III OSK 127/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-04-23
NSAAdministracyjneWysokansa
zawieszenie w czynnościach służbowychpostępowanie karneustawa o Policjizarzuty karnedobro służbyinteres społecznyuznanie administracyjneskarga kasacyjnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną policjanta w sprawie przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych z powodu zarzutów popełnienia przestępstwa.

Policjant A.P. zaskarżył rozkaz personalny przedłużający jego zawieszenie w czynnościach służbowych w związku z postępowaniem karnym dotyczącym zarzutów niedopełnienia obowiązków. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał to rozstrzygnięcie, uznając, że charakter zarzutów uzasadniał przedłużenie zawieszenia w celu ochrony interesu społecznego i dobrego imienia Policji, mimo uchylenia przez sąd niższej instancji środka zapobiegawczego w postępowaniu karnym.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A.P. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji przedłużający zawieszenie w czynnościach służbowych. Policjantowi zarzucono popełnienie przestępstw z art. 231 § 1 k.k., polegających na niedopełnieniu obowiązków służbowych, w tym utratę dowodów i nieprawidłowe wydanie prawa jazdy. Pomimo uchylenia przez sąd rejonowy środka zapobiegawczego w postępowaniu karnym, organy Policji przedłużyły zawieszenie, uznając, że charakter zarzutów stanowił "szczególnie uzasadniony przypadek" wymagający ochrony interesu społecznego i dobrego imienia Policji. WSA podzielił to stanowisko, wskazując na fakultatywny charakter przedłużenia zawieszenia i uznaniowość organu. NSA oddalił skargę kasacyjną, podkreślając odrębność postępowań karnych i administracyjnych oraz uznając, że charakter zarzutów, nawet jeśli nie udowodniony, uzasadniał przedłużenie zawieszenia do czasu zakończenia postępowania karnego, gdyż funkcjonariusz musi dawać rękojmię przestrzegania prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, charakter zarzutów popełnienia przestępstwa przez funkcjonariusza Policji, zwłaszcza umyślnego i ściganego z oskarżenia publicznego, może stanowić "szczególnie uzasadniony przypadek" uzasadniający przedłużenie zawieszenia w czynnościach służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego, w celu ochrony interesu społecznego i dobrego imienia Policji.

Uzasadnienie

NSA uznał, że odrębność postępowań karnych i administracyjnych oraz cel ochrony interesu społecznego uzasadniają przedłużenie zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych na podstawie charakteru zarzutów, nawet jeśli środek zapobiegawczy w postępowaniu karnym został uchylony. Nie jest wymagane udowodnienie winy, a jedynie istnienie uzasadnionych zarzutów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u. Policji art. 39 § 1

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

Policjanta zawiesza się w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego - na czas nie dłuższy niż 3 miesiące.

u. Policji art. 39 § 3

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

W szczególnie uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia w czynnościach służbowych można przedłużyć do czasu ukończenia postępowania karnego.

Pomocnicze

u. Policji art. 124 § 1

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji

Policjantowi zawieszonemu w czynnościach służbowych zawiesza się od najbliższego terminu płatności 50% ostatnio należnego uposażenia.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji w przypadku naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga sprawę w granicach jej zaskarżenia.

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymóg wskazania w uzasadnieniu wyroku powodów rozstrzygnięcia.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

k.p.k. art. 349

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do zastosowania środków zapobiegawczych.

k.p.k. art. 276

Kodeks postępowania karnego

Podstawa prawna do stosowania środków zapobiegawczych.

k.k. art. 231 § 1

Kodeks karny

Przestępstwo niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariusza.

k.p.a. art. 7a § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony.

k.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy.

Prd art. 136 § 4

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Przesłanki do wydania zatrzymanego prawa jazdy.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 39 ust. 3 ustawy o Policji w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na niesłusznym ustaleniu, iż organy obu instancji dokonały prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego sprawy pod ustawową przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków" i wobec tego nieustalenie, że organy obu instancji pogwałciły zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie manifestujące się w niewskazaniu w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia powodów dotyczących uznania za bezzasadny zarzutu naruszenia art. 39 ust. 3 ustawy o Policji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

Godne uwagi sformułowania

Policjant jako osoba powołana do egzekwowania przepisów prawa sam musi przestrzegać tego prawa w najwyższym stopniu Policja ma bowiem gwarantować obywatelom ochronę przed wszelkimi działaniami sprzecznymi z prawem. Interes funkcjonariusza musi w tym przypadku ustąpić przed interesem społecznym.

Skład orzekający

Tamara Dziełakowska

przewodniczący sprawozdawca

Olga Żurawska-Matusiak

sędzia

Kazimierz Bandarzewski

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie przedłużenia zawieszenia funkcjonariusza Policji w czynnościach służbowych w związku z postępowaniem karnym, odrębność postępowań, znaczenie interesu społecznego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariusza Policji i przepisów ustawy o Policji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy sytuacji funkcjonariusza Policji, który został zawieszony w czynnościach służbowych z powodu zarzutów karnych. Pokazuje, jak prawo reguluje takie sytuacje i jakie są granice uznania administracyjnego.

Policjant zawieszony przez zarzuty karne - czy przebieg służby ma znaczenie?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 127/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Kazimierz Bandarzewski
Olga Żurawska - Matusiak
Tamara Dziełakowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
VIII SA/Wa 160/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-07-13
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.145 §1 pkt 1 litb, art.135, art.141 §4, art.184, art.204 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 1882
art.39 ust.3, art.39a ust.3 w zw. z art.39a ust.1 pkt.6 lit. c, at.39b ust.1, art.39b ust3 i art.124 ust.1
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.
Sentencja
23 kwietnia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 160/23 w sprawie ze skargi A.P. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w Radomiu z dnia 22 grudnia 2022 r., nr 106/2022 w przedmiocie przedłużenia okresu zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Rozkazem personalnym z 21 listopada 2022 r. Komendant Powiatowy Policji w S. na podstawie art. 39 ust. 3, art. 39a ust.3 w zw. z art. 39a ust. 1 pkt 6 lit. c), art. 39b ust. 1, art. 39c ust. 3 i art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2021 r., poz.1882 ze zm.) dalej "ustawa o Policji", przedłużył okres zawieszenia w czynnościach służbowych A.P. od dnia 30 listopada 2022 r. do czasu zakończenia postępowania karnego (pkt 1) oraz przedłużył zawieszenie od najbliższego terminu płatności 50% ostatniego należnego skarżącemu uposażenia do czasu zakończenia postępowania karnego (pkt 2). Zgodnie z uzasadnieniem decyzji skarżącemu na podstawie art. 349 kodeksu postępowania karnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1375 t.j.) dalej "k.p.k.", postanowieniem z 27 lipca 2022 r. postawiono zarzuty karne tj, że:
I. w okresie od 6 września 2021 roku do 19 października 2021 roku w S. woj. mazowieckie, będąc funkcjonariuszem Wydziału Kryminalnego Komendy Powiatowej Policji w S. w stopniu aspiranta, nie dopełnił obowiązków w zakresie realizacji czynności służbowych związanych z rzetelnym i starannym prowadzeniem postępowania przygotowawczego PSD 434/21, przez brak sprawdzenia kompletności otrzymanych materiałów i niezwłocznego przesłania dwóch pakietów z próbami krwi pobranymi od osoby podejrzewanej o prowadzenie samochodu w stanie nietrzeźwości do badań na zawartość alkoholu, w konsekwencji wobec braku staranności doprowadzając do ich utraty- tj. o przestępstwo z art. 231 § 1 k.k.
II. W dniu 1 października 2021 roku w S. woj. mazowieckie, będąc funkcjonariuszem Wydziału Kryminalnego Komendy Powiatowej Policji w S. w stopniu aspiranta, nie dopełnił obowiązku w zakresie realizacji czynności służbowych wydając osobie podejrzewanej o prowadzenie samochodu pod wpływem alkoholu, zatrzymane 3 września 2021 r. prawo jazdy, przed upływem 30 dni od daty zatrzymania, bez obowiązkowego zweryfikowania istnienia przesłanki do podjęcia takiej decyzji wymaganej przepisem art. 136 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, czym działał na szkodę interesu publicznego w postaci autorytetu, sprawności i rzetelności działania Policji tj. o przestępstwo z art. 231 k.k.
Następnie postanowieniem z 19 sierpnia 2022 r. Prokurator Prokuratury Regionalnej w Lublinie zastosował wobec skarżącego środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych na czas trwania postępowania. Rozstrzygnięcie to zostało zaskarżone zażaleniem, które postanowieniem Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie (sygn. akt IV Kp 573/22) zostało uwzględnione i Sąd uznał, że na obecnym etapie postępowania środek ten jest niecelowy.
Równocześnie rozkazem personalnym Komendanta Powiatowego Policji w S. z 29 sierpnia 2022 r. skarżący został zawieszony w czynnościach służbowych na okres trzech miesięcy od dnia 30 sierpnia do 29 listopada 2022 r. oraz zawieszono mu wypłaty od najbliższego terminu płatności 50% ostatnio należnego uposażenia. Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w Radomiu rozkazem personalnym z 19 września 2022 r. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie.
W odniesieniu do przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych organ zauważył, że decyzja ta jest niezależna od rozstrzygnięcia Sądu i wynika wprost z przepisów ustawy o Policji. Zgodnie z regulacją art. 39 i następnych ustawy o Policji przedłużenie okresu zawieszenia może nastąpić w drodze decyzji właściwego przełożonego do czasu ukończenia postępowania karnego wobec funkcjonariusza. Natomiast zgodnie z regulacją art. 124 ust. 1 ustawy o Policji policjantowi zawieszonemu w czynnościach służbowych zawiesza się od najbliższego terminu płatności 50% ostatnio należnego uposażenia. Organ wskutek wydłużenia zawieszenia był zobligowany również do wydłużenia okresu zawieszenia płatności wskazanej części uposażenia.
W wyniku rozpoznania odwołania od ww. decyzji Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w Radomiu rozkazem personalnym z 22 grudnia 2022 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny. W uzasadnieniu rozkazu powołano treść art. 39 ust. 3 ustawy o Policji, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia w czynnościach służbowych można przedłużyć do czasu ukończenia postępowania karnego. Przedłużenie zawieszenia ma charakter fakultatywny, a w ocenie organu słusznie stwierdzono, że tego rodzaju przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, w sposób istotny ujemnie wpłynęło na dobre imię Policji. Policjant jako osoba powołana do egzekwowania przepisów prawa sam musi przestrzegać tego prawa w najwyższym stopniu, dlatego niepożądane działanie ze strony funkcjonariusza, a nawet uzasadnione podejrzenie o takie działanie, rodzić muszą zdecydowane kroki zmierzające do odsunięcia go od wykonywania czynności służbowych.
Odnosząc się do faktu, że w ramach postępowania karnego uchylono środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych organ II instancji zauważył, że głównym celem stosowania środków zapobiegawczych jest zabezpieczenie prawidłowego toku postępowania karnego. Natomiast zawieszenie w czynnościach służbowych na podstawie ustawy o Policji ma służyć ochronie interesu społecznego, który w tym przypadku oznacza realizację zadań Policji przez osoby, które dają rękojmię przestrzegania porządku prawnego i które będą pozytywnie odbierane przez społeczeństwo.
Skoro śledztwo wobec skarżącego dalej się toczyło organ był uprawniony do przedłużenia okresu zawieszenia. Podkreślono również, że organ nie był zobligowany do zbadania, czy faktycznie przedstawione skarżącemu zarzuty odpowiadają prawu i wskazują na popełnienie przestępstwa. Przedłużenie zawieszenia może nastąpić na podstawie okoliczności, które istnieją na etapie przedstawienia zarzutów i może nimi być nawet sam charakter przedstawionych zarzutów. W ocenie organu II instancji nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, a rozstrzygnięcie zostało uzasadnione dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami.
Ponownie organ zauważył, że przedłużenie zawieszenia części uposażenia jest konsekwencją przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych, więc trudna sytuacja materialna skarżącego nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z 13 lipca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) dalej "p.p.s.a.", oddalił skargę skarżącego na ww. rozkaz personalny z 22 grudnia 2022 r. W motywach rozstrzygnięcia stwierdzono, że decyzja o przedłużeniu okresu zawieszenia w czynnościach służbowych ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego, a tym samym zakres kognicji sądu ogranicza się do zbadania wyłącznie zgodności z prawem podjętego rozstrzygnięcia, bez odniesienia do jego celowości. W ocenie Sądu pierwszej instancji spełnione zostały przesłanki do przedłużenia zawieszenia, bowiem wobec skarżącego dalej prowadzone było postępowanie karne oraz wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek" przemawiający za przedłużeniem zawieszenia.
Odnosząc się do drugiej przesłanki przedłużenia zawieszenia Sąd zauważył, że nieostre sformułowanie jest w tym przypadku zasadne, bowiem pozwala na zróżnicowanie stanów faktycznych i odpowiednią ocenę zarówno samego faktu prowadzenia postępowania karnego przeciwko funkcjonariuszowi oraz charakteru stawianych zarzutów. W przedmiotowej sprawie funkcjonariuszowi zarzuca się popełnienie dwóch czynów z art. 231 § 1 k.k. polegających na niedopełnieniu obowiązków funkcjonariusza poprzez zaniedbanie, brak staranności w prowadzeniu postępowania przygotowawczego - niesprawdzenie kompletności otrzymanych materiałów i faktu niezwłocznego przesłania pakietów z próbkami krwi do badań na zawartość alkoholu, prowadzące w konsekwencji do ich utraty, a także poprzez niezweryfikowanie istnienia ustawowej przesłanki do wydania zatrzymanego prawa jazdy i wydanie go osobie podejrzewanej o prowadzenie samochodu pod wpływem alkoholu przed upływem 30 dni od daty zatrzymania. Przewinienia te postrzegane są jako czyny o wysokim stopniu społecznej szkodliwości, a tym samym zachowanie skarżącego naruszało dobro służby i dobre imię Policji. Charakter zarzutów w ocenie Sądu i organów stanowi w tym przypadku wystarczającą przesłankę do uznania, że w sprawie zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający przedłużenie okresu zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych.
Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie wywiódł skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji równocześnie zrzekając się przeprowadzenia rozprawy. Rozstrzygnięciu zarzucono, na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, pod postacią:
1) art 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 39 ust. 3 ustawy o Policji w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na niesłusznym ustaleniu, iż organy obu instancji dokonały prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego sprawy pod ustawową przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków" i wobec tego nieustalenie, że organy obu instancji pogwałciły zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony,
szczególnie, zaś poprzez nienależyte rozstrzygnięcie faktu, iż Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie postanowieniem z dnia 25 października 2022 toku uchylił środek prokuratorski w postaci zawieszenia skarżącego do czasu zakończenia postępowania przygotowawczego,
oraz poprzez zupełne pominięcie w rozważaniach prawnych uzasadnienia, oczywiście błędnego ustalenia organu drugiej instancji, że z art. 39 ust. 3 ustawy o Policji wynika cyt.: "Obligatoryjność przesłanki dotycząca przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych", podczas gdy gramatyczna analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że przesłanki z tego przepisu mogą jedynie dać podstawę do zawieszenia fakultatywnego, na co wskazuje zwrot ustawowy "można przedłużyć";
2) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie manifestujące się w niewskazaniu w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia powodów dotyczących uznania za bezzasadny zarzutu naruszenia art. 39 ust. 3 ustawy o Policji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że w toku postępowania pierwszoinstancyjnego jedynie niefortunnie użyto zwrotu "Obligatoryjność przesłanki dotycząca przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych", bez jakiegokolwiek dalszego wyjaśnienia powodów, wynikającej z uchybionego przepisu prawa, uznaniowości przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych,
co doprowadziło do dokonania oceny stanu faktycznego w sposób budzący uzasadnione podejrzenie, iż kontrola legalności postępowania organu administracji publicznej przeprowadzona została przez sąd pierwszej instancji w sposób wybiórczy, nie uwzględniający w całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, co uniemożliwia merytoryczną kontrolę oceny zastosowania przepisów prawa.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków" przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych ziściłaby się, gdyby funkcjonariuszowi zarzucało się popełnienie zbrodni, gdyby był tymczasowo aresztowany, gdyby przedmiotem jego czynu było dobro w postaci wolności seksualnej, życie bądź zdrowie człowieka, albo gdyby czyn funkcjonariusza miał naturę korupcyjną, natomiast zarzuty dotyczące skarżącego nie są gatunkowo poważne. Wskazano także, że nie odwołano się do przebiegu służby skarżącego, jego nastawienia do postawionych zarzutów, opinii wśród przełożonych i w lokalnym środowisku. W ocenie skarżącego Sąd pierwszej instancji nie ustosunkował się również do błędnego ustalenia organu o obligatoryjności przesłanki dotyczącej przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych, kiedy gramatyczna analiza przepisu wskazuje na fakultatywną możliwość zawieszenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Na wstępie przytoczyć należy treść art. 39 ust. 1 ustawy o Policji, zgodnie z którym "[p]olicjanta zawiesza się w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego - na czas nie dłuższy niż 3 miesiące".
W przedmiotowej sprawie skarżącemu zarzucone zostało popełnienie przestępstwa z art. 231 § 1 k.k., tj. nadużycie uprawnień przez funkcjonariusza, a więc mieści się ono w zakresie zastosowania powyższego przepisu, bowiem jest przestępstwem umyślnym, ściganym z oskarżenia publicznego. Bezspornie stwierdzić zatem należy, że organ I instancji był zobligowany do zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych, co wynika z użytego w przepisie sformułowania "policjanta zawiesza się", w momencie kiedy wobec skarżącego postawione zostały zarzuty karne. Przełożonym właściwym do podjęcia takiego działania w przypadku skarżącego był komendant powiatowy Policji, co wynika z art. 39a ust. 1 pkt 6 ustawy o Policji, co również nie było przez skarżącego kwestionowane.
W niniejszej sprawie kwestią sporną jest podjęte przez organ I instancji rozstrzygnięcie o przedłużeniu zawieszenia skarżącego funkcjonariusza w czynnościach służbowych. Podstawą do podjęcia takiego działania jest art. 39 ust. 3 ustawy o Policji, który stanowi, że "[w] szczególnie uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia w czynnościach służbowych można przedłużyć do czasu ukończenia postępowania karnego". W ocenie Sądu pierwszej instancji stanowisko organów w kontekście wystąpienia "szczególnie uzasadnianych przypadków" było zasadne i były one uprawnione do przedłużenia okresu zawieszenia, natomiast skarżący z tym stanowiskiem się nie zgadza.
W ramach pierwszego zarzutu skarżący dopatruje się naruszenia procedury sądowoadministracyjnej poprzez nieuwzględnienie w zaskarżonym wyroku postanowienia Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie o uchyleniu środka zapobiegawczego zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych. W tym miejscu należy jasno zaznaczyć, że działania podejmowane w toku postępowania karnego mają przełożenie na działania podejmowane w ramach stosunku służbowego, natomiast nie oznacza to że mogą bezpośrednio wpływać wzajemnie na siebie. Oczywiście podjęcie przez właściwego przełożonego rozstrzygnięcia o zawieszeniu w czynnościach służbowych na podstawie ustawy o Policji jest możliwe dopiero w przypadku skierowania wobec podległego mu funkcjonariusza zarzutów popełnienia przestępstwa lub przestępstwa skarbowego umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego, a więc działanie przełożonego może mieć dopiero miejsce następczo po wystąpieniu określonych faktów w ramach postępowania karnego. Procedury te są jednak odrębne, co wynika między innymi z odrębnych podstaw prawnych do określonego działania – art. 39 ust. 1 i 3 ustawy o Policji oraz art. 276 k.p.k., a przede wszystkim odrębnych celów konstrukcji zawieszenia, co słusznie wskazał organ II instancji. Głównym celem zastosowania środków zapobiegawczych, w tym właśnie zawieszenia w czynnościach służbowych, jest zabezpieczenie prawidłowego toku postępowania karnego, natomiast w kontekście zawieszenia stosowanego na podstawie ustawy o Policji celem jest ochrona interesu społecznego, który w tym przypadku oznacza realizację zadań Policji przez osoby, które dają rękojmię przestrzegania porządku prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela ten pogląd.
Odnosząc się do przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków" wskazać należy, że pojęcie to nie zostało zdefiniowane w przepisach ustawy o Policji, a więc to od organu wydającego decyzję (rozkaz personalny) zależy, czy zaistniałe w odniesieniu do konkretnego funkcjonariusza Policji okoliczności, zostaną uznane za szczególnie uzasadniony przypadek. Postępowanie w przedmiocie zawieszenia policjanta w obowiązkach służbowych nie ma na celu wykazania, że doszło do popełnienia zarzucanego czynu, gdyż to będzie przedmiotem postępowania dowodowego w toku postępowania karnego. Jeżeli więc przeciwko policjantowi toczy się postępowanie karne, to ustawowej cechy szczególności przypadku mającego przemawiać za przedłużeniem zawieszenia w czynnościach służbowych należy poszukiwać przede wszystkim w postanowieniu o przedstawienia mu zarzutów. Dlatego też to nie sam fakt toczącego się przeciwko policjantowi postępowania karnego, lecz charakter przedstawionych w takim postanowieniu zarzutów może przesądzać, czy możliwe jest dopuszczenie do sytuacji, że policjant będzie pełnił służbę, czy też nadal powinien być odsunięty od wykonywania swych obowiązków służbowych. Jeżeli zatem w sprawie karnej zgromadzone dowody pozwoliły na przedstawienie policjantowi zarzutu popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego, to stan taki można ocenić jako szczególny przypadek uzasadniający zastosowanie wobec takiego funkcjonariusza instytucji, o jakiej mowa w art. 39 ust. 3 ustawy o Policji (por. wyroki NSA z 11 kwietnia 2019 r., I OSK 1332/17, z 7 marca 2013 r., I OSK 1376/12, z 16 listopada 2012 r., I OSK 89/12, wyrok NSA z 11 października 2023 r., III OSK 2158/22).
W doktrynie wskazuje się również, że "[d]la uzasadnienia odsunięcia funkcjonariusza od pełnienia przezeń obowiązków nie wystarczy ogólnikowe powołanie się na dobro służby, lecz konieczne jest wskazanie konkretnych powodów. Motywy, którymi kierował się organ zawieszając na oznaczony okres policjanta w czynnościach służbowych, nie mogą budzić żadnych wątpliwości co do słuszności takiego załatwienia sprawy" (W. Kotowski [w:] Ustawa o Policji. Komentarz, wyd. V, LEX/el. 2024, art. 39). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie organ wyczerpująco przedstawił powody przemawiające za przedłużeniem zawieszenia, a wśród nich wymieniając: charakter przestępstw, narażenie formacji na utratę wizerunku, utratę zaufania przełożonych do skarżącego, wątpliwości co do zasadności i rzetelności wykonywanych obowiązków służbowych, trwające dalej postępowanie przygotowawcze Prokuratury Regionalnej w Lublinie.
Skarżący wskazał również, że Sąd pierwszej instancji i organy nie ustosunkowały się do przebiegu służby skarżącego, jego nastawienia do postawionych zarzutów, opinii wśród przełożonych i w lokalnym środowisku przy ocenie zasadności przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych. Zauważyć jednak należy, że funkcjonariusz Policji winien posiadać nieposzlakowaną opinię, jak również cieszyć się zaufaniem społeczeństwa. Zobowiązany jest także do reagowania na wszelkie przejawy łamania porządku prawnego. Policja ma bowiem gwarantować obywatelom ochronę przed wszelkimi działaniami sprzecznymi z prawem. Funkcjonariuszami winny być zatem osoby cieszące się autorytetem w społeczeństwie, respektujące zasady współżycia społecznego, dotrzymujące roty ślubowania (art. 27 ust. 1 ustawy o Policji). Znajdować się więc powinny poza wszelkimi podejrzeniami o łamanie prawa. Tym samym oskarżenie funkcjonariusza o popełnienie przestępstwa o znaczącym charakterze skutkuje, iż do czasu wyjaśnienia sprawy nie daje on rękojmi należytego wykonywania zawodu policjanta i dotychczasowy przebieg służby, czy opinia wśród przełożonych nie jest w stanie zmienić tego rozstrzygnięcia. Interes funkcjonariusza musi w tym przypadku ustąpić przed interesem społecznym.
Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 39 ust. 3 ustawy o Policji w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. należy więc uznać za chybiony.
W kontekście naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. skarżący zarzucał niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia powodów dotyczących uznania za bezzasadny zarzutu naruszenia art. 39 ust. 3 ustawy o Policji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że w toku postępowania pierwszoinstancyjnego jedynie niefortunnie użyto zwrotu "obligatoryjność przesłanki dotycząca przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych", bez jakiegokolwiek dalszego wyjaśnienia powodów, wynikającej z uchybionego przepisu prawa, uznaniowości przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych.
W decyzji organu I instancji pojawiło się sformułowanie o "obligatoryjności przesłanki dotyczącej przedłużenia zawieszenie w czynnościach służbowych" i trzeba przyznać rację skarżącemu, że organ w tym zakresie popełnił błąd. Jak wskazano na wstępie obligatoryjnie organ zawiesza funkcjonariusza w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego - na czas nie dłuższy niż 3 miesiące, natomiast przedłużenie takiego zawieszenia jest fakultatywne, na co wskazuje zwrot "można zawiesić" użyty w art. 39 ust. 3 ustawy o Policji. Natomiast w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe uchybienie nie miało jednak wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Jak wynika z wydanej w sprawie decyzji organ I instancji dążył do przedłużenia okresu zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych i działanie to nie zostało, w ocenie Sądu, podjęte w mylnym przeświadczeniu, że organ jest do tego zobligowany. Argumentem przemawiającym za tym jest rozbudowane uzasadnienie rozkazu personalnego ze wskazaniem powodów przedłużenia, które powołano powyżej. Tym samym drugi zarzut skargi kasacyjnej również należy uznać za chybiony.
Na marginesie należy jedynie wskazać, że konsekwencją zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych jest zawieszenie od najbliższego terminu płatności 50% ostatnio należnego uposażenia. Podstawą prawną takiego działania jest art. 124 ust. 1 ustawy o Policji, który posługuje się wyrażeniem "zawiesza się". Oznacza to, że przesądzenie o zasadności podjętego działania w zakresie zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych automatycznie przekłada się na zasadność zawieszenia wypłaty uposażenia we wskazanej części. Przepis ten nie wymienia innych przesłanek poza ww., a tym samym podjęte przez organ rozstrzygnięcie było legalne.
W tym stanie rzeczy wobec niezasadności zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI