III OSK 1166/23

III SA/Łd 321/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2023-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska /sprawozdawca/
Krzysztof Szczygielski
Monika Krzyżaniak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6210 Dodatek mieszkaniowy
Hasła tematyczne
Dodatki mieszkaniowe
Sygn. powiązane
III OSK 1166/23 - Wyrok NSA z 2024-11-22
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151, art. 170, art. 171, art. 250 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2133
art. 2-7
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych
Sentencja
Dnia 31 stycznia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Asesor WSA Anna Dębowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Beata Drożdż po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2023 roku sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 30 listopada 2021 roku nr SKO.4113.73.2021 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego od 1 lipca 2019 roku 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi K. K., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.
Uzasadnienie
Decyzją z 30 listopada 2021 r., nr SKO.4113.73.2021, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 2, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2133 ze zm.) w związku z art. 36 i art. 37 ustawy z dnia 10 grudnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw wspierających rozwój mieszkalnictwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 11 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 10 września 2021 r., nr SOCIV.5300.110169.2021.116804.000004.2021 o odmowie przyznania B.S. dodatku mieszkaniowego od 1 lipca 2019 r.
W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że Prezydent Miasta Łodzi decyzją z 1 lipca 2019 r., nr SOC.IV.71470/029547/19/116804/000004/19 odmówił B.S. przyznania dodatku mieszkaniowego od 1 lipca 2019 r.
Organ pierwszej instancji stwierdził, że B.S. nie znajduje się w kręgu osób uprawnionych do wnioskowanego świadczenia, bowiem od 31 grudnia 2015 r. nie posiada tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w Ł. przy ul. [...] i nie oczekuje na przysługujący lokal zamienny lub socjalny.
W odwołaniu od tej decyzji skarżąca podniosła, że umowa najmu lokalu mieszkalnego nie została jej nigdy skutecznie wypowiedziana, w związku z czym dodatek mieszkaniowy, o który wnosi winien jej zostać przyznany.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi decyzją z 30 sierpnia 2019 r., nr SKO.4113.76.2019 utrzymało z mocy decyzję z 1 lipca 2019 r.
Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
Wyrokiem z 16 września 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 988/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 30 sierpnia 2019 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 1 lipca 2019 r.
W ponownie prowadzonym postępowaniu Prezydent Miasta Łodzi decyzją z 18 grudnia 2020 r., nr SOCIV.5300.109582.2020.116804.000009.2020 odmówił skarżącej przyznania dodatku mieszkaniowego od 1 lipca 2019 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi po rozpatrzeniu odwołania skarżącej decyzją z 26 lutego 2021 r., nr SKO.4113.8.2021 uchyliło w całości decyzję z 18 grudnia 2020 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Następnie po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z 10 września 2021 r. Prezydent Miasta Łodzi odmówił przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego od 1 lipca 2019 r.
W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zarzuciła, że materiał dowodowy został zebrany w sposób nieprawidłowy, pominięto jej stanowisko, bowiem umowa najmu nigdy nie została rozwiązana. Ma tytuł prawny do lokalu, a więc dodatek mieszkaniowy przysługuje. Skarżąca stwierdziła, że nie zajmuje lokalu bez tytułu prawnego i popiera wszystko, co napisała w poprzednich pismach.
Organ drugiej instancji utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 10 września 2021 r. podniósł, że w wyroku z 16 września 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podkreślił konieczność wyjaśnienia kwestii, które pozwolą na dokonanie oceny, czy doszło do skutecznego doręczenia skarżącej wypowiedzenia umowy najmu, a co za tym idzie ustalenie, czy od 1 stycznia 2016 r. faktycznie zajmuje lokal mieszkalny bez tytułu prawnego.
Organ pierwszej instancji, ponownie rozpatrując sprawę, uzupełnił materiał dowodowy o:
1. pismo z 21 lipca 2020 r. zawierające wystąpienie Prezydenta Miasta Łodzi do Administracji Nieruchomościami w Ł. przy ul. [...] (adres do korespondencji: P.W. A. B.D. ul. [...], [...] Ł.) o przekazanie uwierzytelnionych kserokopii:
- wypowiedzenia umowy najmu z 13 grudnia 2012 r., znak: [...], skierowanego do skarżącej wraz z obiema stronami zwrotnego potwierdzenia odbioru wskazanego pisma;
- pisma z 11 grudnia 2012 r., znak: [...], skierowanego do skarżącej, a dotyczącego usunięcia pionu kanalizacyjnego lokalu sąsiedniego wraz z obiema stronami zwrotnego potwierdzenia odbioru wskazanego pisma;
2. pismo Współwłaścicieli Nieruchomości ul. [...] z 22 lipca 2020 r., znak: K/4/20, w którym:
- poinformowano, że sprawa o eksmisję skarżącej o sygn. akt I C 55/16, jest następstwem wypowiedzenia umowy najmu lokalu nr [...] położonego w Ł. przy ul. [...], przy czym postępowanie sądowe w sprawie jeszcze nie zostało zakończone;
- poinformowano, że umowa najmu lokalu nr [...] położonego w Ł. przy ul. [...], została wypowiedziana skarżącej pismem z 13 grudnia 2012 r.;
- przekazano uwierzytelnioną kserokopię wypowiedzenia umowy najmu z 13 grudnia 2012 r. skierowanego do skarżącej wraz z obiema stronami zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma. Przesyłka zawierająca wypowiedzenie umowy najmu została nadana listem poleconym za potwierdzeniem odbioru 13 grudnia 2012 r., zarejestrowana pod numerem 00759007734384504211 i skutecznie doręczona skarżącej 28 grudnia 2012 r.;
- przekazano uwierzytelnioną kserokopię pisma z 11 grudnia 2012 r. skierowanego do skarżącej, a dotyczącego usunięcia pionu kanalizacyjnego lokalu sąsiedniego wraz z obiema stronami zwrotnego potwierdzenia odbioru wskazanego pisma. Przesyłka powyższa została nadana listem poleconym za potwierdzeniem odbioru 11 grudnia 2012 r., zarejestrowana pod numerem 007590077343844660814 i doręczona 28 grudnia 2012 r.;
3. pismo m.in. z 31 sierpnia 2021 r., znak: SOCIV.5300.110207.2020.116804.742-2.2021 zawierające wystąpienie Prezydenta Miasta Łodzi do Zarządu Lokali Miejskich (al. Kościuszki 47; 90-514 Łódź) o przesłanie kserokopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem zanonimizowanej książki podawczej, z której jednoznacznie będzie wynikać, że pismo z 13 grudnia 2012 r. nadane, jako przesyłka polecona za potwierdzeniem odbioru, dotyczy wypowiedzenia skarżącej umowy najmu lokalu nr [...] położonego w Ł. przy ul. [...];
4. pismo z 31 sierpnia 2021 r., znak: SOCIV.431.30.2021.116804 zawierające wystąpienie Prezydenta Miasta Łodzi do Administracji Nieruchomościami w Ł. przy ul. [...] (adres do korespondencji: P.W. A. B.D. ul. [...], [...] Ł.) o udzielenie informacji:
- czy sprawa o eksmisję o sygn. akt I C 55/16, która jest następstwem wypowiedzenia skarżącej umowy najmu lokalu nr [...] położonego w Ł. przy ul. [...], została zakończona prawomocnym wyrokiem sądu;
- czy w toku postępowania sądowego w sprawie o eksmisję ustalono, że wypowiedzenie umowy najmu zostało skarżącej skutecznie doręczone;
5. pismo Zarządu Lokali Miejskich z 18 sierpnia 2021 r., znak: RON.Wschód.4209.118.2021 informujące, że "Wydział Organizacyjno-Administracyjny ZLM po sprawdzeniu spisów składnic akt, którymi dysponuje nie odnalazł książek podawczych z okresu 2012 roku, w tym także tych dotyczących, nieruchomości przy ul. [...]. (...) zgodnie z zarządzeniem Dyrektora ZLM nr 1/2020, w sprawie wprowadzenia Instrukcji kancelaryjnej, Jednolitego rzeczowego wykazu akt oraz Instrukcji organizacji i zakresu działania składnicy akt w Zarządzie Lokali Miejskich pocztowe książki nadawcze to kategoria 85, a więc ich okres przechowywania to 5 lat. Ponieważ od roku 2012 upłynęło ponad 8 lat książki nadawcze uległy brakowaniu, tzn. zniszczeniu".
6. pismo Współwłaścicieli Nieruchomości ul. [...] z 7 września 2021 r., znak: K/5/21 informujące, że postępowanie sądowe w sprawie o eksmisję o sygn. akt I C 55/16, jeszcze nie zostało zakończone prawomocnym wyrokiem z powodu panującej pandemii. W uzasadnieniu wyroku sygn. akt I C 77/19 z 23 lutego 2021 r. stwierdzono, że fakt płacenia przez pozwaną czynszu do roku 2016 nie wyłącza możliwości wypowiedzenia umowy ze względu na okoliczności wskazane w wypowiedzeniu. Na dopuszczalność i zasadność wypowiedzenia nie wpływa również to, że pozwana zwracała się do powoda o podział lokalu, skoro ostatecznie nie doszło do modyfikacji umowy najmu w tym zakresie. Wypowiedzenie zostało dokonane z zachowaniem terminu wskazanego w ustawie, zostało dokonane na piśmie, a także określało przyczynę wypowiedzenia, czego pod rygorem nieważności wypowiedzenia wymaga art. 11 ust. 1 zd. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów. Wobec tego, w ocenie sądu wypowiedzenie zostało dokonane skutecznie. Doprowadziło zatem do rozwiązania stosunku najmu z upływem trzyletniego okresu wypowiedzenia przewidzianego w art. 11 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów.
Organ drugiej instancji za prawidłowe uznał stanowisko organu pierwszej instancji, że skarżąca z dniem 1 stycznia 2016 r. utraciła tytuł prawny do lokalu nr [...] położonego w Ł. przy ul. [...]. Skarżącą nie posiadając tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w Ł. przy ul. [...], a którego dotyczy wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, nie spełnia warunku wynikającego z treści art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.
Organ drugiej instancji uznał, że organ pierwszej instancji ponownie rozpatrując wniosek skarżącej, w sposób szczegółowy ustalił jej sytuację mieszkaniową (ustalił w sposób bezsporny, że wypowiedzenie umowy najmu lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w Ł. przy ul. [...] zostało skarżącej doręczone 28 grudnia 2012 r.), wywiązał się jednocześnie z zaleceń wskazanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oraz uzupełnił decyzję o elementy, których pierwotnie w niej brakowało (a do uzupełnienia których organ administracji został zobowiązany zapadłym wyrokiem).
W skardze na powyższą decyzję skarżąca podniosła, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że od 31 grudnia 2015 r. nie posiada tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego. Według skarżącej brak jest wiarygodnych dowodów. Nie zostało bezspornie ustalone, jakiego rodzaju dwa pisma doręczono jej 28 grudnia 2012 r. Są podstawy do przyjęcia, że zwrotne potwierdzenia odbioru dotyczą innych przesyłek. Uzasadnienie wyroku z 23 lutego 2021 r., sygn. akt I C 77/19 nie wskazuje, jakiej sprawy dotyczy. Nie była to sprawa o eksmisję.
W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa uzasadniającego uwzględnienie skargi.
Zasady przyznawania dodatków mieszkaniowych reguluje ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2021 ze zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje:
1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych, zamieszkujących w tych lokalach;
2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego,
3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych,
4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem,
5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo najem socjalny lokalu.
Stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dodatek mieszkaniowy 1) przysługuje w związku z zamieszkiwaniem w jednym lokalu mieszkalnym albo zajmowaniem jednego lokalu mieszkalnego; 2) może przysługiwać na podstawie więcej niż jednego tytułu prawnego spośród określonych w ust. 1.
Przepisy art. 2 ust. 1 pkt 1 – 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wymieniają rodzaje tytułów prawnych pozwalających określonym w nim osobom o ubieganie się o dodatek mieszkaniowy. Osoba niemająca jednego z tytułów prawnych wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1-4 ustawy lub jego ekspektatywy – art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy, nie spełnia podstawowej przesłanki warunkującej przyznanie tego dodatku. Ocena natomiast istnienia prawa do lokalu mieszkalnego dokonywana jest przez organ na podstawie dokumentów zgromadzonych w trakcie przeprowadzonego postępowania administracyjnego.
Sądowi z urzędu wiadomo, że kwestia skutecznego doręczenia skarżącej oświadczenia o wypowiedzeniu umowy najmu lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w Ł. była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zawartej w prawomocnych wyrokach z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 220/20, z 7 października 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 222/21, sygn. akt III SA/Łd 223/21, sygn. akt III SA/Łd 224/21, sygn. akt III SA/Łd 225/21, sygn. akt III SA/Łd 226/21 i z 13 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 402/21 oddalających skargi skarżącej na decyzje, których przedmiot stanowiły również odmowa przyznania dodatku mieszkalnego. Wyroki te zostały już wydane po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 16 września 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 988/19.
W prawomocnych wyrokach z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 220/20, z 7 października 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 222/21, sygn. akt III SA/Łd 223/21, sygn. akt III SA/Łd 224/21, sygn. akt III SA/Łd 225/21, sygn. akt III SA/Łd 226/21 i z 13 stycznia 2022 r., III SA/Łd 402/21 sąd podzielił stanowisko organów administracji, że skarżąca w dacie składania wniosków o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie spełniała przesłanek, o których mowa w powołanych przepisach, a w szczególności określonych w art. 2 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Sąd ocenił, że z treści pisma Administracji Nieruchomościami Łódź – Widzew [...] z 13 grudnia 2012 r. wynika, że Administracja Nieruchomościami Łódź-Widzew [...], działając w imieniu właścicieli nieruchomości przy ul. [...] w Ł., wypowiedziała B.S. z dniem 31 grudnia 2012 r. umowę najmu lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w Ł., zawartą 1 sierpnia 2001 r., na podstawie art. 11 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1182). Przepis ten stanowi, że nie później niż na 3 lata naprzód, na koniec miesiąca kalendarzowego, właściciel może wypowiedzieć stosunek prawny lokatorowi, o ile zamierza zamieszkać w należącym do niego lokalu, a nie dostarcza mu lokalu zamiennego i lokatorowi nie przysługuje prawo do lokalu, o którym mowa w ust. 4.
Sąd za prawidłowe uznał przyjęcie przez organy administracji, że umowa najmu lokalu mieszkalnego została wypowiedziana – ze skutkiem prawnym na 31 grudnia 2015 r., gdyż taki stan wynikał z przedstawionych organowi dokumentów. Sąd wskazał, że kwestia doręczenia przesyłki zawierającej wskazane powyżej wypowiedzenie umowy najmu była przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt I OSK 2519/17, toczącej na skutek skargi kasacyjnej B.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 11 maja 2017 r., III SA/Łd 942/16. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skoro przesłanką skuteczności wygaśnięcia stosunku najmu lokalu mieszkalnego zajmowanego przez skarżącą jest skuteczne doręczenie jej oświadczenia o wypowiedzeniu umowy najmu, to okoliczność ta winna zostać dokładnie zbadana.
