III OSK 3154/23

III OSK 3154/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Wincenciak /sprawozdawca/
Paweł Mierzejewski
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zobowiązano organ do załatwienia wniosku oraz stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 2176
art. 1 ust. 1 art. 2 ust. 2 art. 16 ust. 1
Ustawa z dnia  6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski Protokolant: asystent sędziego Adam Płusa po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Sp. [...] z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2023 r. sygn. akt II SAB/Wa 118/23 w sprawie ze skargi A. Sp. [...] z siedzibą w [...] na bezczynność P. S.A. z siedzibą w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 22 marca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej 1) uchyla zaskarżony wyrok oraz zobowiązuje P. z siedzibą w [...] do rozpoznania wniosku A. Sp. [...] z siedzibą w [...] z dnia 22 marca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego odpisu wyroku wraz z aktami sprawy; 2) stwierdza, że bezczynność P. S.A. z siedzibą w [...] w rozpoznaniu wniosku A. Sp. [...] z siedzibą w [...] z dnia 22 marca 2022 r. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) oddala skargę w pozostałym zakresie; 4) zasądza od P. S.A. z siedzibą w [...] na rzecz A. Sp. [...] z siedzibą w [...] kwotę 1277 (słownie: tysiąc dwieście siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 maja 2023 r. sygn. akt II SAB/Wa 118/23 oddalił skargę A. Sp. [...] z siedzibą w [...] na bezczynność P. S.A. z siedzibą w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 22 marca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej.
U podstaw rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.
W dniu 28 lutego 2022 r. A. Sp. [...] z siedzibą w [...] (dalej w skrócie: "Spółka" lub skarżąca") oraz P. S.A. z siedzibą w [...] (dalej w skrócie: "organ" lub PKS "P.") zawarły umowę nr [...], na podstawie której Spółka zobowiązała się do świadczenia na rzecz PKS "P." kompleksowej usługi sprzątania Dworca Autobusowego [...]. Organ dokonał wyboru skarżącej jako wykonawcy w/w usługi w wyniku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Po podpisaniu umowy Spółka przystąpiła do jej realizacji w dniu 1 marca 2022 r. W ocenie organu, skarżąca wykonywała swoje usługi nienależycie oraz w sposób sprzeczny z postanowieniami umowy: widoczny był chaos organizacyjny, brak było osoby koordynatora ekipy sprzątającej na terenie Dworca, nie było sprawnego sprzętu maszynowego oraz profesjonalnych środków czystości. W związku z licznymi uwagami od pracowników PKS "P." oraz organizacji charytatywnych pomagających [...] na terenie Dworca Autobusowego [...], dotyczącymi zalegania śmieci wewnątrz i na zewnątrz obiektu, wszechobecnym brudem oraz brakiem obecności personelu sprzątającego na terenie obiektu, w dniu 10 marca 2022 r. organ wystosował pismo wzywające Spółkę do wywiązywania się ze swoich zobowiązań. W dniu 14 marca 2022 r. organ wystosował ponowne wezwanie dyscyplinujące skarżącą. Zdaniem PKS "P.", zachodziła obawa, że zalegające śmieci wewnątrz budynku, rozlane płyny i brudne posadzki doprowadzą do zagrożenia epidemiologicznego. W dalszym ciągu widoczne były również braki w obsadzie kadrowej sprzątających. W związku z powyższym, PKS "P." przejął nadzór nad personelem sprzątającym Spółki i komisyjnie sprawdzano stan czystości Dworca oraz terenu wokół, sporządzając notatki wskazujące na konkretne uchybienia, w celu ich usunięcia. W dniu 18 marca 2022 r. organ złożył oświadczenie o rozwiązaniu w/w umowy bez wypowiedzenia, Spółka przyjęła to oświadczenie i tym samym współpraca stron zakończyła się.
Po rozwiązaniu umowy, wnioskiem z dnia 22 marca 2022 r., Spółka zwróciła się do organu o udostępnienie informacji publicznej w postaci podpisanej umowy pomiędzy PKS "P." a Konsorcjum: B. Sp. z o.o. (Lider Konsorcjum) oraz C. Sp. z o.o. (Partner Konsorcjum), której przedmiotem jest realizacja usługi kompleksowego sprzątania: hali, w tym antresoli, wind, poczekalni i tunelu Dworca Autobusowego [...] oraz sprzątania terenu zewnętrznego Dworca, a także Stacji Obsługi i bazy PKS "P.".
W odpowiedzi na złożony wniosek, pismem z dnia 4 kwietnia 2022 r. organ wskazał, że umowa została zawarta według wzoru umowy stanowiącego załącznik nr 6 do SWZ z dnia 2 lutego 2022 r. na usługę kompleksowego sprzątania Dworca Autobusowego [...]. Jednocześnie podał, że SWZ, wraz ze wzorem umowy, jest dostępna na stronie internetowej [...] w zakładce przetargi spółki P. – do wglądu dla wszystkich zainteresowanych osób.
W dniu 11 kwietnia 2022 r. skarżąca po raz kolejny zwróciła się o udostępnienie w/w informacji publicznej, wskazując, że chodziło o podpisaną umowę z wykonawcą, a nie jedynie o wzór tej umowy.
W odpowiedzi na powyższe organ poprosił o wskazanie, jakich dokładnie informacji dotyczących umowy żąda Spółka oraz podkreślił, że umowa zawarta z firmą B., jak każda umowa handlowa, zawiera dane osobowe, do udostępnienia których PKS "P." nie jest upoważniony.
W dniu 17 maja 2022 r. skarżąca zwróciła się z kolejnym wnioskiem o udostępnienie żądanej wcześniej informacji publicznej, wskazując, że nie jest zobowiązana do konkretnego określenia, jakich dokładnie informacji poszukuje.
Pismem z dnia 31 maja 2022 r. organ poinformował, że wniosek Spółki nie może być rozpoznany w terminie ustawowym. Jednocześnie wskazał, że na ten moment odpowiedź nie może zostać udzielona, ponieważ powziął wątpliwości w zakresie tego, czy żądana informacja stanowi informację o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm., dalej w skrócie: "u.d.i.p.").
W piśmie z dnia 14 lipca 2022 r. organ stwierdził, że jest zmuszony odmówić wydania decyzji w sprawie wniosku skarżącej, bowiem w jego ocenie żądana przez Spółkę informacja nie ma charakteru informacji publicznej. Przedmiotowa informacja nie służy interesowi powszechnemu, ani usprawnieniu realizacji jakiegokolwiek zadania publicznego, a jedynie indywidulanemu interesowi Spółki, co wynika z umowy, jaka łączyła oba podmioty i okoliczności, które doprowadziły do zakończenia współpracy.
W dniu 2 listopada 2022 r. Spółka wniosła skargę na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z dnia 22 marca 2022r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, który zapewnia prawo do uzyskiwania informacji o działalności jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, poprzez jego nieuzasadnione ograniczenie;
2) art. 1 ust. 1 u.d.i.p., poprzez nieuzasadnione uznanie, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej;
3) art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim organ jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak udostępnienia informacji publicznej przez organ.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca kasacyjnie wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania jej wniosku z dnia 22 marca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku, wraz z aktami sprawy, w zakresie i formie zgodnej z wnioskiem. Ponadto wniosła o stwierdzenie przez Sąd, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 10.000 zł. Dodatkowo wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W motywach powołanego na wstępie wyroku w pierwszej kolejności wskazał, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, że w świetle art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. PKS "P." jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Podmiot ten powstał bowiem w wyniku komercjalizacji [...], rozpoczął działalność od dnia 1 lutego 2011 pod nadzorem Ministra Skarbu Państwa i realizuje zadania publiczne w zakresie transportu osobowego.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, kwestią sporną w sprawie jest natomiast to, czy informacja, o którą zwróciła się skarżąca, ma walor informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p. WSA w Warszawie podkreślił, że w judykaturze prezentowany jest trafny pogląd co do braku stosowania przepisów u.d.i.p. wobec wniosków, których celem nie jest zapewnienie transparentności działania władzy publicznej. Udostępnianie informacji publicznej ma bowiem służyć społecznej kontroli, budować społeczeństwo obywatelskie, rozwijać demokracje uczestniczącą. Przedmiotem informacji udostępnianych w trybie danych regulacji są problemy lub kwestie ważne dla dużej ilości osób lub grup obywateli oraz istotne dla poprawności funkcjonowania organów państwa, nie zaś zaspokojenia indywidualnych, prywatnych potrzeb w kwestiach wprawdzie publicznych, lecz np. dla celów naukowych czy zawodowych (por. m.in. wyrok NSA z dnia 21 września 2018 r., sygn. akt I OSK 2274/15). Z kolei próba korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego, aniżeli troska o dobro publiczne – jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów, itp. – stanowi nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej (por wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2022r., sygn. akt III OSK 4646/21). Wprawdzie osoba korzystająca z prawa do informacji publicznej nie jest zobowiązana wskazywać celów, ani motywów swego działania, to jednak w każdym indywidualnym przypadku istnieje możliwość oceny zachowania wnioskującego o informację publiczną pod kątem tego, czy korzysta on ze swojego uprawnienia zgodnie z jego celem i funkcją. Ocena ta powinna być oparta o okoliczności faktyczne, w szczególności uwzględniać treść wniosku o udostępnienie informacji publicznej oraz dotychczasowe relacje z wnioskodawcą – na płaszczyźnie korzystania przez niego z prawa do informacji publicznej (por. A. Kręcisz-Sarna, Informacja w Administracji Publicznej 2019/1, s. 50 i następne). Nadużycie prawa podmiotowego do informacji publicznej ma z reguły miejsce wówczas, gdy żądana informacja ma znaczenie wyłącznie indywidualne, będąc istotna tylko z perspektywy wnioskodawcy. Przy czym z reguły wnioskodawca, poprzez nadużycie prawa, zmierza do realizacji własnych interesów, na przykład przez zamiar wykorzystania udostępnionej informacji na potrzeby procesu cywilnego, którego wnioskodawca jest stroną. Nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej polega na próbie skorzystania z tej instytucji dla osiągnięcia celu innego, niż troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa i jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność działania administracji i innych organów władzy publicznej (por. wyrok NSA z 23 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1601/15).
Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu, iż żądana przez skarżącą informacja nie podlega udostępnieniu w myśl reguł zakreślonych przepisami u.d.i.p. Zaznaczył, że na gruncie powołanych przez obie strony sporu poglądów judykatury, kluczowe znaczenie będzie mieć w danej sprawie nie to, czy żądana informacja ma charakter publiczny (organ tego zresztą wprost nie kwestionuje), lecz ocena, czy dana informacja, mająca w istocie walor publicznej – dotycząca spraw publicznych i obiektywnie przydatna dla zapewnienia transparentności gospodarowania środkami w instytucji publicznej – nie podlega udostępnieniu w trybie przepisów u.d.i.p., gdy konkretne okoliczności sprawy wskazują, że celem jej pozyskania jest realizacja prywatnych interesów wnioskodawcy, pozostającego z podmiotem dysponującym tą informacją w konkretnej relacji prawnej, np. sporu w kwestii realizacji umowy cywilnoprawnej. W konsekwencji w orzecznictwie przyjmuje się, że wówczas wnioski o udostępnienie informacji publicznej, składane przez podmioty, których interesów bezpośrednio dotyczą, nie są wnioskami o udzielenie informacji publicznej (por. wyroki NSA z dnia: 24 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 4236/21; 17 listopada 2021, sygn. akt III OSK 4362/21; 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 848/19 i powołane w nim dalsze orzeczenia). Nie można bowiem przy pomocy przepisów u.d.i.p. starać się o uzyskanie informacji w swojej własnej sprawie (por. np. wyroki NSA z dnia: 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1601/1; 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 2794/19; 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3127/19; 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1561/19; 20 września 2018 r., sygn. akt I OSK 1359/18; 30 października 2012 r. sygn. akt I OSK 1696/12).
W ocenie WSA w Warszawie, w rozpoznawanej sprawie organ uprawdopodobnił, że żądana przez Spółkę informacja może być przydatna chociażby w potencjalnym sporze związanym z rozwiązaniem umowy, która wcześniej łączyła strony postępowania. Zasadne jest zatem twierdzenie organu, że Spółka chce uzyskać tę informację w celu prywatnym. W konsekwencji uznać należy, iż w tej sprawie wystąpiły obiektywne okoliczności, które pozwalają na ocenę celu, w jakim wniosek został złożony, a ponadto na przyjęcie, że stanowiło to nadużycie prawa niemające oparcia w przepisach u.d.i.p. Należy podkreślić, że strony postępowania łączyła umowa o charakterze cywilnoprawnym, która została rozwiązana na skutek zarzutów organu wobec skarżącej. Okoliczności sprawy jasno zatem wskazują, iż wniosek skarżącej jest realizacją jej indywidulanych interesów, wynikłych na tle wcześniej obowiązującej między stronami umowy. Skoro więc przedmiotem wniosku była realizacja lub ochrona indywidualnych interesów, to pismo takie nie dotyczy sprawy publicznej, a co za tym idzie, żądane przez Spółkę informacje nie powinny być udostępnione w trybie informacji publicznej, zaś organowi nie można przypisać bezczynności w sprawie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiodła Spółka A. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") zarzuciła:
1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 184 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 3 § 3 p.p.s.a., polegające na zaniechaniu dokonania przez Sąd pierwszej instancji kontroli działań organu w zakresie rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 22 marca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej, co w konsekwencji skutkowało bezpodstawnym uznaniem przez Sąd, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, pomimo iż działania organu zostały podjęte z naruszeniem zarówno przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również przepisów u.d.i.p., co zobowiązywało Sąd pierwszej instancji do nałożenia na organ obowiązku rozpoznania wniosku z dnia 22 marca 2022 r.;
2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 134, art. 133, art. 119 w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a., poprzez nierozpoznanie w całości sprawy, w sytuacji, gdy Sąd pierwszej instancji nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a w konsekwencji:
a) wydanie wyroku bez zapoznania się i zebrania pełnego materiału dowodowego w sprawie;
b) nieprzeprowadzenie dostatecznej kontroli działań organu w zakresie rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 22 marca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej;
3) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a., polegające na oddaleniu skargi, mimo rażącego naruszenia przez organ art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez nieuzasadnione ograniczenie prawa do uzyskania informacji o działalności organu w zakresie, w jakim wykonuje on zadania władzy publicznej i gospodaruje majątkiem Skarbu Państwa;
4) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a., polegające na oddaleniu skargi, mimo rażącego naruszenia przez organ art. 2 ust. 1 i 2 u.d.i.p., poprzez nieuzasadnione uznanie, że wniosek skarżącej o udostępnienie informacji publicznej jest realizacją jej indywidualnych interesów i w konsekwencji stanowi nadużycie prawa, w sytuacji, gdy celem wnioskodawcy była troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa i jego struktur, a w szczególności przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego;
5) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a., polegające na oddaleniu skargi, mimo rażącego naruszenia przez organ art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w którym organ jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak udostępnienia informacji przez organ:
6) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 13 ust. 1 i art. 16. ust. 1 u.d.i.p., poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy oraz zaniechanie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku z dnia 22 marca 2022 r., w sytuacji, gdy organ był zobowiązany do rozpoznania wniosku na podstawie przepisów u.d.i.p.;
7) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 13 ust. 1 i art. 21 u.d.i.p., poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy oraz błędne przyjęcie, że organ nie dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji, gdy organ był zobowiązany do rozpoznania wniosku na podstawie przepisów u.d.i.p. i mimo to nie udostępnił żądanej informacji, przekraczając przy tym wszystkie obowiązujące go ustawowo terminy, a także nie przekazał do Sądu pierwszej instancji skargi na bezczynność w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 22 marca 2022 r.;
8) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1 i art. 2 u.d.i.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że opisane we wniosku informacje żądane są w celu prywatnym, co skutkowało bezpodstawnym zaniechaniem zobowiązania organu do załatwienia wniosku z dnia 22 marca 2022 r., w sytuacji, gdy celem wnioskodawcy była troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa i jego struktur, a w szczególności przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego;
9) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 13 ust. 1 i art. 21 u.d.i.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że organ nie dopuścił się naruszenia art. 13 ust. 1 u.d.i.p., gdyż nie był zobowiązany do rozpoznania wniosku na podstawie przepisów u.d.i.p. z powodu nadużycia przez skarżącą prawa do informacji, przejawiającego się realizacją indywidualnych potrzeb wnioskodawcy w postaci pozyskania wprawdzie informacji publicznych, lecz przeznaczonych dla celów innych, niż wskazane w ustawie, w sytuacji, gdy celem wnioskodawcy była troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa i jego struktur, a w szczególności przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, co zobowiązywało Sąd pierwszej instancji do nałożenia na organ obowiązku rozpoznania wniosku z dnia 22 marca 2022 r.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uwzględnienie skargi i tym samym: zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku z dnia 22 marca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku, wraz z aktami sprawy, w zakresie i formie zgodnej z tym wnioskiem; stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zasądzenie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 10.000 zł; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiła argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna zawiera w większości usprawiedliwione podstawy.
W niniejszej sprawie nie jest sporne, iż P. S.A. z siedzibą w [...] jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Spór dotyczy natomiast tego, czy w okolicznościach niniejszej sprawy żądane przez Spółkę A. informacje mają charakter informacji publicznej oraz czy zastosowanie do nich będą miały przepisy u.d.i.p.
Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Wprawdzie, co do zasady, jako pierwsze podlegają rozpatrzeniu zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż rozważanie prawidłowości wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego jest możliwe jedynie w przypadku stwierdzenia braku naruszeń przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jednak w tej sprawie zestawienie zarzutów oraz ich uzasadnienie wskazuje, że powinny być one rozpoznane łącznie. Istota tych zarzutów skupia się na zakwestionowaniu stanowiska Sądu pierwszej instancji, który uznał, że wniosek Spółki z dnia 22 marca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej jest realizacją jej indywidualnych interesów i w konsekwencji stanowi nadużycie prawa, co z kolei doprowadziło Sąd pierwszej instancji do przyjęcia, iż żądane w tym wniosku informacje nie dotyczą sprawy publicznej, a co za tym idzie, informacje te nie powinny być udostępnione na podstawie przepisów u.d.i.p., zaś organowi nie można w związku z tym przypisać bezczynności w sprawie.
Dla oceny zasadności podniesionych zarzutów niezbędne jest wyjaśnienie charakteru prawa do informacji publicznej i jego zakresu w polskim porządku prawnym.
Zakres i charakter prawa do informacji publicznej określają art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Przepisy te stanowią, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu. Jednocześnie Konstytucja RP w art. 61 ust. 3 stanowi, że ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Odniesienie użytego w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP pojęcia "działalności" do działalności takich podmiotów, jak organy władzy publicznej, osoby pełniące funkcje publiczne, organy samorządu gospodarczego i zawodowego oraz inne osoby oraz jednostki organizacyjne w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, upoważnia do stwierdzenia, że prawo do informacji, o jakiej mowa w tym przepisie, obejmuje informację o takiej aktywności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP, która jest ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych.
Ustawodawca pojęcie "informacji publicznej" określił w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., wskazując, że informacją taką jest każda informacja o sprawach publicznych. W szczególności są to sprawy wymienione w art. 6 u.d.i.p. Wskazać należy, iż określając pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca odwołał się do kategorii "sprawy publicznej", przy czym w przepisach u.d.i.p. nie zdefiniowano pojęcia "sprawy publicznej". Niewątpliwie sprawy publiczne są to sprawy związane z istnieniem i funkcjonowaniem określonej wspólnoty publicznoprawnej. "Sprawa publiczna" to sprawa ogółu, która w znacznym stopniu koresponduje z pojęciem dobra wspólnego (dobra ogółu). W doktrynie i orzecznictwie akcentuje się, że takie rozumienie pojęcia "sprawa publiczna" jest związane właśnie z władzą publiczną i wspólnotą publicznoprawną oraz jej funkcjonowaniem (por.: H. Izdebski: Samorząd terytorialny. Podstawy ustroju i działalności, Warszawa 2004, s. 209; wyrok NSA z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt I OSK 2093/14). Sprawy niezwiązane ze wspólnotą publiczną – określane czasami w piśmiennictwie jako sprawy "sfery prywatnej" (por. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska: Ustawa o dostępie do informacji publicznej, Warszawa 2016, Lex 2016, Komentarz do art. 1, t. 4; por. wyrok NSA z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1035/10) nie są sprawami publicznymi. Przyjąć należy, że pojęcie "sprawa publiczna" oznacza przejaw działalności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP w jej rozumieniu wynikającym z unormowań ustawy zasadniczej, tj. takiej aktywności tych podmiotów, która jest ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych, co nie jest tożsame z każdym przejawem aktywności tych podmiotów. Wykładnia art. 6 u.d.i.p. prowadzi do wniosku, że informacją o sprawie publicznej jest więc również informacja o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. oraz zasadach ich funkcjonowania, jedynie w zakresie dotyczącym działalności tych podmiotów. Z tą wykładnią koresponduje treść art. 4 ust. 1 u.d.i.p., eksponująca element "wykonywania zadań publicznych" przez podmioty będące adresatami roszczeń o udostępnienie informacji publicznej, czyli zadań, które cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji RP lub ustawie (por. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10).
Powyższe rozumienie istoty sprawy publicznej, a w konsekwencji i informacji publicznej – odkodowywane z treści art. 61 Konstytucji RP i unormowań u.d.i.p. – jest przyjmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Zgodnie z ugruntowanymi już poglądami orzecznictwa, wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 ust. 1 i 2 w związku z art. 4 u.d.i.p., informacją taką jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Status informacji publicznej uzyskuje przy tym taka informacja, która jest związana jest z funkcjonowaniem wspólnoty publicznoprawnej – Państwa (por. np. wyroki NSA z dnia: 7 października 2021 r., sygn. akt III OSK 3461/21 i 7 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 3195/21). Charakter publiczny należy zatem przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów, przy czym oceny tej należy dokonywać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy.
Podkreślenia wymaga, iż dla odkodowania treści przedstawionego wyżej pojęcia informacji publicznej nie ma znaczenia ocena charakteru interesu w uzyskaniu informacji publicznej przez wnioskodawcę, który jest podmiotem publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej (również w powiązaniu z kategorią "sprawy własnej"), ani cel i motywy, które towarzyszą wnioskodawcy przy zgłoszeniu żądania udostępnienia informacji publicznej. Przypomnieć należy, że zainteresowany, kierując swój wniosek do podmiotu zobowiązanego, nie musi wykazywać, w jakim celu żądana informacja publiczna jest mu potrzebna. Jedynie w przypadku żądania dotyczącego udzielenia informacji publicznej przetworzonej konieczne jest wykazanie, że jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). W orzecznictwie wielokrotnie podkreślono, że klasyfikacja informacji – czy jest ona publiczna czy nie – nie zależy od celu jej uzyskania, czy sposobu jej wykorzystania. Dany fakt, czy wiedza, albo jest informacją publiczną, albo takiej cechy nie posiada (por. m.in. wyroki NSA z dnia: 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OSK 548/21; 20 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 833/19; 2 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2160/17). To wnioskodawca jest bowiem gospodarzem postępowania w zakresie udostępniania informacji publicznej i on określa jakie informacje chce uzyskać oraz w jakim celu. Treść art. 2 ust. 2 u.d.i.p. wprost zabrania organom żądania wykazywania przez wnioskodawcę interesu prawnego lub faktycznego, tym bardziej, że często naruszanie interesu indywidualnego (jednostkowego) skłania wnioskodawców do podjęcia szerszych działań na rzecz pewnej grupy osób czy społeczności. Brak jest zatem podstaw prawnych, aby podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej żądał lub samodzielnie ustalał przyczyny, dla których został złożony wniosek na podstawie u.d.i.p. (poza wspomnianą już sytuacją, gdy żądanie dotyczy informacji publicznej przetworzonej). Ponadto zauważyć należy, iż wniosek "każdego" o udostępnienie informacji publicznej jest wnioskiem podmiotu publicznego prawa podmiotowego do udostępnienia informacji publicznej, a zatem z istoty swojej skierowany jest na realizację tego prawa, a więc i będącego jego istotnym elementem interesu prawnego, który – jako właśnie interes prawny – jest obiektywnym interesem indywidualnym. Przyjęcie natomiast interpretacji zaprezentowanej przez organ, a podzielonej przez Sąd pierwszej instancji, prowadzi do konkluzji, zgodnie z którą – wbrew normatywnie określonemu zakresowi podmiotowemu publicznego prawa dostępu do informacji publicznej – prawo to nie służy "każdemu", a kwalifikacja określonej informacji jako informacji publicznej, będącej przedmiotem tego prawa, zależy od tego, kto występuje z wnioskiem o tę informację. Oznacza to, że ta sama informacja raz może mieć charakter informacji publicznej (gdy o jej udostępnienie wystąpi podmiot spoza "sprawy własnej"), a innym razem nie (gdy o jej udostępnienie wystąpi podmiot w "sprawie własnej"). Pogląd, zgodnie z którym a limine nie jest możliwe uzyskanie w trybie u.d.i.p. informacji w swojej własnej sprawie, prowadziłby do absurdalnego wniosku, że informacja o podejmowanej w takiej sprawie działalności bezpośrednio ukierunkowanej na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych byłaby dostępna dla "każdego", z wyjątkiem osoby, której ta działalność dotyczy (por. wyrok NSA z dnia 13 lutego 2025 r., sygn. akt III OSK 1810/24).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, iż realiach tej konkretnej sprawy ocena charakteru żądanej informacji jako informacji publicznej nie mogła odbywać się poprzez pryzmat "sprawy własnej" skarżącej kasacyjnie Spółki. Rozpatrując wniosek Spółki z dnia 22 marca 2022 r. organ nie był zatem upoważniony do badania celu uzyskania wnioskowanej informacji, czy też sposobu jej wykorzystania. Odmowa zastosowania przepisów u.d.i.p. wyłącznie w oparciu o ustalenie, że zamiarem wnioskodawcy jest ich wykorzystanie w celu prywatnym, byłoby bowiem odmową ich stosowania w oparciu o nieznane kryterium ustawowe (por. wyroki NSA z dnia: 10 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2115/13; 2 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2160/17).
Należy również wyjaśnić, że w orzecznictwie i doktrynie podnosi się, że nadużycie prawa podmiotowego do informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy dany podmiot wnioskuje o udostępnienie informacji publicznej w celu innym, aniżeli chęć zachowania jawności życia publicznego, czy uzyskania informacji mającej znaczenie dla większej liczby osób. Nadużycie to z reguły ma miejsce wówczas, gdy żądana informacja ma znaczenie wyłącznie indywidualne, będąc istotną tylko z perspektywy wnioskodawcy. Wprawdzie z charakteru konstrukcji nadużycia publicznego prawa podmiotowego, w tym również publicznego prawa dostępu do informacji publicznej, wynika, że zachowanie mające cechy nadużywania prawa nie powinno korzystać z ochrony prawnej, to jednak należy mieć na uwadze, że istotną przeszkodą w diagnozowaniu nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej może być nieznajomość motywów, jakimi kieruje się podmiot domagający się udzielenia mu informacji publicznej. Jak już wyżej wskazano, brak jest jakichkolwiek podstaw domagania się od takiego podmiotu wyjaśniania powodów, dla których chce on skorzystać z przysługującego mu publicznego prawa podmiotowego art. 2 ust. 2 u.d.i.p.). Skoro jednak dla stwierdzenia nadużycia tego prawa niezbędne jest ustalenie pozorowania realizacji wartości leżących u jego podstaw, to konieczne jest poznanie rzeczywistego celu wystąpienia z wnioskiem o udostępnienie konkretnej informacji publicznej. Ustaleń w tym zakresie można dokonywać w oparciu o ocenę okoliczności faktycznych danej sprawy (ad casum), w tym treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Pomocne może być stanowisko podmiotu występującego z wnioskiem dostępowym prezentowane w innych pismach kierowanych do podmiotu zobowiązanego. Znaczenie może mieć ponadto okoliczność ponawiania wniosków o udzielenie informacji publicznych już udostępnionych wnioskodawcy albo ogólnodostępnych (por. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 799/12). W orzecznictwie sądowym wyrażono w pełni zasadny pogląd, że forma reakcji organu na nadużywanie prawa dostępu do informacji publicznej pozostaje w ścisłym związku z charakterem zjawiska, jakim jest nadużywanie publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej (por. m.in. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 2604/23). Mając na uwadze powyższe, w tym argument, że zachowanie mające cechy nadużywania prawa nie powinno korzystać z ochrony prawnej, wskazać należy, że w przypadku nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej zasadnym jest wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Jak stanowi bowiem art. 16 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. W przepisie tym została zatem zawarta norma określająca formę działania organu właściwą w przypadku m.in. odmowy udostępnienia informacji publicznej. Norma ta nie wiąże tej formy z konkretną materialną podstawą odmowy udostępnienia informacji publicznej, a zatem należy przyjąć, że dotyczy wszelkich podstaw odmowy udostępnienia takiej właśnie informacji. Co ponadto istotne, forma decyzji przewidziana dla reakcji organu na nadużywanie prawa dostępu do informacji publicznej znajduje dodatkowo uzasadnienie w specyfice samego mechanizmu nadużywania prawa dostępu do informacji publicznej. Skuteczne kwestionowanie zjawiska nadużywania takiego prawa, w tym publicznego prawa podmiotowego do informacji publicznej, nie może nie odnosić się bowiem do motywów i celów stanowiących podstawę złożonego wniosku, a zatem do ocen i ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy. Wszystkie te okoliczności powinny być przez organ wskazane i ocenione, z podaniem argumentacji, dlaczego stanowią one podstawę dla przyjęcia przez organ, że podmiot korzystający z publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej nadużywa tego prawa. Gwarancji przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie i przedstawienia powodów kwalifikacji określonego zachowania jako nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej, nie daje forma zwykłego pisma informującego o nieudzieleniu informacji. Gwarancję taką daje natomiast zastosowanie w takim przypadku formy decyzji administracyjnej, która zgodnie z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego powinna zawierać uzasadnienia faktyczne i prawne, przy czym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Forma decyzji czyni tym samym również realną kontrolę instancyjną odmowy udostępnienia informacji publicznej w przypadku nadużywania prawa dostępu do takiej informacji, jak i kontrolę sądowoadministracyjną. Dotarcie do motywów, jakimi kierował się organ, kwalifikując określone zachowanie jako nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej, jest niewątpliwie bardziej realne w przypadku analizy motywów decyzji administracyjnej, niż lektury pisma informującego o nieudzieleniu informacji. Z tych powodów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane staje się stanowisko, zgodnie z którym odmowa udostępnienia informacji publicznej w sytuacji nadużywania przez wnioskodawcę publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej powinna następować poprzez wydanie decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej (por. cyt. wcześniej wyrok NSA z dnia 13 lutego 2025 r., sygn. akt III OSK 1810/24 oraz wyroki NSA z dnia: 29 września 2023 r., sygn. akt III OSK 5517/21; 26 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 1586/22).
Podkreślenia wymaga również, iż przy ocenie przesłanek nadużycia prawa do informacji publicznej jako odmowy udostępnienia informacji publicznej należy zachować szczególną ostrożność. Konstytucyjne prawo do informacji publicznej służy bowiem realizacji jednej z podstawowych wartości państwa demokratycznego, tj. jawności działania instytucji publicznych. Skoro zatem prawo do informacji publicznej ma rangę konstytucyjną, a jego celem jest zapewnienie społecznej kontroli nad organami władzy publicznej, to wszelkie pozaustawowe przesłanki ograniczające to prawo mogą utrudnić lub wręcz uniemożliwić kontrolę społeczną nad funkcjonowaniem instytucji publicznych. Dlatego też ewentualne powołanie się na nadużycie prawa do informacji musi być zastrzeżone wyłącznie do przypadków skrajnych, w których wnioskodawca wykazuje się dużą dozą złej woli, a ilość i zakres objętych wnioskami informacji może utrudnić normalne funkcjonowanie i wypełnianie swoich ustawowych kompetencji przez organ administracji publicznej. Odmowa udostępnienia informacji publicznej z powołaniem się na w/w przesłankę może zatem nastąpić tylko w przypadkach wyjątkowych (por. wyroki NSA z dnia: 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt III OSK 3617/21; 16 marca 2021 r., sygn. akt III OSK 86/21; 30 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 4340/21; a także M. Jaśkowska, Nadużycie publicznego prawa podmiotowego jako przesłanka ograniczenia dostępu do sądu w sprawach z zakresu informacji publicznej, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego z 2018 r., nr 1, s. 27-41).
Biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy, stwierdzić należy, iż nie udostępniono Spółce żądanej przez nią informacji publicznej, jak również nie została w tym zakresie wydana stosowna decyzja administracyjna, mająca swoją podstawę w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Organ pozostaje zatem w bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 22 marca 2022 r.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok oraz zobowiązał PKS "P." do rozpoznania wniosku Spółki z dnia 22 marca 2022 r. w oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., o czym orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.
Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne, zaś rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza zatem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosku strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. W rozpoznawanej sprawie taka szczególna sytuacja nie zaistniała. Niezałatwienie wniosku Spółki z dnia 22 marca 2022 r. nie było bowiem wynikiem złej woli organu, lecz jego odmiennej interpretacji przepisów prawa. Organ podejmował bowiem określone działania w sprawie, jednakże nieprawidłowo rozpoznał w/w wniosek w sensie proceduralnym. Za chybiony w tym zakresie należało zatem uznać zarzut naruszenia art. 149 § 1a p.p.s.a.
Z przedstawionych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził również podstaw do wymierzenia organowi grzywny oraz przyznania sumy pieniężnej, o których mowa w art. 149 § 2 in fine p.p.s.a., czego domagała się Spółka w skardze do Sądu pierwszej instancji, orzekając o oddaleniu skargi w tym zakresie (pkt 3 sentencji wyroku). Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie ma charakter fakultatywny, a w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do zastosowania tych instytucji.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono w pkt 4 sentencji wyroku na podstawie art. 203 pkt 1, art. 200 i art. 209 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).