokument EDPR albo dokument EDPO. Przedmiotowej czynności w myśl przepisu art. 24 ust. 2 u.g.o.o.o. dokonuje przedsiębiorca eksportujący odpady opakowaniowe lub dokonujący wewnątrzwspólnotowej dostawy odpadów opakowaniowych na wniosek złożony w postaci papierowej albo elektronicznej przez wprowadzającego produkty w opakowaniach, organizację odzysku opakowań lub organizację samorządu gospodarczego, o której mowa w art. 25 ust. 1. Przy czym Organ nadmienił, że dokumenty, o których mowa w art. 24 ust. 1 ustawy, są wystawiane na podstawie dokumentu celnego potwierdzającego wywóz odpadów opakowaniowych poza obszar celny Unii Europejskiej w celu poddania ich recyklingowi lub innemu niż recykling procesowi odzysku albo na podstawie faktury potwierdzającej wewnątrzwspólnotową dostawę odpadów opakowaniowych w celu poddania ich recyklingowi lub innemu niż recykling procesowi odzysku oraz na podstawie dokumentu dotyczącego i transgranicznego przemieszczania odpadów określonego w załączniku IA, IB lub VII do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z 12 lipca 2006, str. 1, z późn. zm.). Przedsiębiorca jest zatem obowiązany wystawić przedmiotowe dokumenty, w przypadku gdy wprowadzający produkty w opakowaniach, organizacja odzysku opakowań lub organizacja samorządu gospodarczego, o której mowa w art. 25 ust. 1 u.g.o.o.o., przekazali odpady opakowaniowe bezpośrednio lub za pośrednictwem innego posiadacza odpadów odpowiednio do eksportu odpadów opakowaniowych albo wewnątrzwspólnotowej dostawy odpadów opakowaniowych" na podstawie art. 24 ust. 4 u.g.o.o.o.
Organ wskazał, że w oparciu o art. 53 ust. 4b u.g.o.o.o. wprowadzający produkty w opakowaniach, organizacja odzysku opakowań, organizacja samorządu gospodarczego lub wnioskodawca określony, którym zostały przekazane dokumenty DPO, DPR, EDPO lub EDPR, które zostały unieważnione, są obowiązani do złożenia skorygowanego sprawozdania, o którym mowa w art. 73 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia, w którym decyzja unieważniająca przedmiotowe dokumenty stała się ostateczna. W przypadku złożenia skorygowanego sprawozdania organizacja samorządu gospodarczego informuje wprowadzających produkty w opakowaniach, których reprezentuje, o wysokości opłaty produktowej, do której wniesienia są obowiązani poszczególni wprowadzający" (art. 53 ust. 4c u.g.o.o.o.).
Niezależnie od powyższego wskazano, że art. 1 pkt 25 ustawy z dnia 12 października 2017 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017, poz. 2056) wprowadził zmiany w dotychczas obowiązującym przepisie art. 53 u.g.o.o.o. Na mocy zmienionego art. 53 przedmiotowej regulacji, który wszedł w życie w terminie od dnia 1 stycznia 2018 r. Marszałek Województwa [...] wydał Stronie przedmiotową decyzję unieważniającą dokument [...] wydany za rok 2017. Organ wskazał, że u.g.o.o.o. nie definiuje pojęcia rażące nieprawidłowości dlatego w opinii organu odwoławczego dla odczytania normy wynikającej z ww. przepisów odwołać się można do orzecznictwa w zakresie terminu rażącego naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 156 k.p.a.
GIOŚ wskazał też, że podanie w dokumencie EDPO albo EDPR zarówno zaniżonej, jak i zawyżonej masy odpadów, podanie procesu nie będącego procesem odzysku ani procesem recyklingu oraz brak oświadczenia, które w sposób jednoznaczny wskazuje, że odpady, o których mowa w dokumencie zostały poddane recyklingowi lub innemu niż recykling procesowi odzysku w instalacjach spełniających co najmniej wymagania, jakie spełniają instalacje eksploatowane na terytorium kraju mogą stanowić przesłankę do stwierdzenia rażącej nieprawidłowości, o ile skutki wynikające z podanych informacji dotyczących zagospodarowania odpadów opakowaniowych zawartych w dokumentach zaburzają sferę gospodarczą, społeczną, majątkową w sposób, który nie może być tolerowany.
W związku z powyższym organ odwołujący nie podzielił stanowiska Konsorcjum, że organ I instancji wysunął daleko idące i nieuprawnione wnioski na podstawie tylko pobieżnej analizy i oględzin dokumentów. Wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana w dniu [...] września 2019 r., natomiast korekta dokumentu EDPR 2 [...] r. wraz z m.in. oświadczeniami Spółki [...] zostały przesłane dopiero w trakcie trwania postępowania przed organem II instancji tj. pismem [...] lutego 2020 r. do marszałka i pismem z dnia [...] lutego do GIOŚ. Organ I instancji wydawał zatem decyzję w oparciu o materiały dowodowe posiadane na etapie prowadzonego postępowania.
Odnosząc się do argumentów Konsorcjum dotyczącego popełnienia w dokumencie EDPR oczywistej omyłki pisarskiej GIOŚ wskazał, że wzór dokumentu EDPR został określony w rozporządzeniu ministra środowiska w sprawie wzorów dokumentów EDPO i EDPR z dnia 8 października 2014 r. (Dz.U. Z 2014 r. Poz. 1405). Rozporządzenie to weszło w życie w dniu 31 października 2014 r. i zarówno Konsorcjum, jak i Spółka [...] powinny mieć wystarczającą ilość czasu, aby zapoznać się ze sposobem prawidłowego wypełniania dokumentu. W opinii organu odwoławczego, czas ten był wystarczający także, aby zorientować się w przepisach dotyczących procesów zaliczanych, jak i nie zaliczanych do procesów odzysku i recyklingu. Wskazał, że proces R12 nie zalicza się ani do procesu odzysku ani do procesu recyklingu. Powołał się w tym zakresie na art. 21 ust. 1 u.g.o.o.o.
Ponadto GIOŚ dalej wskazał, że zgodnie z art. 24 ust 4 ww. ustawy dokumenty EDPO i EDPR są wystawiane na podstawie dokumentu celnego potwierdzającego wywóz odpadów opakowaniowych poza obszar celny Unii Europejskiej w celu poddania ich recyklingowi lub innemu niż recykling procesowi odzysku albo na podstawie faktury potwierdzającej wewnątrzwspólnotową dostawę odpadów opakowaniowych w celu poddania ich recyklingowi lub innemu niż recykling procesowi odzysku oraz na podstawie dokumentu dotyczącego transgranicznego przemieszczania odpadów określonego w załączniku IA, IB lub VII do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz.Urz. UE L 190 z 12.07.2006, str. 1, z późn. zm.). Zgodnie ze wzorem dokumentów EDPR, określonym w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 8 października 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów EDPO i EDPR (Dz. U. z 2014 r., poz. 1405), zmienionym Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 11 września 2018 r. w sprawie wzorów dokumentów EDPO i EDPR (Dz. U. z 2018 r., poz. 1803) wystawiający dokument EDPR wskazuje proces recyklingu, któremu zostały poddane odpady opakowaniowe przekazane do przetworzenia poza terytorium kraju. W przypadku wewnątrzwspólnotowej dostawy jednym z dokumentów, w którym zawarta jest informacja o zastosowanym procesie oraz miejscu przetwarzania odpadów jest załącznik VII. Zatem mimo, że u.g.o.o.o. w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z 2018 r. oraz Rozporządzenie w sprawie wzorów dokumentów EDPR obowiązujące w latach 2014 - 2017 nie wskazywało wprost załącznika VII jako dokumentu stanowiącego podstawę do wydania dokumentu EDPR, to był on niezbędny bo przedsiębiorca wystawiający dokument posługiwał się danymi wskazanymi w załączniku VII w celu określenia sposobu zagospodarowania odpadów. Ponadto konieczność wskazania procesu przetwarzania, któremu poddano odpady przekazane do przetworzenia poza terytorium kraju zobowiązuje przedsiębiorcę wystawiającego dokument EDPR do posiadania informacji o faktycznym sposobie zagospodarowania tych odpadów. W przeciwnym razie, wydający dokument EDPR bez posiadania informacji do jakiej instalacji trafiają odpady w celu ostatecznego ich przetworzenia, naraża się na wydanie dokumentów w sposób nierzetelny, a w przypadku np. wskazania procesu przetwarzania niezgodnego ze stanem faktycznym - na potwierdzenie nieprawdy w wydawanych dokumentach.
