III OSK 1251/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-05-18
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejochrona prywatnościRODOumowy cywilnoprawnedotacjeśrodki publicznestowarzyszeniaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną Stowarzyszenia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej dotyczącej umów cywilnoprawnych zawieranych przez stowarzyszenia z osobami fizycznymi, uznając, że imiona i nazwiska tych osób nie podlegają ujawnieniu ze względu na ochronę prywatności.

Stowarzyszenie domagało się udostępnienia informacji publicznej dotyczącej umów cywilnoprawnych (zlecenie, dzieło) zawieranych przez stowarzyszenia z osobami fizycznymi, finansowanych z dotacji publicznych. Minister odmówił ujawnienia imion i nazwisk tych osób, powołując się na ochronę prywatności. WSA oddalił skargę stowarzyszenia, a NSA utrzymał ten wyrok w mocy, uznając, że osoby te nie pełniły funkcji publicznych i ich dane osobowe podlegają ochronie.

Sprawa dotyczyła wniosku Stowarzyszenia o udostępnienie informacji publicznej w zakresie umów cywilnoprawnych (zlecenie, dzieło) zawieranych przez stowarzyszenia z osobami fizycznymi, które były finansowane z dotacji publicznych. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił udostępnienia imion i nazwisk tych osób, powołując się na ochronę prywatności zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Stowarzyszenia, podzielając stanowisko Ministra. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując skargę kasacyjną Stowarzyszenia, również oddalił ją. Sąd podkreślił, że choć środki publiczne były wykorzystywane, to umowy były zawierane przez podmioty prawa prywatnego (stowarzyszenia) z innymi osobami fizycznymi, które nie pełniły funkcji publicznych ani nie miały związku z ich pełnieniem. W związku z tym, ujawnienie ich imion i nazwisk naruszałoby prawo do prywatności. NSA odrzucił zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów ustawy o działalności pożytku publicznego, k.p.a. oraz błędnej wykładni art. 5 ust. 2 u.d.i.p. i RODO.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Imiona i nazwiska osób fizycznych zawierających umowy cywilnoprawne ze stowarzyszeniami, nawet jeśli są one finansowane z dotacji publicznych, nie podlegają udostępnieniu w trybie informacji publicznej, jeśli osoby te nie pełnią funkcji publicznych ani nie mają z nimi związku, ze względu na ochronę ich prywatności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że osoby fizyczne zawierające umowy cywilnoprawne ze stowarzyszeniami, nawet finansowane ze środków publicznych, nie pełniły funkcji publicznych ani nie miały z nimi związku. Ich działalność miała na celu realizację celów statutowych stowarzyszeń, a nie wpływanie na funkcjonowanie organów administracji publicznej. W związku z tym, ujawnienie ich danych osobowych naruszałoby prawo do prywatności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.d.i.p. art. 5 § ust. 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Ograniczenie prawa do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej.

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 16 § ust. 1 i 2 pkt 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

k.p.a. art. 104 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

u.d.p.p. art. 13 § ust. 3 pkt 1-3

Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

u.d.p.p. art. 14 § ust. 1

Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

u.d.p.p. art. 15 § ust. 2j

Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

u.d.p.p. art. 16 § ust. 4

Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

u.m.n.e. art. 13 § ust. 2 i 3

Ustawa o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym

RODO art. 9 § ust. 1 lit. g

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

RODO art. 86

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679

Możliwość ujawnienia danych osobowych w dokumentach urzędowych w celu pogodzenia dostępu do dokumentów z prawem do ochrony danych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Osoby fizyczne zawierające umowy cywilnoprawne ze stowarzyszeniami, nawet finansowane z dotacji publicznych, nie pełniły funkcji publicznych ani nie miały z nimi związku, co uzasadnia ochronę ich prywatności. Przepisy ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie nie stanowią podstawy materialnoprawnej w sprawie dostępu do informacji publicznej.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie poprzez ich niezastosowanie przy ocenie ustaleń faktycznych. Naruszenie przepisów k.p.a. (art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3) poprzez uznanie za prawidłową błędnej oceny materiału dowodowego przez organ. Błędna wykładnia art. 5 ust. 2 u.d.i.p. poprzez przyjęcie, że tożsamość osób fizycznych zawierających umowy ze stowarzyszeniem podlega ochronie ze względu na prywatność. Naruszenie art. 9 ust. 1 lit. g RODO poprzez jego zastosowanie, gdy skarżący nie wnosił o udostępnienie informacji o tożsamości etnicznej.

