III OSK 1184/22

III OSK 1184/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Windak /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6213 Inne  świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
II SA/Wa 3414/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-01-27
Skarżony organ
Prezes Agencji Mienia Wojskowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1995 nr 86 poz 433
art. 48d ust. 1, 7
Ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tamara Dziełakowska, Sędziowie Sędzia NSA Mirosław Wincenciak, Sędzia del. WSA Arkadiusz Windak (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Agencji Mienia Wojskowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3414/21 w sprawie ze skargi Z.C. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nadpłaconego świadczenia mieszkaniowego 1/ uchyla zaskarżony wyrok w całości i oddala skargę, 2/ zasądza od Z.C. na rzecz Prezesa Agencji Mienia Wojskowego kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3414/21 po rozpoznaniu skargi Z.C. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z [...] lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nadpłaconego świadczenia mieszkaniowego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd I instancji podał, że Z.C. do [...] marca 2018 r. pełnił zawodową służbę wojskową w Jednostce Wojskowej nr [...] w M. w garnizonie W., natomiast od [...] marca 2018 r. został wyznaczony na stanowisko służbowe w garnizonie M. Z uwagi na brak poinformowania o powyższym organu I instancji, organ ten do [...] listopada 2020 r. wypłacał mu świadczenie mieszkaniowe w wysokości iloczynu stawki podstawowej i współczynnika mieszkaniowego dla garnizonu W. Powyższe skutkowało zobowiązaniem skarżącego do zwrotu nadpłaconego przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w Z. świadczenia mieszkaniowego za okres od [...] marca 2018 r. do [...] listopada 2020 r. Organ podkreślił, że prawo do zakwaterowania przysługuje w danym garnizonie i aby móc kontynuować wypłatę świadczenia obowiązkiem skarżącego było złożenie nowego wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia.
Orzekając o uchyleniu zaskarżonej przez Z.C. decyzji Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z [...] lipca 2021 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w Z. z [...] kwietnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że nie podziela dokonanej przez organ wykładni art. 48d ust. 7 w zw. z ust. 1 tego artykułu ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2017). Organ podając bowiem w rozstrzygnięciu, że "Stosownie do art. 48d ust. 7 świadczenie mieszkaniowe jest wypłacane do dnia zakończenia służby w danym garnizonie określonym w rozkazie personalnym", pominął istotny dla niniejszej sprawy fragment, że wymóg ten odnosi się do żołnierza zawodowego przeniesionego do rezerwy kadrowej lub dyspozycji. Nadto, stanowisko organów obu instancji oparte zostało na treści art. 48d ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych i wynikającemu z niego założeniu, że prawo żołnierza do świadczenia mieszkaniowego ma charakter terminowy, przysługując tylko przez czas pełnienia służby w danym garnizonie i ustaje (wygasa) wraz z odejściem (zmianą) garnizonu. Zdaniem Sądu, art. 48 ust. 1 ustawy, należy odczytywać w całości. "Pełnienie służby w danym garnizonie" odnosi się do ustalenia wysokości świadczenia, nie decyduje natomiast o okresie w którym przysługuje.
W ocenie Sądu I instancji, prawo do świadczenia mieszkaniowego przyznawane jest na czas nieokreślony i ustaje wyłącznie w przypadkach wymienionych w ustawie, czego potwierdzeniem jest art. 21 ust. 1 i w całości odczytany art. 48 ust. 7. Do takich przypadków nie należy zmiana miejsca pełnienia służby (garnizonu), która wymaga jedynie weryfikacji ustalenia wysokości ww. świadczenia.
Nie zgadzając się z ww. wyrokiem organ wywiódł skargę kasacyjną zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 48d ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sil Zbrojnych RP (Dz. U. z 2020 r., poz. 2017) poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji Prezesa Agencji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w następstwie błędnie dokonanej wykładni przywołanego przepisu i uznania, że ww. przepis nie określa okresu przysługiwania prawa do świadczenia mieszkaniowego, a odnosi się jedynie do ustalenia jego wysokości. Prawo do zakwaterowania jest ograniczone czasowo i jest ono realizowane przez właściwego Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji. Zmiana miejsca (garnizonu) pełnienia służby może pociągać za sobą zmianę właściwości organu realizującego dane uprawnienie, natomiast raz złożony w organie wniosek nie wędruje za żołnierzem, który o powyższym musi powiadomić właściwy organ. Zdaniem Prezesa Agencji, norma art. 48d ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP wyznacza maksymalny okres przysługiwania prawa do świadczenia jak i jego współczynnik zależny od garnizonu, a nie jak wywodzi Sąd Wojewódzki, że precyzuje on pełnienie służby w danym garnizonie jedynie dla potrzeb wskaźnika wysokości świadczenia mieszkaniowego.
Z uwagi na powyższe skarżący kasacyjnie Prezes Agencji Mienia Wojskowego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku do ponownego rozpatrzenia przez Sąd I instancji, zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych oraz oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Z.C. wniósł o jej oddalenie, wywodząc, że rozstrzygnięcie Sądu I instancji odpowiada prawu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej określanej jako "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w myśl art. 182 § 2 p.p.s.a., który stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna zawiera uzasadnione podstawy. Skarżący kasacyjnie organ sformułował jedynie zarzut naruszenia prawa materialnego. Przyjąć w tej sytuacji należy, że ustalony w sprawie stan faktyczny nie jest kwestionowany.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do wykładni i zastosowania przepisu art. 48d ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, prawo żołnierza do świadczenia mieszkaniowego przyznawane jest na czas nieokreślony i ustaje wyłącznie w przypadkach wymienionych w ustawie, do których nie należy zmiana miejsca pełnienia służby, wymagająca jedynie weryfikacji wysokości świadczenia. Odmienne stanowisko prezentuje organ, wedle którego, norma art. 48d ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu wyznacza również maksymalny okres przysługiwania prawa do świadczenia oraz jego współczynnik zależny od garnizonu.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wykładnia dokonana przez Sąd Wojewódzki jest nieprawidłowa.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że z przepisów ustawy z 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP wynika, że realizacja prawa do zakwaterowania przejawia się w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego wyłącznie z inicjatywy żołnierza, nie nakładając na organy Agencji Mienia Wojskowego obowiązku działania z urzędu.
Według art. 21 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, żołnierz służby stałej dokonuje wyboru formy realizacji prawa poprzez złożenie wniosku o przydział kwatery lub innego lokalu mieszkalnego, o zakwaterowanie w internacie albo kwaterze internatowej lub o wypłatę świadczenia mieszkaniowego.
Z treści przepisu art. 48d ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP wynika, że świadczenie mieszkaniowe przysługuje żołnierzowi zawodowemu przez czas pełnienia służby w danym garnizonie w wysokości iloczynu stawki podstawowej i współczynnika świadczenia mieszkaniowego zależnego od garnizonu.
Z kolei w myśl art. 48d ust. 7 przywołanej ustawy, świadczenie mieszkaniowe jest wypłacane za miesiąc kalendarzowy w terminie do 10 dnia każdego miesiąca kalendarzowego za poprzedni miesiąc, począwszy od pierwszego dnia miesiąca w którym wpłynął wniosek o wypłatę świadczenia mieszkaniowego do właściwego oddziału regionalnego Agencji, do dnia zakończenia kadencji lub kontraktu, albo w przypadku żołnierza zawodowego przeniesionego do rezerwy kadrowej lub dyspozycji do dnia zakończenia pełnienia służby w danym garnizonie określonym w rozkazie personalnym.
Wykładnia przytoczonych wyżej przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP prowadzi do wniosku, że przyznane mocą decyzji właściwego organu świadczenie mieszkaniowe przysługuje żołnierzowi zawodowemu przez czas pełnienia służby w danym garnizonie. W przepisie art. 48d ust. 1 ww. ustawy, prawo żołnierza zawodowego do świadczenia mieszkaniowego wyraźnie zostało ograniczone poprzez wskazanie, że przysługuje ono "przez czas pełnienia służby w danym garnizonie". Przepis ten zawiera określoną treść normatywną i nie można zakładać, że wprowadzone unormowanie jest nieistotne. Gdyby decyzja przyznająca prawo do przyznanego świadczenia mieszkaniowego, jak wywiódł to Sąd I instancji, miała obowiązywać pomimo zmiany miejsca pełnienia służby a korekcie podlegałaby jedynie wysokość świadczenia zależna od współczynnika przewidzianego dla garnizonu, to analizowana część przepisu art. 48d ust. 1 ustawy byłaby zbędna. Podkreślić należy, że poza powiązaniem prawa do świadczenia mieszkaniowego "z czasem pełnienia służby w danym garnizonie" ustawodawca w dalszej części przepisu art. 48d ust. 1 za zasadne uznał dodatkowe wskazanie, że wysokość współczynnika świadczenia mieszkaniowego obliczana jest w zależności od garnizonu.
Obowiązek wypłaty świadczenia mieszkaniowego powstaje dopiero z chwilą złożenia wniosku przez żołnierza do właściwego organu Agencji Mienia Wojskowego. W przypadku zmiany miejsca pełnienia służby (garnizonu) żołnierz nabywa uprawnienia do zakwaterowania w każdym nowym miejscu jej pełnienia, lecz realizacja prawa do zakwaterowania następuje dopiero na wniosek zainteresowanego. W konsekwencji dla skuteczności urzeczywistnienia przysługującego żołnierzowi prawa do wypłaty świadczenia mieszkaniowego niezbędne jest złożenie stosownego wniosku do właściwego miejscowo organu Agencji, ponieważ żaden przepis ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie przewiduje w tym zakresie działania organów Agencji Mienia Wojskowego z urzędu, a tym bardziej konieczności przekazywania wniosków złożonych przez żołnierza w organie właściwym miejscowo dla poprzedniego miejsca pełnienia służby.
W niniejszej sprawie faktem bezspornym jest, że skarżący do [...] marca 2018 r. pełnił zawodową służbę wojskową w Jednostce Wojskowej nr [...] w garnizonie Wędrzyn, natomiast rozkazem personalnym nr [...] Dowódcy [...] z [...] lutego 2018 r. został przeniesiony od [...] marca 2018 r. do garnizonu M. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący, pomimo zakończenia pełnienia służby w garnizonie W. i rozpoczęcia jej w garnizonie M. nie złożył stosownego wniosku o wypłatę świadczenia mieszkaniowego. Nie powiadamiając właściwego organu Agencji Mienia Wojskowego o nowych okolicznościach mających wpływ na jego prawo do zakwaterowania nie dopełnił przy tym obowiązku wynikającego z art. 24 ust. 5 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Przepis ten stanowi dodatkowo, że skutki braku powiadomienia organów Agencji o zaistniałych zmianach obciążają żołnierza.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a., uznał, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona i orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku oraz oddaleniu skargi, albowiem wydana w sprawie decyzja Prezesa Agencji Mienia Wojskowego odpowiada prawu.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Na koszty te (340 zł) składają się: wpis od skargi kasacyjnej (100 zł) i wynagrodzenie pełnomocnika za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej (240 zł ).