Zdaniem GIOŚ biorąc powyższe pod uwagę organ I instancji błędnie wskazał w zaskarżonej decyzji, że do dokumentu EDPR 2 [...] nie dołączono zgodnie z art. 24 ust. 6 ww. ustawy oświadczenia, że odpady opakowaniowe zostały poddane recyklingowi lub innemu niż recykling procesowi odzysku w instalacjach spełniających co najmniej wymagania, jakie spełniają instalacje eksploatowane na terytorium kraju. Spółka ETS dokonała wewnątrzwspólnotowej dostawy odpadów do odbiorców, a więc zobowiązana była do wystawienia dokument EDPR na podstawie dokumentów określonych w art. 24 ust 3 ww. ustawy - faktury potwierdzającej wewnątrzwspólnotową dostawę odpadów opakowaniowych w celu poddania ich recyklingowi lub innemu niż recykling procesowi odzysku oraz dokumentu, w którym zawarta jest informacja o zastosowanym procesie oraz miejscu przetwarzania odpadów, czyli w przedmiotowym przypadku załączniku VII.
Ponadto w opinii organu odwoławczego organ I instancji błędnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że w kwestionowanym dokumencie EDPR nieprawidłowo podano tylko dane o adresie zakładu, do którego przekazano odpady. W dokumencie EDPR powinny się bowiem znaleźć dane o nazwie i adresie zakładu, do którego finalnie przekazano odpady, czyli w przedmiotowym przypadku [...] s.r.o., [...] na [...], a nie nazwa [...]. W związku z powyższym według organu odwoławczego zarówno dane podane na dokumencie EDPR i na korekcie tego dokumentu są nieprawidłowe. Jednak powyższe GIOŚ uznał, że nie będzie miało wpływu na wynik niniejszego postępowania, ponieważ organ odwoławczy w wyniku analizy akt sprawy zgromadzonych w trakcie prowadzonego postępowania oraz wszelkich wyjaśnień i dowodów przedstawionych przez Konsorcjum, postanowił orzec jak na wstępie z powodów innych niż powody wskazane w zaskarżonej decyzji.
Biorąc powyższe pod uwagę GIOŚ wskazał, że w skutek złożenia korekty EDPR wyjaśniona została jedynie kwestia nieścisłości w masie odpadów poddanych recyklingowi, a korekta danych w tym zakresie ma potwierdzanie w dokumentach dołączonych do dokumentu EDPR. Organ odwoławczy nie podzielił jednak stanowiska Konsorcjum, że błąd w zakresie procesu recyklingu wskazanego w dokumencie EDPR został skorygowany w trakcie niniejszego postępowania. Zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził, że odpady, o których mowa w przedmiotowym dokumencie EDPR zostały poddane procesowi recyklingu R3. Według GIOŚ znajdujące się w aktach przedmiotowej sprawy oświadczenie Spółki [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. może budzić wątpliwości, że odpady opakowaniowe, o których mowa w dokumencie EDPR 2 [...] za rok 2017 zostały poddane recyklingowi lub innemu niż recykling procesowi odzysku w instalacjach spełniających co najmniej wymagania, jakie spełniają instalacje eksploatowane na terytorium kraju, ponieważ nie podano w nim żadnych danych umożliwiających wskazanie, że dotyczyły ww. dokumentu EDPR. Dodatkowo wydanie tego oświadczenia w blisko 2 lata po wystawieniu dokumentu EDPR 2 [...] nasuwa podejrzenia, co do wiarygodności jego treści, tym bardziej, że przedstawiciele Spółki [...] podczas przeprowadzonej przez Marszałka kontroli nie potrafili wskazać, co stało się z odpadem po tym, jak trafił on na [...]. Ponadto w koreckie dokumentu [...] zmieniono proces recyklingu z R12 na R3 dla 56 340 kg przekazanych odpadów opakowaniowych, podczas, gdy data sporządzenia dokumentu tj. [...] lipca 2017 r. jest identyczna jak data widniejąca na dokumencie, który jest korygowany.
W opinii organu odwoławczego każdy przypadek nie poddania odpadów opakowaniowych procesom recyklingu lub innemu niż recykling procesowi odzysku określonym w ustawie, a także przekazania ich do instalacji nie spełniających co najmniej wymagań, jakie spełniają instalacje eksploatowane na terytorium kraju niezgodnego ze stanem faktycznym procesu, którym zostały poddane odpady opakowaniowe będzie kwalifikowane jako rażące nieprawidłowości, ponieważ może w negatywny sposób wpływać na obszar gospodarki odpadami opakowaniowymi, zaburzać stosunki społeczne pomiędzy poszczególnymi podmiotami gospodarczymi, oraz pomiędzy podmiotami gospodarczymi i organami administracyjnymi, a także negatywnie wpływać na wysokość opłat produktowych, które wprowadzający są obowiązani uiszczać w przypadku nie wywiązania się z ustawowych obowiązków.
Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy przyjął, że przekazanie przez Spółkę EST 56 340 kg odpadków opakowaniowych firmie [...] w [...] bez upewnienia się, że odpady te zostaną ostatecznie zostaną poddane recyklingowi lub innemu niż recykling procesowi odzysku w instalacjach spełniających co najmniej wymagania, jakie spełniają instalacje eksploatowane na terytorium kraju będzie stanowiło rażącą nieprawidłowość, o której mowa w art. 53 ust. 4 u.g.o.o.o. Z przesłanych przez Stronę korekcie dokumentu [...] wynika, że zmieniono rodzaj procesu recyklingu z R12 na R3, jednak nie dołączono do niego żadnych dokumentów uzasadniających taką zmianę (w tym załączników nr VII), a załączone dokumenty dotyczą innego dokumentu wystawionego w 2017 r. tj. dokumentu EDPR [...]. W związku z powyższym akta sprawy nie potwierdzają poddania odpadów opakowaniowych, na które wystawiono dokument EDPR właściwym procesom, co z powodów gospodarczych, społecznych, majątkowych nie może być tolerowane. W dalszym też ciągu dokument EDPR nie został prawidłowo sporządzony pod kątem danych dotyczących nazwy zakładu, do którego przekazano odpady.
Podsumowując Organ odwoławczy, analizując materiał dowodowy oraz naruszenie stwierdzone w trakcie kontroli przeprowadzonej przez Marszałka przyjął, iż unieważnienie dokumentu EDPR 2 [...] wydanego za rok 2017 w drodze decyzji administracyjnej było w pełni uzasadnione a odwołanie Konsorcjum niezasadne.
