III OSK 1197/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-05-15
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo wodnewały przeciwpowodzioweroboty budowlanepozwolenie na budowępostępowanie administracyjnebezczynność organuskarga kasacyjnabadania hydrogeologicznewymogi formalne wniosku

NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Krakowie, uznając, że organ prawidłowo pozostawił wniosek o zwolnienie z zakazów budowlanych bez rozpoznania z powodu braku obligatoryjnych badań hydrogeologicznych.

Skarżący złożył wniosek o zwolnienie z zakazu budowy obiektu w odległości mniejszej niż 50 m od wału przeciwpowodziowego, jednak nie dołączył wymaganych badań hydrogeologicznych. Organ wielokrotnie wzywał do uzupełnienia braków, a po ich nieuzupełnieniu pozostawił wniosek bez rozpoznania. WSA w Krakowie oddalił skargę na bezczynność organu, a NSA utrzymał ten wyrok w mocy, stwierdzając, że brak badań hydrogeologicznych stanowił brak formalny uniemożliwiający rozpoznanie wniosku.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej P. K. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił jego skargę na bezczynność Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie. Skarżący złożył wniosek o zwolnienie z zakazu budowy jednorodzinnego budynku mieszkalnego w odległości mniejszej niż 50 m od stopy wału przeciwpowodziowego, powołując się na art. 176 ust. 1 pkt 5 Prawa wodnego. Organ wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o badania hydrogeologiczne wraz z opinią dotyczącą wpływu planowanych robót na szczelność i stabilność wałów, wskazując, że jest to wymóg formalny. Skarżący kwestionował potrzebę wykonania tych badań, argumentując, że jego inwestycja nie wpłynie na wały. Pomimo wielokrotnych próśb o przedłużenie terminu, skarżący nie dostarczył wymaganych dokumentów, co skutkowało pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. WSA w Krakowie uznał, że organ postąpił prawidłowo, a NSA w wyroku z dnia 15 maja 2024 r. oddalił skargę kasacyjną. Sąd kasacyjny podkreślił, że zgodnie z Prawem wodnym, budowa obiektu w odległości mniejszej niż 50 m od stopy wału jest objęta zakazem, a do wniosku o zwolnienie z tego zakazu obligatoryjnie należy dołączyć badania hydrogeologiczne. Niedołączenie tych dokumentów stanowi brak formalny, uzasadniający pozostawienie wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ prawidłowo pozostawił wniosek bez rozpoznania, ponieważ brak badań hydrogeologicznych stanowił brak formalny uniemożliwiający merytoryczne rozpoznanie wniosku.

Uzasadnienie

Przepisy Prawa wodnego (art. 176 ust. 1 pkt 5) wprost zaliczają budowę obiektu w odległości mniejszej niż 50 m od stopy wału do działań, które mogą wpływać na jego szczelność i stabilność. W związku z tym, do wniosku o zwolnienie z tego zakazu obligatoryjnie należy dołączyć badania hydrogeologiczne wraz z opinią. Niedołączenie tych dokumentów jest brakiem formalnym, uzasadniającym zastosowanie art. 64 § 2 k.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (22)

Główne

k.p.a. art. 64 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

prawo wodne art. 176 § 1 pkt 5

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

prawo wodne art. 176 § 4

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 12 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § 1 i 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 63 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 37 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 182 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 189

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1 pkt 2 lit. b

p.p.s.a. art. 204 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak badań hydrogeologicznych wraz z opinią stanowił brak formalny wniosku, uzasadniający jego pozostawienie bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Budowa obiektu budowlanego w odległości mniejszej niż 50 m od stopy wału przeciwpowodziowego jest działaniem, które może wpływać na szczelność i stabilność wałów, co wynika wprost z art. 176 ust. 1 pkt 5 Prawa wodnego. Organ nie miał obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego przed wszczęciem postępowania administracyjnego.

Odrzucone argumenty

Organ bezzasadnie zastosował art. 64 § 2 k.p.a., pozostawiając wniosek bez rozpoznania, gdyż istniały okoliczności szczególne uzasadniające niewykonanie wezwania (obiektywna bezzasadność badania, wieloletnia praktyka organu, informacje w posiadaniu organu). Organ wadliwie przeprowadził postępowanie dowodowe, nie ustalając wpływu inwestycji na wał. Doszło do naruszenia terminów przekazania i rozpoznania ponaglenia. Doszło do rażącej zwłoki w rozpoznaniu wniosku.

Godne uwagi sformułowania

Niedołączenie wzmiankowanych badań i opinii do wniosku należy traktować jako brak o charakterze formalnym, uniemożliwiający nadanie mu dalszego biegu i wdrożyć tryb przewidziany postanowieniami art. 64 § 2 k.p.a. Wykonywanie obiektów budowlanych w odległości mniejszej niż 50 m od stopy wału zostało wprost, już na poziomie ustawowym, zaliczone do aktywności, która 'może wpływać na szczelność lub stabilność wałów przeciwpowodziowych'. Prowadzenie postępowania dowodowego 'na przedpolu' postępowania administracyjnego jest co do zasady wykluczone.

Skład orzekający

Maciej Kobak

sprawozdawca

Olga Żurawska - Matusiak

członek

Rafał Stasikowski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących zakazu budowy w sąsiedztwie wałów przeciwpowodziowych oraz wymogów formalnych wniosków o zwolnienie z tych zakazów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy obiektu budowlanego w odległości mniejszej niż 50 m od stopy wału przeciwpowodziowego i konieczności dołączenia badań hydrogeologicznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje znaczenie dopełnienia wymogów formalnych w postępowaniu administracyjnym, nawet jeśli strona uważa je za zbędne. Pokazuje, jak brak jednego dokumentu może zablokować całe postępowanie.

Budowa domu blisko wału? Bez badań hydrogeologicznych wniosek odrzucony!

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1197/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak /sprawozdawca/
Olga Żurawska - Matusiak
Rafał Stasikowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
658
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II SAB/Kr 197/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-12-13
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151 w zw. z art. 149 §  1 pkt 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 grudnia 2022 r. sygn. akt II SAB/Kr 197/22 w sprawie ze skargi P. K. na bezczynność Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w przedmiocie wydania decyzji zwalniającej z zakazów I. oddala skargę kasacyjną; II. zasądza od P. K. na rzecz Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2022 r. sygn. akt II SAB/Kr 197/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: "WSA") po rozpoznaniu sprawy przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...], oddalił skargę P.K. (dalej: "skarżący") na bezczynność Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Krakowie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Dyrektor PGW Wody Polskie RZGW" lub "organ") w przedmiocie wydania decyzji zwalniającej z zakazów.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
W dniu 24 listopada 2021 r. skarżący wystosował wniosek do Dyrektora PGW Wody Polskie RZGW o zwolnienie go z zakazów określonych w art. 176 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021 r. poz. 2233 z późn. zm.) (dalej: "prawo wodne") w związku z zamiarem wykonywania robót oraz czynności, które mogą wpływać na szczelność lub stabilność wałów przeciwpowodziowych.
W załączonej do wniosku charakterystyce planowanych działań wraz z podstawowymi danymi technicznymi i opisem planowanej technologii robót, skarżący wskazał, iż planowaną inwestycją będącą podstawą do wniesienia wniosku jest budowa jednorodzinnego mieszkalnego budynku o powierzchni około 120 m2, na działce nr [...] w miejscowości Z.
W odpowiedzi na wniosek organ pierwszej instancji pismem z 27 grudnia 2021 r. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braków, poprzez wykonanie określonych
w dyspozycji badań hydrogeologicznych, wskazując szczegółowo parametry, które powinien uwzględnić. Dyrektor PGW Wody Polskie RZGW nadmienił, że nieusunięcie tych braków w ciągu 30 dni od daty otrzymania wezwania spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania.
Pismem z 17 stycznia 2022 r. skarżący zaznaczył, że jego zdaniem wykopy na działce [...] nie wpływają na szczelność i stabilność istniejącego wału, w związku
z tym poprosił, aby w przypadku niedostarczenia przez niego wymaganych badań hydrogeologicznych, po 30 stycznia 2022 r. organ wydał właściwą decyzję.
W kolejnych miesiącach skarżący trzykrotnie wnioskował o przedłużenie wyznaczonego na złożenie wymaganych dokumentów terminu - pismem z 27 stycznia 2022 r., 25 lutego 2022 r. i 1 kwietnia 2022 r.- każdorazowo uzyskując zgodę od organu. Odpowiedzią z 7 kwietnia 2022 r. Dyrektor PGW Wody Polskie RZGW po raz trzeci przedłużył termin na uzupełnienie braków do 1 lipca 2022 r.
W dniu 24 czerwca 2022 r. skierowano do Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej ponaglenie na przewlekłość prowadzonego postępowania w przedmiocie wydania decyzji zwalniającej z zakazów zawartych w art. 176 ust. 1 pkt 5 ustawy prawo wodne dla planowanej inwestycji. W jego treści wniesiono o uwzględnienie przedmiotowego ponaglenia i zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu administracyjnego w postaci merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku z 24 listopada 2021 r. a także o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce
z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że postępowanie toczące się od ośmiu miesięcy jest jedynie pozorne, gdyż organ bezzasadnie,
w sposób nieuprawniony i nadmiarowy wyzywa go do przedłożenia badań hydrogeologicznych, które w przedmiotowej sprawie są zbędne. Ponadto zarzucił organowi naruszenie art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 poz. 735 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") według którego organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie
i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, a także naruszenie art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. traktującego o terminie załatwiania spraw administracyjnych.
Na skutek niedostarczenia wymaganych dokumentów w wyznaczonym terminie, pismem z 5 lipca 2022 r. organ zawiadomił skarżącego o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania zgodnie z art. 9, art. 64 § 2 w związku z art. 63 § 2 k.p.a.
Postanowieniem nr 36/KPO/2022 z 18 lipca 2022 r. Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, wskazał, że Dyrektor PGW Wody Polskie RZGW w Krakowie nie dopuścił się przewlekłości prowadząc postępowania w sprawie. Organ umotywował swoje stanowisko powołując się na art. 37 § 1 k.p.a., zgodnie z którym stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość) lub gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa lub nie podjął innych działań (bezczynność). W ocenie Prezesa PGW Wody Polskie żadna z tych przesłanek nie nastąpiła, gdyż organ pierwszej instancji wielokrotnie zobowiązywał skarżącego do złożenia wymaganych dokumentów, pouczając go przy tym, że nieusunięcie braków we wskazanym terminie spowoduje pozostawienie sprawy bez rozpoznania.
W dniu 8 sierpnia 2021 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Dyrektora PGW Wody Polskie RZGW w Krakowie, zarzucając w jej podstawie prawnej naruszenie art. 35 § 1-3 w zw. z art. 36 § 1 k.p.a. i naruszenie art. 64 § 2, art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a. w związku z art. 176 ust. 1 pkt. 5 ustawy prawo wodne. W związku z powyższym wniósł on o uznanie, że organ dopuścił się bezczynności oraz zobowiązanie go do wydania decyzji w określonym terminie, o stwierdzenie że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi przytoczył argumenty tożsame z wymienionymi w ponagleniu na bezczynność.
O oddalenie skargi w całości wniósł organ pismem z 26 sierpnia 2022 r., wskazując, że w chwili wniesienia ponaglenia, wniosek skarżącego wciąż był obarczony brakami i jako taki nie mógł zostać rozpoznany przez organ, gdyż jedynie kompletny wniosek może stanowić przedmiot rozpoznania, a termin na jego rozpatrzenie może być liczony dopiero od momentu uzupełnienia braków.
W piśmie z 22 listopada 2022 r. ustosunkowując się do odpowiedzi organu, skarżący poinformował, że jego wniosek nie zawierał braków formalnych, gdyż badanie hydrogeologiczne nie jest badaniem koniecznym, więc w tej sytuacji organ powinien wszcząć postępowanie i rozpatrzyć wniosek z jego pominięciem.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Krakowie oddalił skargę. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że wszczęcie postępowania administracyjnego może nastąpić na żądanie strony, zgodnie z zasadą określoną w art. 61 § 3 k.p.a. pod warunkiem, że podanie, żądanie, wniosek spełnia wymogi określone w art. 63 § 2 k.p.a., co w tym przypadku oznacza również, że musi "czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych". Dokumenty wymienione w art. 176 ust. 5 ustawy prawo wodne mają charakter obligatoryjnych elementów wniosku o wydanie decyzji o zwolnieniu od zakazów określonych w ust. 1 pkt 1-5 tej ustawy, i stanowią warunek formalny do jego skutecznego złożenia.
W ocenie WSA obowiązek dołączenia badań hydrogeologicznych wraz z opinią dotyczącą wpływu planowanych robót na szczelność i stabilność wałów wynika już z samej możliwości (prawdopodobieństwa) naruszenia struktury korpusu lub podłoża wałów przeciwpowodziowych.
Zdaniem Sądu organ nie pozostawał w bezczynności, ponieważ skarżący był prawidłowo wzywany do uzupełnienia braków formalnych i pouczany
o konsekwencjach nieuzupełniania braków w terminie. Dyrektor PGW Wody Polskie RZGW w Krakowie wielokrotnie przychylał się do wniosków o wydłużenie czasu potrzebnego na zgromadzenie niezbędnych dokumentów, ostatecznie pozostawiając wniosek bez rozpoznania na skutek nieuzupełnienia braków formalnych
w wyznaczonym terminie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA
w Krakowie, ewentualnie uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie następujących norm prawa procesowego i materialnego:
a) art. 151 w zw. z art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) (dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, iż organ administracji zasadnie zastosował w niniejszej sprawie art. 64 § 2 k.p.a. i stosując wynikający z w/w przepisu rygor pozostawił wniosek skarżącego z 24 listopada 2021 r do Dyrektora PGW Wody Polskie RZGW w Krakowie
o wydanie decyzji zwalniającej z zakazów zawartych w art. 176 ust. 1 pkt. 5 ustawy prawo wodne dla planowanej inwestycji w postaci budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] obręb Z., bez rozpoznania z uwagi na nieuzupełnienie w terminie braków formalnych wniosku skarżącego, podczas gdy z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że zaistniały okoliczności szczególne uzasadniające niewykonanie przez skarżącego przedmiotowego wezwania: obiektywna bezzasadność sporządzenia badania hydrogeologicznego wraz z opinią dotyczącą wpływu robót na szczelność i stabilność tych wałów, odmienna, wieloletnia praktyka organu w analogicznych sprawach, a nadto fakt, iż żądane informacje znajdowały się zasadniczo w posiadaniu organu - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż odmienna ocena co do zasadności zastosowania przez organ art. 64 § 2 k.p.a. w niniejszej sprawie prowadziłaby do uznania zasadności wniesionej skargi na czynności organu;
b) art. 151 w zw. z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, art. 8, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że organ administracji prawidłowo przeprowadził postępowanie w przedmiotowej sprawie z zachowaniem zasad dążenia do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, przy zachowaniu zasad budowania zaufania obywatela do organów władzy publicznej i w oparciu o rozpatrzenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji ustalił prawidłowo stan faktyczny niniejszej sprawy, podczas gdy stan faktyczny, a w szczególności zasadnicza w niniejszej sprawie kwestia, czy prace, których dotyczy wniosek rzeczywiście mogą naruszyć strukturę korpusu lub podłoża wałów przeciwpowodziowych, nigdy nie została w sposób należyty przez organ zbadana i wyjaśniona; co miało istotny wpływ na wynik spawy, gdyż ocena, iż stan faktyczny w sprawie pozostaje nieustalony, nie pozwala na przyjęcie, że organ zasadnie zastosował przepisy prawa materialnego;
c) art. 37 § 4, § 5 oraz § 6 k.p.a. poprzez przekazanie ponaglenia doręczonego organowi do organu I stopnia z naruszeniem termin u ustawowego 7 dni, a następnie rozpoznanie tego ponaglenia przez organ II stopnia z naruszeniem ustawowego terminu 7 dni od dnia otrzymania ponaglenia, przy czym wniosek skarżącego pozostawiono bez rozpoznania pomimo iż organ II instancji nie odpowiedział jeszcze na ponaglenie, co miało istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy albowiem sąd nie dostrzegł, iż organ I instancji rozpoznał wniosek skarżącego nie czekając na wymagane prawem stanowisko organu II instancji;
d) art. 35 § 1-3 w zw. z art. 36 § 1 k.p.a. poprzez bezzasadne przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie przed organem administracji nie doszło do rażącej zwłokę w rozpoznaniu wniosku skarżącego przez organ, a faktycznie wniosek skarżącego nie został rozpatrzony przez okres 9 miesięcy od dnia złożenia przez skarżącego wniosku;
e) art. 176 ust. 5 ustawy Prawo wodne, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie, tj. nieprawidłową ocenę przez Sąd I instancji zasadności zastosowania przez organ w/w przepisów w sytuacji,
w której w sprawie niniejszej, brak jest ustaleń faktycznych pozwalających na stwierdzenie, czy obiekt, którego dotyczył wniosek skarżącego w ogóle stanowi zagrożenie dla strukturę korpusu lub podłoża wałów przeciwpowodziowych.
Pismem z dnia 29 marca 2023 r. organ odpowiedział na skargę kasacyjną, wnosząc o jej oddalenie w całości i zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wobec oświadczenia skarżącego kasacyjnie o zrzeczeniu się rozprawy, sprawa została rozpoznania na posiedzeniu niejawnym – art. 182 § 2 p.p.s.a.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Podstawowy zarzut kasacyjny opiera się na założeniu, że organ, a w ślad za nim Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, iż złożony przez skarżącego w trybie
art. 176 ust. 4 ustawy Prawo Wodne wniosek o odstąpienie od zakazu realizacji robót budowlanych mogących wpływać na szczelność lub stabilność wałów przeciwpowodziowych był formalnie niekompletny, albowiem nie załączono do niego badań hydrogeologicznych wraz z opinią dotyczącą wpływu tych robót na szczelność i stabilność wałów. Zdaniem skarżącego kasacyjnie w sprawie było oczywiste
i wykazane w załączonej do wniosku charakterystyce planowanych działań wraz
z podstawowymi danymi technicznymi i opisem technologii robót, że planowane przez niego roboty budowlane w postaci budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] w miejscowości Z. nie będą miały wpływu na szczelność i stabilność wałów przeciwpowodziowych. W ocenie skarżącego kasacyjnie
w skonfigurowaniu faktyczno-prawnym sprawy nie było podstaw do stosowania rygorów przewidzianych postanowieniami art. 64 § 2 K.p.a., tj. wzywania go do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez dołączenie do niego badań hydrogeologicznych wraz z opinią dotyczącą wpływu planowanych robót na szczelność i stabilność wałów.
Stanowisko skarżącego jest nieprawidłowe. Stosownie do postanowień art. 176 ust. 1 ustawy Prawo Wodne, w celu zapewnienia szczelności i stabilności wałów przeciwpowodziowych zakazuje się wykonywania robót lub czynności, które mogą wpływać na szczelność lub stabilność wałów przeciwpowodziowych. Ustawodawca do kategorii działań sprzecznych z tym zakazem zaliczył wprost - między innymi - wykonywanie obiektów budowlanych w odległości mniejszej niż 50 m od stopy wału – art. 176 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo Wodne. W sprawie, na etapie postępowania zainicjowanego skargą kasacyjną, nie jest kwestionowane, że planowana przez skarżącego inwestycja w postaci budowy domu mieszkalnego jednorodzinnego jest budową obiektu budowlanego. Bezsporne jest również ustalenie, że inwestycja ma być realizowana w odległości mniejszej niż 50 m od stopy wału. Oznacza to, że co do zasady realizacja planowanej przez skarżącego inwestycji objęta jest zakazem, przewidzianym treścią art. 176 ust. 1 ustawy Prawu Wodne. Wyjątek od tej zasady został przewidziany w art. 176 ust. 4 ustawy Prawo Wodne, który daje możliwość decyzyjnego zwolnienia z zakazów określonych w art. 176 ust. 1 tej ustawy, jeżeli nie wpłynie to na szczelność lub stabilność wałów przeciwpowodziowych. Zgodnie
z art. 176 ust. 4 zdanie pierwsze ustawy Prawo Wodne do wniosku o wydanie decyzji zwalniającej z zakazów, o których mowa w art. 176 ust. 1 dołącza się charakterystykę planowanych działań wraz z podstawowymi danymi technicznymi i opisem planowanej technologii robót oraz mapę sytuacyjno-wysokościową pobraną z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, kopię tej mapy potwierdzoną przez wnioskodawcę za zgodność z oryginałem albo inną mapę sytuacyjno-wysokościową z naniesionym schematem planowanych obiektów lub robót. Natomiast "[w] przypadku planowania robót, które mogą naruszyć strukturę korpusu lub podłoża wałów przeciwpowodziowych", do wniosku dołącza się także badania hydrogeologiczne wraz z opinią dotyczącą wpływu tych robót na szczelność i stabilność tych wałów.
Prezentowana w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentacja zmierza do wykazania, że obowiązek załączenia do wniosku badań hydrologicznych wraz z opinią powstaje tylko wtedy, gdy organ dojdzie do przekonania, iż planowane roboty mogą naruszyć strukturę korpusu lub podłoża wałów przeciwpowodziowych. Rzeczą organu jest więc ustalić, czy in casu, wskazane we wniosku roboty są tego charakteru, że potencjalnie mogę mieć negatywny wpływ na strukturę korpusu lub podłoża wałów przeciwpowodziowych. Co do zasady, stanowisko skarżącego należy podzielić, z tym jednak zastrzeżeniem, że w realiach rozstrzyganej sprawy wymaga ono uzupełnienia. Podkreślić bowiem trzeba, że wykonywanie obiektów budowlanych w odległości mniejszej niż 50 m od stopy wału zostało wprost, już na poziomie ustawowym, zaliczone do aktywności, która "może wpływać na szczelność lub stabilność wałów przeciwpowodziowych" – art. 176 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo Wodne. Tym samym, to ustawodawca przesądził, że wykonanie jakiekolwiek obiektu budowlanego
w odległości mniejszej niż 50 m od stopy wału jest działaniem, które może naruszyć strukturę korpusu lub podłoża wałów przeciwpowodziowych. Konsekwentnie, do wniosku o zwolnienie z wyrażonego treścią art. 176 ust 1 pkt 5 ustawy Prawo Wodne zakazu realizacji takich robót, zawsze należy dołączyć badania hydrogeologiczne wraz z opinią dotyczącą wpływu tych robót na szczelność i stabilność wałów. Niedołączenie wzmiankowanych badań i opinii do wniosku należy traktować jako brak o charakterze formalnym, uniemożliwiający nadanie mu dalszego biegu i wdrożyć tryb przewidziany postanowieniami art. 64 § 2 k.p.a., a więc wezwać do usunięcia braków formalnych wniosku w zakreślonym terminie, pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania.
Z wyłożonych względów zarzut naruszenia art. 151 w zw. z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. nie mógł zostać uwzględniony. Następstwem nieskuteczności przedmiotowego zarzutu jest konieczność negatywnego zweryfikowania zarzutu błędnego zastosowania art. 176 ust. 5 ustawy Prawo wodne.
Zarzut naruszenia art. 151 w zw. z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, art. 8, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. nie mógł zostać uwzględniony z przyczyn systemowych. Skarżący kasacyjnie wytyka, że organ wadliwie przeprowadził postępowanie dowodowe w sprawie, wskutek czego nie ustalił, czy planowana przez niego inwestycja może mieć negatywny wpływ na stabilność i szczelność wału. Jak już wyżej wyjaśniono organ nie miał obowiązku czynienia ustaleń faktycznych w tym przedmiocie, albowiem kwestia ta została przesądzona na poziomie ustawowym,
a zatem w sposób abstrahujący od indywidualnych uwarunkowań faktycznych konkretnej sprawy. Organ nie wszczął postępowania administracyjnego w trybie
art. 176 ust. 4 ustawy Prawo Wodne z uwagi na nieusunięcie braków formalnych wniosku, który miał je inicjować. Nie był więc uprawniony do czynienia jakichkolwiek ustaleń faktycznych, albowiem aktywność o takim charakterze jest dopuszczalna wyłącznie w toku postępowania administracyjnego, po jego wszczęciu. Prowadzenie postępowania dowodowego "na przedpolu" postępowania administracyjnego jest co do zasady wykluczone.
Zarzut naruszenia terminów przekazania i rozpoznania ponaglenia - art. 37 § 4, § 5 oraz § 6 k.p.a. nie mieści się w granicach niniejszej sprawy. Ponaglenie jest środkiem procesowym mającym zwalczać bezczynność organu. Terminowość procedowania tego środka prawnego nie mieści się natomiast w samej bezczynności, przeciwko której został on wniesiony.
Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw potwierdzających stanowisko skarżącego kasacyjnie, że w sprawie doszło do naruszenia art. 35 § 1-3
w zw. z art. 36 § 1 k.p.a. poprzez bezzasadne przyjęcie, iż w sprawie nie doszło do rażącej zwłoki w rozpoznaniu wniosku.
Skarżący złożył wniosek o wszczęcie postępowania w dniu 24 listopada 2021 r. W dniu 30 grudnia 2021 r. organ wezwał skarżącego w terminie 30 dni do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez dołączenie badań hydrogeologicznych wraz z opinią dotyczącą wpływu planowanych robót na szczelność i stabilność wałów przeciwpowodziowych. W dniu 17 stycznia 2022 r. skarżący zwrócił się do organu, aby w przypadku niedostarczenia badań hydrogeologicznych wskutek wezwania, organ wydał decyzję z pominięciem przedmiotowych badań po dniu 30 stycznia. Pismo wpłynęło do organu 20 stycznia 2022 r. Pismem z dnia 27 stycznia 2022 r. skarżący zwrócił się ponownie o "przedłużenie terminu postępowania". W dniu 8 lutego 2022 r. organ poinformował skarżącego o przedłużeniu terminu na uzupełnienie braków,
z pouczeniem, że w razie nieusunięcie braków w zakreślonym terminie wniosek będzie pozostawiony bez rozpoznania. Pismo doręczono skarżącemu w dniu 9 lutego 2022 r. W dniu 25 lutego 2022 r. skarżący ponownie zwrócił się z prośbą o "przedłużenie terminu postępowania". Pismem z dnia 4 marca 202 r. organ poinformował go o przesunięciu terminu na uzupełnienie braku do dnia 1 kwietnia, pouczając jednocześnie że nieuzupełnienie braków w terminie spowoduje pozostawienie sprawy bez rozpoznania. W dniu 31 marca 2022 r. skarżący ponownie zwrócił się o "przedłużenie terminu postępowania". Organ pismem z dnia 7 kwietnia 2022 r. poinformował o ponownym przedłużeniu terminu na uzupełnienie braków do dnia 1 lipca 2022 r. z pouczeniem, że nieuzupełnienie braków w terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. W dniu 5 lipca 2022 r. organ zawiadomił skarżącego o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania.
Z powyższego wynika, że skarżący był zorientowany w układzie procesowym
sprawy, sam kilkukrotnie wnosił o przedłużenie terminu do usunięcia braków formalnych wniosku, na co organ reagował pozytywnie i szybko. Kierowane do skarżącego wezwania i pisma procesowe były kompletne i jednoznaczne. Na dzień złożenia skargi sprawa została zakończona – skarżący w dniu 8 lipca 2022 r. został pisemnie poinformowany o pozostawieniu jego wniosku bez rozpoznania.
Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny opierając się na postanowieniach art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw.
z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI