III OSK 1183/21

III OSK 1183/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-09-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący sprawozdawca/
Mariusz Kotulski
Teresa Zyglewska
Symbol z opisem
6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II OSK 1197/19 - Postanowienie NSA z 2019-06-28
IV SA/Wa 2017/17 - Wyrok WSA w Warszawie z 2018-12-07
II OZ 691/18 - Postanowienie NSA z 2018-07-11
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 519
art. 298 ust 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędziowie sędzia NSA Teresa Zyglewska sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 15 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. sp. z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2017/17 w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 30 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Decyzją z 7 grudnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: spółka) na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 30 maja 2017 r. w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z 17 stycznia 2012 r., Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wymierzył spółce administracyjną karę pieniężną w wysokości 746 065,00 zł za naruszenie w okresie od 1 stycznia 2008 r. do 31 grudnia 2008 r. warunków wprowadzania ścieków do środowiska z Zakładu Produkcji [...]. Warunki te zostały określone w pozwoleniu zintegrowanym udzielonym spółce decyzją Starosty Makowskiego z 30 października 2007 r., zmienioną decyzją tego organu z 29 grudnia 2008 r. oraz sprostowaną postanowieniem z 26 października 2012 r.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła spółka.
Decyzją z 3 lipca 2012 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wyrokiem z 8 maja 2013 r., IV SA/Wa 2190/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki na tę decyzję. Wyrokiem z 22 kwietnia 2015 r., II OSK 2241/13, Naczelny Sądu Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok z 8 maja 2013 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wyrokiem z 2 października 2015 r., IV SA/Wa 2219/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 3 lipca 2012 r. stwierdzając, że zasadne są zarzuty dotyczące ustalenia, czy postanowienie Starosty Makowskiego z 26 października 2012 r. (sprostowanie) stało się ostateczne. Ponadto organ nie wykazał, w jaki sposób dane przekroczenia co do ilości i jakości odprowadzanych poszczególnych rodzajów ścieków (przemysłowych i opadowych) stanowiły podstawę do ustalenia kary w konkretnej wysokości. Sąd I instancji wskazał także na konieczność dokonania szczegółowego opisu w uzasadnieniu decyzji sposobu ustalenia (obliczenia) kary w określonej wysokości.
Decyzją z 30 maja 2017 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z 17 stycznia 2012 r. Organ odwoławczy podkreślił, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględnił wykładnię i wskazania zawarte w wyroku z 20 października 2015 r., IV SA/Wa 2219/15. Jako podstawę decyzji organ powołał art. 298 ust. 1 pkt 2 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2017 r., poz. 519 ze zm. – dalej: p.o.ś.) w związku z art. 299 ust. 1 pkt 2 i art. 305 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 305a ust. 1 pkt 2 lit. a) p.o.ś.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że spółka korzysta ze środowiska (w tym wprowadza ścieki do rowu melioracyjnego R-32) na podstawie pozwolenia zintegrowanego udzielonego decyzją Starostę Makowskiego z 30 października 2007 r. Postanowieniem z 26 października 2012 r. Starosta Makowski sprostował oczywistą omyłkę pisarską w pozwoleniu zintegrowanym w zakresie pkt IV.3 podpunkt 2, tiret 3: Monitoring ścieków. Polegało to na zastąpieniu wyrażenia IlI.2.2. (określającego warunki wprowadzania do środowiska ścieków opadowych) wyrażeniem III.2.1. (określającego warunki wprowadzania do środowiska ścieków przemysłowych). Postanowienie to stało się ostateczne 19 listopada 2012 r., co oznacza, że treść pozwolenia zintegrowanego należało interpretować zgodnie z brzmieniem wynikającym ze sprostowania i to już od dnia wydania pozwolenia zintegrowanego. Omyłkowe wskazanie w pkt IV.3. pozwolenia pkt III.2.2. zamiast pkt III.2.1. jako zakresu automonitoringu, a później sprostowanie tej omyłki, w żaden sposób nie wpływa na sytuację prawną spółki dotyczącą zakresu jej obowiązków pomiarowych. Spółka od daty uzyskania pozwolenia (czyli przed datą sprostowania omyłki), pomimo pierwotnego brzmienia pkt. IV.3. pozwolenia wykonywała pomiary jakości ścieków w zakresie wskaźników określonych w pkt III.2.1., tj. dla ścieków przemysłowych (co jest zgodne z wymaganiami prawa) i nie miała co do tego wątpliwości. Spółka jako podmiot korzystający ze środowiska posiadała wiedzę, że to monitorowanie emisji ścieków przemysłowych, a nie opadowych, ma istotne znaczenie dla środowiska. Z treści pozwolenia zintegrowanego ze zmianami wynika więc, że w latach 2007 - 2017 spółka może wprowadzać do środowiska ścieki przemysłowe, pod warunkiem zapewnienia, że stężenia zanieczyszczeń w nich zawartych nie przekroczą dopuszczalnych wartości określonych w pkt. III.2.1. pozwolenia, ustalonych z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. z 2006 r. Nr 137 poz. 984). W celu monitorowania jakości odprowadzanych ścieków, organ ochrony środowiska w pkt IV.3. pozwolenia zobowiązał spółkę do prowadzenia kontroli jakości ścieków przemysłowych, z częstotliwością jeden raz na dwa miesiące, w zakresie wskaźników wymienionych w pkt III.2.1. pozwolenia zintegrowanego. Stan faktyczny sprawy, którego spółka nie kwestionuje, wskazuje jednoznacznie, że w ocenianych w tej sprawie okresach obowiązywania pozwolenia, tj. od 30 października 2007 r. do 29 października 2008 r. oraz od 30 października 2008 r. do 29 października 2009 r. spółka wykonała mniejszą liczbę pomiarów od wymaganej, a dodatkowo wyniki wykonanych pomiarów wykazały rzeczywiste przekroczenia dopuszczalnych wartości, określonych w pozwoleniu zintegrowanym ze zmianami. Oznacza to, że spółka odprowadziła do środowiska niedostatecznie oczyszczone ścieki przemysłowe. Zgodnie z pkt III. 2.2. pozwolenia zintegrowanego warunki dla ścieków opadowych miały zacząć obowiązywać po wykonaniu kanalizacji rozdzielczej. W rozpatrywanym okresie czynności tej nie wykonano. W tej sprawie postępowanie dotyczy ścieków przemysłowych.
Organ odwoławczy podkreślił, że ponownie zestawił materiał dowodowy niezbędny do określenia wielkości naruszenia warunków odprowadzania ścieków przemysłowych oraz wyliczył wysokość administracyjnej kary pieniężnej.
Spółka wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Oddalając skargę Sąd I instancji orzekł, że organ odwoławczy zastosował się do wytycznych z wyroku z 20 października 2015 r., IV SA/Wa 2219/15. W wyniku przeprowadzonego postępowania, organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że postanowienie Starosty Makowskiego z 26 października 2012 r. o sprostowaniu jest ostateczne. Oznacza to, że treść pozwolenia zintegrowanego należy interpretować zgodnie z brzmieniem wynikającym ze sprostowania i to od dnia wydania pozwolenia. Ponadto organ odwoławczy dokładnie opisał sposób i na jakiej podstawie została wyliczona wysokość administracyjnej kary pieniężnej. W treści decyzji wskazano, jakie konkretnie przekroczenia ilości wprowadzanych do wody substancji zostały uwzględnione przy naliczaniu kary pieniężnej. Administracyjna kara pieniężna została naliczona za naruszenie w okresie od 1 stycznia 2008 r. do 31 grudnia 2008 r. Sposób wyliczenia nałożonej kary został dokładnie przedstawiony w uzasadnieniu decyzji i nie budzi wątpliwości. Organ wziął pod uwagę dwa okresy obowiązywania pozwolenia, tj. od 30 października 2007 r. do 29 października 2008 r. i od 30 października 2008 r. do 29 października 2009 r. W pierwszym okresie Spółka wykonała 1 pomiar z 6 wymaganych, a w drugim okresie 5 pomiarów z 6 wymaganych, przy czym w niektórych z pomiarów dla każdego okresu stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych wartości określonych w pozwoleniu zintegrowanym w zakresie dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń wyrażonych wskaźnikami BZT5, ChZT, zawiesiny ogólnej, azotu i fosforu ogólnego, azotów: amonowego, azotanowego, azotynowego, oraz substancji ekstrahujących się eterem naftowym i węglowodorów ropopochodnych.
Za niezasadny Sąd I instancji uznał zarzut dotyczący naruszenia art. 274 ust. 6 pkt 1 p.o.ś. w związku z § 9 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 grudnia 2005 r. Ilość ścieków należało przyjąć zgodnie z wytycznymi Starosty Makowskiego zawartymi w piśmie z 29 października 2012 r. jako ilość pobieranej wody, ponieważ spółka nie prowadzi pomiarów ilości odprowadzanych ścieków i przez brak wykonania rozdziału kanalizacji przemysłowej i opadowej, sama uniemożliwiła ustalenie faktycznej ilości odprowadzanych ścieków. Stanowisko Starosty Makowskiego co do sposobu ustalenia ilości ścieków znajduje potwierdzenie w pozwoleniu zintegrowanym. W punkcie II.4 dotyczącym maksymalnych parametrów produkcyjnych instalacji określono, że średniodobowy pobór wody i średniodobowy odpływ ścieków wynosi tyle samo, tj. po 360 m³/d, a średnioroczny pobór wody i średnioroczny odpływ ścieków również wynosi tyle samo, tj. po 131 400 m³/rok. Powyższe wskazuje, że pozwolenie zintegrowane zakłada pobór wody i odpływ ścieków na tym samym poziomie.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka.
W pierwszej kolejności spółka zarzuciła naruszenia prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 274 ust. 6 pkt 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2017, poz. 519 ze zm., dalej: "p.o.ś.") w związku z § 9 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 20 grudnia 2005 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi (Dz.U. z 2005 r. Nr 260, poz. 2177 ze zm., dalej: "rozporządzenie"). Polegało to na przyjęciu przez Sąd I instancji, że w przypadku, gdy podmiot korzystający ze środowiska nie zrealizuje obowiązku rozdziału kanalizacji, to ilość ścieków odprowadzonych w okresie objętym oceną (parametr Qa, zawarty we wzorze wskazanym w § 9 ust. 4 rozporządzenia, stanowiącym podstawę wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej) odpowiada wówczas ilości wody pobranej przez ten podmiot. W ocenie spółki, prawidłowa wykładnia powołanego przepisu prowadzi do wniosku, że parametr Qa odpowiada zawsze faktycznej ilości ścieków odprowadzonych przez podmiot w okresie objętym oceną.
Ponadto spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania.
Po pierwsze, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz w związku z art. 7, art. 8 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 110 k.p.a. w związku z art. 113 § 1 k.p.a., jak i w związku z art. 126 k.p.a. Polegało to na pominięciu przez Sąd I instancji, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji w sposób oczywisty narusza przepisy postępowania przez sprzeczne z treścią pozwolenia zintegrowanego, arbitralne i bezpodstawne przyjęcie przez organ, że pozwolenie zintegrowane w okresie od 1 stycznia 2008 r. do 31 grudnia 2008 r. nakładało na spółkę obowiązek monitorowania ścieków przemysłowych, zgodnie ze wskaźnikami określonymi w punkcie III.2.1 pozwolenia zintegrowanego. Spółka wyjaśniła, że pozwolenie zintegrowane w brzmieniu obowiązującym we wskazanym okresie nakładało obowiązek monitorowania ścieków wyłącznie w zakresie zanieczyszczeń ujętych w pkt III.2.2. pozwolenia zintegrowanego, a nie w zakresie zanieczyszczeń ujętych w jego pkt III.2.1. Ponadto, sprostowanie omyłki w treści pozwolenia zintegrowanego w zakresie wskaźników zanieczyszczeń, do badania których była zobowiązana spółka, nastąpiło dopiero postanowieniem Starosty Makowskiego z 26 października 2012 r. i nie odnosiło się do stanu faktycznego sprzed tej daty.
Po drugie, art. 153 w związku z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. W ocenie spółki, z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd ten podczas kontroli legalności zaskarżonej decyzji uznał, że jest związany oceną prawną wyrażoną w przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 20 października 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 2219/15.
Po trzecie, art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W ocenie spółki, polegało to na pominięciu przez Sąd I instancji, że w toku postępowania organ nie zebrał i nie ocenił całokształtu materiału dowodowego w zakresie faktycznej ilości odprowadzonych ścieków.
Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. Ewentualnie spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Spółka wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto spółka wniosła o rozpoznanie skargi na rozprawie.
Niezależnie od powyższego spółka wniosła o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania prowadzonego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie sygn. akt II OSK 1840/17, dotyczącego odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia o sprostowaniu pozwolenia zintegrowanego. Spółka wniosła także o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci skargi kasacyjnej złożonej w powyższej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niniejsza sprawa skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.). Biorąc pod uwagę gwarancję prawa do obrony, strona musi mieć zapewnione prawo do przedstawienia swojego stanowiska, tym samym odstępstwo od zachowania formy posiedzenia jawnego powinno nastąpić z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, co oznacza, że standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym było więc dopuszczalne.
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
W pierwszej kolejności należało odnieść się do wniosku spółki o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania prowadzonego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie sygn. akt II OSK 1840/17, dotyczącego odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia o sprostowaniu pozwolenia zintegrowanego. Spółka wniosła także o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci skargi kasacyjnej złożonej w powyższej sprawie. Wnioski te nie mogły zostać uwzględnione, bowiem przed rozpoznaniem złożonej w tej sprawie skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 11 czerwca 2019 r. II OSK 1840/17 oddalił skargę kasacyjną spółki od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 lutego 2017 r. IV SA/Wa 3131/16 oddalającego skargę spółki na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z 30 września 2016 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia o sprostowaniu. Powyższe oznacza, że na obecnym etapie postępowania, postanowienie o odmowie stwierdzenia nieważności postanowienia o sprostowaniu jest zarówno ostateczne, jak i prawomocne. Niezależnie jednak od powyższego należy zauważyć, że postanowienie o sprostowaniu było kontrolowane w nadzwyczajnym trybie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia. W konsekwencji, już w dacie wydania przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska kontrolowanej obecnie przez Sąd I instancji decyzji z 30 maja 2017 r., utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji z 17 stycznia 2012 r., postanowienie o sprostowaniu było ostateczne i wywoływało skutki prawne. Należy także zauważyć, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem sądów administracyjnych, prawomocność materialna ma gwarantować zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 sierpnia 2018 r., II OSK 2163/16, LEX nr 2592059). Wynikający z niej stan związania ograniczony jest jednak co do zasady tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów (por. wyrok Sądu Najwyższego z 13 stycznia 2000 r., II CKN 655/98, LEX nr 51062 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2017 r., II OSK 307/16, LEX nr 2427677). Nie można jednak pominąć, że dla prawidłowego odczytania treści sentencji konieczne może być kierowanie się treścią uzasadnienia. Sytuacja taka ma miejsce przede wszystkim w procedurze sądowoadministracyjnej. Stąd też przyjmuje się, że jeżeli strona nie zgadza się z oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w orzeczeniu wojewódzkiego sądu administracyjnego, to powinna kwestionować w odpowiednim środku odwoławczym orzeczenie zawierające ocenę prawną i wskazania, które uważa za niezgodne z prawem. Po uprawomocnieniu się tego orzeczenia zawarte w nim stanowisko będzie bowiem wiążące wobec wszystkich organów wskazanych w art. 170 p.p.s.a. W toku postępowania w sprawie wymierzenia spółce administracyjnej kary pieniężnej, wyrokiem z 29 września 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 1671/15 Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną wówczas decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 20 listopada 2012 r. wyrażając jednocześnie oceną prawną w zakresie zgodności z prawem postanowienia o sprostowaniu. Spółka nie wnosiła tego środka zaskarżenia od wyroku w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 1671/15. Powyższe oznacza, że wydając zaskarżoną obecnie do Sądu I instancji decyzję z 30 maja 2017 r. organ odwoławczy był związany oceną prawną wyrażoną w zakresie zgodności z prawem postanowienia o sprostowaniu. W związku z tym zasadnicze znaczenie ma to, że kwestionowane uchybienie w pozwoleniu zintegrowanym miało charakter oczywistej omyłki. W konsekwencji postanowienie o sprostowaniu wywoływało skutki już w okresie, za który wymierzono administracyjną karę pieniężną, co nie oznacza, że wywoływało skutki ex tunc lub, że miało moc wsteczną. Sama istota instytucji prawnej sprostowania oznacza, że omyłka podlegająca rektyfikacji w tym trybie ma charakter oczywisty, a jej "poprawienie" ma charakter jedynie redakcyjny, co jest możliwe, ponieważ określona treść nie budziła wątpliwości już w dacie wydania rozstrzygnięcia dotkniętego tą oczywistą omyłką. Odmienna, proponowana przez spółkę ocena instytucji prawnej sprostowania prowadziłaby do niedopuszczalnego skutku polegającego na przyjęciu, że sprostowanie może być formą merytorycznej zmiany decyzji ostatecznej.
Powyższe oznacza, że na uwzględnienie nie zasługiwały powołane wyżej i sformułowane w skardze kasacyjnej wnioski procesowe, a także że na uwzględnienie nie zasługiwały zarzuty podnoszące naruszenie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz w związku z art. 7, art. 8 k.p.a. oraz art. 110 k.p.a. w związku z art. 113 § 1 k.p.a., jak i w związku z art. 126 k.p.a. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w sprawie II OSK 1840/17, nie można przyjąć, że postanowienie o sprostowaniu stanowiło ingerencję w merytoryczną treść decyzji Starosty Makowskiego udzielającej pozwolenia zintegrowanego. Nie ulega wątpliwości, że odesłanie z pkt IV.3 pkt 2 tiret 3 pozwolenia zintegrowanego dotyczyło ścieków przemysłowych, a nie opadowych, a więc powinno zostać określone przez wskazanie pkt III.2.1, a nie jak to pierwotnie uczyniono pkt III.2.2. Wynika to zarówno z systematyki pozwolenia zintegrowanego, jak i przede wszystkim z jednoznacznego uregulowania kwestii ścieków opadowych w IV.3 pkt 3 pozwolenia zintegrowanego. Omyłka miała zatem charakter omyłki oczywistej i jako taka mogła podlegać sprostowaniu, nie stanowiąc ingerencji w merytoryczną treść decyzji. Nie ulega także wątpliwości, że spółka zdawała sobie sprawę z zakresu jej obowiązków w zakresie monitoringu ścieków przemysłowych, ponieważ jeszcze przed sprostowaniem pozwolenia zintegrowanego, zlecała akredytowanemu laboratorium badanie składu ścieków co do 11 składników podanych w punkcie III.2.1. pozwolenia, a nie tylko co do dwóch składników ścieków opadowych i określonych w punkcie III.2.2. pozwolenia zintegrowanego. Spółka nie kwestionowała również postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki przez wniesienie zażalenia.
W ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego spółka zarzuciła naruszenie art. 274 ust. 6 pkt 1 p.o.ś. w związku z § 9 ust. 4 rozporządzenia. Jak już wyżej wskazano, polegało to na przyjęciu przez Sąd I instancji, że w przypadku, gdy podmiot korzystający ze środowiska nie zrealizuje obowiązku rozdziału kanalizacji, to ilość ścieków odprowadzonych w okresie objętym oceną (parametr Qa, zawarty we wzorze wskazanym w § 9 ust. 4 rozporządzenia, stanowiącym podstawę wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej) odpowiada wówczas ilości wody pobranej przez ten podmiot. W ocenie spółki, prawidłowa wykładnia powołanego przepisu prowadzi do wniosku, że parametr Qa odpowiada zawsze faktycznej ilości ścieków odprowadzonych przez podmiot w okresie objętym oceną. Stanowisko to nie zasługuje jednak na uwzględnienie.
Zgodnie z § 9 ust. 4 rozporządzenia, jeżeli liczba próbek niespełniających wymagań określonych w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym jest większa od dopuszczalnej, karę ustala się, dokonując obliczenia substancji, w tym substancji wyrażonej jako wskaźnik, wprowadzonej do wód lub do ziemi w okresie objętym oceną, z naruszeniem wymaganych warunków, zgodnie ze wskazanym w tym przepisie wzorem. Jedną ze zmiennych tego wzoru jest parametr Qa, który oznacza ilość ścieków odprowadzonych w okresie objętym oceną. Natomiast stosownie do art. 276 ust. 1 pkt 4 p.o.ś., wysokość administracyjnej kary pieniężnej zależy w tego rodzaju sprawach odpowiednio od ilości, stanu i składu ścieków, procentowej redukcji stężeń substancji w ściekach oraz masy substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego w odprowadzanych ściekach przypadającej na jednostkę masy wykorzystanego surowca, materiału, paliwa lub wytworzonego produktu - stosownie do warunków określonych w pozwoleniu. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, z treści tych przepisów nie wynika, że parametr Qa odpowiada zawsze faktycznej ilości ścieków odprowadzonych przez podmiot w okresie objętym oceną. Podzielenie stanowiska spółki wyrażonego w tym zakresie prowadziłoby do przyjęcia, że w sytuacji, w której z powodu przyczyn leżących po stronie adresata pozwolenia zintegrowanego, nie jest możliwe ustalenie faktycznej ilości odprowadzanych ścieków, nie jest również możliwe wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej lub należy wymierzyć tę karę w wysokości wyższej niż wynika to z ustaleń pozwolenia zintegrowanego. Spółka wskazuje bowiem w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, skoro nie dokonano rozdziału kanalizacji przemysłowej i opadowej, to oba te rodzaje ścieków powinny zostać uwzględnione łącznie przy ustalaniu parametru Qa. Natomiast w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo podzielił stanowisko organów, które dla ustalenia parametru Qa przyjęły ilość faktycznie pobranej wody, ponieważ tego rodzaju przyjęcie jest spójne z treścią pozwolenia zintegrowanego, które średniodobowy oraz średnioroczny pobór wody, jak i średniodobowy i średnioroczny odpływ ścieków, ustaliło na tym samym poziomie. W konsekwencji na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut procesowy podnoszący naruszenie art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ponieważ zarzut ten sprowadza się w istocie do braku prawidłowego ustalenia ilości odprowadzonych ścieków opadowych jako podstawy przyjęcia parametru Qa.
Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut podnoszący naruszenie art. 153 w związku z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Przewidziany obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie i na sądzie, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Nie jest istotną zmianą stanu faktycznego lub prawnego wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego skargę na postanowienie o odmowie stwierdzenia nieważności postanowienia o sprostowaniu. W tej sprawie spółka powołała się bowiem na wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 lutego 2017 r. IV SA/Wa 3131/16 oddalającego skargę spółki na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z 30 września 2016 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia o sprostowaniu. Niezależnie od późniejszego, prawomocnego zakończenia postępowania w tym przedmiocie, w dacie orzekania w tej sprawie przez Sąd I instancji, a więc w dacie wydania kontrolowanego obecnie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 grudnia 2018 r., Sąd ten był związany oceną prawną wyrażoną w wcześniej wydanym w tej sprawie wyroku uchylającym z 20 października 2015 r., IV SA/Wa 2219/15. Z uzasadnienia tego wyroku wynikały bowiem wskazania, które nakładały na organ obowiązek oceny sprostowania pozwolenia zintegrowanego i z tego obowiązku organ się wywiązał, o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji w kontrolowanym wyroku z 7 grudnia 2018 r. Wszczęcie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia o sprostowaniu, jak i jego nieprawomocna kontrola przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie oznacza, że w tym zakresie nastąpiła zmiana stanu faktycznego lub prawnego uzasadniająca odstąpienie od oceny prawnej w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. Niezrozumiałe jest przy tym stanowisko spółki, na czym miałoby polegać to odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyroku z 20 października 2015 r., IV SA/Wa 2219/15, skoro zgodnie z tą oceną, kwestia sprostowania pozwolenia zintegrowanego miała być przedmiotem ponownej oceny przez właściwy w sprawie organ.
Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.