Spółka [...] (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt 1131/21) i Konsorcjum (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt 1132/21) wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję GIOŚ.
Spółka [...] zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania tj.:
a) art. 7, 77, 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności bezpodstawne unieważnienie korekt złożonych w postępowaniu administracyjnym przez Uczestnika, wskazujących ostateczny sposób i recyklingu odpadów, na które skarżący wystawił dokumenty EDPR;
b) art. 7a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w sprawie niewyjaśnione pozostały kwestie rzeczywistego posiadania przez podmioty, do których trafiły finalnie odpady, instalacji pozwalających na przeprowadzenie procesu odzysku odpadów w sposób wymagany w ustawie, pomimo złożenia stosownych oświadczeń przez spółki mające siedzibę na terenie Unii Europejskiej, jak również nie wykazanie w toku postępowania, aby do recyklingu (odzysku) odpadów nie doszło;
c) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie decyzji w mocy pomimo braku przesłanek do unieważnienia dokumentu EDPR 2 [...] wystawionego przez Skarżącego;
d) art. 53 ust. 4a u.o.g.o.o.o. poprzez jego niewłaściwą interpretacją i niewłaściwe zastosowanie poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż w toku postępowania ustalono, że w toku postępowania wykazano niezgodność informacji dotyczących zagospodarowania odpadów opakowaniowych zawartych w tych dokumentach ze stanem faktycznym, podczas gdy w toku postępowania nie ustalono, jakoby wystawca dokumentu nie dokonał zagospodarowania w sposób wskazany w dokumencie, jak również wynikający ze złożonych w sprawie oświadczeń;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy
a) art 24 ust. 4 u.o.g.o.o.o. poprzez jego niewłaściwą interpretację polegającą na przyjęciu, iż skarżący obowiązany był wystawić dokument EDPR w oparciu o załącznik VII podczas gdy obowiązek wystawienia takiego złącznika powstał po wystawieniu zakwestionowanego przez organ dokumentu, a więc w chwili spełniania przez skarżącego obowiązku wystawienia dokumentu EDPR nie istniał, zatem był niemożliwy do wykonania;
b) § 2 rozporządzenia ministra środowiska z dnia 8 października 2014 r. (Dz.U.2914.1405 z dnia 16 października 2014 roku) w zw. z załącznikiem 2 tego rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w dacie wydania dokumentu spornego obowiązującym wzorem dokumentu EDPR był wzór ustalony na podstawie tego rozporządzenia, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia obowiązku skarżącego do podania nazwy i adresu zakładu ostatecznie przetwarzającego odpad, podczas, gdy obowiązek taki nie wynikał z tegoż rozporządzenia;
Wobec powyższego wniesiono o:
- uchylenie zaskarżonej decyzji w całości;
- zastosowanie przez Sąd instytucji przewidzianej w art. 135 p.p.s.a. i uchylenie także decyzji organu pierwszej instancji;
- zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego;
- dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów (zamówień na odpady pochodzących od spółek [...] - na okoliczność zadeklarowania przez podmiot celu zakupu odpadów jako celu ich recyklingu lub innego niż recykling przetworzenia odpadów, prawidłowości wystawienia dokumentu EDPR zgodnego ze stanem faktycznym; oraz oświadczenia spółki [...] - na okoliczność poddania odpadów procesowi recyklingu lub innemu procesowi odzysku w instalacjach spełniających co najmniej wymagania dla instalacji eksploatowanych na terytorium Polski; oświadczenia spółki [...] - na okoliczność ustalenia przetworzenia odpadów w sposób wskazany w wystawionym dokumencie EDPR.
W uzasadnieniu [...] rozszerzyła argumentację w zakresie powyższych zarzutów. Spółka wskazała także, że w stanie faktycznym na dzień wystawienia spornego dokumentu EDPR, z uwagi na powszechną w tego typu transakcjach kwestię pośrednictwa pomiędzy spółkami, zamawiający odpad w celu jego odzysku nie wskazuje dokładnych danych przedsiębiorstwa do którego odpad będzie ostatecznie przekazany, a jedynie wskazuje miejsce w którym dojdzie do przetworzenia oraz sposób przetworzenia (odzysku). Dane szczegółowe objęte są tajemnicą przedsiębiorstwa i jako takie nie podlegają ujawnienie na wystawianej fakturze VAT, czy na dokumencie EDPR. W istocie na dokumencie EDPR wskazano miejsce w którym odpady finalnie się znajdą, zaś podmiot pośredniczący, będący podmiotem mającym siedzibę na terenie Unii Europejskiej zadeklarował, iż odpady zostaną poddane procesowi recyklingu lub innemu niż recykling procesowi odzysku określonym na dokumencie załącznik VII jako proces R3. Strona zwróciła uwagę, iż wobec niedokonania prze organ ustaleń przeciwnych do oświadczenia podmiotów gospodarczych biorących udział w procesie odzyskiwania odpadów, niewątpliwie organ winien zgodnie z dyspozycją art. 7a k.p.a wszelkie wątpliwości (o ile takie w sprawie faktycznie są) rozstrzygać na korzyść strony.
Ponadto zdaniem strony organ nie dokonał ustaleń wskazujących, iż odpady wskazane w zakwestionowanym dokumencie EDPR nie zostały poddane procesowi odzysku oznaczonemu jako R3, a jedynie bezpodstawnie zakwestionował treść oświadczeń złożonych przez skarżącego, organ ustalił finalnego odbiorcę odpadów, ale nie dokonał weryfikacji, czy przeprowadzono proces odzysku odpadów.
Strona podniosła, że nie można zgodzić się również z twierdzeniem, że skarżący błędnie wypełnił adres i nazwę podmiotu do którego przekazano odpady. Faktem jest iż skarżący sprzedał odpady spółce belgijskiej, zostały one transportem przewiezione do siedziby spółki belgijskiej wskazanym w dokumencie EDPR. Faktem jest również, iż zgodnie z deklaracją spółki [...] odpady zostały dalej eksportowane w celu ich recyklingu lub innego niż recykling procesu odzysku. W istocie obowiązek podawania w dokumentach EDPR adresu instalacji, w której faktycznie doszło do przetworzenia odpadów wprowadzony został w roku 2018. W toku postępowania organ też nie przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie faktycznego przetworzenia odpadów przez spółkę [...] w [...]. Ustalił natomiast adres końcowego odbiorcy odpadów, który odpady miał przetwarzać.
Żaden z organów nie dokonał ustaleń, że w stanie faktycznym odpady zagospodarowano w sposób inny niż wskazany w wystawionym dokumencie. Organ mając wątpliwości dysponował narzędziami pozwalającymi ustalić czy odpady rzeczywiście zostały przetworzone w sposób zadeklarowany w dokumencie EDPR. Wskazać można tutaj chociażby wezwanie spółki skarżącego do przedstawienia dalszej dokumentacji, przeprowadzenie rozprawy, przesłuchanie rzeczywistych wystawce dokumentów, czy zwrócenie się do organów państw członkowskich o przeprowadzenie kontroli. Organ takich czynności zaniechał.
Konsorcjum zaskarżonej decyzji zarzuciło:
I. naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. art. 53 ust. 4a u.o.g.o.o.o. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i unieważnienie dokumentu EDPR w sytuacji, w której nie została zrealizowana przesłanka stwierdzenia rażących nieprawidłowości przy jego sporządzaniu, a wszelkie wątpliwości dotyczące procesu wystawienia dokumentu zostały wyjaśnione w toku postępowania;
II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. polegające na niewzięciu pod uwagę przy wydawaniu zaskarżonej decyzji całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego, w szczególności korekt dokumentów załączonych do pisma strony skarżącej z dnia [...] lutego 2020 r. oraz niezgodnym z zasadami logiki i doświadczenia życiowego przyjęciu, że zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy stanowi o dopuszczeniu się rażących nieprawidłowości przy wystawianiu unieważnionego dokumentu EDPR;
2. art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 §1 k.p.a. polegające na braku należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy skutkujące błędnym przyjęciem, że w przypadku wystawiania unieważnionego dokumentu EDPR doszło do rażących nieprawidłowości.
Z uwagi na wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji GIOŚ, a także poprzedzającej ją decyzji Marszałka. Ponadto wniesiono o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych, jak i z uwagi na treść art. 119 pkt 2 p.p.s.a. wniesiono o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu Strona podniosła, że wbrew stanowisku wyrażonemu w zaskarżonej decyzji, powstałe nieścisłości w dokumencie zostały jednak skorygowane w toku postępowania administracyjnego na skutek przedłożonych przez stronę skarżącą, a sporządzonych przez wystawcę dokumentów EDPR korekt, w których wskazano prawidłowo na poddanie odpadów opakowaniowych będących przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy procesowi recyklingu R3.
Zdaniem skarżącego organ II instancji miał możliwość wyjaśnienia powziętych wątpliwości, w szczególności mógł zwrócić się do właściwego urzędu [...] z prośbą o przeprowadzenie kontroli w firmie [...] s.r.o., [...] w celu sprawdzenia wiarygodności przedłożonych w toku postępowania dokumentów dotyczących transgranicznego przemieszczenia odpadów oraz zabezpieczenia oryginałów tych dokumentów, a także o poinformowanie o wynikach kontroli w powyższym zakresie.
GIOŚ – w odpowiedzi na skargi – wniósł o oddalenie skarg i potrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z 28 października 2021 r. Sąd na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a. postanowił połączył sprawy IV SA/Wa 331/21 i IV SA/Wa 1132/21 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzić je pod sygnaturą IV SA/Wa 1131/21.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w związku ze znacznym wzrostem zakażeń koronawirusem, w okresie od 24 stycznia do 25 lutego br. przyjęto, że praca w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie wykonywana będzie częściowo w trybie zdalnym.
W tym też okresie sprawy wyznaczone do rozpoznania na rozprawach jawnych, na podstawie zarządzeń Przewodniczących Wydziałów wydanych w oparciu o przepis art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nim sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, z późn. zm.), zostają skierowane na posiedzenia niejawne.
Zdaniem Sądu skierowanie niniejszej sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów umożliwiło jej rozstrzygnięcie bez szkody dla wyjaśnienia sprawy. Przy tym wyjaśnić należy, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji skarżących i skarżonego organu, bowiem podnoszone przez nich argumenty są rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz skargę, odpowiedź na skargę i inne pisma procesowe. Z tych względów Sąd rozpoznał na podstawie ww. art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tak rozumianej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano normy prawa materialnego. Uchylenie zaskarżonego aktu w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stanowi podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Na mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę Sąd uznał, że skargi nie zasługują na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie regulacją prawa materialnego znajdującą zastosowanie stanowiła ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. 1 stycznia 2018 r. doszło do zmiany przedmiotowej ustawy. Zmiana ta została dokonana ustawą z dnia 12 października 2017 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw [(Dz. U. poz. 2056) – dalej jako: "ustawa zmieniająca"). W art. 11 ustawy zmieniającej postanowiono, że "Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, [...]. Sprawa, której dotyczy skarga została wszczęta z urzędu [...] lipca 2019 r. (na skutek uprzednio przeprowadzonej w dniach [...] listopada 2018 r. oraz [...] i [...] lutego 2019 r. kontroli, zakończonej [...] lutego 2019 r.), czyli po wejściu w życie ustawy zmieniającej, tym samym zastosowanie w sprawie znalazły przepisy u.g.o.o.o. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. I tak na mocy art. 1 pkt 25 wprowadzono zmiany w dotychczas obowiązującym art. 53, w szczególności po ust. 4 dodano m.in. ust. 4a w brzmieniu: "W przypadku stwierdzenia rażących nieprawidłowości, w wyniku kontroli przeprowadzonej na podstawie ust. 2 [...], marszałek województwa unieważnia, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, dokumenty DPO, DPR, EDPO lub EDPR, wobec których wykazano niezgodność informacji dotyczących zagospodarowania odpadów opakowaniowych zawartych w tych dokumentach ze stanem faktycznym". I na podstawie tej normy art. 53 u.g.o.o.o. w sprawie wydano decyzję unieważniającą dokument EDPR 2 [...], wydany za rok 2017.
W przedmiotowej sprawie skarżące Konsorcjum, czyli organizacja odzysku opakowań, wykonując obowiązki określone w art. 17 ust. 1 u.g.o.o.o. złożyło skarżącej [...] Sp. z o.o. zamówienie nr [...] z [...] marca 2017 r., w wyniku którego zebrano i przekazano do przetworzenia w ramach wewnątrzwspólnotowej dostawy odpadów opakowaniowych poza terytorium kraju odpady o kodzie 15 01 02 i łącznej masie 56,34 kg, a następnie wystawiono dokument EDPR 2[...].
Z administracyjnych akt sprawy wynika, że skarżąca [...] została poddana kontroli, którą przeprowadził Marszałek. Kontrola ta została przeprowadzona zgodnie z wymogami i warunkami określonymi w art. 53 u.g.o.o.o. (w szczególności: ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3 i ust. 4). Podstawowym dowodem, który wszedł w skład materiału dowodowego sprawy, był zatem protokół Nr [...] z [...] lutego 2019 r. sporządzony z tej kontroli skarżącej [...], przeprowadzonej [...] listopada 2018 r. oraz [...] i [...] lutego 2019 r., m. in. z zakresu prowadzenia działalności polegającej na wewnątrzwspólnotowej dostawie lub eksporcie odpadów opakowaniowych w rozumieniu ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi obejmującej okres od 2014 – do I półrocza 2018 r. W protokole tym wykazano, że w okresie objętym kontrolą skarżąca [...] w 2017 r. wystawiła dwa dokumenty EDPR, tj. [...] wystawiony [...] kwietnia 2017 r. i [...] (będący przedmiotem niniejszej sprawy) wystawiony [...] lipca 2017 r. potwierdzające eksport lub wewnątrzwspólnotową dostawę odpadów opakowaniowych o kodzie 15 01 02 w celu poddania ich recyklingowi. Dokumenty te wystawiono dla skarżącego Konsorcjum na podstawie zamówienia nr [...] z [...] marca 2017 r.
Wskazać dodatkowo w tym miejscu należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 grudnia 2021 r. w sprawie IV SA/Wa 1133/21 oddalił skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą [...] oraz Konsorcjum [...] S. A z siedzibą w [...] na decyzję GIOŚ z dnia [...] czerwca 2021 r. w przedmiocie unieważnienia dokumentu [...].
Dokument EDPR 2 [...], który jest przedmiotem niniejszej sprawy, wystawiono łącznie na masę 56,34 kg odpadów opakowaniowych, przekazanych do firmy [...] w [...]. Jednak – jak wskazał GIOŚ - z załączonych do dokumentu faktur oraz załączników nr VII do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie przemieszczania odpadów (zwanych dalej "załącznikiem/załącznikami nr VII") wynika, że przekazano odpady o masie 53,34 Mg oraz, że odpady trafiły do firmy [...] s.r.o w [...] na Słowacji. Stwierdzono również, że zadeklarowany w EDPR oraz załączniku VII proces R12 (wymiana odpadów w celu poddania ich któremukolwiek z procesów wymienionych w pozycji Rl-Rll) nie zalicza się zarówno do procesu odzysku, jak i do recyklingu. Przedstawiciel kontrolowanego podmiotu nie posiadał również wiedzy, co stało się z odpadem po tym, jak trafił on na Słowację.
W lutym 2020 r. skarżący dokonali korekty dokumentu EDPR 2 [...]. Po pierwsze w zakresie masy przekazanych do recyklingu odpadów opakowaniowych w kg. Po drugie w zakresie rodzaju procesu recyklingu odpadów opakowaniowych przekazanych do firmy [...] z R13 na R3. Do pisma dołączono kserokopie dodatkowych dokumentów, w tym m.in. cztery egzemplarze załącznika nr VII potwierdzającego przekazanie odpadów opakowaniowych do firmy [...] s.r.o, [...] na Słowacji, faktury oraz oświadczenia Spółki [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., że odpady opakowaniowe zostały poddane recyklingowi w tym odzyskowi lub innemu niż recykling procesowi odzysku w instalacjach spełniających co najmniej wymagania, jakie spełniają instalacje eksploatowane na terytorium kraju.
Mając za podstawę materiał dowodowy, zgromadzony w pierwszej instancji przez Marszałka i uzupełniony w postępowaniu odwoławczym GIOŚ i strony - organ odwoławczy uznał, że w skutek złożenia korekty EDPR 2 [...] wyjaśniona została kwestia nieścisłości w masie odpadów poddanych recyklingowi; korekta danych w tym zakresie znalazła potwierdzanie w dokumentach dołączonych do dokumentu EDPR.
Z kolei żaden z dokumentów, w szczególności oświadczenie [...] z [...] grudnia 2019 r., nie potwierdził faktu, że odpady opakowaniowe, o których mowa w dokumencie EDPR 2 [...] za rok 2017 zostały poddane recyklingowi lub innemu niż recykling procesowi odzysku w instalacjach spełniających co najmniej wymagania, jakie spełniają instalacje eksploatowane na terytorium kraju, ponieważ nie podano w nim żadnych danych umożliwiających wskazanie, że dotyczyły ww. dokumentu EDPR.
W wymienionym oświadczeniu z [...] grudnia 2019 r., wystawionym po dwóch latach od wystawienia dokumentu EDPR 2, nie podano żadnych danych wskazujących, że oświadczenie to dotyczy odpadów wykazanych w tym dokumencie; a przedstawiciele [...] już podczas omówionej wyżej kontroli nie potrafili wskazać co stało się z odpadem po tym, jak trafił on na Słowację. Ponadto w koreckie dokumentu [...] zmieniono proces recyklingu z R12 na R3 dla 56 340 kg przekazanych odpadów opakowaniowych, podczas, gdy data sporządzenia dokumentu tj. [...] lipca 2017 r. jest identyczna jak data widniejąca na dokumencie, który jest korygowany. W efekcie dokumentacja przedstawiona w ramach korekty dokumentu EDPR 2 nie doprowadziła do wyjaśnienia i usunięcia nieścisłości stwierdzonych podczas kontroli zakończonej protokołem podpisanym [...] lutego 2019 r. Ostatecznie organ drugiej instancji stanął na stanowisku, że w wyniku kontroli stwierdzono rażące nieprawidłowości, wobec których wykazano niezgodność informacji dotyczących zagospodarowania odpadów opakowaniowych zawartych w tym dokumencie ze stanem faktycznym i w drodze decyzji wydawanej z urzędu – na podstawie art. 53 ust. 4a u.g.o.o.o. – nastąpiło unieważnienie dokument EDPR 2.
Zasadnie w sprawie zwrócił uwagę organ odwoławczy, że przekazanie przez skarżącą [...] odpadów opakowaniowych do firmy [...] w [...], a finalnie do firmy [...] s.r.o w [...] na [...], bez upewnienia się, że odpady te zostaną ostatecznie poddane recyklingowi w instalacjach spełniających co najmniej wymagania, jakie spełniają instalacje eksploatowane na terytorium Polski, w istocie trafnie zostało ocenione jako rażąca nieprawidłowość, o której mowa w art. 53 ust. 4 u.g.o.o.o. Skoro dokumentacja zgromadzona w sprawie nie potwierdza poddania wskazanych powyżej odpadów opakowaniowych, na które wystawiono dokument EDPR w właściwemu procesowi recyklingu i we właściwych warunkach instalacyjnych, to zasadnie zastosowano w sprawie art. 53 ust. 4a u.g.o.o.o. Organ odwoławczy również podtrzymał, że dokument EDPR 2, nie został prawidłowo sporządzony pod kątem danych dotyczących adresu zakładu i nazwy zakładu, do którego ostatecznie przekazano odpady.
W świetle przedstawionego stanu sprawy, treści zaskarżonej decyzji, materiału zgromadzonego sprawie, w ocenie Sądu, w sprawie nie doszło do wydania decyzji GIOŚ z zarzuconymi w skargach naruszeniami przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 7a § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81a § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
GIOŚ w wydanej decyzji nie dokonał bowiem dowolnej oceny dowodów zgromadzonych w toku całego postępowania administracyjnego. Ocena dowodów została przeprowadzona w myśl zasady wyrażonej w art. 80 k.p.a. Nie można zgodzić się ze skarżącą [...], że w postępowaniu odwoławczym dokonano – jak ujęła to skarżąca – "unieważnienia złożonej korekty" przez uczestnika postępowania. Z zaskarżonej decyzji wynika, że za skuteczną uznano korektę co do części nieścisłości wynikłych w trakcie kontroli (masy odpadów). Korekta danych w tym zakresie znalazła potwierdzenie w dokumentach dołączonych do korekty dokumentu EDPR 2. Natomiast nie uznano korekty co do nieścisłości dotyczących zagospodarowania odpadów opakowaniowych, czyli ostatecznego poddania ich recyklingowi czy innemu procesowi odzysku, które według wewnątrzwspólnotowej dostawy miały zostać poddane recyklingowi w [...], a w rezultacie trafiły na [...] i brak danych co do podmiotu, który tam zagospodarował tę partię odpadów. Żaden z dokumentów nie potwierdził faktu, że odpady po przekazaniu na [...] trafiły do instalacji spełniającej określone wymagania. W oświadczeniu skarżącej [...] z [...] grudnia 2019 r. nie podano danych umożliwiających wskazanie, że oświadczenie to dotyczy odpadów wykazanych w dokumencie EDPR 2. Zatem nie można podzielić argumentu skarżącej [...], że w korekcie wykazano ostateczny sposób recyklingu odpadów, na które skarżąca wystawiła dokument EDPR 2.
Ponadto swobodnej ocenie dowodów nie pominięto dowodu w postaci oświadczenia wystawionego przez skarżącą [...]. Ocena dowodów nie była wybiórcza i dowolna. GIOŚ wyjaśnił, które ustalenia organu pierwszej instancji podtrzymuje, a które uznaje za nietrafne, nieistotne w ostatecznym rozrachunku sprawy, tym samym nieprzesądzające o utrzymaniu decyzji o unieważnieniu dokumentu EDPR 2. Organ II instancji, wbrew twierdzeniom skarżącej [...] trafnie uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zaszła konieczność kontynuowania postępowania dowodowego, np. przez przeprowadzenie rozprawy i przesłuchanie świadków lub zwrócenie się o dokonanie kontroli przez właściwy organ państwa członkowskiego.
Odnosząc się do kolejnych zarzutów wskazać należy, że w art. 7a k.p.a. została uregulowana tzw. zasada rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony. Zgodnie z § 1 tej regulacji, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Unieważnienie dokumentu trzeba by ocenić jako odebranie stronie uprawnienia. Niemniej treścią zarzutu nie były wątpliwości co do treści normy prawnej, tylko niewyjaśnione - w ocenie skarżącej - kwestie rzeczywistego posiadania przez podmioty, do których trafiły finalnie odpady, instalacji pozwalających na przeprowadzenie procesu odzysku odpadów w sposób wymagany w ustawie, pomimo złożenia oświadczeń, jak również niewykazanie w toku postępowania, aby do recyklingu (odzysku) odpadów nie doszło.
W ocenie Sądu trafnie uznano, że w ustalonych okolicznościach faktycznych należało przyjąć niezgodność informacji co do zagospodarowania odpadów opakowaniowych zawartych w dokumencie EDPR 2 i załączonych do jego dokumentach, skoro skarżąca nie wykazała, jako wystawca dokumentu EDPR 2, w ramach wewnątrzwspólnotowej dostawy odpadów opakowaniowych, powyższej okoliczności. Dokumenty wystawione przez skarżącą wskazują na niezgodny ze stanem faktycznym sposób zagospodarowania spornej części odpadów opakowaniowych, co oznacza wystąpienie rażących nieprawidłowości. Akta sprawy nie potwierdzają wskazanej masy odpadów, na które wystawiono dokument EDPR 2, recyklingowi przez właściwe podmioty i miejsca jego przeprowadzenia. Wbrew twierdzeniu stron ustalenia te znajdują potwierdzenie w stanie faktycznym i prawnym sprawy. Sąd w pełni podziela stanowisko GIOŚ, że podanie w dokumencie EDPR zaniżonej czy zawyżonej masy odpadów, podanie procesu nie będącego procesem odzysku ani procesem recyklingu oraz brak dowodu, który w sposób jednoznaczny wskazuje, że odpady, o których mowa w dokumencie zostały poddane recyklingowi w instalacjach spełniających co najmniej wymagania, jakie spełniają instalacje eksploatowane na terytorium kraju, stanowi przesłankę do stwierdzenia rażącej nieprawidłowości, o ile skutki wynikające z podanych informacji dotyczących zagospodarowania odpadów opakowaniowych zawartych w dokumentach zaburzają sferę gospodarczą, społeczną, majątkową w sposób, który nie może być tolerowany. Niezgodne ze stanem faktycznym dane na dokumencie EDPR pociągają za sobą bowiem skutki w postaci błędnie naliczonej opłaty produktowej, co w konsekwencji wpływa na finanse wprowadzających i organizacji odzysku, które są obowiązane ją uiścić, a także może uszczuplać dochody Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i marszałka województwa. Strona winna współpracować z rzetelnymi, uczciwymi podmiotami, gwarantującymi zgodną z obowiązującymi przepisami prawa współpracę polegającą na wewnątrzwspólnotowej dostawie lub eksporcie odpadów opakowaniowych w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarowaniu odpadami i opakowaniami odpadowymi i przekazaniu ich bezpośrednio do instalacji recyklingu danego typu odpadów, zapewniając tym samym prawidłowość informacji zawartych w dokumentach EDPR. Podmiot profesjonalnie prowadzący działalność winien posiadać wiedzę na temat ciążących na nim obowiązków, tak aby nie dopuścić do sytuacji, w której Marszałek w toku kontroli stwierdzi naruszenie przepisów kwalifikujące się do wydania decyzji administracyjnej unieważniającej dokument EDPR. Powinien dochować rzetelności w wypełnianiu dokumentu EDPR 2 i czuwać na prawidłowością dołączanych do niego dokumentów (w przypadku sprawy faktur i załączników VII).
Sąd nie podzielił także stanowiska Konsorcjum w zakresie naruszeń przepisów art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. Mając na uwadze treść oświadczenia skarżącej [...] z [...] grudnia 2019 r. słusznie GIOŚ poprzestał na materiale dowodowym zgromadzonym do dnia wydania ostatecznego rozstrzygnięcia.
Wskazać natomiast należy, że jak zasadnie zauważyło Konsorcjum, przepisy u.g.o.o.o. nie nakładają na wystawcę dokumentu EDPR dodatkowych obowiązków w zakresie gromadzenia innych dokumentów potwierdzających recykling odpadów opakowaniowych poza dokumentami, które w tych przepisach są wskazane i nie precyzują zagadnień związanych z formą, sposobem, czy terminem składania korekt dokumentu EDPR. Jednak organ odwoławczy taką korektę dopuścił. Posiłkując się art. 75 § 1 k.p.a. odniósł się do całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Natomiast gdyby z dokumentów dołączonych do dokumentu EDPR 2 (ich korekty) wynikało, że odpady trafiły we właściwe miejsce, to na skarżących nie ciążyłby dodatkowy obowiązek wykazania tej okoliczności stosownymi dowodami. Dołączone do korekty dokumentu EDPR oświadczenie [...] z [...] grudnia 2019 r. nie zawierało żadnych danych pozwalających stwierdzić, że dotyczy ono odpadów, o których mowa w dokumencie EDPR 2 wystawionym przez [...] dla Konsorcjum. Tym samym podniesione w skardze Konsorcjum zarzuty dotyczące naruszeń w zakresie art. 80 w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. należało uznać za chybione i nie dopatrzono się przesłanek, które pozwalałyby na odwołanie się do treści art. 7a k.p.a.
Poza tym – jak wynika z akt sprawy - organ odwoławczy w ramach realizacji dyspozycji art. 10 § 1 k.p.a. umożliwił skarżącym możliwość zgłaszania wniosków, formułowania twierdzeń i dowodów celem wykazania, że w odniesieniu do dokumentu EDPR 2 nie zaszły przesłanki do zastosowania sankcji z art. 53 ust. 4a u.g.o.o.o.
Należy zwrócić uwagę, że z uwagi na przyjęty system wystawiania dokumentów EDPR (tj. są to dokumenty wystawiane przez przedsiębiorcę, a nie przez organ administracji publicznej) oraz ich znaczenie w gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, to podmiot wystawiający te dokumenty winien dysponować przekonującymi dowodami, że wykonał wewnątrzwspólnotową dostawę odpadów opakowaniowych rzetelnie, tj. zgodnie z tym, co ujawnił następnie w dokumencie EDPR. Z kolei beneficjent dokumentu EDPR winien być zainteresowany współpracą z organem kontrolującym oraz wystawcą ww. dokumentu w wykazaniu tych okoliczności. Wymóg rzetelności tych dokumentów w sposób oczywisty wynika z przepisów prawa. Dokument EDPR stanowi podstawę dla wprowadzającego lub organizacji odzysku do wywiązania się z ustawowych obowiązków i uniknięcia konieczności poniesienia opłaty produktowej. W tym miejscu należy przytoczyć stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażone m.in. w wyroku z 21 października 2020 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 707/20, które Sąd w niniejszej sprawie podziela, wskazujące że "Jeżeli chodzi o rozkład ciężaru dowodu w tych sprawach, to sytuacja jest tutaj zbliżona do przypadków dokonywania pomiarów przez korzystającego ze środowiska. Wówczas bowiem to wyłącznie w dyspozycji tego podmiotu pozostają dowody na okoliczność rzetelnej realizacji obowiązku prawnego z zakresu ochrony środowiska, ściśle związanego z jedną z naczelnych zasad tej gałęzi prawa, czyli zasadą zanieczyszczający płaci (mającej swe umocowanie m.in. w art. 7 ustawy 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska oraz art. 191 ust. 2 TFUE). W tym aspekcie należy zauważyć, że na rynku recyklingu opakowań zauważa się negatywne zjawisko tzw. handlu kwitami, czyli wystawiania m.in. nierzetelnych DPR-ów przez recyklerów (zob. np. raport Instytutu Jagiellońskiego Rozszerzona odpowiedzialność producenta w sektorze gospodarki odpadami, Warszawa 2020, zwłaszcza s. 51-56; dostępny m.in. na www.jagiellonski.pl). Zjawisko to, w świetle zasady prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.) oraz zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), nakazuje ze szczególną wnikliwością podchodzić do oceny wiarygodności dokumentów i innych dowodów oraz okoliczności mających potwierdzać rzetelność wywiązania się z obowiązku wystawienia dokumentów DPR przez recyklera".
Odnosząc się do art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., należy wskazać, że organ odwoławczy wydaje decyzję o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji wówczas, gdy stwierdzi, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ jest obowiązany ocenić prawidłowość zaskarżonej decyzji nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją. W ocenie Sądu, organ odwoławczy rozpoznał i rozstrzygnął sprawę w postępowaniu odwoławczym w sposób wyżej wymagany. W ramach wydanego rozstrzygnięcia dokonał ponownej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w całym toku postępowania administracyjnego, w tym uwzględnił nowe okoliczności.
Mając na uwadze ustalenia faktyczne, za niezasadne Sąd uznał także zarzuty w zakresie zastosowania art. 53 ust. 4a u.g.o.o.o., jak i naruszenia innych przepisów prawa materialnego przywołanych w zarzutach skarg, tj. 24 ust. 3, ust. 4 i ust. 6 u.g.o.o.o. oraz § 2 rozporządzenia z 2014 r. wraz z załącznikiem nr 2. Przechodząc do oceny zarzutów dotyczących naruszeń prawa materialnego, najpierw należy przytoczyć ogólne regulacje z zakresu gospodarki opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. I tak według definicji ustawowych zawartych w art. 8 u.g.o.o.o. odpowiednio w:
- pkt 81 - przez odpady opakowaniowe rozumie się opakowania wycofane z użycia, stanowiące odpady w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, z wyjątkiem odpadów powstających w procesie produkcji opakowań;
- pkt 1c - przez dokument EDPR - rozumie się dokument potwierdzający odpowiednio eksport odpadów opakowaniowych albo wewnątrzwspólnotową dostawę odpadów opakowaniowych w celu poddania ich recyklingowi, w tym określający masę tych odpadów;
- pkt 2- przez eksport odpadów opakowaniowych – rozumie się wywóz odpadów opakowaniowych z terytorium kraju na terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej w celu poddania ich recyklingowi lub innemu niż recykling procesowi odzysku;
- pkt 16 - przez wewnątrzwspólnotową dostawę odpadów opakowaniowych - rozumie się wywóz odpadów opakowaniowych z terytorium kraju na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej w celu poddania ich recyklingowi lub innemu niż recykling procesowi odzysku;
- pkt 11 - przez przedsiębiorcę – rozumie się przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców;
- pkt 12 a - przez przedsiębiorcę dokonującego wewnątrzwspólnotowej dostawy odpadów opakowaniowych - rozumie się przedsiębiorcę wykonującego działalność gospodarczą w zakresie wewnątrzwspólnotowej dostawy odpadów opakowaniowych, który w ramach tej działalności wystawia dokumenty EDPR lub dokumenty EDPO;
- pkt 15 - przez terytorium kraju – rozumie się terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Natomiast dalej należy przejść do wskazania, że w postępowaniu zostało ustalone, że w stanie faktycznym sprawy w 2017 r. doszło do wewnątrzwspólnotowej dostawy odpadów opakowaniowych.
W momencie wystawiania unieważnionego dokumentu EDPR 2 brzmienie art. 24 u.g.o.o.o. było następujące:
- Masę odpadów opakowaniowych będących przedmiotem eksportu odpadów opakowaniowych oraz wewnątrzwspólnotowej dostawy odpadów opakowaniowych w celu poddania ich recyklingowi lub innemu niż recykling procesowi odzysku ustala się w oparciu odpowiednio o dokument EDPR albo dokument EDPO (ust. 1);
- Dokumenty, o których mowa w ust. 1, są wystawiane przez przedsiębiorcę: 1) eksportującego odpady opakowaniowe, 2) dokonującego wewnątrzwspólnotowej dostawy odpadów opakowaniowych – na wniosek wprowadzającego produkty w opakowaniach lub organizacji odzysku opakowań (ust. 2);
- Dokumenty, o których mowa w ust. 1, są wystawiane na podstawie dokumentu celnego potwierdzającego wywóz odpadów opakowaniowych poza obszar celny Unii Europejskiej albo faktury potwierdzającej wewnątrzwspólnotową dostawę odpadów opakowaniowych (ust. 3);
- Wniosek, o którym mowa w ust. 2, należy złożyć nie później niż w terminie 30 dni od upływu kwartału, w którym odpady opakowaniowe zostały przekazane odpowiednio do eksportu odpadów opakowaniowych albo wewnątrzwspólnotowej dostawy odpadów opakowaniowych (ust. 4);
- Przedsiębiorca wystawia dokumenty, o których mowa w ust. 1, w terminie 7 dni od dnia wpływu wniosku o ich wystawienie, dołączając do nich uwierzytelnione kopie dokumentów celnych albo faktur, na podstawie których były one wystawione (ust. 5);
- Przedsiębiorca eksportujący odpady opakowaniowe dołącza do dokumentów, o których mowa w ust. 1, oświadczenie, że odpady opakowaniowe zostaną poddane recyklingowi lub innemu niż recykling procesowi odzysku w instalacjach spełniających co najmniej wymagania, jakie spełniają instalacje eksploatowane na terytorium kraju (ust. 6);
- W przypadku gdy wprowadzający produkty w opakowaniach lub organizacja odzysku opakowań, zlecą posiadaczowi odpadów przekazanie odpadów opakowaniowych do eksportu odpadów opakowaniowych lub wewnątrzwspólnotowej dostawy odpadów opakowaniowych, wniosek o wydanie dokumentów, o których mowa w ust. 1, składa w ich imieniu posiadacz odpadów (ust. 7); - Przedsiębiorca wystawia dokumenty, o których mowa w ust. 1, w trzech egzemplarzach, z czego jeden egzemplarz jest przeznaczony dla wystawiającego dokument przedsiębiorcy, drugi egzemplarz - dla przekazującego odpady opakowaniowe do eksportu odpadów opakowaniowych albo wewnątrzwspólnotowej dostawy odpadów opakowaniowych, natomiast trzeci egzemplarz - dla marszałka województwa (ust. 8);
- Minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia, wzory dokumentów EDPO i EDPR, kierując się potrzebą ich ujednolicenia, a w przypadku organizacji odzysku także identyfikacji odpadów opakowaniowych pochodzących z gospodarstw domowych będących przedmiotem eksportu oraz wewnątrzwspólnotowej dostawy (ust. 11).
Mając na względzie treść art. 24 ust. 1 u.g.o.o.o., należy wskazać, że dokument EDPR albo dokument EDPO ma zatem charakter sui generis indywidulanego uprawnienia, tj. potwierdzenia poddania recyklingowi określonej masy odpadów opakowaniowych w danym roku rozliczeniowym, które jest kluczowe z punktu widzenia regulacji tej ustawy. Potwierdzeniem tego szczególnego statusu dokumentu EDPR jest właśnie przytoczony na wstępie rozważań art. 53 ust. 4a u.g.o.o.o., który wprowadza instytucją unieważnienia tego dokumentu. Ustawodawca nadał zatem temu dokumentowi charakter zbliżony do aktu administracyjnego. Nawet bowiem dokumenty urzędowe jako takie nie podlegają zbliżonej procedurze "unieważnienia", a tylko ocenie przez pryzmat art. 76 w zw. z art. 80 k.p.a. Przedmiotowe postępowanie przed Marszałkiem może prowadzić do unieważnienia dokumentu EDPR, czyli pozbawienia tego dokumentu mocy prawnej (zob. wyrok WSA w Warszawie z 21.10.2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 7-7/20), co nastąpiło w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do zarzutów skarg, należy także wyjaśnić, że w 2017 r. obowiązywał wzór dokumentu EDPR określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 8 października 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów EDPO i EDPR [(Dz. U. poz. 1405) – dalej jako: "rozporządzenie z 2014r.]. Według tego wzoru, części poprzedzonej tytułem "Rodzaj oraz masa odpadów opakowaniowych przekazanych do recyklingu poza terytorium kraju" i ujętej w tabeli – rubryk 6 i 7 – należało wskazać "Nazwę zakładu, do którego zostały przekazane odpady opakowaniowe będące przedmiotem eksportu lub wewnątrzwspólnotowej dostawy odpadów opakowaniowych" i "Adres zakładu, do którego zostały przekazane odpady opakowaniowe będące przedmiotem eksportu lub wewnątrzwspólnotowej dostawy odpadów opakowaniowych". Z kolei zgodnie z punktem 4 objaśnień umieszczonych pod wzorem dokumentu zostało wskazane, że "Do dokumentu EDPR należy dołączyć uwierzytelnioną kopię dokumentów celnych albo faktur oraz oświadczenie, zgodnie z art. 24 ust. 5 i 6 ustawy".
Z punktu widzenia niniejszej sprawy najistotniejszą regulacją art. 24 w ówczesnym brzmieniu były normy ust. 3 i 5 u.g.o.o.o. Według nich w ramach wewnątrzwspólnotowej dostawy odpadów opakowaniowych dokument EDPR był wystawiany na podstawie faktury potwierdzającej wewnątrzwspólnotową dostawę odpadów opakowaniowych, które winny być do niego dołączone w postaci uwierzytelnionych kopii. Natomiast z rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów – art. 3 ust. 2 i 4 oraz art. 18 (Dz. Urz. UE L 190 z 12.07.2006, str. 1, z późn. zm.) jeszcze wynikał wymóg drugiego dokumentu oprócz faktury, tj. dokumentu dotyczącego transgranicznego przemieszczania odpadów określonego [...] w załączniku [...] VII do ww. rozporządzenia nr 1013/2006. Dokumentu, w którym zawarte są m.in. informacje o zastosowanym procesie recyklingu i miejscu przetwarzania odpadów. Zatem stanowisko organu odwoławczego co do nieistnienia obowiązku dołączania załącznika VII do dokumentu EDPR w czasie jego sporządzania należało uznać za błędne.
Z akt sprawy wynika, że w dokumencie EDPR 2, jak i w załącznikach VII, wbrew twierdzeniom skarżących powinny, znaleźć się dane w postaci nazwy i adresu zakładu (instalacji), do którego finalnie przekazano odpady, czyli w przedmiotowym przypadku dane instalacji na [...]. Powyższe wskazuje, że zarówno dane podane na dokumencie EDPR 2 i na korekcie tego dokumentu są nieprawidłowe.
W związku z powyższym słusznie uznano, że wskazane w dokumencie odpady opakowaniowe nie zostały poddane deklarowanemu procesowi recyklingu R3. Skarżąca [...] nie dopełniła więc obowiązku przetworzenia odpadów opakowaniowych zgodnie z obowiązującymi przepisami praw krajowego i europejskiego. Oznacza to więc i bezzasadność zarzutu skarg wskazujących na wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 53 ust. 4a u.g.o.o.o. Jak słusznie wskazał organ, przepis ten nie definiuje pojęcia "rażące nieprawidłowości", dlatego trafnie odwołał się w tej materii do rozumienia pojęcia "rażące" na gruncie orzecznictwa z zakresu terminu "rażące naruszenie prawa", o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Właściwie wywiódł organ, że o rażących nieprawidłowościach można mówić, jeżeli dany podmiot postąpił w sposób oczywiście sprzeczny z zapisami ustawy, a skutki wynikające z podanych przez niego informacji dotyczących zagospodarowania odpadów opakowaniowych zawartych dokumentach DPO, DPR, EDPO lub EDPR, z powodów gospodarczych, społecznych, majątkowych, nie mogą być tolerowane przez organy praworządnego państwa.
Trzeba też wyjaśnić, że GIOŚ nie zanegował konieczności i możliwości dokonywania korekt dokumentów w przypadku wystąpienia omyłki przy wpisywaniu danych. Niemniej w opinii organu odwoławczego zasadnie wskazano, że należy rozróżnić kwestię omyłek pisarskich związanych z podaniem niewłaściwej jednostki masy od nierzetelności w postaci przekazania odpadów w sposób niezgodny z przepisami ustawy. Niedookreślony charakter określenia "rażące nieprawidłowości" zostało użyty celowo, aby nie ograniczać marszałków w zakresie ich kompetencji oraz ewentualnych zdarzeń, które mogą prowadzić do nieprawidłowości w dokumentach DPO, DPR, EDPO lub EDPR. Z powyższych też względów GIOŚ, jako organ odwoławczy od decyzji marszałka unieważniającej dokument EDPR również nie jest ograniczony w tym zakresie i podczas rozpatrywania sprawy może przychylić się do opinii organu pierwszej instancji w całości lub części, albo wyrazić odmienną decyzję co do stwierdzonych rażących nieprawidłowości, bądź też stwierdzić uchybienia, które należałoby skorygować. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił wszelkie nieprawidłowości. Dodatkowo, słusznie organ przyjął, że art. 53 ust. 4a u.g.o.o.o. daje możliwość stwierdzenia nieważności dokumentu EDPR, a nie jego części.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę słusznie podkreślił, że świadomy jest istnienia pośrednictwa pomiędzy spółkami zamawiającymi odpad w celu jego odzysku, a także istnienia tajemnicy handlowej w prowadzonej przez nie działalności, to jednak stoi na stanowisku, że przy tak skonstruowanym rynku odpadów, niezbędna jest wiedza, że przekazywane w drodze wewnątrzwspólnotowej dostawy odpady opakowaniowe zostaną przekazane do instalacji, w których poddane zostaną procesom recyklingu określonym w ustawie, co zostanie potwierdzone w wystawionym dokumencie EDPR.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – oddalił skargi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI