III OSK 1217/22

III OSK 1217/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-07-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Wincenciak
Rafał Stasikowski
Teresa Zyglewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II SA/Sz 909/21 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2021-11-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia NSA Rafał Stasikowski Protokolant asystent sędziego Olga Libiszewska po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 909/21 w sprawie ze skargi D.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 1 czerwca 2021 r. nr SKO.4170.3015.2020 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 25 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 909/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę D.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie (dalej: organ, SKO) z dnia 1 czerwca 2021 r. nr SKO.4170.3015.2020 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się D.K. (dalej: skarżący kasacyjnie) i w skardze kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
1. art. 63 ust.1 w zw. z art. 64 ust.1 w zw. z art. 79 ust.1 oraz art. 84 ust.1 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji Wójta Gminy S. [...]) w zw. z art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wyrażające się w braku dokonania przez Sąd I instancji kumulatywnej subsumpcji wyszczególnionych w petitum zarzutu kasacyjnego regulacji, a w konsekwencji uznaniu przez Sąd I instancji zasadności oraz prawidłowości stanowiska zawartego w decyzji ostatecznej SKO nr SKO.4170.3015.2020, iż nie zachodziły podstawy do przeprowadzenia przez Wójta Gminy S. oceny oddziaływania przedsięwzięcia realizowanego przez A. Sp. z o.o. na środowisko, a także iż zachodziły przesłanki ustawowe do przeprowadzenia postępowania w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia, objętego realizacją przez A. Sp. z o.o. w warunkach nieobecności społeczeństwa w tym skarżącego kasacyjnie (jako właściciela nieruchomości znajdującej się w zakresie oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia), a finalnie uznaniu, iż brak przeprowadzenia przez Wójta Gminy S. na etapie poprzedzającym wydanie decyzji, oceny oddziaływania przedsięwzięcia realizowanego przez A. Sp. z o.o. na środowisko oraz brak przeprowadzenia przez Wójta Gminy S. postępowania w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia realizowanego przez A. Sp. z o.o. zakończonego wydaniem decyzji, w warunkach nieobecności społeczeństwa w tym skarżącego kasacyjnie (jako właściciela nieruchomości znajdującej się w zakresie oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia), nie jest tożsamy z wydaniem wskazanej decyzji z rażącym naruszeniem prawa, a w konsekwencji tożsame z wystąpieniem podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy S. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.,
- a ostatecznie skutkował wydaniem przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia oddalającego skargę skarżącego kasacyjnie w następstwie uznania, iż decyzja ostateczna SKO nr SKO.4170.3015.2020, w tym zawarte w przedmiotowej decyzji ostatecznej rozstrzygnięcie w materii odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy S. z 23 lipca 2012 r. znak: [...] mają charakter prawidłowy pod kątem materialnoprawnym w sytuacji, gdy w świetle kumulatywnej subsumpcji oraz prawidłowej egzegezy art. 63 ust.1 w zw. z art. 64 ust.1 w zw. z art. 79 ust. 1 oraz art. 84 ust.1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji Wójta Gminy S.), w rzeczywistości ziściły się dekodowane ze wskazanych regulacjach przesłanki do przeprowadzenia na etapie poprzedzającym wydanie decyzji Wójta Gminy S. oceny oddziaływania przedsięwzięcia, którego realizacja miała zostać wykonana przez A. Sp. z o.o. na środowisko,
- w szczególności ziściła się sytuacja, w której przeprowadzenie na etapie poprzedzającym wydanie decyzji Wójta Gminy S. [...] oceny oddziaływania przedsięwzięcia realizowanego przez A. Sp. z o.o. na środowisko uwarunkowane jest charakterem objętego realizacją przedsięwzięcia, skalą i wielkością przedmiotowego przedsięwzięcia, w tym jej bliskim sąsiedztwem względem obszarów stałego pobytu ludności oraz znaczącą wynoszącą 1600 metrów strefą oddziaływania przedsięwzięcia, powiązaniem przedmiotowym rzeczonego przedsięwzięcia z innymi przedsięwzięciami obejmującymi budowę kompleksu elektrowni wiatrowych w obrębie J. J1. oraz na obszarach sąsiadujących, w tym także skumulowane oddziaływanie przedsięwzięcia z pozostałymi, wyszczególnionymi przedsięwzięciami w postaci kompleksu elektrowni wiatrowych w obrębie J., J1. oraz na obszarach sąsiadujących, a w konsekwencji zachodziły także podstawy do przeprowadzenia postępowania z udziałem społeczeństwa, w tym skarżącego kasacyjnie jako właściciela nieruchomości znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie oraz obszarze oddziaływania przedsięwzięcia obejmującego zakresem decyzji [...],
- a w rezultacie wydanie przez Wójta Gminy S. decyzji [...] bez uprzedniego przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz w sytuacji przeprowadzenia postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia bez udziału społeczeństwa w tym skarżącego kasacyjnie, stanowiło wydanie rzeczonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa oraz w konsekwencji kreowało podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji przez SKO na podstawie regulacji art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz finalnie kreowało wadliwość rozstrzygnięcia zawartego w decyzji ostatecznej SKO nr SKO.4170.3015.2020 z 1 czerwca 2021 r., a także podstawę do wydania przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia uchylającego decyzję ostateczną SKO na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a.
- Sąd I instancji wydał zatem rozstrzygnięcie oddalające skargę skarżącego kasacyjnie, w sytuacji gdy w związku z dokonaniem przez SKO błędnej oceny braku ziszczenia się podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji [...] zachodziła podstawa do uchylenia w całości wskazanej decyzji ostatecznej, a w konsekwencji sytuacja błędności rozstrzygnięcia zawartego w wyroku Sądu l instancji, kreująca podstawę do jego uchylenia na podstawie art. 185 p.p.s.a.;
2. art. 33 ust. 1 w zw. z art. 33 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 8 lit. e w zw. z art. 80 oraz art. 85 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji z 23 lipca 2012 r.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wyrażające się w braku dokonania przez Sąd I instancji kumulatywnej subsumpcji wyszczególnionych w petitum zarzutu kasacyjnego regulacji skutkujące uznaniem przez Sąd I instancji materialnoprawnej prawidłowości stanowiska merytorycznego zawartego w ostatecznej decyzji SKO nr SKO.4170.3015.2020 z 1 czerwca 2021 r., iż w związku z brakiem występowania konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia objętego realizacją przez A. Sp. z o.o. na środowisko, a finalnie brakiem występowania podstaw do przeprowadzenia postępowania z udziałem społeczeństwa, w tym skarżącego kasacyjnie jako właściciela nieruchomości znajdujących się bezspornie w bezpośrednim obszarze oddziaływania przedsięwzięcia objętego zakresem decyzji z 23 lipca 2012 r. nie zachodziła także konieczność oraz podstawa do realizacji przez Wójta Gminy S. na etapie poprzedzającym wydanie decyzji obowiązku informacyjnego statuowanego na kanwie art. 33 ust.1 oraz ust. 2 wskazanej ustawy, a także nie zachodziła konieczność wskazania przez Wójta Gminy S. w decyzji z 23 lipca 2012 r. wyników postępowania z udziałem społeczeństwa zgodnie z regulacją art. 80 oraz 85 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, także w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, a w konsekwencji, iż wydanie przez Wójta Gminy S. przedmiotowej decyzji w sytuacji braku realizacji przez Wójta Gminy S. na etapie poprzedzającym wydanie decyzji obowiązku informacyjnego statuowanego na kanwie art. 33 ust.1 oraz ust. 2 wskazanej ustawy, także w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji z 23 lipca 2012 r., jak również w sytuacji braku wskazania przez Wójta Gminy S. w decyzji z 23 lipca 2012 r. wyników postępowania z udziałem społeczeństwa zgodnie z regulacją art. 80 oraz 85 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko nie jest tożsame z wydaniem rzeczonej decyzji przez Wójta Gminy S. z rażącym naruszeniem prawa, a w rezultacie tożsame z wystąpieniem statuowanej na kanwie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. podstawy do stwierdzenia nieważności rzeczonej decyzji, co finalnie skutkowało wydaniem przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia oddalającego skargę skarżącego kasacyjnie w następstwie uznania, iż decyzja ostateczna SKO nr SKO.4170.3015.2020, w szczególności zawarte w niej rozstrzygnięcie w materii odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy S. mają charakter prawidłowy pod kątem materialnoprawnym,
- w sytuacji gdy w świetle kumulatywnej subsumpcji oraz prawidłowej egzegezy wyszczególnionych uprzednio regulacji, zachodziła w rzeczywistości konieczność realizacji przez Wójta Gminy S. obowiązku informacyjnego statuowanego na kanwie art. 33 ust.1 oraz ust. 2 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko także w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji z 23 lipca 2012 r. oraz podstawa do wskazania przez Wójta Gminy S. w decyzji z 23 lipca 2012 r. wyników postępowania z udziałem społeczeństwa, a która to konieczność realizacji przez Wójta Gminy S. obowiązku informacyjnego oraz obowiązku wskazania w wydanej decyzji wyników postępowania z udziałem społeczeństwa determinowana była występowaniem konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz występowaniem podstaw do przeprowadzenia postępowania z udziałem społeczeństwa, a w konsekwencji w świetle kumulatywnej subsumpcji oraz prawidłowej egzegezy wskazanych regulacji, decyzja [...] wydana została w rzeczywistości w warunkach rażącego naruszenia w postaci zaniechania realizacji obowiązku informacyjnego statuowanego na kanwie art. 33 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, także w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji z 23 lipca 2012 r., a także rażącego naruszenia w postaci zaniechania wskazania w decyzji z 23 lipca 2012 r. wyników postępowania z udziałem społeczeństwa zgodnie z regulacją art. 80 oraz art. 85 ww. ustawy, także w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, a w rezultacie zachodziła podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy S. przez SKO w wydanej decyzji ostatecznej statuowana na kanwie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a finalnie rozstrzygnięcie zawarte w decyzji ostatecznej SKO z dnia 1 czerwca 2021 r. miało charakter błędny i winno zostać uchylone przez Sąd I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a.
- Sąd I instancji zatem wydał rozstrzygnięcie oddalające skargę skarżącego kasacyjnie, w sytuacji gdy w związku z dokonaniem przez SKO błędnej oceny braku ziszczenia się podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji [...] zachodziła podstawa do uchylenia w całości wskazanej decyzji ostatecznej, a w konsekwencji zaistniała sytuacja błędności rozstrzygnięcia zawartego w wyroku Sądu I instancji, kreująca podstawę do jego uchylenia na podstawie art. 185 p.p.s.a.;
3. art. 74, art. 80 oraz art. 85 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez Wójta Gminy S. z 23 lipca 2012 r.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., polegające na braku kumulatywnej subsumpcji przez Sąd i instancji wyszczególnionych w petitum zarzutu kasacyjnego regulacji, skutkujące uznaniem przez Sąd I instancji na etapie badania prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w ostatecznej decyzji SKO, iż brak w aktach postępowania zakończonego wydaniem decyzji [...] dokumentacji w postaci oryginalnej, podpisanej przez upoważnione osoby Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia wraz z załącznikami, dokumentu w postaci poświadczonej przez właściwy organ kopii mapy ewidencyjnej, obejmującej przewidziany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obejmujące obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, zapisu karty informacyjnej przedsięwzięcia w formie elektronicznej na informatycznych nośnikach danych, dokumentu w postaci obwieszczenia z poświadczeniem okresu wywieszenia dotyczącego prowadzonej procedury wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia, zwrotnego poświadczenia doręczenia decyzji z 23 lipca 2012 r. stronom postępowania, obwieszczenia z poświadczeniem okresu wywieszenia dotyczącego prowadzonej procedury wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia w przypadku postanowienia z 6 września 2012 r. prostującego omyłkę pisarską zawartą w decyzji z 23 lipca 2012 r., w tym w szczególności wysoce prawdopodobny brak wskazanej dokumentacji już na etapie wydania decyzji przez Wójta Gminy S. (na który to fakt explicite wskazało SKO w decyzji ostatecznej), nie jest tożsamy z wydaniem decyzji Wójta Gminy S. w sytuacji braku jej oparcia na obligatoryjnej mocą ustawy dokumentacji, a finalnie nie jest tożsamy z sytuacją wystąpienia rażącego naruszenia prawa kreującego podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy S.,
- co finalnie skutkowało wydaniem przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia oddalającego skargę skarżącego kasacyjnie w następstwie uznania, iż decyzja ostateczna SKO nr SKO.4170.3015.2020, w szczególności zawarte w jej treści rozstrzygnięcie w materii odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy S. jest prawidłowa pod kątem materialnoprawnym, w sytuacji gdy w świetle kumulatywnej subsumpcji oraz egzegezy art. 74, art. 80 oraz art. 85 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez Wójta Gminy S. z 23 lipca 2012 r. przyznana przez SKO w decyzji ostatecznej sytuacja braku opisanej uprzednio kluczowej dokumentacji od samego początku zawisłości postępowania w sprawie [...], tożsama byłaby z sytuacją rażącego naruszenia ww. regulacji wyraźnie nakazujących organowi wydającemu decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, uwzględnienie dokumentacji statuowanej na kanwie art. 74 powołanej ustawy, a także wynik postępowania z udziałem społeczeństwa,
- a finalnie w świetle kumulatywnej subsumpcji oraz egzegezy przywołanych regulacji wydanie decyzji przez Wójta Gminy S. w sytuacji braku przedłożenia dokumentacji wymaganej obligatoryjnie mocą regulacji art. 74 ust.1 ustawy, a także braku przeprowadzenia stosownych procedur i ich uwzględnienia stanowi kwalifikowaną wadliwość postępowania, wpływającą na wydanie decyzji z 23 lipca 2012 r. w warunkach rażącego naruszenia prawa oraz kreowała podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy S. przez SKO na podstawie regulacji art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. a w rezultacie rozstrzygnięcie zawarte w decyzji ostatecznej SKO z dnia 1 czerwca 2021 r. miało charakter błędny i winno zostać uchylone przez Sąd i instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a.
Skarżący kasacyjnie zarzucił także zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa procesowego mającego wpływ na treść oraz kierunek wydanego przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia, a mianowicie naruszenie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na uznaniu przez Sąd I instancji, iż zawarte w decyzji ostatecznej SKO rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji [...] zostało oparte na wszechstronnej, prawidłowej analizie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz prawidłowej, wszechstronnej ocenie wszystkich istotnych kwestii wynikających z rzeczonego materiału, a odnoszących się do problematyki istnienia podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej SKO, w sytuacji gdy szczegółowa analiza treści wspomnianej decyzji ostatecznej SKO prowadzi do konkluzji, iż zawarte w rzeczonej decyzji ostatecznej rozstrzygnięcie zostało wydane w sytuacji braku przeprowadzenia przez SKO szczegółowej analizy oraz badania kwestii, która faktycznie stanowiła istotę zarzutów sformułowanych uprzednio przez skarżącego, a mianowicie kwestii, czy brak przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia w postaci budowy jednej elektrowni wiatrowej o mocy nominalnej do 2,00 MW wraz z towarzyszącą infrastrukturą techniczną na działce nr [...] obręb J. biorąc pod uwagę charakter, rozmiar oraz zakres przedmiotowy rzeczonego przedsięwzięcia, przede wszystkim jego potencjalne znaczące oddziaływanie na środowisko, nie stanowi rażącego naruszenia prawa w rozumieniu regulacji art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w szczególności w sytuacji uznania przez SKO w decyzji ostatecznej w sprawie SKO 4170.3015.2020 a priori, iż sam fakt uznania w opinii sanitarnej Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z 10 kwietnia 2012 r., znak: [...] oraz opinii zawartej w piśmie Dyrektora Ochrony Środowiska w S1. z 28 czerwca 2012 r. znak: [...], iż nie zachodzi konieczność przeprowadzenia oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, stanowiła okoliczność kreującą po stronie Wójta Gminy S. podstawę do uznania, iż przeprowadzenie oceny nie jest konieczne, a finalnie kreowało podstawę do przeprowadzenia postępowania bez udziału społeczeństwa, w warunkach braku przeprowadzenia badania, czy Wójt Gminy S. jako organ wyłącznie właściwy do ustalenia, czy zachodzi konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dokonał prawidłowej, samodzielnej oceny wskazanej kwestii, opartej na ocenie kryteriów określonych na kanwie art. 63 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez Wójta Gminy S., który to brak oparcia przez SKO rozstrzygnięcia zawartego w decyzji ostatecznej na wszechstronnej ocenie materiału dowodowego winien skutkować uchyleniem przez Sąd I instancji decyzji ostatecznej SKO na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a.
W oparciu o przytoczone zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie na podstawie art. 185 p.p.s.a., objętego zaskarżeniem wyroku Sądu I instancji w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania kasacyjnego, wywołanego złożeniem skargi kasacyjnej w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w niniejszym postępowaniu wedle norm przepisanych. Ponadto skarżący kasacyjnie oświadczył, że wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej w warunkach rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację świadczącą o zasadności podniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej przypomnieć należy, że zaskarżone do Sądu I instancji rozstrzygnięcie zostało wydane w jednym z nadzwyczajnych postępowań - postępowaniu nieważnościowym. Celem tego postępowania jest wyłącznie ocena, czy rozstrzygnięcie (decyzja/postanowienie) objęte tym postępowaniem dotknięte jest jedną z wad kwalifikowanych, o których stanowi art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Katalog tych wad ma charakter zamknięty, co determinuje zakres procedowania organu administracji. W toku rozważanego postępowania organ nie gromadzi materiału dowodowego, a co za tym idzie nie przeprowadza żadnych nowych dowodów, jak ma to miejsce w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Jego rola ogranicza się wyłącznie do oceny, czy w świetle zgromadzonego w postępowaniu zwykłym materiału dowodowego i obowiązujących w dacie podjęcia decyzji przepisów prawa, jest ona dotknięta wadami skutkującymi jej nieważnością. Przedmiotem postępowania nieważnościowego nie jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która została już raz ostatecznie rozstrzygnięta. Należy bowiem odróżnić wady kwalifikowane zdefiniowane w art. 156 § 1 k.p.a. od wad, które mogłyby co najwyżej skutkować uchyleniem decyzji w toku postępowania zwykłego, ale już z pewnością nie stwierdzeniem jej nieważności w ramach postępowania nadzwyczajnego.
Jedną z kwalifikowanych wad, o których stanowi art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. O tym, czy naruszenie prawa jest rażące w rozumieniu tego przepisu można mówić, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią danego przepisu, a rozstrzygnięciem objętym decyzją wydaną na jego podstawie, tj. gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz skutki, które wywołuje decyzja, uznana za rażąco naruszającą prawo. Chodzi tu o skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie rozstrzygnięcia jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Takie stanowisko zostało ukształtowane w bogatym orzecznictwie sądów administracyjnych, a Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni taką wykładnię podziela (tak m.in. NSA w wyrokach z dnia 15 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 1310/21 r. i z dnia 8 lipca 2021 r., sygn. akt II OSK 2976/18).
Istotne jest także, aby przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia prawa materialnego przypomnieć, że zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego jako podstawa kasacyjna może polegać na jego błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię strona skarżąca kasacyjnie obowiązana jest wykazać, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa. Zarzut błędnej wykładni nie jest tożsamy z zarzutem niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, tj. zarzutem błędnej subsumcji stanu faktycznego i normy prawnej podlegającej zastosowaniu w tym stanie faktycznym. Podnosząc zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego wykazać zatem należy, że sąd stosując normę prawną popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada (lub nie odpowiada) stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Naruszenie prawa materialnego może zatem polegać również na jego niewłaściwym zastosowaniu będącym konsekwencją błędnej wykładni tego prawa. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt I GSK 934/12, LEX nr 1372091; wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 250/15; wyrok NSA z dnia 1 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 721/15).
Zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2391/11, LEX nr 1296051). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i jeśli jest związane z kwestią ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego, to może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy poprzez zarzuty podnoszone w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, a czyni to w ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego, to tak skonstruowane zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego nie mogą odnieść skutku.
W treści skargi kasacyjnej, zarówno w zarzutach, jak i argumentacji na ich poparcie, strona skarżąca kasacyjnie zarzuca Sądowi dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego sprawy, wielokrotnie odnosząc się do poczynienia wadliwych ustaleń, które w jego ocenie powinny skutkować przeprowadzeniem oceny odziaływania na środowisko.
Autor skargi kasacyjnej zmierza zatem do podważenia stanu faktycznego sprawy i jego oceny dokonanej w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia 23 lipca 2012 r. Jak już wskazano wyżej kwestionowanie stanu faktycznego sprawy nie może zaś stanowić skutecznej podstawy zarzutu naruszenia prawa materialnego, co więcej ponownie przypomnieć należy, że przedmiotowe postępowanie jest postępowaniem prowadzonym w trybie nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji. Ponownie powtórzyć należy, że w postępowaniu nadzwyczajnym jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji organ nie prowadzi odrębnego postępowania dowodowego, tylko na podstawie pierwotnie zebranego materiału dowodowego konfrontuje podstawę prawną uprzednio wydanej decyzji. Oczekiwanie więc skarżącego kasacyjnie, że w sprawie zostanie przeprowadzone szerokie postępowanie dowodowe nie jest adekwatne do trybu toczącego się nadzwyczajnego postępowania.
Ponadto ponownego podkreślenia wymaga, że przedmiotowe postępowanie jest postępowaniem prowadzonym w trybie nadzwyczajnym jakim jest stwierdzenie nieważności, stąd też oczekiwania strony skarżącej kasacyjnie co do przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz oceny naruszeń prawa nie mogą być tożsame z tymi, jakie odnoszą się do postępowań zwykłych.
W przypadku naruszenia prawa materialnego, skutecznie wniesiona skarga kasacyjna powinna wykazać, że w sprawie miało miejsce rażące naruszenie prawa, a nie jakiekolwiek naruszenie prawa. Przy czym, jak wyjaśniono wcześniej zarzuty naruszenia prawa materialnego odnoszą się do subsumpcji przepisów prawa, a więc dotyczą kwestii ustaleń stanu faktycznego, nie zaś mankamentu kontrolowanego w tym trybie, jakim jest rażące naruszenie przepisów prawa. Już te okoliczności przesądzają o niezasadności wszystkich zarzutów skargi kasacyjnej, w tym zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania.
Zwrócić należy także uwagę na kolejne mankamenty zarzutów skargi kasacyjnej skutkujące brakiem możliwości jej uwzględnienia. Do autora skargi kasacyjnej należy bowiem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, a w przypadku kiedy przepis składa się z wielu jednostek redakcyjnych, wskazanie konkretnej jednostki redakcyjnej, której naruszenie zarzuca strona skarżąca kasacyjnie. Zarzuty skargi kasacyjnej nie sprostały tym wymogom.
Pierwszy z zarzutów skargi kasacyjnej dotyczy między innymi naruszenia art. 63 ust. 1 u.i.o.ś. Ustęp 1 powołanego przepisu składa się z wielu podpunktów i liter, a zarzut skargi kasacyjnej nie zawiera ich doprecyzowania. Podobnie z wielu jednostek redakcyjnych składa się art. 64 ust. 1 u.i.o.ś. zawarty w tym zarzucie i także w tym zakresie brak jest doprecyzowania skargi kasacyjnej.
Zwrócić należy uwagę, że obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko jest obligatoryjny w przypadku przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, a w przypadku
planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 u.i.o.ś.
W rozpoznawanej sprawie przedsięwzięcie należało do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Stwierdzając obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko organ uwzględnia wystąpienie łącznie wielości kryteriów zawartych w art. 63 ust. 1 u.i.o.ś. Zarzut skargi kasacyjnej nie wykazał na czym miałoby polegać rażące naruszenie tego przepisu i której jednostki redakcyjnej naruszenie to dotyczy. Same ogólnikowe stwierdzanie, że przesądza o tym skala i wielkość przedsięwzięcia stanowi jedynie powtórzenie treści przepisu, podobnie jak stwierdzenia dotyczące powiązania z innymi przedsięwzięciami. Reasumując stwierdzić należy, że powyższe wywody przemawiają za niezasadnością zarzutu skargi kasacyjnej oznaczonego w punkcie 1.
Podobnymi mankamentami, o czym była mowa wcześniej, obciążony jest także drugi zarzut skargi kasacyjnej. Po pierwsze nie odnosi się on do rażącego naruszenia przepisów prawa, lecz do błędu subsumpcji, a co za tym idzie dotyczy ustaleń stanu faktycznego. Po wtóre stanowi on ciąg przepisów i nie doprecyzowuje, których jednostek redakcyjnych naruszenie to dotyczy, np. w odniesieniu do art. 33 ust. 1, 33 ust. 2, art. 80, art. 85 u.i.o.ś.
Ponadto art. 33 u.i.o.ś. dotyczy postępowań wymagających udziału społeczeństwa, a postępowanie zakończone decyzją z dnia 23 lipca 2012 r. do takich postępowań zaliczone nie zostało i co ważne, w skardze kasacyjnej nie wykazano, że z uwagi na rażące naruszenie przepisów prawa postępowanie to należało zaliczyć do takich postępowań. Przepis art. 33 u.i.o.ś. określa obowiązki organu w przypadku postępowań wymagających udziału społeczeństwa, a co za tym idzie nie mógł zostać naruszony. Podobnie sytuacja przedstawia się z art. 80 u.i.o.ś., który dotyczy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach poprzedzonej przeprowadzeniem oceny oddziaływania na środowisko.
W tożsamy sposób został skonstruowany trzeci z zarzutów skargi kasacyjnej, co czyni go nieusprawiedliwionym.
Odnosząc się zaś do braku podpisanej karty informacyjnej przedsięwzięcia, zauważyć należy, że wymóg jej podpisania został wprowadzony dopiero z dniem 1 stycznia 2017 r., w art. 62a ust. 2 u.i.o.ś. Brak zaś zapisu karty informacyjnej przedsięwzięcia w formie elektronicznej, z uwagi na istnienie jej w wersji papierowej nie może zostać uznane jako rażące naruszenie art. 74 u.i.o.ś. z uwagi na charakter tego naruszenia. Podobnie należy ocenić brak dokumentów poświadczających okres wywieszenia obwieszczenia "dotyczącego prowadzonej procedury wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia".
Brak doręczenia decyzji stronom postępowania nie jest naruszeniem rozpatrywanym w ramach rażącego naruszenia przepisów prawa.
Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 7, 77, 80 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zarzut ten dotyczy naruszenia przepisów postępowania przy wydaniu kontrolowanej w trybie nieważnościowym decyzji z dnia 23 lipca 2012 r. i odnosi się między innymi do braku szczegółowej analizy oraz badania kwestii, czy brak oceny odziaływania przedsięwzięcia w postaci budowy jednej elektrowni wiatrowej, biorąc pod uwagę charakter i rozmiar, stanowi rażące naruszenia prawa oraz uznanie, że opinia sanitarna i opinia RDOŚ o braku konieczności przeprowadzania oceny odziaływania na środowisko stanowiły podstawę do uznania, że przeprowadzenie oceny nie jest konieczne.
Wobec treści powyższego zarzutu przypomnienia wymaga, że sprawa dotyczy postępowania nadzwyczajnego, a nie postępowania zwykłego. Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że rażące naruszenie przepisów prawa może odnosić się do przepisów proceduralnych, lecz stanowi to wyjątek i dotyczy np. sytuacji, w której nie przeprowadzono jakiegokolwiek postępowania dowodowego. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi.
Mając na względzie powyższe skarga kasacyjna jako nieposiadająca usprawiedliwionych podstaw prawnych została oddalona w oparciu o art. 184 p.p.s.a.