Godne uwagi sformułowania

nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie" czy "pominięcie" próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego podstawy materialnoprawne tego postępowania tworzy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej przepisy kodeksu postępowania administracyjnego mają ograniczone zastosowanie (tylko do decyzji wydawanych w jego ramach – art. 16 ust. 2 u.d.i.p.) nie budzi wątpliwości, że podstawą materialnoprawną kontrolowanej decyzji był art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Sam fakt finansowania przedmiotowych umów ze środków pochodzących z dotacji publicznych nie może mieć w tym zakresie przesądzającego znaczenia. Tymczasem w przedmiotowej sprawie umowy te nie były zawierane z podmiotem publicznoprawnym, lecz podmiotem prawa prywatnego – chodzi o umowy zawierane ze Stowarzyszeniem [...]. możliwość ujawnienia danych osobowych zachodzi tylko w przypadku, gdy prawo państwa członkowskiego na to zezwala.

Skład orzekający

Mariusz Kotulski

sprawozdawca

Olga Żurawska - Matusiak

przewodniczący

Rafał Stasikowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy udostępnienia danych osobowych osób fizycznych zawierających umowy cywilnoprawne ze stowarzyszeniami, nawet jeśli są one finansowane ze środków publicznych, w sytuacji gdy osoby te nie pełnią funkcji publicznych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umów zawieranych przez podmioty prywatne (stowarzyszenia) z osobami fizycznymi, a nie umów zawieranych bezpośrednio z podmiotem publicznoprawnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony prywatności w kontekście dostępu do informacji publicznej, szczególnie w odniesieniu do finansowania z środków publicznych. Jest to temat istotny dla organizacji pozarządowych i obywateli.

Czy imiona wykonawców umów ze stowarzyszeń finansowanych z dotacji są tajemnicą?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1251/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Kotulski /sprawozdawca/
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący/
Rafał Stasikowski
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SA/Wa 1455/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-01-15
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 450
art. 13 ust. 3 pkt 1-3, art. 14 ust. 1, art. 15 ust. 2j, art. 16 ust. 4
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Olga Żurawska - Matusiak, Sędziowie Sędzia NSA Rafał Stasikowski, Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Katarzyna Tomiło - Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1455/18 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowa udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1455/18 oddalił skargę Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu [...] kwietnia 2018 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] (dalej: "Stowarzyszenie") zwróciło się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w przedmiocie cyt.: "wnosimy o udzielenie informacji publicznej dotyczących dotacji przekazanych Stowarzyszeniu [...], Stowarzyszeniu [...] i Uniwersytetowi [...], tj.:
- skanów umów na realizację zadania, sprawozdań z realizacji zadania, protokołów z kontroli dotyczących dotacji, umów o pracę, umów zlecenie i umów o dzieło z rachunkami (z pozostawieniem imienia i nazwiska a z zamazaniem danych osobowych takich jak adres zamieszkania, NIP itd.) w 2017 r.,
- wniosków o przyznanie dotacji w 2018 r.,
- wykazów dotacji przyznanych organizacjom [...] na realizację zadań mających na celu ochronę, zachowanie i rozwój tożsamości kulturowej [...] w 2018 r.".
W związku z ustaleniem przez organ, że w zakresie przedmiotowym wniosku o udostępnienie informacji publicznej (dotyczącym pozostawienia imienia i nazwiska) wystąpiła określona w art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764 z późn. zm., zwana dalej: "u.d.i.p.") przesłanka ograniczenia prawa do informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej, pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. (znak: [...]) organ wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braku formalnego wniosku, który to brak Stowarzyszenie w wymaganym terminie uzupełniło.
Na wniosek o udostępnienie informacji publicznej organ udzielił wnioskodawcy odpowiedzi pismem z dnia [...] czerwca 2018 r., z informacją, że przygotowane do udostępnienia w formie skanów posiadane przez organ dokumenty poddane zostały stosownej anonimizacji ze względu na prywatność osoby fizycznej. Dodatkowo organ poinformował Stowarzyszenie, że nie dokonano anonimizacji w odniesieniu do osób, których dane są ujawnione w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz w innych rejestrach, do których organizacje zostały wpisane przez upoważnione organy. Odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] czerwca 2018 r., wraz z załącznikami w postaci 61 plików w formacie pdf, została wysłana za pośrednictwem poczty elektronicznej do wnioskodawcy w dniu [...] czerwca 2018 r. w formie 6 wiadomości e-mail - ze względu na rozmiar plików. Sposób dostarczenia informacji został określony przez Wnioskodawcę we wniosku z dnia [...] kwietnia 2018 r.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podkreślił, iż udostępnił Stowarzyszeniu skany wnioskowanych dokumentów, jednocześnie ograniczając się do zanonimizowania danych osób fizycznych, których dane osobowe są ujawnione w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz w innych rejestrach, informując o tym fakcie wnioskodawcę.
W pozostałym zakresie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 16 ust. 1 i 2 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 104 § 1 oraz art. 107 § 1 k.p.a. orzekł o odmowie udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. Zdaniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, przez wzgląd na zapisy u.d.i.p., które ograniczają prawo udostępniania informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej, nie jest możliwe udostępnienie żądanej przez wnioskodawcę informacji z "pozostawieniem imienia i nazwiska".
Na powyższą decyzję Stowarzyszenie wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie oraz w całości podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę Stowarzyszenia uznając, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem.
Uznając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że nie jest sporne, iż adresat wniosku, jako organ administracji publicznej, jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej w świetle przepisów u.d.i.p. Nie budziło też sporu to, że informacja będąca przedmiotem rozstrzygania organu, posiada przymiot informacji publicznej, jako że dotyczy rozdysponowania środków publicznych.
Skład orzekający w niniejszej sprawie akceptuje pogląd, iż dane o osobach współpracujących w szczególności z organami administracji publicznej, a więc o osobach mających choćby minimalny wpływ na kształtowanie się sposobu funkcjonowania tychże organów, jak też dane o kontrahentach tych podmiotów, takie jak imiona i nazwiska, podlegają udostępnieniu w trybie informacji publicznej – i nie podlegają wyłączeniu z uwagi na prywatność tych osób wskazaną art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji udostępnił wszelką żądną informację obrazującą sposób i warunki przyznawania wskazanym we wniosku podmiotom dotacji, jak i szczegółowe rozliczenie wydatkowanych z dotacji kwot pieniężnych. Zapoznanie się wnioskodawcy z tą dokumentacją w pełni realizuje zasadę transparentności i kontroli społecznej wydatkowania środków publicznych. Organ odmówił jedynie podania imion i nazwisk osób fizycznych, które zawierały ze Stowarzyszeniem [...] i Stowarzyszeniem [...] umowy zlecenia i umowy o dzieło na realizację imprez, czy też przedsięwzięć związanych ze statutową działalnością tych Stowarzyszeń, np. na prowadzenie zespołu teatralnego i młodzieżowego zespołu muzycznego, prowadzenie warsztatów muzycznych, opracowanie akompaniamentu oraz wykonania akompaniamentu na koncercie, wykonanie serwisów informacyjnych, audycji radiowych, zredagowanie numeru dwumiesięcznika [...], itp.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji zwrócił uwagę na dwa zasadnicze aspekty. Po pierwsze osoby fizyczne zawierając umowy cywilnoprawne z ww. Stowarzyszeniami nie realizowały celów publicznych nałożonych na organy publiczne przez ustawodawcę, lecz cele statutowe stowarzyszeń kultywujących tradycje ludowe, propagujące historię i kulturę etniczną mieszkańców danego regionu. Zatem osoby te nie miały choćby minimalnego wpływu na kształtowanie sposobu funkcjonowania organów administracji publicznej lub podmiotów, które w ramach prac zleconych, realizują zadania tych organów. Po wtóre osoby te wykonały konkretne dzieła, czy zlecone czynności o charakterze technicznym, bądź usługowym, przez co nie miały też wpływu na bezpośrednie kształtowanie sytuacji prawnej innych osób.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie odmowa podania imion i nazwisk osób zawierających umowy zlecenie i umowy o dzieło z ww. Stowarzyszeniami na przedsięwzięcia związane z propagowaniem kultury [...], przy jednoczesnym udostępnieniu pełniej wnioskowanej informacji publicznej za wyjątkiem tylko tych danych, nie ogranicza wnioskodawcy w realizacji prawa do kontroli społecznej wydatkowanych środków publicznych. Zatem sposób załatwienia wniosku Stowarzyszenia przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nie wskazuje na zachwianie proporcji pomiędzy konstytucyjnie gwarantowanym prawem do informacji publicznej, a prawem do ochrony informacji prywatnej.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosło Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...], zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie:
1. prawa materialnego, a to: art. 13 ust. 3 pkt 1-3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (dalej: u.d.p.p.), art. 14 ust. 1 u.d.p.p., art. 15 ust. 2j u.d.p.p., art. 16 ust. 4 u.d.p.p. w związku z art. 13 ust. 2 i 3 "ustawy o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (dalej: "u.m.n.e.")" - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na ich niezastosowaniu przy dokonywaniu oceny prawidłowości ustaleń faktycznych dokonanych przez organ.
2. przepisów postępowania, a to: art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uznanie za prawidłową dokonanej przez organ błędnej oceny zgromadzonego przezeń materiału dowodowego, to jest uznanie, iż osoby fizyczne zawierające umowy ze Stowarzyszeniem [...] mogły nie wiedzieć, iż ich wynagrodzenie pochodzące z tych umów jest finansowane ze środków publicznych;
3. prawa materialnego, a to: art. 5 ust. 2 u.d.i.p. - poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż tożsamość osób fizycznych zawierających umowy ze stowarzyszeniem, wykonanie których to umów jest finansowane z dotacji otrzymanej przez to stowarzyszenie z budżetu państwa, podlega ochronie ze względu na prywatność tych osób a w rezultacie jego błędne zastosowanie polegające na zaaprobowaniu odmowy udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej;
4. prawa materialnego, a to: art. 9 ust. 1 lit. g Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (dalej: "RODO") poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na jego zastosowaniu w sytuacji, gdy skarżący nie wnosił o udostępnienie mu informacji o tożsamości etnicznej jakichkolwiek osób.
Mając powyższe na uwadze skarżące kasacyjnie Stowarzyszenie wniosło o uchylenie wyroku w całości i orzeczenie co do istoty poprzez uchylenie decyzji w całości, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego wedle norm przepisanych, a także przeprowadzenie rozprawy.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art.174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut prawa materialnego, a to naruszenia art. 13 ust. 3 pkt 1-3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. u.d.p.p., art. 14 ust. 1 u.d.p.p., art. 15 ust. 2j u.d.p.p., art. 16 ust. 4 u.d.p.p. w związku z art. 13 ust. 2 i 3 u.m.n.e. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na ich niezastosowaniu przy dokonywaniu oceny prawidłowości ustaleń faktycznych dokonanych przez organ. Jak słusznie wskazał skarżący kasacyjnie - przepisy te nie były stosowane przez Sąd I instancji, a więc nie mógł ich naruszyć. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie" czy "pominięcie" (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2008 r., I OSK 1807/07; wyrok NSA z dnia 14 maja 2007 r., I OSK 1247/06; wyrok NSA z dnia 28 marca 2007 r., I OSK 31/07; postanowienie NSA z dnia 2 marca 2012 r., I OSK 294/12). Nawet jednak dopuszczając w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej również kwestionowanie niezastosowania określonego przepisu prawa, to jeżeli strona skarżąca kasacyjnie podnosi w skardze kasacyjnej, że Sąd rozpoznający sprawę zastosował nie ten przepis prawa materialnego, który powinien być zastosowany, to powinna wskazać przepis właściwy jako podstawę materialną rozstrzygnięcia i uzasadnić, dlaczego ten właśnie przepis powinien lec u podstaw kwestionowanego rozstrzygnięcia, tj. dlaczego powinien być zastosowany (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2004 r., OSK 121/04; wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2005 r., II OSK 299/05; wyrok NSA z dnia 15 marca 2011 r., II OSK 323/10). Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w postaci pozytywnej, czyli zarzucenia zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, a także w postaci negatywnej, czyli zarzucenia niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana, wymaga należytej precyzji w konstruowaniu danego zarzutu kasacyjnego w konkretnej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 3 października 2013 r., II FSK 1020/12,). Niezastosowany przez sąd w procesie kontroli przepis prawa materialnego może stanowić podstawę skargi kasacyjnej, jeżeli w konkretnym stanie faktycznym istniały podstawy do dokonania subsumcji (zob. B. Dauter: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, teza 5, Lex 2013; wyrok NSA z dnia 16 marca 2011 r., II GSK 400/10). W tym kontekście zauważyć należy, że zarzut naruszenia wskazanych przepisów poprzez ich niezastosowanie skarżący kasacyjnie odniósł do dokonywania "oceny prawidłowości ustaleń faktycznych". Skarżący kasacyjnie nie zarzuca więc błędnego pominięcia (niezastowania) wskazanych przepisów (pomimo tego, że powinny być zastosowane zamiast tych, które zostały zastosowane w przyjętym stanie faktycznym) jako właściwej podstawy materialnej rozstrzygnięcia. Argument ten odnosi do ustaleń stanu faktycznego. W związku z tym należy podkreślić, że próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11). Jeżeli skarżące kasacyjnie Stowarzyszenie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11). Wreszcie podkreślić należy, że przedmiotem postępowanie jest dostęp do informacji publicznej. Zatem podstawy materialnoprawne tego postępowania tworzy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Żaden ze wskazanych przepisów, czy to art. 13 ust. 3 pkt 1-3 art. 14 ust. 1 u.d.p.p., art. 15 ust. 2j u.d.p.p., art. 16 ust. 4 u.d.p.p. ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, czy to art. 13 ust. 2 i 3 ustawy z 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym nie stanowi podstawy materialnoprawnej w zakresie dostępu do informacji publicznej.
Jako nieuprawniony ocenić należy zarzut naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. Pomijając okoliczność, że w dostępie do informacji publicznej przepisy kodeksu postępowania administracyjnego mają ograniczone zastosowanie (tylko do decyzji wydawanych w jego ramach – art. 16 ust. 2 u.d.i.p.), to sąd administracyjny nie stosuje wprost przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej, stąd też jego związanie tymi przepisami sprowadza się do obowiązku sformułowania oceny prawnej, czy proces podjęcia decyzji stosowania prawa przez organ administracji był prawidłowy. Nie budzi wątpliwości, że sformułowanie tej oceny wymaga odpowiedzi na szereg pytań, pytań takich samych jak te, na które musi odpowiedzieć organ administracji bezpośrednio stosujący te przepisy. To nie wojewódzki sąd administracyjny stosuje te przepisy, lecz posługuje się nimi jedynie, jako matrycą porównawczą, w celu ustalenia, czy postępowanie organu w tym zakresie jest zgodne z ustalonym porządkiem prawnym. I w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku Sąd I instancji dał wyraz swojej argumentacji odnosząc się do całokształtu sprawy i zgromadzonego przez organy administracyjne materiału dowodowego. Uchybienie przez sąd przepisom regulującym postępowanie organów administracji publicznej ma charakter pośredni i wynikać może jedynie z uchybienia przez sąd I instancji przepisom p.p.s.a. Oznacza to, że procedując wojewódzki sąd administracyjny nie stosuje przepisów k.p.a., lecz kontroluje, czy postępowanie organów odpowiadało tym przepisom.
Również zarzut naruszenia prawa materialnego, a to: art. 5 ust. 2 u.d.i.p. - poprzez jego błędną wykładnię nie zasługuje na uwzględnienie. Nie budzi wątpliwości, że podstawą materialnoprawną kontrolowanej decyzji był art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Także z uzasadnienia kwestionowanego wyroku WSA wynika jednoznacznie, że podstawą odmowy udostępnienia informacji publicznej w zakresie obejmującym dane osobowe kontrahentów Stowarzyszenia (imion i nazwisk osób fizycznych, które zawierały ze Stowarzyszeniem [...] i Stowarzyszeniem [...] umowy zlecenia i umowy o dzieło) była ocena, iż nie są to osoby pełniące funkcje publiczne lub mające związek z pełnieniem funkcji publicznych, a zatem że znajduje wobec nich ograniczenie dostępowe, przewidziane w treści art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Sąd I instancji szeroko zrelacjonował, jak w judykaturze rozumie się pojęcia "osoby pełniącej funkcje publiczne" lub "osoby mającej związek z pełnieniem tych funkcji". Podał, że ustalenie, iż dana osoba pełni funkcję publiczną albo ma związek z jej pełnieniem wymaga wykazania, że zajmuje stanowisko wewnątrz szeroko rozumianej struktury władzy publicznej, a nadto, że przysługuje jej kompetencja do realizacji zadań publicznych, posiada uprawnienia decyzyjne w sferze publicznej. Analizując uwarunkowania systemowe stosowania ograniczenia dostępowego z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. WSA doszedł do wniosku, że osoby fizyczne, które zawarły ze Stowarzyszeniem umowy o dzieło i umowy zlecenia nie są osobami pełniącymi funkcje publiczne lub mającymi związek z ich pełnieniem. Sam fakt finansowania przedmiotowych umów ze środków pochodzących z dotacji publicznych nie może mieć w tym zakresie przesądzającego znaczenia. Naczelny Sąd Administracyjny tę ocenę podziela, nie została ona również skutecznie zakwestionowana w skardze kasacyjnej.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podziela się stanowisko (w ślad za wyrokiem SN z 8.11.2012 r., sygn. I CSK 190/12), według którego ujawnienie przez podmiot publicznoprawny (zwłaszcza jednostkę samorządu terytorialnego) imienia i nazwiska osoby, która zawarła z nią umowę cywilnoprawną, nie narusza prawa do prywatności tej osoby, o którym mowa w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. (zob. też wyrok NSA z 21.06.2018 r., I OSK 166/18l). Sąd Najwyższy uznał, że osoby takie musiały się liczyć z tym, że ich personalia nie pozostaną anonimowe. Dla osoby żądającej dostępu do informacji publicznej, związanej z zawieraniem umów cywilnoprawnych przez podmioty publicznoprawne (zwłaszcza jednostki samorządu terytorialnego), imiona i nazwiska stron takich umów są często ważniejsze niż ich treść i jest to z oczywistych względów zrozumiałe. Przez sam fakt zawarcia umowy cywilnoprawnej z podmiotem publicznym osoba fizyczna pozbawia się częściowo prawa do prywatności. Ma to miejsce wówczas, gdy osoba fizyczna decyduje się na zawarcie umowy z podmiotem publicznym. Jednocześnie jednak Sąd Najwyższy podkreślił, że kwestia jawności danych osobowych strony umowy cywilnoprawnej zawartej z podmiotem publicznym powinna być rozstrzygana na tle konkretnych okoliczności danej sprawy. W orzeczeniu tym nie przesądzono, że każda umowa cywilnoprawna podlega ujawnieniu, lecz tylko taka umowa, która ze względu na swój charakter powinna zostać ujawniona.
Tymczasem w przedmiotowej sprawie umowy te nie były zawierane z podmiotem publicznoprawnym, lecz podmiotem prawa prywatnego – chodzi o umowy zawierane ze Stowarzyszeniem [...]. Otóż bezpośrednim beneficjentem środków publicznych w postaci dotacji na określony zakres działalności było właśnie wskazane Stowarzyszenie i w tym zakresie zostały przedstawione wnioskodawcy dokumenty związane z rozliczeniem otrzymanej dotacji. Natomiast inne podmioty zawierały umowy już z osobą prawną – Stowarzyszeniem[...], a więc podmiotem działającym we własnym imieniu, na swoją rzecz oraz realizującym własne zadania i cele wynikające ze statutu.
Odnośnie zarzutu prawa materialnego, a to naruszenia art. 9 ust. 1 lit. g Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (dalej: "RODO") poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na jego zastosowaniu w sytuacji, gdy skarżący nie wnosił o udostępnienie mu informacji o tożsamości etnicznej jakichkolwiek osób, to należy je podzielić. Otóż skarżący kasacyjnie nie wnosił o udostępnienie mu informacji o tożsamości etnicznej jakichkolwiek osób, czy też o przetwarzanie informacji posiadanych przez podmiot zobowiązany pod tym kątem. Okoliczność ta, z wyżej wskazanych powodów, nie ma jednak żadnego znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonego wyroku. Jednocześnie należy zwrócić uwagę na art. 86 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE seria L Nr 119, str. 1) zgodnie, z którym dane osobowe zawarte w dokumentach urzędowych, które posiada organ lub podmiot publiczny lub podmiot prywatny w celu wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym, mogą zostać przez ten organ lub podmiot ujawnione zgodnie z prawem Unii lub prawem państwa członkowskiego, któremu podlegają ten organ lub podmiot, dla pogodzenia publicznego dostępu do dokumentów urzędowych z prawem do ochrony danych osobowych na mocy niniejszego rozporządzenia. Zatem możliwość ujawnienia danych osobowych zachodzi tylko w przypadku, gdy prawo państwa członkowskiego na to zezwala. Tymczasem treść art. 5 ust. 2 u.d.i.p. wyraźnie wprowadza ograniczenia w udostępnianiu informacji publicznej odnośnie osób fizycznych ze względu na ich prywatność.
Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI