III OSK 1259/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-10-15
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo wodnestosunki wodnezmiana stosunków wodnychpodtopieniaszkodaprawo administracyjnepostępowanie dowodoweopinia biegłegostan techniczny budynkuNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą przywrócenia stosunków wodnych, uznając, że stan techniczny budynku nie wyłącza odpowiedzialności za zmianę stosunków wodnych.

Skarga kasacyjna dotyczyła decyzji w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w szczególności brak dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa, twierdząc, że szkody wynikają ze złego stanu technicznego budynku, a nie ze zmiany stosunków wodnych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że opinia hydrologiczna była wystarczająca do ustalenia zmiany stosunków wodnych i szkody, a stan techniczny budynku, choć zły, nie wyłącza odpowiedzialności za naruszenie stosunków wodnych.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną B.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie. Skarżąca kasacyjnie zarzucała naruszenie przepisów k.p.a., w szczególności art. 7, art. 78 § 2 i art. 84 § 1, poprzez zaniechanie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa. Twierdziła, że szkody powstałe w wyniku podtapiania wynikają ze złego stanu technicznego sąsiedniego budynku, a nie ze zmiany stosunków wodnych. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i związany jest jej zakresem. Stwierdził, że zarzuty skargi kasacyjnej, choć nie w pełni precyzyjne, nie dyskwalifikują jej całkowicie. Sąd wskazał, że sprawy z zakresu stosunków wodnych co do zasady wymagają wiadomości specjalnych, a opinia biegłego jest regułą. W tej sprawie organ powołał biegłego z zakresu hydrogeologii, którego opinia potwierdziła podtopienia spowodowane zmianą stosunków wodnych, w tym utwardzeniem terenu. Sąd uznał, że stan techniczny budynku, choć zły, jest irrelewantny dla zastosowania art. 234 Prawa wodnego, a szkoda może polegać na tworzeniu się zastoin wodnych. Ustalenie podtopień i gromadzenia się wody opadowej było wystarczającą podstawą do wydania decyzji, niezależnie od wpływu na stan techniczny budynku. Skarga kasacyjna została oddalona jako nieskuteczna.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zaniechanie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, jeśli opinia hydrologiczna jest wystarczająca do ustalenia zmiany stosunków wodnych i szkody, a stan techniczny budynku jest irrelewantny dla zastosowania przepisów Prawa wodnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że opinia hydrologiczna była wystarczająca do ustalenia zmiany stosunków wodnych i szkody. Stan techniczny budynku, choć zły, nie wyłącza odpowiedzialności za naruszenie stosunków wodnych, a szkoda może polegać na tworzeniu się zastoin wodnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (6)

Główne

Prawo wodne art. 234

Dotyczy przywrócenia stosunków wodnych na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.

k.p.a. art. 78 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy nieuwzględnienia wniosku dowodowego.

k.p.a. art. 84 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej mogą zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii w sprawach wymagających wiadomości specjalnych.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 174

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. poprzez zaniechanie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa. Twierdzenie, że szkody wynikają wyłącznie ze złego stanu technicznego budynku, a nie ze zmiany stosunków wodnych.

Godne uwagi sformułowania

Szkoda, o której mowa w tym przepisie, nie musi przybierać konkretnej, materialnej formy (np. uszkodzeń ścian budynku). Może ona polegać jedynie na tworzeniu się zastoin wodnych utrudniających normalne korzystanie z nieruchomości oraz powodujących zawilgocenie ścian i fundamentów, co w dłuższej perspektywie prowadzi do osłabienia konstrukcji budynku. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku, ani prawa samodzielnie poszukiwać wzorca kontroli kasacyjnej, czy też domniemywać intencji strony, tudzież konkretyzować zarzuty kasacyjnej sformułowane przez stronę postępowania.

Skład orzekający

Tamara Dziełakowska

przewodniczący

Teresa Zyglewska

sprawozdawca

Maciej Kobak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 234 Prawa wodnego w kontekście stanu technicznego budynku i konieczności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie stan techniczny budynku jest podnoszony jako wyłączna przyczyna szkód, a organy opierają się na opinii hydrologicznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa wodnego i postępowania dowodowego, ale skupia się na szczegółach proceduralnych i technicznych, co czyni ją interesującą głównie dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

Czy zły stan techniczny budynku zwalnia z odpowiedzialności za naruszenie stosunków wodnych? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1259/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Teresa Zyglewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
II SA/Lu 998/23 - Wyrok WSA w Lublinie z 2024-01-04
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 78 § 2, art. 84 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1478
art. 234
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 15 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 998/23 w sprawie ze skargi B.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 8 sierpnia 2023 r., nr SKO.PW/40/14/2023 w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 4 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 998/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: Sąd I instancji, WSA) oddalił skargę B.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu (dalej: Kolegium, SKO, organ odwoławczy) z 8 sierpnia 2023 r., nr SKO.PW/40/14/2023 w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się B.B. (dalej: skarżąca, skarżąca kasacyjnie) i w skardze kasacyjnej zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi istotne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
1. art. 7 k.p.a. poprzez brak dążenia organów administracji do wyjaśnienia wszelkich istotnych aspektów sprawy niezbędnych do jej rozstrzygnięcia i zaniechanie postępowania dowodowego w zakresie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa, niezbędnej dla prawidłowego rozpoznania sprawy, a tym samym uchybienie jednej z naczelnych zasad procesu administracyjnego, jakim jest zasada prawdy obiektywnej;
2. art. 78 § 2 k.p.a. poprzez nieuzasadnione nieuwzględnienie wniosku dowodowego skarżącej dotyczącego dopuszczenia dowodu z zakresu opinii biegłego z zakresu budownictwa, co do stanu technicznego sąsiedniego budynku położonego na działce nr [...], którego dotyczy podtapianie poprzez odprowadzane wody opadowe i roztopowe, a tym samym uniemożliwienie skarżącej wywiedzenia swoich racji w zakresie w jakim wskazuje, że powstałe szkody nie są wynikiem naruszenia stosunków wodnych, a wyłącznie wynikają ze złego stanu technicznego budynku;
3. art. 84 § 1 k.p.a. poprzez zastąpienie arbitralną decyzją Sądu opinii biegłego posiadającego wiedzę specjalistyczną niezbędną do rozpoznania sprawy, a polegającą na stwierdzeniu, zgodnie ze stanowiskiem skarżącej, że przyczyną podtopień jest nienależyty stan techniczny budynku, a nie sposób odprowadzenia wody opadowej.
Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych i rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
W uzasadnieniu przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością skargi kasacyjnej.
W pierwszej kolejności wskazano, że stan faktyczny ustalony w sprawie, a stanowiący podstawę do wydania zaskarżanych orzeczeń nie uwzględnia stanu technicznego budynku (brak stosownej opinii oraz niezbędna wiedza specjalistyczna z zakresu budownictwa), nie można bowiem zastąpić opinii biegłego wzmiankami w protokole, czy stwierdzeniem występującym w opinii hydrologicznej. Tym samym nie można stwierdzić, że nie jest on powodem podtapiania budynku położonego na działce nr [...]. W ocenie skarżącej, istotne jest również, że spływ wody w istniejącej konfiguracji terenu ma charakter dynamiczny, a istniejący spadek terenu nie daje możliwości, aby tworzyły się zastoiny doprowadzające do przesiąkania ścian budynku i powodujące jego degradację.
Skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że za istotę sprawy należy uznać nie tyle samo naruszenie stosunków wodnych, co spowodowaną przez to naruszenie szkodę lub też narażenie na powstanie szkody.
Następnie podniesiono, że stanowiąca podstawę zaskarżonego orzeczenia opinia hydrologiczna nie zawiera odpowiedzi na istotne w sprawie pytania, których postawienie jest w sprawie niezbędne. Konieczna dla prawidłowego wyrokowania jest wiedza o tym, czy ściany budynku na działce nr [...] będą przemakać również w trakcie zwykłych opadów atmosferycznych oraz czy podtapianie jest wynikiem pęknięć muru i braku izolacji ścian budynku. Jeżeli bowiem odpowiedź na takie pytania będzie twierdząca to skierowanie odpływu wody opadowej nie spowoduje szkody dla tego budynku.
W ocenie skarżącej kasacyjnie, pominięcie przez organ orzekający w sprawie dowodu z opinii biegłego musi zostać ocenione również jako naruszenie zasady prawdy obiektywnej. Organ orzekający nie ma bowiem obowiązku wywołania opinii biegłego, jednak zaniechanie tej czynności musi wynikać bądź z braku konieczności posiadania wiedzy specjalistycznej bądź z braku przydatności dowodu dla rozstrzygnięcia sprawy. Skarżąca podkreśliła, że przeprowadzona opinia hydrologiczna pomimo jej rzetelności, i kompletności nie może zastąpić opinii biegłego z zakresu budownictwa, co przyznaje w treści opinii uzupełniającej sam biegły. Skarżąca stoi na stanowisku, że nie można również mówić o braku przydatności opinii z zakresu budownictwa dla rozstrzygnięcia sprawy, wynika to wprost z ustaleń stanu faktycznego (odpływ wody opadowej wzdłuż ściany budynku) oraz fatalny stan techniczny budynku (okoliczność niekwestionowana wynikająca wyłącznie z oględzin, niepotwierdzona fachową opinią). Niewiadomą pozostaje kwestia, czy w sytuacji prawidłowego stanu budynku odpływająca woda spowodowałaby jakikolwiek uszczerbek czy też wytworzyła stan narażający budynek położony na działce nr [...] na szkodę.
Dalej wskazano, że wydane w sprawie rozstrzygnięcie nakazuje skarżącej podjęcie prac zapobiegawczych poprzez wzniesienie opaski betonowej wzdłuż całej ściany budynku na działce nr [...]. Nikt nie określił jednak skuteczności takiego zabezpieczenia w świetle niekwestionowanego złego stanu technicznego budynku. Zdaniem skarżącej, jest dalece prawdopodobne, że wykonanie opaski nie wyeliminuje przesiąkania ścian i podtapiania piwnicy budynku, gdyż nie tutaj leży przyczyna powstającej szkody, a okoliczności te może wyjaśnić jedynie opinia biegłego z zakresu budownictwa, której przeprowadzenia zaniechano w sposób uniemożliwiający wydanie prawidłowego orzeczenia w sprawie. W oparciu o aktualnie zgromadzony materiał dowodowy nie sposób wykluczyć, że zmiana stosunków wodnych nie miała wpływu na podtapianie budynku, gdyż istnienie takiego zjawiska ma związek z degradacją techniczną ścian budynku położonego na działce nr [...].
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Ze względu na wymogi konstrukcyjne, sporządzenie skargi kasacyjnej zostało powierzone profesjonalnym podmiotom, których fachowość powinna gwarantować prawidłowe skonstruowanie zarzutów, zgodnie z przepisami p.p.s.a.
Art. 176 p.p.s.a. określa wymogi, jakie winna spełnić skarga kasacyjna, a jej konstrukcja, co do zasady, wyznacza zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej, o czym stanowi powołany wyżej art. 183 § 1 p.p.s.a. oznacza, że poza przypadkami nieważności, Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami tego środka zaskarżenia, pozostając władnym poddawać badaniu tylko te zarzuty, które zostały wyraźnie skonkretyzowane w jego treści. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest zatem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych i zarzutów skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 1688/07 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wprawdzie nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 p.p.s.a. (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09), jednakże Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku, ani prawa samodzielnie poszukiwać wzorca kontroli kasacyjnej, czy też domniemywać intencji strony, tudzież konkretyzować zarzuty kasacyjnej sformułowane przez stronę postępowania, w tym domyślać się i uzupełniać przedstawioną w rozpoznawanym środku prawnym argumentację. Dlatego też do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy wyciąganie z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej przytoczonych tam zarzutów i wiązanie ich z powołanymi tam przepisami w celu uzupełnienia przytoczonej w petitum skargi kasacyjnej podstawy kasacyjnej (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2007 r., sygn. akt I FSK 1448/06). Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji.
W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie w pełni odpowiada powyższym wymogom. Sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty zawierają w swej treści wyłącznie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zauważyć należy, że powołanie przepisów postępowania administracyjnego, w oderwaniu od będących podstawą zaskarżonego wyroku przepisów postępowania sądowego, nie może być uznane za spełniające przesłanki podstaw kasacyjnych, o których mowa art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Przedmiotem kontroli w postępowaniu kasacyjnym, stosownie do treści art. 173 § 1 p.p.s.a., jest bowiem orzeczenie Sądu I instancji, który nie stosuje przepisów k.p.a., a przepisy p.p.s.a.
Prawidłowa konstrukcja zarzutu kasacyjnego, uwzględniając treść wniesionego środka zaskarżenia, winna wskazywać na naruszenie przepisu, który stosował Sąd wydając wyrok w związku z konkretnymi przepisami postępowania, których naruszenie dawałoby podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku. Tymczasem sformułowane przez profesjonalnego pełnomocnika strony zarzuty kasacyjny nie zostały powiązane odpowiednio z naruszeniem przepisów p.p.s.a. Ponownie podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku, ani prawa samodzielnie poszukiwać wzorca kontroli kasacyjnej, czy też domniemywać intencji strony, tudzież konkretyzować zarzuty kasacyjne sformułowane przez stronę postępowania, w tym domyślać się i uzupełniać przedstawioną w rozpoznawanym środku prawnym argumentację.
Niemniej, choć zastosowana przez skarżącą kasacyjnie konstrukcja zarzutów nie odpowiada w pełni wymaganiom stawianym zarzutom skargi kasacyjnej, tak nie dyskwalifikuje jej to jednak w stopniu uzasadniającym jej odrzucenie.
Zarzuty skargi kasacyjnej z punktu widzenia dokonanej przez Sąd I instancji kontroli legalności zaskarżonej decyzji opierają się na twierdzeniu, iż w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego organy administracji publicznej niezasadnie zaniechały postępowania dowodowego w zakresie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa, co do stanu technicznego sąsiedniego budynku położonego na działce nr [...], którego dotyczy podtapianie poprzez odprowadzane wody opadowe i roztopowe. W ocenie skarżącej kasacyjnie, opinia ta była niezbędna dla prawidłowego rozpoznania sprawy, bowiem powstałe szkody nie są wynikiem naruszenia stosunków wodnych, a wynikają wyłącznie ze złego stanu technicznego budynku.
Przypomnieć zatem należy, że art. 7 oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) dotyczą obowiązków organów administracji publicznej w zakresie zbierania i oceny zgromadzonego materiału dowodowego w celu pełnego ustalenia i uzasadnienia stanu faktycznego przyjętego przez organy za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. Stosownie do treści art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej w toku postępowania podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.
Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy. W myśl z kolei art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Istotne jest również, że zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a. w sprawach wymagających wiadomości specjalnych, organy administracji publicznej mogą zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii.
Sprawy z zakresu stosunków wodnych co do zasady wymagają dla zastosowania art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2023 r., poz. 1478) wiadomości specjalnych przekraczających wiedzę wynikającą z doświadczenia życiowego oraz zwykłego zakresu wiedzy posiadanej przez pracowników organów administracji o właściwości ogólnej. Są to postępowania specyficzne i skomplikowane, wymagające odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, a ewentualnie również przeprowadzenia badań, analiz i obliczeń. Inne dowody takie jak oględziny, czy zeznania świadków nieposiadających fachowej wiedzy, nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy, tj. dla wyjaśnienia, czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, w tym czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy między dokonaną zmianą, a wynikłą szkodą. Regułą w sprawach tego rodzaju powinien być dowód z opinii biegłego na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie, czy na gruncie sąsiednim nastąpiła szkoda (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 21 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 286/18 i przywołane w nim orzecznictwo sądów administracyjnych).
Obowiązkiem organu jest weryfikacja opinii pod kątem jej kompletności, rzetelności, logiczności i zrozumiałości. Natomiast rolą sądu w przypadku wniesienia skargi na decyzję organu jest dokonanie oceny, czy z powyższych obowiązków organy prowadzące postępowanie administracyjne w sposób należyty się wywiązały, a także czy ewentualnie stwierdzone naruszenia powyższych przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Odnosząc się do sformułowanych zarzutów naruszenia procedury wyjaśnić należy, iż z treści powołanych przez skarżącą kasacyjnie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego normujących postępowanie dowodowe nie można wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do bezwarunkowego poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona środków takich nie przedstawia. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 września 2025 r., sygn. akt III OSK 1538/22).
Z akt kontrolowanej sprawy wynika, że organ powołał biegłego sądowego z zakresu hydrogeologii i zmian stosunków wodnych. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, w sprawie toczącej się na podstawie art. 234 ustawy Prawo wodne, konieczne są wiadomości i umiejętności z tych właśnie dziedzin, biegły ma bowiem ustalić, czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych, w szczególności kierunek spływu wód opadowych i roztopowych i czy zmiana jest tego rodzaju, że powoduje szkodę mogącą mieć postać zastoin, stagnacji wody, podtapiania. Takie okoliczności potwierdził biegły powołany w rozpatrywanej sprawie, a organy obu instancji zasadnie uznały ją za wiarygodną i przydatną do wydania decyzji. Z opinii jasno wynika, że na terenie działek nr [...] i nr [...] w okresie roztopów i długotrwałych opadów dochodzi do podtopień spowodowanych wodami spływowymi, dochodzi do stagnacji wód nie tylko na gruncie, ale także wewnątrz budynków na działce nr [...] (podtopienia, podmakanie ścian). To ukształtowanie części powierzchni terenu na działce skarżącej (nr [...]) poprzez utwardzenie centralnej części działki betonowymi płytami ażurowymi, z nachyleniem na wschód, wpłynęło na zmianę stosunków wodnych. Zdaniem autora opinii, okresowe podtopienia na działce nr [...] są bezpośrednim efektem utwardzenia środkowej części działki nr [...], które miało miejsce w 2021r. Wnioski biegłego są jednoznaczne, a więc organy, które nie posiadają tak rozległej specjalistycznej wiedzy, jak biegły, nie mogły zasadnie tych wniosków kwestionować.
Wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie, powołanie biegłego z zakresu budownictwa w celu ustalenia stanu technicznego budynków znajdujących się na działce nr [...] nie było ani konieczne, ani uzasadnione. Nie budzi wątpliwości, że obiekty te znajdują się w złym stanie technicznym, jednak okoliczność ta jest irrelewantna dla zastosowania art. 234 Prawa wodnego. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, szkoda, o której mowa w tym przepisie, nie musi przybierać konkretnej, materialnej formy (np. uszkodzeń ścian budynku). Może ona polegać jedynie na tworzeniu się zastoin wodnych utrudniających normalne korzystanie z nieruchomości oraz powodujących zawilgocenie ścian i fundamentów, co w dłuższej perspektywie prowadzi do osłabienia konstrukcji budynku.
Ustalenie przez organy, że budynki na działce nr [...] ulegają podtopieniu i że gromadzi się w nich woda opadowa stanowiło zatem wystarczającą podstawę do wydania decyzji w oparciu o art. 234 Prawa wodnego, niezależnie od tego, w jakim stopniu zjawiska te wpływają na dalsze pogorszenie ich stanu technicznego.
Zarzuty skarżącej kasacyjnie należy uznać jedynie za polemikę z ustaleniami i wnioskami biegłego, a w konsekwencji – z oceną dokonaną przez organy administracji. Nie zawierają one argumentacji, która mogłaby podważyć wiarygodność lub kompletność opinii wykorzystanej w postępowaniu. Trafnie zatem organ przyjął, że brak jest podstaw do powołania kolejnego biegłego, ponieważ przeprowadzenie dodatkowego dowodu z opinii biegłego jest uzasadnione jedynie wówczas, gdy istnieją wątpliwości co do dotychczasowych ustaleń lub gdy zebrany materiał dowodowy jest niewystarczający.
W niniejszej sprawie opinia posłużyła do ustalenia, czy w doszło do zmian w odpływie wód i powstania szkody w rozumieniu art. 234 ustawy Prawo wodne. Dla dokonania takich ustaleń nie jest konieczna wiedza z zakresu budownictwa, gdyż przedmiotem postępowania nie jest ocena stanu technicznego obiektów budowlanych, lecz ustalenie czy właściciel nieruchomości naruszył stosunki wodne na określonym terenie i czy naruszenie to wywołało szkodę na gruntach sąsiednich. W konsekwencji powołanie biegłego z zakresu budownictwa byłoby w tej sprawie nieuzasadnione. Rację ma Sąd I instancji wskazując, że stwierdzenie przez organy, iż budynki na działce nr [...] są podtapiane i gromadzi się w nich woda opadowa, było wystarczające do wydania decyzji na podstawie powoływanej regulacji niezależenie od tego, w jakim stopniu przyczynia się to do pogorszenia się i tak już złego stanu tych budynków.
W świetle powyższego należy uznać, iż organ prawidłowo ocenił zgromadzony materiał dowodowy i zasadnie oparł się na posiadanej opinii, która jest spójna, logiczna, rzetelna i odpowiada celom postępowania. W takiej sytuacji organ miał pełne prawo oprzeć swoje rozstrzygnięcie na tej opinii, bez potrzeby powoływania kolejnego biegłego.
Wobec tego nie można zasadnie zarzucać organowi naruszenia przepisów postępowania dotyczących ustalania stanu faktycznego oraz prowadzenia postępowania dowodowego (art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 2 i art. 84 § 1 k.p.a.), które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, ponieważ organ prawidłowo ocenił, że zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia, a przeprowadzenie dodatkowego dowodu z opinii biegłego nie było konieczne. W konsekwencji zgodzić należy się z Sądem I instancji, że zaskarżona decyzja Kolegium jest prawidłowa, a sformułowane w tym zakresie zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie.
Skoro zatem podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI