III OSK 127/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki X sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu odmawiającą określenia środowiskowych uwarunkowań dla planowanej inwestycji polegającej na budowie instalacji do chowu zwierząt. Spółka zarzucała sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Głównym zarzutem było uznanie przez WSA, że raport oddziaływania na środowisko nie spełnia wymogów ustawowych, ponieważ nie przedstawił trzech odrębnych wariantów realizacji przedsięwzięcia, a wariant alternatywny był jedynie pozorny. NSA, działając w granicach skargi kasacyjnej i uwzględniając wiążącą moc poprzedniego wyroku WSA w tej sprawie (sygn. akt VIII SA/Wa 3/19), uznał skargę za niezasadną. Sąd podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, raport powinien zawierać opis co najmniej trzech autonomicznych wariantów, a wariant alternatywny nie może być tożsamy z wariantem inwestorskim ani być jedynie pozorny. W przypadku inwestycji hodowlanej, różnice w sposobie ogrzewania nie stanowiły wystarczającej podstawy do uznania wariantu za racjonalną alternatywę, gdy kluczowe oddziaływania (np. związane z odchodami, odorami) nie były istotnie zróżnicowane. NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja wymogów dotyczących wariantów w raporcie oddziaływania na środowisko, zwłaszcza w kontekście inwestycji hodowlanych oraz wiążącej mocy poprzednich orzeczeń sądowych.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji z 2023 r. w zakresie możliwości tożsamości wariantów. Interpretacja 'racjonalnego wariantu alternatywnego' jest specyficzna dla danego typu inwestycji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko musi zawierać opis co najmniej trzech odrębnych wariantów realizacji przedsięwzięcia, w tym racjonalnego wariantu alternatywnego i wariantu najkorzystniejszego dla środowiska?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, raport powinien zawierać opis co najmniej trzech autonomicznych i niepowielających się wariantów realizacji przedsięwzięcia. Wariant alternatywny nie może być tożsamy z wariantem inwestorskim ani być jedynie pozorny, a wariant najkorzystniejszy dla środowiska nie może być tożsamy z racjonalnym wariantem alternatywnym.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji, związany poprzednim wyrokiem WSA, przyjął, że raport musi zawierać opis co najmniej trzech wariantów. NSA potwierdził, że racjonalny wariant alternatywny musi różnić się istotnie od wariantu inwestorskiego, a różnice dotyczące jedynie sposobu ogrzewania w przypadku inwestycji hodowlanej nie są wystarczające.
Czy pozytywne uzgodnienie realizacji przedsięwzięcia przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska jest wiążące dla organu wydającego decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pozytywne uzgodnienie nie obliguje organu prowadzącego postępowanie do wydania pozytywnej decyzji, jeśli organ z uzasadnionych przyczyn nie akceptuje istotnych ustaleń lub warunków z postanowienia uzgadniającego.
Uzasadnienie
NSA podzielił stanowisko WSA, że organ wydający decyzję może odmówić jej wydania pomimo pozytywnego uzgodnienia, jeśli istnieją uzasadnione powody, takie jak nieprzedstawienie wymaganych przez prawo wariantów przedsięwzięcia.
Czy nowelizacja przepisów dotyczących wariantów w raporcie oddziaływania na środowisko (wprowadzająca możliwość tożsamości wariantów) może być stosowana do oceny decyzji i orzeczeń wydanych przed jej wejściem w życie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zgodnie z zasadą tempus regit actum, nowelizacja nie może kształtować wzorca legalnościowej kontroli decyzji i orzeczeń wydanych przed jej wejściem w życie.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że zmiana prawa, która pozwoliła na tożsamość wariantu najkorzystniejszego dla środowiska z wariantem alternatywnym, nastąpiła po wydaniu zaskarżonych decyzji i wyroku WSA, dlatego nie mogła mieć wpływu na ocenę legalności tych aktów.
Przepisy (14)
Główne
u.u.i.ś. art. 66 § ust. 1 pkt 5 i 6
Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis analizowanych, co najmniej trzech wariantów jego realizacji, w tym racjonalnego wariantu alternatywnego i wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Wariant alternatywny nie może być pozorny ani tożsamy z wariantem inwestorskim, a wariant najkorzystniejszy dla środowiska nie mógł być tożsamy z racjonalnym wariantem alternatywnym (przed nowelizacją z 2023 r.).
u.u.i.ś. art. 80 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest związany pozytywnym uzgodnieniem, jeśli istnieją uzasadnione powody do jego nieuwzględnienia.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga sprawę co do istoty.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania sądu wiążą organy i sądy w dalszym postępowaniu.
p.p.s.a. art. 80
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.u.i.ś. art. 66 § ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
Po nowelizacji z 2023 r. racjonalny wariant najkorzystniejszy dla środowiska może być tożsamy z wariantem wybranym do realizacji albo racjonalnym wariantem alternatywnym.
Pomocnicze
u.u.i.ś. art. 77 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
p.p.s.a. art. 141 § § 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 106 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Raport o oddziaływaniu na środowisko zawierał opis co najmniej trzech odrębnych wariantów realizacji przedsięwzięcia. • Wariant alternatywny był racjonalny i różnił się od wariantu inwestorskiego. • Pozytywne uzgodnienie RDOŚ było wiążące dla organu wydającego decyzję. • Nowelizacja ustawy z 2023 r. powinna być stosowana do oceny sprawy.
Godne uwagi sformułowania
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy... • raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać opis analizowanych, co najmniej trzech wariantów jego realizacji. • wariant najkorzystniejszy dla środowiska jest trzecim z wariantów, którego opis powinien zawierać raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. • przedstawione w uzasadnieniu wyroku z 16 stycznia 2020 roku, VIII Sa/Wa 3/19 stanowisko wyraża ocenę prawną, zgodnie z którą raport oddziaływania na środowisko powinien przedstawiać trzy autonomiczne i niepowielające się warianty realizacji przedsięwzięcia. • wariant alternatywny nie może mieć charakteru pozornego, tj. nie może się sprowadzać do zaproponowania realizacji przedsięwzięcia w tej samej lokalizacji przy niewielkich różnicach technologicznych. • zmiana sposobu ogrzewania w odniesieniu do tego rodzaju przedsięwzięć nie stanowi racjonalnego wariantu alternatywnego. • pozytywne uzgodnienie nie obliguje organu prowadzącego do wydania pozytywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w sytuacji, gdy organ z uzasadnionych przyczyn nie akceptuje któregokolwiek z istotnych ustaleń lub warunków określonych w postanowieniu organu uzgadniającego.
Skład orzekający
Tamara Dziełakowska
przewodniczący
Teresa Zyglewska
członek
Maciej Kobak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów dotyczących wariantów w raporcie oddziaływania na środowisko, zwłaszcza w kontekście inwestycji hodowlanych oraz wiążącej mocy poprzednich orzeczeń sądowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji z 2023 r. w zakresie możliwości tożsamości wariantów. Interpretacja 'racjonalnego wariantu alternatywnego' jest specyficzna dla danego typu inwestycji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska i procedury administracyjnej, a jej rozstrzygnięcie opiera się na szczegółowej analizie przepisów i orzecznictwa, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i ochrony środowiska.
“Trzy warianty inwestycji – klucz do decyzji środowiskowej. NSA wyjaśnia wymogi raportu.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.