III OSK 1192/23

III OSK 1192/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-29
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Maciej Kobak
Małgorzata Pocztarek /przewodniczący/
Wojciech Jakimowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Dyrektor Szpitala
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 3 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7 art. 77 § 1, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Szpitala Specjalistycznego im. [...] w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1293/22 w sprawie ze skargi I. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora [...] Szpitala Specjalistycznego im. [...] w O. z dnia 2 czerwca 2022 r., nr 2/2022 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w punkcie 1 wyroku z dnia 15 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1293/22 uchylił decyzję Dyrektora [...] Szpitala Specjalistycznego im. [...] w O. (dalej także jako: Dyrektor) z dnia 2 czerwca 2022 r., nr 2/2022 o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora z dnia 6 maja 2022 r., nr 1/2022, a w punkcie 2 wyroku zasądził od Dyrektora na rzecz I. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej także jako: Spółka) kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Pismem z dnia 25 lutego 2022 r. Spółka, na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zwróciła się do Dyrektora o udostępnienie umowy z obecnym wykonawcą świadczącym usługę kompleksowego utrzymania czystości w Szpitalu, pozostałe usługi w zakresie opieki zdrowotnej, gdzie indziej niesklasyfikowane, transport wewnętrzny oraz usługi dodatkowe wraz ze wszystkimi załącznikami, wnioskiem waloryzacyjnym, wystawionymi fakturami i aneksami.
W piśmie z dnia 17 marca 2022 r. Dyrektor poinformował Spółkę, że po analizie wniosku o udostępnienie informacji publicznej stwierdził, że zakres wnioskowanej informacji obejmuje obowiązek przetworzenia informacji, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Mając to na uwadze, Dyrektor wezwał Spółkę do wykazania, w terminie 14 dni, w jakim zakresie występuje szczególna istotność dla interesu publicznego, by dokonać przetworzenia żądanych informacji publicznych i wskazał jednocześnie, że niewykazanie szczególnie istotnego interesu publicznego będzie skutkować wydaniem decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Spółka w piśmie z dnia 8 kwietnia 2022 r. wniosła o udostępnienie informacji publicznej zgodnie ze złożonym wnioskiem, wywodząc, że w jej ocenie jej żądanie nie dotyczy informacji przetworzonej, a co za tym idzie nie wymaga wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego.
Dyrektor przy piśmie z dnia 6 maja 2022 r. przekazał Spółce informację publiczną w zakresie obejmującym umowę z obecnym wykonawcą świadczącym usługę kompleksowego utrzymania czystości w Szpitalu, pozostałe usługi w zakresie opieki zdrowotnej gdzie indziej niesklasyfikowane, transport wewnętrzny oraz usługi dodatkowe, tj. umowę z dnia 21 stycznia 2021 r., nr 33/2021 zawartą pomiędzy Szpitalem a Konsorcjum Firm: E1 sp. z o.o. z siedzibą w W., E2 sp. z o.o. z siedzibą w W., E3 sp. z o.o. z siedzibą w W. w przedmiocie kompleksowego utrzymania czystości w Szpitalu, pozostałych usług w zakresie opieki zdrowotnej gdzie indziej niesklasyfikowanych, transportu wewnętrznego oraz usług dodatkowych.
Natomiast decyzją z dnia 6 maja 2022 r., nr 1/2022 Dyrektor, na podstawie art. 16 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, odmówił Spółce udostępnienia informacji publicznej w zakresie dotyczącym:
1. wszystkich załączników do umowy z obecnym wykonawcą świadczącym usługę kompleksowego utrzymania czystości w Szpitalu, pozostałe usługi w zakresie opieki zdrowotnej gdzie indziej niesklasyfikowane, transport wewnętrzny oraz usługi dodatkowe;
2. wniosku waloryzacyjnego;
3. wystawionych faktur;
4. aneksów.
W uzasadnieniu Dyrektor zauważył, że istota sporu zarysowana pomiędzy Spółką, a organem sprowadza się do oceny, czy żądana informacja, o której mowa "w pkt 1 – 3 rozstrzygnięcia decyzji", jest informacją publiczną przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Dyrektor zaznaczył, że brak jest legalnej definicji pojęcia "informacja przetworzona". Za pogląd zasługujący na szczególną uwagę wśród wyrażanych w tym zakresie w orzecznictwie sądów administracyjnych Dyrektor uznał stanowisko, zgodnie z którym informacją przetworzoną jest informacja, która w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje w kształcie objętym wnioskiem, ponieważ niezbędnym, podstawowym warunkiem jej wytworzenia jest przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane informacje proste. Informacja taka jest wynikiem ponadstandardowego nakładu pracy podmiotu zobowiązanego, wymagającej użycia dodatkowych sił i środków oraz zaangażowania intelektualnego w stosunku do posiadanych przez niego danych i wyodrębniania w związku z żądaniem wnioskodawcy oraz na podstawie kryteriów przez niego wskazanych. Dyrektor zaznaczył, że jest to zatem informacja przygotowywana "specjalnie" dla wnioskodawcy, wedle wskazanych przez niego kryteriów. Jest ona wynikiem działań wykraczających poza zakres działań mieszczących się w ramach podstawowych kompetencji organu. Ponadto może ona być jakościowo nową informacją, nieistniejącą dotychczas w przyjętej ostatecznie treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego, choć nie musi być rodzajowo nową informacją i może składać się z już istniejących informacji, ale wydobytych w odpowiedni sposób, odpowiadający kryteriom wskazanym przez wnioskodawcę oraz przygotowanych w sposób wskazany przez wnioskodawcę.
W związku z tym Dyrektor wyjaśnił, że tym samym suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności jej pozyskania, liczby zaangażowanych pracowników, może być potraktowana jako informacja przetworzona. W jego ocenie powyższe wskazuje, że wypracowana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego definicja pojęcia "informacja przetworzona" jest wielowątkowa i obejmuje zróżnicowane informacje powstałe w następstwie niejednorodnego działania podmiotów zobowiązanych do ich udostępnienia. Informacją przetworzoną może być zatem zarówno informacja, która jest wytworzoną rodzajowo nową informacją powstałą w wyniku dokonania stosownych zestawień, analiz, obliczeń, porównań oraz ekspertyz, jak i informacja już istniejąca, wydobyta jako informacja cząstkowa z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów, które prowadzone są w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych i zachodzi konieczność odpowiedniego ich przygotowania na potrzeby wnioskodawcy. Dyrektor podkreślił więc, że również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wielkości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności i liczby zaangażowanych pracowników, może być traktowana jako informacja przetworzona.
Następnie Dyrektor stwierdził, że powyższe niezakwestionowane ustalenia wskazują, iż udzielenie żądanych przez Spółkę informacji wymaga selekcji i analizy dokumentów zawartych w różnych komórkach organizacyjnych Szpitala (Dział Księgowy, rachunkowy, administracyjny, techniczny itp.), kontrolujących lub nadzorujących wykonanie zamówienia publicznego - usługi w zakresie opieki zdrowotnej gdzie indziej niesklasyfikowane, transport wewnętrzny oraz usługi dodatkowe. W ocenie Dyrektora żądane przez Spółkę dane wskazują, że wytworzenie tych informacji, w następstwie kwerendy i selekcji bardzo wielu informacji z akt znajdujących się w wielu komórkach organizacyjnych Szpitala, a także analizy dokumentów potrzebnych do jej udzielenia, pozwala z całą stanowczością na stwierdzenie, iż żądana informacja publiczna stanowi informację przetworzoną. Dyrektor zaznaczył, że jej udzielenie wiąże się z czasochłonnością oraz nakładem pracy wielu pracowników, pracujących w ww. komórkach organizacyjnych.
Dyrektor podniósł również, że Spółka nie spróbowała nawet wykazać, by udostępnienie wnioskowanej informacji publicznej było szczególnie istotne dla interesu publicznego. Okoliczność tego rodzaju jest natomiast warunkiem sine qua non do uwzględnienia żądania udostępnienia informacji publicznej przetworzonej.
Spółka w piśmie z 18 maja 2022 r. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i udostępnienie: (1) wszystkich załączników do umowy z dnia 21 stycznia 2021 r., nr 33/2021; (2) aneksów do umowy z dnia 21 stycznia 2021 r., nr 33/2021; (3) wystawionych faktur w związku z realizacją umowy z dnia 21 stycznia 2021 r., nr 33/2021; (4) wniosku (wniosków) waloryzacyjnego wykonawcy dotyczącego wynagrodzenia wynikającego z umowy z dnia 21 stycznia 2021 r., nr 33/2021.
Dyrektor decyzją z dnia 2 czerwca 2022 r., nr 2/2022, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 16 ust. 1 i art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję powtarzając w uzasadnieniu stanowisko przedstawione w decyzji z dnia 6 maja 2022 r., nr 1/2022 dodając jedynie, że wniosek Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy stanowi polemikę z Dyrektorem co do interpretacji przepisów w zakresie pojęcia "informacji przetworzonej", podczas gdy Dyrektor w sposób precyzyjny wskazał, co należy rozumieć przez informację prostą, a co przez informację przetworzoną.
Pismem z dnia 5 lipca 2022 r. Spółka wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora z dnia 2 czerwca 2022 r., nr 2/2022 o odmowie udostępnienia informacji publicznej i zarzucając Dyrektorowi naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że żądane przez Spółkę dokumenty w rzeczywistości stanowią informację przetworzoną, podczas gdy żądanie Spółki w niniejszej sprawie nie dotyczyło informacji przetworzonej, lecz informacji prostych, a także naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji, co miało wpływ na treść orzeczenia, polegające na tym, że odmówiono udostępnienia informacji publicznej żądanej treści pomimo spełnienia przesłanek jej udostępnienia, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie od Dyrektora na rzecz Spółki zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, że – wbrew błędnym twierdzeniom Dyrektora - jej żądanie nie dotyczyło informacji przetworzonej, a co za tym idzie nie wymagało wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego przetworzenia informacji publicznej. Spółka podkreśliła, że wnosiła wyłącznie o udostępnienie umowy wraz ze wszystkimi załącznikami, aneksów do umowy, wystawionych faktur oraz wniosku waloryzacyjnego wykonawcy, co stanowi jej zdaniem informację prostą.
Spółka zauważyła, że Dyrektor udostępnił umowę obejmującą usługi kompleksowego utrzymania czystości w Szpitalu, pozostałe usługi w zakresie opieki zdrowotnej gdzie indziej niesklasyfikowane, transport wewnętrzny oraz usługi dodatkowe i jednocześnie odmówił udostępnienia dokumentacji stanowiącej integralną część tej umowy, która nie wymaga jakiegokolwiek przetworzenia i zaangażowania znacznych środków, a także wysiłku pracowników organu. Ponadto, Spółka podkreśliła, że informacja nie jest przygotowywana specjalnie dla niej, wedle wskazanych przez nią kryteriów, bowiem jedyną wymaganą czynnością w celu przygotowania żądanych danych, jest w tym przypadku wyodrębnienie i wyselekcjonowanie informacji, a nie podjęcie działań twórczych, czy analitycznych. Spółka zaznaczyła, że wystarczy jedynie skopiować istniejące, będące w posiadaniu Szpitala, dokumenty. Co więcej, Spółka zwróciła uwagę na to, że wskutek realizacji jej wniosku nie powstanie żaden nowy dokument, czy informacja (lista, zestawienie, kalkulacja).
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o oddalenie skargi Spółki podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz w decyzji z dnia 6 maja 2022 r., nr 1/2022.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w punkcie 1 wyroku z dnia 15 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1293/22 uchylił decyzję Dyrektora z dnia 2 czerwca 2022 r., nr 2/2022 o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora z dnia 6 maja 2022 r., nr 1/2022, a w punkcie 2 wyroku zasądził od Dyrektora na rzecz Spółki kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał na wstępie, zauważając, że nie jest to zresztą przedmiotem sporu w sprawie, że Dyrektor jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, a wniosek Spółki z dnia 25 lutego 2022 r. obejmuje informację publiczną – informację o działalności podmiotu wykonującego zadania publiczne i o majątku publicznym, którym podmiot ten dysponuje.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego i choć ustawodawca nie zawarł w ustawie o dostępie do informacji publicznej definicji legalnej pojęcia "informacji przetworzonej", to w judykaturze utrwalone jest obecnie stanowisko, że informacja publiczna przetworzona to taka informacja publiczna, która:
1) w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje w kształcie objętym wnioskiem, a niezbędnym podstawowym warunkiem jej wytworzenia jest przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane informacje proste;
2) jest wynikiem ponadstandardowego nakładu pracy podmiotu zobowiązanego wymagającej użycia dodatkowych sił i środków oraz zaangażowania intelektualnego w stosunku do posiadanych przez niego danych i wyodrębniana w związku z żądaniem wnioskodawcy oraz na podstawie kryteriów przez niego wskazanych; jest to zatem informacja przygotowywana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów;
3) jest wynikiem działań wykraczających poza zakres działań mieszczących się w ramach podstawowych kompetencji organu;
4) może być jakościowo nową informacją, nieistniejącą dotychczas w przyjętej ostatecznie treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego;
5) nie musi być wyłącznie wytworzoną rodzajowo nową informacją (przetworzenie może polegać np. na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy);
6) której przygotowanie jest zdeterminowane szerokim zakresem (przedmiotowym, podmiotowym, czasowym) wniosku, wymagającym zgromadzenia i przekształcenia (zanonimizowania i usunięcia danych objętych tajemnicą prawnie chronioną) znacznej ilości dokumentów.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaznaczył, że przewidziana w art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, znajdującym odpowiednie zastosowanie do rozstrzygnięć podmiotów niebędących organami władzy publicznej, prawna forma działania w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej, tj. decyzja administracyjna, wymaga uzasadnienia faktycznego i prawnego (art. 107 § 1 pkt 6 Kodeksu postępowania administracyjnego).
Jak wskazał Sąd I instancji, stosownie do treści art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaznaczył, że rolą uzasadnienia wynikającą z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego jest objaśnienie toku myślenia, który doprowadził organ administracji do zastosowania lub niezastosowania przepisu prawa w konkretnej sprawie. Sąd I instancji podkreślił, że prawidłowo sporządzone uzasadnienie decyzji daje również możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, w toku którego nie jest możliwe uzupełnienie przeprowadzonego postępowania administracyjnego i wyręczanie w ten sposób organów administracji w dokonaniu oceny w kwestii spełnienia przesłanek ustawowych, uzasadniających wydanie konkretnego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że do naruszenia art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego dochodzi wtedy, gdy uzasadnienie decyzji nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie, albo gdy pomimo formalnej poprawności jego treść nie pozwala na skontrolowanie poprawności rozstrzygnięcia sprawy, a tym samym czyni w stopniu istotnym wątpliwym poprawność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie.
Sąd I instancji zaznaczył, że kluczowym dla stwierdzenia, czy podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej prawidłowo odmówił jej udostępnienia z uwagi na stwierdzenie, iż udostępnienie to nie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, jest ustalenie, czy informacja, której udostępnienia odmówiono, jest informacją przetworzoną. Obowiązkiem podmiotu obowiązanego jest zatem wykazanie w uzasadnieniu decyzji, dlaczego określoną informację traktuje jako przetworzoną, co oznacza nie tylko konieczność wyjaśnienia, co organ ten rozumie przez informację przetworzoną, ale także odniesienie tego rozumienia do wnioskowanej informacji oraz innych okoliczności konkretnej sprawy.
W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor przedstawił wprawdzie argumentację mającą uzasadniać wezwanie Spółki do wykazania, że uzyskanie informacji żądanej we wniosku z dnia 25 lutego 2022 r. jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, jednakże argumentacja ta oparta jest w istocie na ogólnych twierdzeniach, niepopartych odniesieniem się do przedmiotu i zakresu informacji żądanej przez Spółkę. Sąd I instancji wskazał, że Dyrektor trafnie odwołał się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczącego rozumienia pojęcia "informacji przetworzonej", po czym ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że udzielenie żądanych informacji wymaga "(...) selekcji i analizy dokumentów zawartych w różnych komórkach organizacyjnych Szpitala (Dział Księgowy, rachunkowy, administracyjny, techniczny itp.), kontrolujących lub nadzorujących wykonanie zamówienia publicznego - usługi w zakresie opieki zdrowotnej gdzie indziej niesklasyfikowane, transport wewnętrzny oraz usługi dodatkowe [...]". Dalej wywodzi zaś, że "[...] żądane dane wskazują, że wytworzenie tych informacji, w następstwie kwerendy i selekcji bardzo wielu informacji z akt znajdujących się w wielu komórkach organizacyjnych Szpitala, a także analizy dokumentów potrzebnych do jej udzielenia, pozwala z całą stanowczością na stwierdzenie, iż żądana informacja publiczna stanowi informację przetworzoną. Jej udzielenie wiąże się z czasochłonnością oraz nakładem pracy wielu pracowników, pracujących w ww. komórkach organizacyjnych [...]".
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przedstawione w uzasadnieniu decyzji ogólne stwierdzenia o koniczności poniesienia znacznego nakładu pracy i zaangażowania wielu pracowników oraz czasochłonności czynności niezbędnych do uczynienia zadość wnioskowi Spółki nie znajdują jednak oparcia w treści jej żądania i nie są poparte argumentacją, którą można uznać za przekonującą. Ograniczają się w istocie do konkluzji, że realizacja wniosku wymaga kwerendy i selekcji "bardzo wielu informacji" z akt znajdujących się w "wielu komórkach organizacyjnych".
Sąd I instancji zauważył jednak, że z akt sprawy wynika, że wniosek z dnia 25 lutego 2022 r. obejmuje w pierwszym rzędzie umowę, której treść – bez załączników – już Spółce udostępniono. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie ma więc racjonalnych przesłanek, a z pewnością nie wskazano ich w uzasadnieniu wydanych w sprawie decyzji, by uznać, że udostępnienie załączników do tej umowy, stanowiących jej integralną część, będzie się wiązać z koniecznością dokonywania kwerendy, czy selekcji bardzo wielu informacji z akt znajdujących się w wielu komórkach organizacyjnych. Sąd I instancji zaznaczył, że to samo dotyczy aneksów do przedmiotowej umowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, że jak wynika z przekazanego na wezwanie Sądu Regulaminu Organizacyjnego Szpitala (dalej także jako: Regulamin), w jego strukturze organizacyjnej działa m.in. (§ 14 ust. 1) pion Dyrektora Szpitala, który (lub osoby przez niego upoważnione) zgodnie z § 11 Statutu, składa oświadczenia woli w imieniu Szpitala. Pion Dyrektora tworzą m.in. rady prawni i dział zamówień publicznych. Wedle z kolei § 73 Regulaminu, do zakresu zadań radców prawnych należy m.in. opiniowanie projektów umów (ust. 4). W świetle natomiast § 82 Regulaminu, do zadań Działu Zamówień Publicznych należy wykonywanie zadań związanych z zamówieniami publicznymi m.in. na usługi, pozyskiwanie i wykorzystywanie środków finansowych zewnętrznych, prowadzenie spraw z zakresu przygotowania i realizacji, a w szczególności gromadzenie informacji o zawartych umowach z zakresu zamówień publicznych, podmiotach realizujących zamówienia publiczne oraz realizacji zamówień publicznych (ust. 5). W strukturze organizacyjnej Szpitala działa również Pion Zastępcy Dyrektora ds. Administracyjno-Technicznych (§ 14 ust. 3), w którego skład wchodzi m.in. Dział Administracyjno-Gospodarczy (§ 17 ust. 2). Stosownie zaś do § 81 Regulaminu, do zadań Działu Administracyjno-Gospodarczego należy m.in. obsługa kancelaryjna komórek organizacyjnych Szpitala (ust. 3), prowadzenie Archiwum Zakładowego (ust. 5), nadzór nad realizacją usług świadczonych przez firmy zewnętrzne w zakresie kompleksowego utrzymania czystości i usług pralniczych (ust. 19), prowadzenie pełnej dokumentacji usług zewnętrznych z kontrolą obrotu bielizną i usług sprzątania (ust. 22), sprawdzanie faktur pod względem merytorycznym i zgodności z umową (ust. 23).
Biorąc pod uwagę powyżej zadania wymienionych komórek organizacyjnych Szpitala, Sąd I instancji stwierdził, że nie sposób racjonalnie zakładać, że umowa z dnia 21 stycznia 2021 r., nr 33/2021 w przedmiocie kompleksowego utrzymania czystości w Szpitalu, pozostałych usług w zakresie opieki zdrowotnej gdzie indziej niesklasyfikowanych, transportu wewnętrznego oraz usług dodatkowych, razem z załącznikami, a także wszystkie aneksy do tej umowy oraz związany z jej wykonaniem wniosek waloryzacyjny, nie znajdują się w posiadaniu Dyrektora, bądź jednostki organizacyjnej Szpitala zajmującej się obsługą prawną, administracyjno-gospodarczą lub zamówieniami publicznymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył zresztą, że fakt dysponowania przedmiotową umową przez Dział Administracyjno-Gospodarczy potwierdził pełnomocnik Szpitala na rozprawie przed Sądem w dniu 15 lutego 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, że do zakresu zadań Działu Administracyjno-Gospodarczego należy m.in. sprawdzanie faktur pod względem merytorycznym i zgodności z umową (§ 81 ust. 23), a w strukturze organizacyjnej Szpitala działa również pion Głównego Księgowego (§ 14 ust. 5), który tworzą Dział Rachunkowości, Dział Finansowo-Ekonomiczny i Dział Kontrolingu i Analiz (§ 19), a zgodnie z § 43 ust. 5 Regulaminu, do zadań Głównego Księgowego należy w szczególności prowadzenie rachunkowości zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami (pkt 1), zapewnienie pod względem finansowym prawidłowości umów zawieranych przez Szpital (pkt 4), czy kontrola wewnętrzna w zakresie powierzonych obowiązków dot. legalności dokumentów finansowych (pkt 7). W ocenie Sądu I instancji nie można uznać za przekonujące twierdzenia, że wyszukanie i udostępnienie faktur wystawionych za usługi wykonane na podstawie umowy z dnia 21 stycznia 2021 r. nr 33/2021, wymaga ponadstandardowego nakładu pracy, użycia dodatkowych sił i środków oraz wykracza poza zakres działań mieszczących się w ramach podstawowych zadań wymienionych wyżej komórek organizacyjnych Szpitala.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaznaczył, że jakkolwiek zasadniczym zadaniem Szpitala jest wykonywanie działalności leczniczej, to posiada on wyspecjalizowane jednostki organizacyjne zajmujące się obsługą prawną, administracyjno-gospodarczą, czy obsługą zamówień publicznych. W świetle § 7 Statutu, może też prowadzić wyodrębnioną organizacyjnie działalność gospodarczą. Konfrontacja informacji wynikających ze Statutu i Regulaminu struktury organizacyjnej Szpitala oraz zadań wyżej wymienionych komórek organizacyjnych, a także zakresu żądanej przez Spółkę informacji i faktu udostępnienia jej Umowy bez z załączników z uzasadnieniami obu wydanych w sprawie decyzji, nie pozwala więc w ocenie Sądu I instancji uznać, że Dyrektor wykazał, iż wniosek z dnia 25 lutego 2022 r. obejmuje żądanie udostępnienia informacji publicznej przetworzonej.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzją z dnia 6 maja 2022 r. naruszają art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu, który uzasadniał ich uchylenie. Zdaniem Sądu I instancji uzasadnienia decyzji, jakkolwiek formalnie poprawne, nie pozwalają bowiem na skontrolowanie poprawności rozstrzygnięcia sprawy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie wskazano w nich, jakiego rodzaju "selekcji" i "analizy" wymagają dokumenty zawierające informację objętą wnioskiem Spółki, której nie udostępniono, jak i nie podano też choćby przybliżonej liczby i objętości dokumentów, które należałoby poddać analizie, ani danych pozwalających zweryfikować, jakimi możliwościami kadrowymi dysponują wyżej wymienione jednostki organizacyjne Szpitala, co pozwoliłoby zweryfikować twierdzenie o przetworzonym charakterze wnioskowanej informacji.
Sąd I instancji wskazał, że Dyrektor ponownie rozpatrując wniosek Spółki uwzględni, że obowiązek ustalenia, czy żądanie obejmuje informację publiczną przetworzoną oznacza nie tylko konieczność wykazania, co podmiot obowiązany rozumie przez informację przetworzoną, ale także odniesienia tego rozumienia do wnioskowanej informacji oraz innych okoliczności konkretnej sprawy tak, by możliwa była weryfikacja, czy realizacja wniosku faktycznie wymaga takich działań organizacyjnych i zaangażowania środków osobowych, które zakłócą normalny tok działania podmiotu obowiązanego i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. Mając to na względzie, Dyrektor ponownie rozważy, czy, a jeśli tak, to w jakim zakresie, nieudostępniona Spółce, informacja publiczna stanowi informację przetworzoną i w zależności od tych ustaleń podejmie dalsze czynności przewidziane w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Dyrektor, zaskarżając wyrok w całości i oświadczył, że zrzeka się rozprawy i wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, a także o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi na decyzję Dyrektora, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego.
Zaskarżonemu wyrokowi strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła:
I. naruszenie prawa materialnego poprzez jego niezastosowanie, tj.:
1) art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej przez brak wskazania przez Sąd I instancji, że w świetle tego przepisu żądana w przedmiotowej sprawie informacja publiczna, wymagająca podjęcia czasochłonnych działań o charakterze intelektualnym połączonych z zaangażowaniem pracowników strony przeciwnej, jest informacją przetworzoną;
2) art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy Dyrektor wykazał, że żądana przez Spółkę informacja publiczna ma charakter przetworzony, czego skutkiem winno być wykazanie przez Spółkę szczególnie istotnego interesu publicznego;
3) art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez przyjęcie, że Dyrektor Szpitala nie wykazał, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej przetworzonej;
II. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego przez przyjęcie, że zaszły nieprawidłowości w postępowaniu prowadzonym przez Dyrektora, polegające na naruszeniu ww. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, przy bezpodstawnym przyjęciu, że wystąpienie rzeczonych nieprawidłowości mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy organ prawidłowo, rzetelnie i zgodnie z wymogami art. 7 i art. 77 § 1 przeprowadził postępowanie dowodowe i dokonał oceny zgromadzonych dowodów, zaś uzasadnienie decyzji wydanej przez Dyrektora jest prawidłowe i zgodne z wymogami art. 11 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego;
2) art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niezastosowanie normy tego przepisu, kiedy to skarga jako nieuzasadniona winna być oddalona.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca kasacyjnie podniosła, że w jej ocenie dane żądane przez Spółkę mają charakter informacji przetworzonej, a argumenty przedstawiane przez Dyrektora są racjonalne i zasługują na uwzględnienie. W ocenie strony skarżącej kasacyjnie udzielenie żądanych informacji wymaga selekcji i analizy dokumentów zawartych w różnych komórkach organizacyjnych Szpitala (Dział Księgowy, rachunkowy, administracyjny, techniczny itp.), kontrolujących lub nadzorujących wykonanie zamówienia publicznego - usługi w zakresie opieki zdrowotnej gdzie indziej niesklasyfikowane, transport wewnętrzny oraz usługi dodatkowe. Strona skarżąca kasacyjnie wskazała, że zakres żądanych danych potwierdza konieczność wytworzenia tych informacji, w następstwie kwerendy i selekcji bardzo wielu informacji z akt znajdujących się w wielu komórkach organizacyjnych Szpitala, a także analizy dokumentów potrzebnych do jej udzielenia, co z kolei w ocenie strony skarżącej kasacyjnie pozwala z całą stanowczością na stwierdzenie, iż żądana informacja publiczna stanowi informację przetworzoną. Strona skarżąca kasacyjnie zaznaczyła, że udzielenie przedmiotowej informacji wiąże się z czasochłonnością oraz nakładem pracy wielu pracowników, pracujących w ww. komórkach organizacyjnych.
Zdaniem strony skarżącej kasacyjnie Sąd I instancji naruszył art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy żądana przez Spółkę informacja publiczna ma charakter przetworzony, czego skutkiem winno być wykazanie przez Spółkę szczególnie istotnego interesu publicznego. Strona skarżąca kasacyjnie podniosła także, że w zaskarżonej decyzji w sposób precyzyjny wskazała na czym polega czasochłonność działań koniecznych do podjęcia w celu wytworzenia informacji, jak i podkreślała, że żądane dane znajdują się w rożnych komórkach organizacyjnych Szpitala, np. Dział Księgowy, rachunkowy, administracyjny, techniczny, czy zamówień publicznych. To wszystko świadczy w ocenie strony skarżącej kasacyjnie o tym, że żądana informacja ma charakter informacji przetworzonej, co z kolei zostało należycie wykazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 23 maja 2023 r. Spółka wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od Dyrektora na rzecz Spółki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych podtrzymując stanowisko prezentowane dotychczas w toku postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według art. 182 § 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, a strona przeciwna nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z dnia 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, LEX nr 1495116; wyrok NSA z dnia 29 listopada 2022 r., I OSK 931/22).
W ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania strona skarżąca kasacyjnie wskazuje na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) – dalej zwanej k.p.a. przez przyjęcie, że zaszły nieprawidłowości w postępowaniu prowadzonym przez Dyrektora, polegające na naruszeniu ww. przepisów k.p.a., przy bezpodstawnym przyjęciu, że wystąpienie rzeczonych nieprawidłowości mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy w ocenie Dyrektora prawidłowo, rzetelnie i zgodnie z wymogami art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przeprowadził on postępowanie dowodowe i dokonał oceny zgromadzonych dowodów, zaś uzasadnienie wydanej przez niego decyzji jest prawidłowe i zgodne z wymogami art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a.
O nieskuteczności powyższego zarzutu przesądza jego konstrukcja. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c podobnie zresztą jak art. 149 § 1 oraz § 1a, art. 146 § 1, art. 147, czy też art. 145 § 1 oraz art. 151, czy art. 161 § 1 p.p.s.a. ma charakter ogólny (blankietowy) i określa kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania. Tego typu przepis nie może zatem stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. zobowiązana jest więc bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie ww. przepisu jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (por. wyroki NSA: z dnia 30 kwietnia 2015 r., I OSK 1701/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1595/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1596/14, z dnia 24 kwietnia 2015 r., I OSK 1088/14, z dnia 8 kwietnia 2015 r., I OSK 71/15, z dnia 9 stycznia 2015 r., I OSK 638/14).
W realiach niniejszej sprawy zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. powiązano z zarzutem naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., co jednak nie mogło odnieść zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku. Dla skuteczności tego powiązania i jednocześnie podważenia stanowiska Sądu I instancji co do konieczności uchylenia decyzji o odmowie udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, w realiach niniejszej sprawy, w której wydano decyzję administracyjną na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 902) – dalej: u.d.i.p., konieczne było bowiem nie tylko przywołanie przepisów k.p.a., ale przede wszystkim wskazanie odpowiednich przepisów postępowania zawierających unormowania dotyczące postępowania w sprawie zainicjowanej wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, tj. art. 16 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym "Do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (...)". Skarga kasacyjna wymogu tego nie spełnia. Tymczasem sprawa, której przedmiotem jest kwestia udostępnienia informacji publicznej, jest z tego względu sprawą specyficzną bowiem dotyczy oświadczenia wiedzy, a nie oświadczenia woli organu, jakie jest właściwe dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 k.p.a., a przewidziana w u.d.i.p. forma decyzji dla odmowy udostępnienia informacji publicznej służy przede wszystkim zagwarantowaniu praw procesowych, w tym zwłaszcza prawa do odwołania na drodze administracyjnej. Z tego względu konieczna stała się wyraźna deklaracja ustawodawcy wyrażona w art. 16 ust. 2 u.d.i.p. o dopuszczalności stosowania w tym zakresie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji dla skuteczności zarzutów wadliwego uchylenia decyzji przez Sąd I instancji na skutek nieprawidłowego w ocenie strony skarżącej kasacyjnie stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów k.p.a., konieczne jest wskazanie na naruszenia art. 16 ust. 2 u.d.i.p. Skoro rozpoznawana skarga kasacyjna wymogu tego nie spełnia, to czyni to rozpatrywany zarzut nieskutecznym.
Nieskuteczny okazał się także drugi z zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a., którego to naruszenia strona skarżąca kasacyjnie upatruje w "niezastosowaniu normy tego przepisu, kiedy to skarga jako nieuzasadniona winna być oddalona". Strona skarżąca kasacyjnie w ramach omawianego zarzutu przywołała art. 151 p.p.s.a. o ogólnym (blankietowym) charakterze bez powiązania go z zarzutem naruszenia innych przepisów, którym – jej zdaniem – Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy, a jak już wskazywano naruszenie przepisu o takim charakterze jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym. Niezależnie jednak od tego, z uwagi na to, że strona skarżąca kasacyjnie wytyka naruszenie art. 151 p.p.s.a., zarzut ten jest nieskuteczny przede wszystkim dlatego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględniając skargę Spółki i uchylając decyzje Dyrektora o odmowie udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., nie stosował art. 151 p.p.s.a., określającego kompetencje sądu w razie nieuwzględnienia skargi, a zatem przede wszystkim z tego powodu nie mógł naruszyć tego przepisu.
W związku z nieskutecznością podniesionych przez autora skargi kasacyjnej zarzutów w oparciu o drugą podstawę kasacyjną, wskazać należy, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania służą m.in. kwestionowaniu ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy, co oznacza, że brak tego rodzaju zarzutów w niniejszej sprawie powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny w procesie kontroli instancyjnej przyjmuje, jako niezakwestionowany punkt odniesienia, stan faktyczny i jego ocenę przyjęte przez Sąd I instancji.
Nieskuteczne okazały się również zarzuty naruszenia prawa materialnego, na podstawie których strona skarżąca kasacyjnie podnosi niezastosowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.: 1) przez brak wskazania przez Sąd I instancji, że w świetle tego przepis żądana w przedmiotowej sprawie informacja publiczna, wymagająca podjęcia czasochłonnych działań o charakterze intelektualnym połączonych z zaangażowaniem pracowników strony przeciwnej, jest informacją przetworzoną; 2) w sytuacji, gdy Dyrektor wykazał, że żądana przez Spółkę informacja publiczna ma charakter przetworzony, czego skutkiem winno być wykazanie przez wnioskodawcę szczególnie istotnego interesu publicznego; 3) przez przyjęcie, że Dyrektor nie wykazał, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej przetworzonej.
W odniesieniu do tak skonstruowanych zarzutów należy przypomnieć, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091).
W związku z treścią zarzutów naruszenia prawa materialnego sformułowanych jako zarzuty niezastosowania art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne w świetle brzmienia art. 174 p.p.s.a. formułowanie zarzutu skargi kasacyjnej jako naruszenie przepisu prawa "poprzez jego niezastosowanie" czy "pominięcie" (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2008 r., I OSK 1807/07, LEX nr 525973; wyrok NSA z dnia 14 maja 2007 r., I OSK 1247/06, LEX nr 342527; wyrok NSA z dnia 28 marca 2007 r., I OSK 31/07, LEX nr 327781; postanowienie NSA z dnia 2 marca 2012 r., I OSK 294/12, LEX nr 1136684). Zgodnie jednak z dominującym poglądem wyrażanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej możliwe jest również kwestionowanie niezastosowania określonego przepisu prawa, z tym jednak zastrzeżeniem, że jeżeli strona skarżąca kasacyjnie podnosi w skardze kasacyjnej, że Sąd rozpoznający sprawę zastosował nie ten przepis prawa materialnego, który powinien być zastosowany, to powinna wskazać przepis właściwy jako podstawę materialną rozstrzygnięcia i uzasadnić, dlaczego ten właśnie przepis powinien lec u podstaw kwestionowanego rozstrzygnięcia, tj. dlaczego powinien być zastosowany (por. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2004 r., OSK 121/04, Lex 120212; wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2005 r., II OSK 299/05, LEX nr 190971; wyrok NSA z dnia 15 marca 2011 r., II OSK 323/10, LEX nr 1080252). Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w postaci pozytywnej, czyli zarzucenia zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, a także w postaci negatywnej, czyli zarzucenia niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana, wymaga należytej precyzji w jego konstruowaniu w konkretnej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 3 października 2013 r., II FSK 1020/12, LEX nr 1382183). Niezastosowany przez sąd w procesie kontroli przepis prawa materialnego może stanowić podstawę skargi kasacyjnej, jeżeli w konkretnym stanie faktycznym istniały podstawy do dokonania subsumcji (zob. B. Dauter: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, teza 5, Lex 2013; wyrok NSA z dnia 16 marca 2011 r., II GSK 400/10, LEX nr 1080145), a sąd nie dostrzegając właściwej podstawy oparł swoje rozstrzygnięcie na podstawie niewłaściwej. Należy zatem stwierdzić, że nie dyskwalifikowałoby omawianych zarzutów skargi kasacyjnej wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie na niezastosowanie określonych przepisów jedynie wtedy, gdyby strona skarżąca kasacyjnie jednocześnie wskazała przepisy, które w jej przekonaniu zostały wadliwie zastosowane zamiast przepisu przez nią wskazywanego wraz z podaniem uzasadnienia tego stanowiska. Jednak wymogu tego skarga kasacyjna nie spełnia, co tym samym czyni podnoszone zarzuty naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. nieskutecznymi.
Przede wszystkim jednak o nieskuteczności omawianych zarzutów naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. świadczy ich treść, która ewidentnie wskazuje na to, że strona skarżąca kasacyjnie na podstawie zarzutów niezastosowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. kwestionuje ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy upatrując wadliwości działania Sądu w niewłaściwej ocenie treści konkretnego dokumentu i płynących stąd konsekwencjach, tj. ocenie wniosku Spółki o udostępnienie informacji publicznej z dnia 25 lutego 2022 r. Naruszenia ww. przepisów strona skarżąca kasacyjnie upatruje bowiem w błędnym w jej ocenie przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że wnioskowane przez Spółkę informacje nie stanowią informacji publicznej przetworzonej. Strona skarżąca kasacyjnie kwestionuje tym samym, w ramach omawianych zarzutów naruszenia prawa materialnego, ustalenia odnoszące się do niezakwalifikowania żądanych przez Spółkę informacji jako informacji publicznych przetworzonych. W związku z tym należy podkreślić, że zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Jeżeli strona skarżąca kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie (czy niezastosowanie) jest co najmniej przedwczesny, zaś zarzut naruszenia prawa przez błędną jego wykładnię – niezasadny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051). Dlatego też omawiane zarzuty naruszenia part. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. okazały się niezasadne przede wszystkim z tego powodu.
Skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do zasądzenia na rzecz strony przeciwnej do strony skarżącej kasacyjnie, tj. na rzecz Spółki zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z tego powodu, że pismo jej pełnomocnika zawierające stanowisko odnoszące się do skargi kasacyjnej, a także wniosek o zasądzenie od Dyrektora na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych zostało wniesione po upływie 14 dni od daty otrzymania odpisu skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 179 zd. 1 p.p.s.a. strona, która nie wniosła skargi kasacyjnej, może wnieść do wojewódzkiego sądu administracyjnego odpowiedź na skargę kasacyjną w terminie czternastu dni od daty doręczenia jej skargi kasacyjnej. Złożenie odpowiedzi na skargę kasacyjną po terminie określonym w art. 179 p.p.s.a. powoduje, że pismo to traci ten przymiot i staje się zwykłym pismem procesowym (tak NSA w wyroku z dnia 22 listopada 2017 r. sygn. akt I FSK 1377/17, opub. w Lex nr 2428632). W tej zaś sprawie odpis skargi kasacyjnej strona przeciwna do strony ją wnoszącej otrzymała w dniu 25 kwietnia 2023 r., zaś pismo zawierające stanowisko odnoszące się do skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o zasądzenie kosztów na rzecz Spółki zostało wniesione w dniu 23 maja 2023 r.