III OSK 1238/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-06-11
NSAAdministracyjneWysokansa
dyplom zagranicznyuznawanie kwalifikacjiNAWAprawo o szkolnictwie wyższymkontrola sądowaakt administracyjnyniedopuszczalność skargiprawo do sądu

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od postanowienia WSA w Warszawie, uznając pismo Dyrektora NAWA o zagranicznym dyplomie za niedopuszczalne do kontroli sądowej.

Skarżący wniósł skargę kasacyjną od postanowienia WSA w Warszawie, które odrzuciło jego skargę na pismo Dyrektora NAWA dotyczące informacji o zagranicznym dyplomie. Skarżący argumentował, że pismo to ma charakter indywidualny i władczy, zbliżony do zaświadczenia, a jego zaskarżenie jest niezbędne dla ochrony jego praw. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że pismo Dyrektora NAWA ma charakter informacyjny i nie jest aktem podlegającym kontroli sądów administracyjnych w rozumieniu przepisów.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez J. J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które odrzuciło jego skargę na pismo Dyrektora Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej (NAWA). Pismo to zawierało informację, że dyplom Master of Science in Marketing wydany przez zagraniczną uczelnię nie potwierdza w Polsce posiadania wyższego wykształcenia na poziomie studiów drugiego stopnia i nie daje uprawnień do dalszego kształcenia. Skarżący argumentował, że pismo Dyrektora NAWA, mimo że jest informacyjne, ma charakter indywidualny i władczy, zbliżony do zaświadczenia, i powinno podlegać kontroli sądowej, ponieważ wpływa na jego sytuację prawną w zakresie możliwości podjęcia studiów doktoranckich, praw pracowniczych czy przyszłego świadczenia emerytalnego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że pismo Dyrektora NAWA, wydawane na podstawie art. 326 ust. 4 Prawa o szkolnictwie wyższym, ma charakter wyłącznie informacyjny i nie jest aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej podlegającą kontroli sądów administracyjnych. Sąd podkreślił, że pismo to dotyczy jedynie informacji o dyplomie, poziomie studiów i statusie uczelni, a nie stwierdza równoważności dyplomów ani nie rozstrzyga o uprawnieniach lub obowiązkach w sposób władczy. W związku z tym, WSA prawidłowo odrzucił skargę jako niedopuszczalną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, pismo Dyrektora NAWA o zagranicznym dyplomie ma charakter informacyjny i nie jest aktem podlegającym kontroli sądów administracyjnych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pismo Dyrektora NAWA nie ma charakteru władczego, indywidualnego i nie rozstrzyga o uprawnieniach lub obowiązkach skarżącego w sposób prawnie wiążący, a jedynie udziela informacji o dyplomie, poziomie studiów i statusie uczelni.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

P.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, gdy przedmiot zaskarżenia nie mieści się w katalogu aktów i czynności podlegających kontroli sądów administracyjnych.

P.p.s.a. art. 326 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kompetencja Dyrektora NAWA do udzielania pisemnej informacji o dyplomie wydanym przez zagraniczną uczelnię, o poziomie studiów i statusie uczelni.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Katalog aktów i czynności z zakresu administracji publicznej podlegających kontroli sądów administracyjnych, które muszą mieć charakter władczy, indywidualny i dotyczyć uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa.

ustawa o NAWA

Ustawa z dnia 7 lipca 2017 r. o Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego aktu lub czynności w przypadku naruszenia prawa materialnego lub postępowania.

P.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez NSA.

P.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

P.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzyganie o kosztach postępowania.

P.p.s.a. art. 326 § 1-3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uznawanie poziomu wykształcenia w Rzeczypospolitej Polskiej.

P.p.s.a. art. 327

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 184

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

Konstytucja RP art. 45

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do sądu.

Konstytucja RP art. 77 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do informacji o stanie prawnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pismo Dyrektora NAWA o zagranicznym dyplomie nie jest aktem podlegającym kontroli sądów administracyjnych. WSA prawidłowo odrzucił skargę jako niedopuszczalną.

Odrzucone argumenty

Pismo Dyrektora NAWA ma charakter indywidualny i władczy, zbliżony do zaświadczenia. Zaskarżenie pisma Dyrektora NAWA jest niezbędne dla ochrony praw skarżącego. Odrzucenie skargi narusza prawo do sądu.

Godne uwagi sformułowania

nie mieści się w katalogu aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej nie jest decyzją administracyjną ani postanowieniem nie zawierają władczego rozstrzygnięcia, które decydowałoby o sytuacji prawnej skarżącego nie nakładają też na skarżącego żadnych konkretnych obowiązków, ani nie przyznają uprawnień nie można z tego typu pisma wywodzić dalej idących skutków niż te jakie dla jego treści wyznaczane są postanowieniem art. 326 ust. 4 ustawy o szkolnictwie wyższym nie można z ustawy zasadniczej wyprowadzać prawa podmiotowego do rozpoznania sprawy określonego rodzaju przez sąd administracyjny

Skład orzekający

Małgorzata Masternak - Kubiak

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, jakie rodzaje pism organów administracji podlegają kontroli sądów administracyjnych, a jakie nie, w szczególności w kontekście informacji o zagranicznych kwalifikacjach."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pism informacyjnych Dyrektora NAWA, ale zasady dotyczące dopuszczalności skargi są ogólne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej. Pokazuje, że nie wszystkie pisma organów są zaskarżalne.

Czy pismo informacyjne urzędnika może trafić do sądu? NSA wyjaśnia granice kontroli sądowej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1238/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-06-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1561/23 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2023-11-16
Skarżony organ
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 58 § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 1561/23 o odrzuceniu skargi J. J. na pismo Dyrektora Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej z dnia 8 września 2022 r. nr [...] w przedmiocie informacji o dyplomie wydanym przez zagraniczną uczelnię postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 listopada 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1561/23, odrzuci skargę J. J. na pismo Dyrektora Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej z dnia 8 września 2022 r., nr [...], w przedmiocie informacji o dyplomie wydanym przez zagraniczną uczelnię.
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, J. J. (dalej: "skarżący") wnioskiem z dnia 13 czerwca 2022 r. nr [...] zwrócił się do Dyrektora Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej – dalej: "Dyrektor NAWA", o wydanie informacji o zagranicznym dyplomie uzyskanym w Zjednoczonym Królestwie. Do wniosku skarżący załączył następujące dokumenty:
1) uwierzytelnioną notarialnie kopię dyplomu Master of Science wydanego przez [...],
2) uwierzytelnioną notarialnie kopię transkryptu do dyplomu;
3) dokument o nazwie CIM Level 7 Professional Postgraduate Diploma in Marketing wydany w 2015 r. przez [...];
4) fotokopię dokumentu tożsamości.
Organ zawiadomił skarżącego w dniu 7 lipca 2022 r. o niekompletności wniosku, jednocześnie wezwał o dostarczenie kserokopii dokumentu, który był podstawą przyjęcia go na studia, albowiem brak ten uniemożliwiał udzielenie skarżącemu informacji o zagranicznym dyplomie.
W odpowiedzi skarżący przesłał dokument o nazwie CIM Level 7 Professional Postgraduate Diploma in Marketing wydany w 2015 r. przez [...].
W dniu 12 lipca 2022 r. z uwagi na fakt, że wniosek skarżącego nie został uzupełniony, organ ponownie zwrócił się do skarżącego o przedłożenie brakującego dokumentu. Tym razem żądanym dokumentem była kserokopia transkryptu/suplementu do poprzednio przesłanego dokumentu (tj. Professional Postgraduate Diploma in Marketing).
Skarżący w odpowiedzi na ponowne wezwanie w dniu 18 lipca 2022 r. uzupełnił wniosek poprzez dołączenie dokumentu tytułowanego "Letter of testimony".
Organ w oparciu o przepis art. 326 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 574) – dalej: "ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym", pismem z dnia 8 września 2022 r. nr [...] przekazał skarżącemu informacje o zagranicznym dyplomie. W piśmie wskazano, że dyplom nadający tytuł Master of Science in Marketing wydany w 2019 r. przez [...], uznaną uczelnię działającą w systemie edukacji Zjednoczonego Królestwa (UK) nie potwierdza w Polsce posiadania wyższego wykształcenia na poziomie studiów drugiego stopnia i nie daje uprawnień do dalszego kształcenia. Dyrektor NAWA udzielił obszernej informacji na temat dołączonych do wniosku dokumentów i odniósł je do przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
Skarżący w odpowiedzi na udzieloną przez organ informację o zagranicznym dyplomie skierował do Dyrektora NAWA pismo z dnia 20 września 2022 r. zatytułowane "Podanie o zmianę wydanej informacji o zagranicznym dyplomie". W piśmie tym skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie opinii na podstawie art. 186 ust.1 pkt 1 i art. 326 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.
W odpowiedzi organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, a nadto wyjaśnił skarżącemu przepisy regulujące kompetencje Dyrektora NAWA w zakresie wydawania informacji o zagranicznym dyplomie oraz obowiązki spoczywające na NAWA i innych instytucjach dotyczące weryfikacji dokumentów stanowiących podstawę przyjęcia na studia.
Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. pismo z dnia 8 września 2022 r.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej ewentualnie o jej oddalenie.
Wskazanym na wstępie postanowieniem Sąd pierwszej instancji uznał skargę za niedopuszczalną i tym samym podlegającą odrzuceniu - art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) – dalej: "P.p.s.a.". W uzasadnieniu podniesiono, że zadania Dyrektora NAWA wskazane w ustawie z dnia 7 lipca 2017 r. o Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 1582) oraz w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym nie mają charakteru aktów, w stosunku do których P.p.s.a. dopuszcza kontrolę. Pisma informujące wydawane na wniosek zainteresowanego podmiotu (por. art. 326 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym) nie mieszczą się w katalogu aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej. Pismo z informacją o dyplomie wydanym przez zagraniczną uczelnie nie jest decyzją administracyjną ani postanowieniem.
W ocenie Sądu meriti słusznie organ zauważył, że stosownie do art. 326 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym upoważniony jest do udzielania, na wniosek zainteresowanego podmiotu, pisemnej informacji o dyplomie wydanym przez zagraniczną uczelnię, o poziomie studiów i statusie uczelni, a zatem - jak wskazano skarżącemu w stanowisku wyrażonym w pismach udzielających informacji - nie jest właściwy do stwierdzenia równoważności dyplomu z jego polskim odpowiednikiem. Aby dany akt lub czynność mogły być zakwalifikowane do kategorii aktów i czynności, w których sądy administracyjne sprawują kontrolę winny, mieć charakter władczy, zindywidualizowany. Muszą być zatem podejmowane w sprawach indywidualnych oraz dotyczyć uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa. Do istoty aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a. należy to, że w sposób prawnie wiążący wpływają na sytuację prawną określonego podmiotu. Aby dany akt mógł podlegać kontroli sądu administracyjnego musi istnieć ścisły związek między ustaleniem uprawnienia lub obowiązku, a możliwością realizacji uprawnienia wynikającego z przepisu prawa.
Sąd Wojewódzki wskazał, że przedmiot niniejszej skargi, czyli czynność polegająca na informowaniu zainteresowanych o dyplomie wydanym przez zagraniczną instytucje, zgodnie z treścią przepisu art. 326 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, nie czyni z informacji udzielanej przez Dyrektora NAWA jedynego dowodu w sprawie nostryfikacji dyplomu. Mając na uwadze orzecznictwo sądowoadministracyjne informacja ta ma charakter pomocniczy i dotyczy dyplomu, poziomu studiów i statusu uczelni (są to informacje o charakterze ogólnym, niezindywidualizowanym). Pisma informujące Dyrektora NAWA nie zawierają władczego rozstrzygnięcia, które decydowałoby o sytuacji prawnej skarżącego. Nie nakładają też na skarżącego żadnych konkretnych obowiązków, ani nie przyznają uprawnień, które wynikałyby z przepisów prawa.
Mając na uwadze wyżej opisany stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji stwierdził, że czynności polegające na informowaniu zainteresowanych o dyplomie wydanym przez zagraniczną instytucje nie mogą podlegać zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł J. J. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucił naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4) P.p.s.a., art. 326 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz art. 2 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej - dalej: "ustawa o NAWA" poprzez ich błędną wykładnię przejawiającą się uznaniem, że ustawowe zadanie Dyrektora NAWA polegające na wydawaniu pisemnej informacji na wniosek zainteresowanego podmiotu nie mieści się w katalogu zaskarżalnych aktów i czynności z zakresu administracji publicznej, w sytuacji gdy ww. akt jest wydawany przez organ publiczny w celu potwierdzenia indywidualnego statusu prawnego zainteresowanego, przez co zbliżony jest z natury do zaświadczenia w rozumieniu art. 219 K.p.a., a przy tym z uwagi na doniosłość skutków tego aktu na indywidualną sytuację zainteresowanego w rożnych dziedzinach, takich jak konstytucyjne prawo do nauki, prawa pracownicze czy okresy składkowe obliczane dla potrzeb ustalenia przyszłego świadczenia emerytalnego przyjąć należy, że akt Dyrektora NAWA jest aktem zaskarżalnym, a przez to podlegającym kontroli co do legalności i prawidłowości.
2) art. 58 § 1 pkt 6) P.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi na akty Dyrektora NAWA oznaczone znakiem [...] oraz [...] jako niedopuszczalnej, w sytuacji gdy takie działanie - w świetle argumentacji podniesionej w poprzedzającym zarzucie - jest z gruntu błędne, a przy tym stanowi rażące naruszenie prawa do sądu w rozumieniu art. 45 Konstytucji RP w zw. z art. 77 ust. 2 tejże ustawy zasadniczej.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano m.in., że w istocie wydawana przez NAWA pisemna informacja ma charakter indywidualno-konkretny, a Dyrektor NAWA decyduje o sytuacji prawnej skarżącego, albowiem informacja wydana przez ten podmiot ma zasadnicze znaczenia dla uprawnienia do podjęcia nauki na poziomie studiów doktoranckich w Polsce. Otóż informacje udzielone przez Dyrektora NAWA są niezbędne dla oceny zakresu uprawnień, o którym mowa w art. 326 ust. 1-3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. W istocie to NAWA decyduje o tym, czy dyplom wydany przez uczelnię zagraniczną potwierdza możliwość uznania posiadania w Rzeczypospolitej Polskiej wykształcenia na określonym poziomie studiów bądź uprawnień do kontynuowania kształcenia. Dyrektor NAWA, poprzez wydanie informacji służącej uznaniu kwalifikacji zainteresowanego rozstrzyga w ten sposób o statusie prawnym tej osoby na gruncie przepisów materialnych o szkolnictwie wyższym, ale automatycznie także wielu innych - np. w sferze praw pracowniczych czy okresów składkowych obliczanych dla potrzeb ustalenia przyszłego świadczenia emerytalnego. Innymi słowy Dyrektor NAWA wydaje informację w realiach konkretnie określonych okoliczności faktycznych i prawnych dotyczących zainteresowanego - i czyni to w ramach władczej kompetencji przyznanej mu w drodze ustawy. Ponadto informacja udzielana jest w formie pisemnej, na wniosek "zainteresowanego", którego ustawa charakteryzuje przez odniesienie do katalogu uprawnionych podmiotów i przez to nadaje mu określony interes w uzyskaniu informacji o dyplomie, poziomie studiów czy statusie uczelni.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Nadto należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 182 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Sprawa tego rodzaju może być przekazana do rozpoznania na rozprawie, jeżeli Sąd dojdzie do przekonania, że ma to znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. W tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł takiej potrzeby, stąd też wniosek skarżącego kasacyjnie o rozpoznanie sprawy na rozprawie nie został uwzględniony.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów wskazać w pierwszej kolejności trzeba, że skarżący kasacyjnie formułuje zarzuty wskazujące zarówno na naruszenie prawa materialnego, jak też na naruszenie przepisów postępowania. Przedmiot obu rodzajów zarzutów, jak i kierunek ich argumentacji pozostaje jednak w ścisłym związku i dlatego zostaną rozpoznane łącznie.
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej. Norma zawarta w art. 184 Konstytucji RP wprowadza domniemanie właściwości sądów administracyjnych w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości w zakresie kontroli działalności administracji publicznej.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) – dalej: "P.u.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 P.p.s.a. zawiera katalog działalności administracji publicznej podlegającej kontroli sądów administracyjnych. Z powołanych przepisów wynika, że warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego jest przede wszystkim wystąpienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony, zaś kontrola sądu sprowadza się do sprawdzenia, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze aktu administracyjnego lub czynności z zakresu administracji publicznej. Nie każde zatem działanie, czynność, bezczynność czy przewlekłość w działaniu organu administracji podlega kontroli sądów administracyjnych.
Konstytucyjne domniemanie właściwości sądu administracyjnego w sprawach z zakresu sądowej kontroli administracji pozostaje skorelowane z odnośnymi przepisami P.p.s.a. i – w pewnym zakresie – przepisami odrębnymi. W art. 3 § 2 pkt 1 – 9 P.p.s.a. wymieniono te działania administracji, które stanowić mogą przedmiot kontroli sądu administracyjnego. Wyraźnie jednak zaznaczyć należy, że katalog ten w żadnym razie nie obejmuje wszystkich, dostępnych współczesnej administracji form. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 24 lutego 2014 r., sygn. akt II GPS 4/13, (ONSAiWSA 2014 nr 5, poz. 69) zauważył, że: "z ustawy zasadniczej nie można wyprowadzać prawa podmiotowego do rozpoznania sprawy określonego rodzaju przez sąd administracyjny" (zob. też R. Mikosz, M. Zirk-Sadowski, Granice prawa do sądu administracyjnego w Rzeczypospolitej Polskiej, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2007 r., nr 3, s. 37). Podkreślił przy tym, że: "zakres przedmiotowy aktów lub czynności dotyczących uprawnienia bądź obowiązku wynikających z przepisów prawa należy ograniczyć do przepisów materialnego prawa administracyjnego, które wyłączają możliwość podjęcia decyzji, czy postanowienia, wymagają jednak od organu wykonującego administrację publiczną potwierdzenia danego uprawnienia lub obowiązku.".
Akt lub czynność, które podlegają kontroli sądowoadministracyjnej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.: 1) powinny posiadać charakter zewnętrzny, tj. muszą być skierowane do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi wydającemu dany akt lub podejmującemu daną czynność, 2) powinny mieć charakter indywidualny, 3) są wydawane (zaś czynność – podejmowana) władczo w sferze administracji publicznej przez podmiot wykonujący administrację publiczną, 4) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisu prawa, co oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem (zaniechaniem określonego działania) organu administracji a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność (zob. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. II GSK 177/10, LEX nr 1071073).
Powyższe prowadzi do wniosku, że o akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) o charakterze władczym, podjęty jest w sprawie indywidualnej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego i dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu. Zaś samo uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, są określone w przepisie prawa materialnego, powszechnie obowiązującego. W art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. nie chodzi o prawo do załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego, lecz o zindywidualizowane - w odniesieniu do konkretnego podmiotu uprawnienie, które może on wykonywać samodzielnie, korzystając w tym zakresie z ochrony prawnej. Źródłem tego uprawnienia są zatem przepisy prawa materialnego, a nie procesowego.
Zaskarżone w niniejszej sprawie pismo Dyrektora NAWA z dnia 8 września 2022 r. nie spełnia powyższych przesłanek. Jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji przedmiotowe pismo nie jest żadnym aktem z zakresu administracji publicznej, tylko pismem informacyjnym, zawierającym wyjaśnienie że dyplom nadający tytuł Master of Science in Marketing wydany w 2019 r. przez [...] nie potwierdza w Polsce posiadania wyższego wykształcenia na poziomie studiów drugiego stopnia i nie daje uprawnień do dalszego kształcenia. Dyrektor NAWA udzielił przy tym obszernej informacji na temat dołączonych do wniosku dokumentów i odniósł je do przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Również w kolejnym piśmie nr [...] Dyrektor podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, a nadto wyjaśnił skarżącemu przepisy regulujące kompetencje Dyrektora NAWA w zakresie wydawania informacji o zagranicznym dyplomie oraz obowiązki spoczywające na NAWA i innych instytucjach dotyczące weryfikacji dokumentów stanowiących podstawę przyjęcia na studia.
W tym miejscu, w świetle art. 326 i art. 327 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, należy odróżnić dwie zasadnicze kwestie a mianowicie uznawalność osiągnięcia określonego poziomu studiów (wykształcenia na określonym poziomie) od kwestii związanej z uznawalnością wartości kwalifikacji wynikających z ukończenia studiów poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Przepis art. 326 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wyraźnie wskazuje jak należy wykładać postanowienie ust. 1 tego artykułu ustawy. Odwołuje się bowiem do pojęcia osiągnięcia wykształcenia na określonym poziomie studiów. Podkreślenia zatem wymaga, że chodzi tutaj wyłącznie o potwierdzenie osiągnięcia wykształcenia na określonym poziomie studiów, uprawniającego do dalszego kształcenia w Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis art. 326 ust. 1 ustawy o szkolnictwie przewiduje zatem uznawalność poziomów wykształcenia w odniesieniu do dyplomów wydawanych przez uprawnione uczelnie działające w państwach wskazanych w tym przepisie prawa. Ukończenie trzyletnich studiów lub studiów pierwszego stopnia trwających co najmniej 3 lata czy też studiów drugiego stopnia potwierdza jedynie osiągnięcie określonego poziomu wykształcenia w Rzeczypospolitej Polskiej odpowiednio na poziomie studiów pierwszego stopnia bądź na poziomie studiów drugiego stopnia.
Z tego też względu Dyrektor NAWA udziela, na wniosek zainteresowanego podmiotu, pisemnej informacji o dyplomie wydanym przez zagraniczną uczelnię, o poziomie studiów i statusie uczelni (art. 326 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie). Taką też informację otrzymał skarżący pismem z dnia 8 września 2022 r. Nie można jednak z tego typu pisma wywodzić dalej idących skutków niż te jakie dla jego treści wyznaczane są postanowieniem art. 326 ust. 4 ustawy o szkolnictwie wyższym. Dyrektor NAWA na podstawie tego przepisu prawa wypowiada się tylko o dyplomie wydanym przez zagraniczną uczelnię, poziomie studiów i statusie uczelni a nie o równoważności dyplomów. Realizacji tych zadań Dyrektora NAWA służy też treść informacji zawartych na stronie internetowej NAWA czy zmieszczony tam kwalifikator. Nie zmienia to jednak istoty uprawnień, jakie dla Dyrektora NAWA wynikają z ww. przepisu kompetencyjnego.
Tym samym uznać należy, że niniejszym postepowaniu nie doszło do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji w skazanych w petitum skargi kasacyjnej przepisów prawa materialnego i procesowego.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
Odnosząc się natomiast do zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, wyjaśnić należy, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zgodnie z art. 209 P.p.s.a., wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 P.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Żaden z tych przepisów nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 4/07, ONSAiWSA 2008 r., nr 2, poz. 23).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI