III OSK 1215/22

III OSK 1215/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka /sprawozdawca/
Piotr Korzeniowski /przewodniczący/
Tamara Dziełakowska
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Wa 679/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-01-18
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 141 § 4, art. 151, art. 269 § 1, art. 187 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 2176
art. 1, art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f, art. 6, art. 1 ust. 1
Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędziowie: sędzia NSA Tamara Dziełakowska sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Protokolant: asystent sędziego Krzysztof Książek po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 679/21 w sprawie ze skargi J. M. na bezczynność P. S.A. z/s w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej I. oddala skargę kasacyjną; II. zasądza od skarżącego J. M. na rzecz P. S.A. z/s w [...] kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 stycznia 2022 r. sygn. akt II SAB/Wa 679/21 oddalił skargę J. M. na bezczynność Polskiego Koncernu Naftowego Orlen S.A. z siedzibą w Płocku w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 30 sierpnia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z dnia 30 sierpnia 2021 r. J. M. (dalej: "skarżący", "wnioskodawca") zwrócił się do PKN ORLEN S.A. na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej o:
1) wskazanie nadawców radiowych oraz telewizyjnych, z podaniem pełnej nazwy oraz nr KRS, z którymi PKN ORLEN podpisał umowy w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia udzielenia odpowiedzi na niniejszy wniosek;
2) przekazanie kopii umów z podmiotami, o których mowa w pkt 1, z wyłączeniem danych objętych tajemnicą prawnie chronioną. Zwrócił się o przesłanie informacji na podany adres email.
PKN ORLEN S.A. w odpowiedzi na wniosek pismem z dnia 7 września 2021 r. poinformowała wnioskodawcę, że na Spółce nie ciąży obowiązek udzielenia informacji publicznej na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176, zwana dalej: "u.d.i.p."), Spółka podała, że stosownie do treści art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są w szczególności osoby prawne, w których Skarb Państwa ma pozycję dominującą. Tymczasem o braku spełnienia tego warunku przesądza struktura kapitałowa PKN ORLEN S.A., w ramach której Skarb Państwa posiada jedynie 27,52 % udziałów w kapitale zakładowym spółki oraz taki sam udział w ogólnej liczbie głosów. Pozostałe akcje PKN ORLEN S.A. pozostają w dyspozycji podmiotów prywatnych. Wskazano nadto, że dane, o które zwrócił się wnioskodawca, nie stanowią informacji o sprawach publicznych w rozumieniu u.d.i.p., w tym nie dotyczą wykonywania władzy publicznej lub realizacji zadań publicznych. Wskazano także, że PKN ORLEN S.A. jest spółką giełdową, dlatego też jest zobowiązana do przestrzegania ogólnie obowiązujących zasad i standardów odnośnie przekazywania informacji do podmiotów zewnętrznych oraz osób trzecich. Informacje te powinny być dostępne na takich samych zasadach dla wszystkich zainteresowanych. W związku z powyższym PKN ORLEN S.A. cyklicznie raportuje najistotniejsze informacje finansowe i biznesowe. Informacje, o które wnioskodawca prosi, nie wchodzą w zakres informacji publikowanej i w związku z tym nie są udostępniane do wiadomości publicznej w żadnej formie. Spółka zaznaczyła, że niezależnie od powyższych kwestii, dokumenty i informacje stanowiące przedmiot pisma wnioskodawcy stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa PKN ORLEN S.A., co uniemożliwia ich ujawnianie.
Pismem z dnia 15 września 2021 r. J. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
PKN Orlen S.A. z siedzibą w Płocku w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie.
Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia 2 listopada 2021 r. podtrzymał twierdzenie, że Spółka jest podmiotem zobowiązanym na gruncie u.d.i.p. Wskazał m.in., że procentowy udział Skarbu Państwa oraz spółek reprezentujących Skarb Państwa w ogólnej liczbie głosów wskazuje, że Skarb Państwa reprezentowany jest poprzez 57,25 % ogólnej liczby głosów na ZWZ. Nie można zatem przyjąć, że Orlen nie jest spółką Skarbu Państwa, w której Skarb Państwa posiada pozycję dominującą. Skarżący przywołał wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 stycznia 2019 r. sygn. akt II SAB/Wa 681/18. Odnosząc się powołanego przez Spółkę wyroku WSA z dnia 8 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SAB/Wa 203/19 oraz wyroku z dnia 28 stycznia 2019 r., sygn. akt II SAB/Wa 591/18, pełnomocnik skarżącego wskazał, że w tamtych sprawach Sąd nie badał kwestii posiadania akcji oraz sposobu ich wykonywania przez Skarb Państwa poprzez spółki zależne. Stwierdził, że PKN ORLEN S.A. jest podmiotowo zobowiązane do udzielenia informacji publicznej. Podniósł, że bez znaczenia pozostaje również kwestia czy wniosek skarżącego z dnia 30 sierpnia 2021 r. dotyczył informacji publicznej, albowiem samo rozstrzygnięcie zagadnienia posiadania przez Skarb Państwa pozycji dominującej stwarza obowiązek udzielenia przez Spółkę wnioskowanej informacji publicznej.
Pełnomocnik spółki w piśmie procesowym z dnia 12 stycznia 2022 r. podtrzymał stanowisko wyrażone w odpowiedzi na skargę, rozszerzając argumentację w tym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku uznał, że skarga nie była zasadna i nie zasługiwała na uwzględnienie.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że PKN ORLEN S.A. jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., albowiem wykonuje zadania publiczne. Sama okoliczność, że Skarb Państwa nie ma w PKN ORLEN S.A. pozycji dominującej w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, albowiem posiada jedynie 27,52 % udziałów w kapitale zakładowym Spółki, nie stanowi o braku podstaw do zakwalifikowania tego podmiotu do podmiotów zobowiązanych na gruncie u.d.i.p. Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przesłanki określone w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. nie muszą być spełnione łącznie (v. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 249/17, orzeczenia.nsa.gov.pl). Istota art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. sprowadza się do objęcia obowiązkiem wynikającym z ustawy również podmiotów prywatnych realizujących m.in. zadania publiczne. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Na gruncie tej sprawy nie zachodziła konieczność oceny struktury akcjonariatu Spółki. Wskazania wymaga, że do zadań Spółki należy m.in. wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucja i handel paliwami gazowymi w systemie sieciowym. Nie budzi wątpliwości, że dostęp do zasobów energetycznych ma podstawowe znaczenie z punktu widzenia zarówno poszczególnych jednostek, jak i całego społeczeństwa, w tym także z perspektywy suwerenności i niepodległości państwa (wyrok TK z dnia 25 lipca 2006 r. sygn. akt P 24/05, OTK-A 2006/7/87). Sąd I instancji podzielił prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że obowiązkiem władz publicznych jest zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju, przy czym zadanie to jest realizowane zarówno przez organy administracji publicznej, jak i inne podmioty (v. wyrok NSA z dnia 15 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1212/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zadaniami publicznymi w rozumieniu u.d.i.p. są zadania mające na celu zaspokojenie powszechnych potrzeb obywateli oraz istotne z punktu widzenia celów państwa (v. wyrok NSA z dnia 25 września 2018 r. sygn. akt I OSK 902/18, orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd podzielił też pogląd, zgodnie z którym działalność przedsiębiorstwa energetycznego określona w ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 716) dotyczy spraw publicznych (v. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 stycznia 2019 r. sygn. akt II SAB/Wa 591/18, wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SAB/Wa 203/19, orzeczenia.nsa.gov.pl). Wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucja i handel energią elektryczną, ze względu na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju kraju, poziomu życia obywateli, a także konieczność uwzględniania wymogów ochrony środowiska, a tym samym urzeczywistniania dobra wspólnego, są zadaniami publicznymi. Prawo energetyczne nakłada zresztą na przedsiębiorstwa energetyczne określone obowiązki. Zgodnie z art. 16 ust. 1 tej ustawy przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłaniem lub dystrybucją paliw gazowych lub energii sporządza, dla obszaru swojego działania, plan rozwoju w zakresie zaspokojenia obecnego i przyszłego zapotrzebowania na paliwa gazowe lub energię, na okres nie krótszy niż 3 lata, uwzględniając m.in. politykę energetyczną państwa (pkt 3). Także art. 16 ust. 8 Prawa energetycznego, w którym jest mowa o tym, że plan powinien także określać działania i przedsięwzięcia zapewniające bezpieczeństwo dostarczania energii elektrycznej potwierdza, że Spółka jest podmiotem wykonującym zadania publiczne. Celem ustawy Prawo energetyczne jest m.in. tworzenie warunków zrównoważonego rozwoju kraju, jak również zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego i równoważenie interesów przedsiębiorstw energetycznych i odbiorców paliw i energii (art. 1 ust. 2 ustawy).
W ocenie Sądu błędnie tym samym Spółka w piśmie do wnioskodawcy z dnia 7 września 2021 r. stwierdziła, że nie jest podmiotem obowiązanym na gruncie u.d.i.p.
Sąd I instancji stwierdził, że niezależnie od tego wskazania wymaga jednak, że w sprawie niniejszej nie została spełniona druga przesłanka pozwalająca na zastosowanie u.d.i.p., tj. przesłanka przedmiotowa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie pojęcie informacji publicznej uznając za informację publiczną każdą wiadomość, dotyczącą faktów i danych, wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji (v. wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r. sygn. akt II SA 1956/02, LEX nr 78062, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1774/10, orzeczenia. nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu w przypadku spółki prawa handlowego, która wykonuje zadania publiczne, informację publiczną stanowią te dane, które związane są ściśle z wykonywanymi zadaniami publicznymi. Przedsiębiorstwo energetyczne wykonuje zadania publiczne w sprawach związanych z dystrybucją energii i w tym zakresie jest ono zobowiązane do udzielenia informacji publicznej (wyroki NSA z: 2 października 2013 r. sygn. akt I OSK 816/13, 4 kwietnia 2013 r. I OSK 102/13, 26 września 2013 r., sygn. akt I OSK 831/13).
Zdaniem Sądu I instancji w sprawie niniejszej nie mamy do czynienia z żądaniem udostępnienia informacji publicznej. Dla dokonania przez Sąd oceny w tym zakresie nie było konieczne zobowiązywanie Spółki do przedłożenia żądanej przez wnioskodawcę informacji, tj. wskazanie przez Spółkę nadawców radiowych oraz telewizyjnych, z podaniem pełnej nazwy oraz nr KRS, z którymi PKN Orlen podpisał umowy w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. oraz przekazanie kopii umów z podmiotami, o których mowa, jak żądał tego w skardze skarżący.
W ocenie Sądu sam sposób sformułowania żądania wniosku z dnia 30 sierpnia 2021 r. pozwala stwierdzić, że żądanie to nie stanowi żądania udostępnienia informacji o sprawie publicznej, albowiem dotyczy relacji biznesowych spółki prawa handlowego. Relacje biznesowe w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie stanowią sprawy publicznej i nie wchodzą w zakres konstytucyjnego prawa do informacji, o jakim mowa w art. 61 Konstytucji RP.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 września 2020 r. sygn. akt I OSK 404/20 wskazał, że "(...) skoro ustawowe pojęcie sprawy publicznej rozumiane jako sprawa wspólnoty publicznej i wyznaczające ustawowy zakres prawa do informacji publicznej nie może być wykładane w sposób prowadzący do rozszerzenia konstytucyjnych granic tego prawa, to sprawa publiczna - oznacza przejaw działalności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP w jej rozumieniu wynikającym z unormowań Konstytucji RP, tj. takiej aktywności tych podmiotów, która jest ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych, co nie jest tożsame z każdym przejawem aktywności tych podmiotów".
To mając na uwadze Sąd stwierdził, że PKN Orlen S.A. nie pozostawał w bezczynności na gruncie u.d.i.p. w rozpatrzeniu wniosku z dnia 30 sierpnia 2021 r.
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), oddalił skargę.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł J. M., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:
I. naruszenie następujących przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 1 i art. 4 ust. 1 pkt 5 oraz art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że wniosek skarżącego z dnia 30 sierpnia 2020 r. nie dotyczył informacji publicznej "albowiem dotyczy relacji biznesowych spółki prawa handlowego" przy jednoczesnym braku wyjaśnienia rozumienia tego pojęcia w świetle przepisów u.d.i.p.;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 1 i art. 4 ust. 1 pkt 5 oraz art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że wniosek skarżącego z dnia 30 sierpnia 2020 r. nie dotyczył informacji publicznej "albowiem dotyczy relacji biznesowych spółki prawa handlowego" przy jednoczesnym braku wyjaśnienia rozumienia tego pojęcia w świetle przepisów u.d.i.p.;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 4 ust. 1 pkt 5 oraz art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez:
a) brak należytego wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się Sąd przy wydawaniu wyroków, w szczególności brak powołania szczegółowej podstawy prawnej stanowiska sądu, albowiem ogólne przytoczenie art. 6 ust. 1 u.d.i.p. nie może zostać uznane za prawidłowe wskazanie podstawy prawnej przyjętego rozstrzygnięcia biorąc pod uwagę jak dalece jest rozbudowany ten przepis, zaś sąd nie wskazał, o który dokładnie przepis oparł swoje stanowisko, w szczególności, który z przepisów u.d.i.p. sprzeciwia się uznaniu wnioskowanej informacji za informację publiczną;
b) bezpodstawne oparcie orzeczenia na okolicznościach faktycznych, których Sąd, nie zweryfikował i w konsekwencji wyrokowanie w sprawie oparło się o nieustalony stan faktyczny sprawy - sąd nie znał treści umów, o które wnioskował skarżący, co narusza przepis art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p., zgodnie z którym informacją publiczną jest informacja o gospodarowaniu majątkiem, którym dysponuje podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej;
4) art. 151 w związku z art. 269 § 1 oraz art. 187 § 1 p.p.s.a. poprzez odstąpienie przez Sąd I instancji od stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 kwietnia 2005 r. (sygn. akt I OPS 1/2005), bez przedstawienia sprawy właściwemu składowi Naczelnego Sądu Administracyjnego i oddalenie skargi, zamiast jej uwzględnienia.
II. naruszenie następujących norm prawa materialnego przez błędną ich wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, które miały istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a poprzez błędną wykładnię przepisu art. 1 ust. 1 w związku z art. 6 u.d.i.p., poprzez przyjęcie, że wniosek z dnia 30 sierpnia 2020 r. nie dotyczył informacji publicznej albowiem "dotyczy relacji biznesowych spółki prawa handlowego", podczas gdy art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f w związku z pkt 5 lit. d u.d.i.p. wprost wskazuje, że informacją publiczną jest wszystko co wiąże się z gospodarowaniem mieniem przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej.
Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zobowiązanie PKN Orlen S.A. do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty prawomocnego wyroku, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, a także stwierdzenie, że PKN Orlen dopuścił się bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej. Jednocześnie wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Pismem procesowym z dnia 27 kwietnia 2022 r. Stowarzyszenie Sieć Obywatelska Watchodog Polska z siedzibą w Warszawie zgłosiło swój udział w postępowaniu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Polski Koncern Naftowy Orlen S.A. z siedzibą w Płocku wniósł o jej oddalenie, zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Jednocześnie PKN Orlen podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Postanowieniem z dnia 12 października 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił dopuścić Stowarzyszenie Sieć Obywatelska Watchdog Polska z siedzibą w Warszawie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika.
Pismem procesowym z dnia 13 maja 2024 r. Polski Koncern Naftowy Orlen S.A. z siedzibą w Płocku podtrzymał swoje stanowisko w sprawie oraz dodatkowo uzupełnił odpowiedź na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.
Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Jeśli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych, co do zasady rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy i motywy rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości.
W pierwszej kolejności trzeba pochylić się nad zarzutem naruszenia art. 151 w zw. z art. 269 § 1 oraz art. 187 § 1 p.p.s.a. poprzez odstąpienie przez Sąd pierwszej instancji od stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w uchwale z 11 kwietnia 2005 r. sygn. akt I OPS 1/05 bez przedstawienia sprawy właściwemu składowi NSA i oddalenie skargi, zamiast jej uwzględnienia. W powyższej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny zważył, iż "Przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198) nie ma zastosowania do spółdzielni mieszkaniowych". Skarżący kasacyjnie nie odniósł się w uzasadnieniu podstaw kasacyjnych do powyższego zarzutu i nie wskazał, na czym miałaby polegać rozbieżność zaskarżonego wyroku z powyższą uchwałą NSA. Sprawa rozpoznawana w niniejszym postępowaniu nie dotyczy spółdzielni mieszkaniowych, zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 151 w zw. z art. 269 § 1 oraz art. 187 § 1 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 187 § 1 p.p.s.a. jeżeli przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wyłoni się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, Naczelny Sąd Administracyjny może odroczyć rozpoznanie sprawy i przedstawić to zagadnienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tego Sądu. Z kolei art. 269 § 1 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 stosuje się odpowiednio. Przede wszystkim jednak uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego musi być adekwatna do stanu faktycznego konkretnej sprawy, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 1 i art. 4 ust. 1 pkt 5 oraz art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 4 ust. 1 pkt 5 oraz art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p. zmierzają w istocie do zakwestionowania prawidłowości ustaleń stanu faktycznego sprawy.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. PKN Orlen S.A. nie jest jednoosobową spółką Skarbu Państwa, czy też spółką, w której Skarb Państwa ma pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Skoro ta ostatnia okoliczność nie została zakwestionowana w skardze kasacyjnej, to żądane dane, na podstawie przyjętych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń, nie odnoszą się do majątku publicznego, ani też nie mogą być uznane za mające związek z wykonywanymi zadaniami publicznymi w zakresie dystrybucji paliw i bezpieczeństwa energetycznego kraju.
Zauważyć należy, że aby można było mówić, że żądana informacja jest informacją publiczną o majątku, jakim dysponuje podmiot, o którym mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., trzeba wykazać, że majątek ten jest majątkiem publicznym (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.). To z wywodów skargi kasacyjnej nie wynika. Sąd pierwszej instancji słusznie natomiast zauważył, że w przypadku spółki prawa handlowego (podmiotu prawa prywatnego), która wykonuje zadania publiczne, informację publiczną stanowią wyłącznie te dane, które związane są ściśle z wykonywanymi przez tę spółkę zadaniami publicznymi.
Trzeba podkreślić, że Sąd pierwszej instancji nie kwestionował faktu, że na gruncie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. adresat wniosku był podmiotem zobowiązanym z racji wykonywania zadań publicznych, a sam fakt, że Skarb Państwa nie ma w PKN Orlen S.A. pozycji dominującej nie stanowi o braku podstaw do zakwalifikowania tego podmiotu do podmiotów zobowiązanych na gruncie u.d.i.p. Sąd pierwszej instancji uznał natomiast, że od strony przedmiotowej żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, bo nie odnosi się do wykonywanych przez Spółkę zadań publicznych. Sąd podkreślił, że przedsiębiorstwo energetyczne wykonuje zadania publiczne w sprawach związanych z dystrybucją energii i w tym zakresie jest zobowiązane do udzielenia informacji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ten pogląd. Przedsiębiorstwo energetyczne winno być traktowane jako wykonujące zadania publiczne w zakresie produkcji energii, jej przesyłania, obrotu, czy wreszcie dystrybucji lub sprzedaży. Wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 30 sierpnia 2021 r. nie dotyczy żadnej z powyższych sfer działania podmiotu zobowiązanego, a do stwierdzenia tego faktu nie była konieczna analiza umów, których udostępnienia żądał wnioskodawca, gdyż sama treść wniosku w kontekście podmiotowym (stron umów) pozwalała na stwierdzenie powyższej okoliczności.
Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji spełnia powyższe wymagania ustawowe. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., jeżeli nie wiadomo, jaki stan faktyczny Sąd pierwszej instancji przyjął jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy wada uzasadnienia nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia lub gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Opisana wyżej sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie.
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania są nieuzasadnione, a zatem stan faktyczny, który Sąd pierwszej instancji przyjął jako podstawę swego rozstrzygnięcia, należy uznać za prawidłowy. W tej sytuacji nie jest zasadny zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 u.d.i.p. Trzeba stwierdzić, że zarzut ten został niestarannie skonstruowany, gdyż został w nim powołany art. 6 u.d.i.p., a następnie art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f w zw. z pkt 5 lit. d u.d.i.p. Całość art. 6 u.d.i.p. nie może stanowić prawidłowo skonstruowanej podstawy skargi kasacyjnej, gdyż przepis ten składa się z wielu jednostek redakcyjnych o różnorodnej treści normatywnej. Jeśli natomiast przyjąć, że skarżący kasacyjnie zarzuca naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f w zw. z pkt 5 lit. d u.d.i.p. to zarzut ten jest bezzasadny z uwagi na to, że – jak wyżej wskazano – PKN Orlen S.A. nie jest jednoosobową spółką Skarbu Państwa, czy też spółką, w której Skarb Państwa ma pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Sposób przeznaczenia zysku spółki prawa handlowego nie stanowi informacji publicznej, jeśli nie odnosi się do zadań publicznych spółki. Żądana informacja nie odnosi się do majątku publicznego (nie zostało to wykazane), ani też nie może być uznana za mającą związek z wykonywanymi zadaniami publicznymi w zakresie dystrybucji paliw i bezpieczeństwa energetycznego kraju.
W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.