W prawomocnych wyrokach z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 220/20, z 7 października 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 222/21, sygn. akt III SA/Łd 223/21, sygn. akt III SA/Łd 224/21, sygn. akt III SA/Łd 225/21, sygn. akt III SA/Łd 226/21 i z 13 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 402/21 sąd ocenił znajdujące się w aktach skany obu stron zwrotnego potwierdzenia odbioru wypowiedzenia umowy najmu z 13 grudnia 2012 r. oraz dodatkowo skan obu stron zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma Administracji Nieruchomościami Łódź-Widzew [...] z 11 grudnia 2012 r. dotyczącego udostępnienia lokalu strony skarżącej w celu usunięcia pionu kanalizacyjnego w lokalu sąsiednim. Sąd stwierdził, że z dokumentów tych wynika, że przesyłka zawierająca wypowiedzenie umowy najmu z 13 grudnia 2012 r. została nadana w placówce pocztowej w tym samym dniu, a skarżąca potwierdziła własnoręcznym podpisem odbiór przesyłki 28 grudnia 2012 r. Tego samego dnia – 28 grudnia 2012 r. – skarżąca potwierdziła odbiór przesyłki z 11 grudnia 2012 r. Sąd wskazał, że skany tych samych dokumentów – poświadczone za zgodność z oryginałem – znajdują się w aktach administracyjnych m.in. sprawy o sygn. akt III SA/Łd 220/20, dotyczącej dodatku mieszkaniowego za okres od 1 listopada 2019 r. W świetle powyższego nie budzi wątpliwości fakt skutecznego doręczenia skarżącej oświadczenia woli wynajmującego o wypowiedzeniu umowy najmu lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w Ł. Tym samym uznać należy, że z upływem wskazanego w wypowiedzeniu umowy najmu okresu, tj. od 1 stycznia 2016 r., skarżąca utraciła tytuł prawny do przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Brak tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu został także potwierdzony w karcie lokalu sporządzonej 27 października 2020 r. przez administratora nieruchomości – Przedsiębiorstwo Wielobranżowe A. B.D., z której wynika, że skarżąca płaci odszkodowanie (zamiast czynszu) za bezumowne zajmowanie lokalu mieszkalnego. Wypowiedzenie umowy najmu w trybie art. 11 ust. 5 ustawy o ochronie praw lokatorów mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego, z uwagi na trzyletni okres wypowiedzenia, zwalnia właściciela z obowiązku dostarczenia lokatorowi lokalu zamiennego. Rozstrzygnięcie o przyznaniu prawa do lokalu socjalnego wynika z przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 14 ust. 1 tej ustawy w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu sąd orzeka o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, bądź o braku takiego uprawnienia wobec osób, których nakaz dotyczy. Obowiązek zapewnienia lokalu socjalnego ciąży na gminie właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu. Użyty natomiast przez ustawodawcę w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy zwrot "osobom oczekującym" wiąże się zatem ściśle z realnym uprawnieniem do uzyskania lokalu zamiennego albo socjalnego przez wnioskodawcę niemającego tytułu do zajmowanego lokalu. Obowiązek dostarczenia osobie uprawnionej lokalu socjalnego przez gminę aktualizuje się z momentem uprawomocnienia się wyroku nakazującego eksmisję z jednoczesnym przyznaniem prawa do lokalu socjalnego (por. m.in. wyrok NSA z 17 maja 2016 r., I OSK 81/15). Wobec powyższego dopiero po uprawomocnieniu się takiego orzeczenia skarżąca mogłaby wystąpić o przyznanie dodatku mieszkaniowego na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy. Sąd ocenił, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca w dacie wystąpienia z wnioskami, tj. 31 października 2019 r. (wyrok z 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 220/20), 31 października 2017 r. (wyrok z 7 października 2021 r., III SA/Łd 222/21), 31 marca 2017 r. (wyrok z 7 października 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 223/21), 30 maja 2017 r. (wyrok z 7 października 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 224/21), 30 czerwca 2017 r. (wyrok z 7 października 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 225/21), 29 września 2017 r. (wyrok z 7 października 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 226/21), 26 października 2020 r. (wyrok z 13 stycznia 2022 r., III SA/Łd 402/21) dysponowała prawomocnym wyrokiem eksmisyjnym zobowiązującym do opróżnienia i opuszczenia zajmowanego lokalu mieszkalnego oraz przyznającym prawo do lokalu socjalnego.
Z powołanych wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wynika również, że przed Sądem Rejonowym dla Łodzi-Widzewa w Łodzi toczy się sprawa o sygn. l C 55/16 z powództwa A.T. przeciwko B.S. o opróżnienie lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w Ł. przy ul. [...], która na dzień złożenia wniosków nie została prawomocnie zakończona.
Skarżąca nie wystąpiła też do sądu cywilnego z powództwem o ustalenie, że wypowiedzenie umowy najmu było bezskuteczne i umowa ta nadal obowiązuje. Jedynie w tym trybie i przed sądem powszechnym skarżąca może uzyskać takie rozstrzygnięcie. Organy rozpoznające wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego mają obowiązek wyjaśnić jedynie, czy osoba ubiegająca się o dodatek posiada tytuł prawny do lokalu, o jakim mowa w art. 2 ust. 1 ustawy, jaki wskazuje we wniosku. Nie są natomiast uprawnione, w razie sporu między wynajmującym a najemcą, do oceny prawidłowości dokonanego przez wynajmującego wypowiedzenia umowy najmu lokalu mieszkalnego i z całą pewnością nie są władne ustalić, że wypowiedzenie umowy było bezskuteczne, a umowa nadal wiąże strony, tak jak tego chce skarżąca. W postępowaniu administracyjnym wynajmujący nie jest stroną postępowania. Umowa najmu jest umową prawa cywilnego, której stronami są wynajmujący i najemca. Wszelkie spory, jakie wystąpią między stronami umowy najmu, są przedmiotem spraw cywilnych, które w myśl art. 2 § 1 k.p.c. są rozpoznawane przez sąd cywilny. Jeżeli zatem zarządca nieruchomości, działający w imieniu właściciela lokalu, we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego oświadcza, że B.S. zajmuje lokal bez tytułu prawnego, gdyż umowa najmu została wypowiedziana i przedstawia dokumenty, które to wykazują, to ich podważenie może się odbyć wyłącznie przed sądem powszechnym, a nie przed organem administracji. Skuteczne złożenie przez skarżącą pozwu w sądzie powszechnym powinno spowodować wówczas zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W innym przypadku organ nie ma podstaw do kwestionowania oświadczenia zarządcy nieruchomości o braku tytułu prawnego B.S. do zajmowanego lokalu.
Z powyższych względów w wyrokach z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 220/20, z 7 października 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 222/21, sygn. akt III SA/Łd 223/21, sygn. akt III SA/Łd 224/21, sygn. akt III SA/Łd 225/21, sygn. akt III SA/Łd 226/21 i z 13 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 402/21 sąd za niezasadne uznał zarzuty skarżącej i jej pełnomocnika dotyczące niewyjaśnienia w sposób jednoznaczny, czy doszło do skutecznego doręczenia skarżącej wypowiedzenia umowy najmu oraz czy skarżąca posiada tytuł prawny do spornego lokalu. Sąd uznał także, że w świetle przedstawionych okoliczności faktycznych skarżąca nie spełniała zatem wymogów stawianych ustawą dla przyznania jej prawa do dodatku mieszkaniowego. Zgodnie z art. 7 ust. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, dodatek mieszkaniowy przyznaje się na okres 6 miesięcy licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po złożeniu wniosku. Tak więc ocena istnienia przesłanek do uzyskania dodatku dokonywana jest w momencie przyznawania dodatku na dany sześciomiesięczny okres (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2011 r., I OSK 2117/10 , wyrok NSA z 13 kwietnia 2007 r., I OSK 214/06). W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego ocena dokonana przez organ jest trafna. Skoro bowiem skarżąca w dacie złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie posiadała tytułu prawnego do lokalu i nie oczekiwała na przydział lokalu, przyznanie dodatku mieszkaniowego, w świetle art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy, było niedopuszczalne. Ustawa zawiera przepisy bezwzględnie obowiązujące i w sposób wyczerpujący określa krąg podmiotów, które mogą otrzymać dodatek mieszkaniowy i precyzyjne wskazuje przesłanki, jakie osoby te muszą spełnić, aby dodatek mieszkaniowy otrzymać. Żadnej swobody w tym zakresie organ nie posiada. Dysponując zatem dokumentami potwierdzającymi wypowiedzenie umowy najmu, których skarżąca skutecznie nie podważyła, organ prawidłowo uznał, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 2 ust. 1 ustawy.
W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Natomiast stosownie do art. 171 p.p.s.a., wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że powołane powyżej przepisy zakreślają granice związania innych podmiotów prawomocnym orzeczeniem sądowym. Ratio legis tych regulacji, w szczególności wyrażona w art. 170 p.p.s.a. powszechnie obowiązująca moc wiążąca wyroku sądowego, polega na zagwarantowaniu zachowania spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć wzajemnie ze sobą sprzecznych. Przy czym istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że zarówno sąd, który wydał orzeczenie, strony postępowania, a co więcej inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawach także inne osoby muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia sądu. Powołany przepis art. 171 p.p.s.a. statuuje tzw. zasadę powagi rzeczy osądzonej, którą należy rozumieć jako moc prawną orzeczenia co do istoty sprawy, wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym, wykluczającą ponowne rozstrzyganie tej samej sprawy. Przy czym wyrażony w art. 171 p.p.s.a. przepisie skutek res iudicata odnosi się tylko do tego, co w związku z wniesioną skargą stanowiło przedmiot prawomocnego rozstrzygnięcia. Podkreślenia również wymaga, że co prawda powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję prawomocnego wyroku, lecz biorąc pod uwagę, że istota sprawowanej przez sądy administracyjne kontroli wyraża się w ocenie prawnej, która zawarta jest w uzasadnieniu wyroku, to na zakres powagi rzeczy osądzonej wskazują motywy prawomocnego orzeczenia wynikające z jego uzasadnienia (por. wyroki NSA z: 12 grudnia 2019 r., I OSK 262/19; z 10 grudnia 2019 r., II OSK 211/18; z 12 grudnia 2017 r., I OSK 235/16; wyrok WSA w Gdańsku z 4 grudnia 2019 r., II SA/Gd 109/19; wyrok WSA w Łodzi z 16 stycznia 2020 r., II SA/Łd 676/19). Jakkolwiek związanie prawomocnym wyrokiem wiąże tylko w danej sprawie, może odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim w wyroku tym rozstrzygnięta została określona kwestia prawna, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie jako zagadnienie wstępne, czy też dalszy element kształtujący proces stosowania prawa przez sąd (por. wyrok NSA z 24 listopada 2020 r., II FSK 1014/19). W orzecznictwie wskazuje się, że w sytuacji gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku. Stanowisko przeciwne, uznające możliwość czynienia przez organy administracji publicznej ustaleń sprzecznych z treścią prawomocnego orzeczenia sądu, jest nie do pogodzenia z wypływającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą demokratycznego państwa prawnego oraz określoną w art. 7 Konstytucji RP zasadą legalizmu. Moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów sprawia, że muszą one przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W przeciwnym razie zagrożone byłoby ratio legis art. 170 p.p.s.a. polegające na zagwarantowaniu spójności i logiki działania organów państwa oraz na zapobieżeniu współistnieniu w obrocie prawnym orzeczeń nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. Oznacza to, że w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dane zagadnienie, nie może być już ono ponownie badane (por. wyroki NSA z: 25 lutego 2014 r., II GSK 1939/12; z 20 lutego 2014 r., I OSK 1792/12; 25 marca 2013 r., II GSK 2322/11, OSP 2015, z. 9, poz. 88; z 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98). Dlatego też ilekroć ocena prawna, wyrażona w prawomocnym orzeczeniu sądu administracyjnego, ma jakiekolwiek znaczenie dla oceny zgodności z prawem innego aktu administracji publicznej, badanego przez sąd administracyjny, sąd ten obowiązany jest uznać i uwzględnić to wcześniejsze, prawomocne orzeczenie. Istotą zasady "związania oceną prawną" jest to, że dotyczy wykładni prawa materialnego, jak i procesowego (por. wyrok NSA z 31 stycznia 2020 r., II FSK 795/18).
W niniejszym postępowaniu z mocy powołanych wyżej art. 170 i art. 171 p.p.s.a. zawartą w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 220/20, z 7 października 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 222/21, sygn. akt III SA/Łd 223/21, sygn. akt III SA/Łd 224/21, sygn. akt III SA/Łd 225/21, sygn. akt III SA/Łd 226/21 i z 13 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 402/21 ocenę skuteczności doręczenia skarżącej 28 grudnia 2012 r. przesyłki zawierającej wypowiedzenie umowy najmu z 13 grudnia 2012 r. oraz skuteczności wypowiedzenia umowy najmu lokalu mieszkalnego ze skutkiem na 31 grudnia 2015 r. i dokonaną na gruncie tego stanu faktycznego wykładnię przepisów prawa uznać należy za wiążącą również w niniejszej sprawie.
Podnieść także trzeba, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca dysponowała prawomocnym wyrokiem eksmisyjnym zobowiązującym do opróżnienia i opuszczenia zajmowanego lokalu mieszkalnego oraz przyznającym prawo do lokalu socjalnego. Z akt sprawy nie wynika również, aby wystąpiła do sądu powszechnego o ustalenie, że wypowiedzenie umowy najmu było bezskuteczne i umowa ta nadal obowiązuje.
Mając powyższe na uwadze uznać należy, że organy obu instancji poczyniły właściwe ustalenia w oparciu o prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe, którego zakres wyznaczał art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, polegające na wyjaśnieniu, czy skarżąca posiada tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego dający jej prawo do przyznania dodatku mieszkaniowego. Poczynione w tym zakresie ustalenia w oparciu o prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy w sprawie jednoznacznie wskazują, że skarżącej, na dzień złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, tj. 27 czerwca 2019 r. (data wpływu do Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi), nie przysługiwał tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 – 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, a co za tym idzie brak było podstawy prawnej do przyznania dodatku mieszkaniowego. Tym samym organy administracji prawidłowo uznały, że zebrany materiał dowodowy jest wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Organy administracji ponownie prowadząc postępowanie zastosowały się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 16 września 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 988/19. Przeprowadziły postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie jakiego rodzaju pisma zostały doręczone skarżącej 28 grudnia 2012 r. Ustalenia organów administracji i dokonana przez nie ocena prawna są zgodne z oceną zawartą w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 8 grudnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 220/20, z 7 października 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 222/21, sygn. akt III SA/Łd 223/21, sygn. akt III SA/Łd 224/21, sygn. akt III SA/Łd 225/21, sygn. akt III SA/Łd 226/21 i z 13 stycznia 2022 r., III SA/Łd 402/21.
Ponadto nadmienić należy, że w wyrokach tych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził brak bezpośredniej zależności rozstrzygnięcia spraw w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej dodatków mieszkaniowych za poszczególne miesiące od rozstrzygnięcia sprawy o sygn. l C 55/16 z powództwa A.T. przeciwko B.S. o opróżnienie lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w Ł. przy ul. [...]. Sąd wskazał przy tym, że zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, sąd (powszechny) w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu orzeka o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, bądź o braku takiego uprawnienia wobec osób, których nakaz dotyczy, a na gminie, właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu, ciąży w takim przypadku obowiązek jego dostarczenia. Dopiero prawomocny wyrok sądowy w sprawie o eksmisję, zastrzegający prawo do lokalu socjalnego, konkretyzuje obowiązek gminy dostarczenia lokalu socjalnego wobec oznaczonej w wyroku osoby. Zatem dopiero po uzyskaniu prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego w sprawie I C 55/16 skarżąca, oczekując na przyznany lokal socjalny, mogłaby wystąpić o przyznanie dodatku mieszkaniowego na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 2 pkt 1, § 4 ust. 1 i 3, § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 18 ze zm.).
k.ż.