III OSK 1144/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i decyzję organu, uznając, że wymóg lokalizacji nieruchomości w miejscowości służby lub pobliskiej nie powinien bezwzględnie dotyczyć emerytowanych funkcjonariuszy Policji ubiegających się o pomoc finansową na cele mieszkaniowe.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego emerytowanemu funkcjonariuszowi Policji. Organ i WSA uznały, że skarżący nie spełnił warunku lokalizacji nieruchomości w miejscowości służby lub pobliskiej, opierając się na przepisach dotyczących czynnych funkcjonariuszy. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone rozstrzygnięcia, stwierdzając, że wymóg ten nie powinien być stosowany bezwzględnie do emerytów, ponieważ cel przepisów (dyspozycyjność) nie ma już zastosowania po zakończeniu służby.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną emerytowanego funkcjonariusza Policji, któremu odmówiono przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Organ administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznali, że skarżący nie spełnił warunku posiadania nieruchomości w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, stosując przepisy ustawy o Policji dotyczące czynnych funkcjonariuszy. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, podkreślając, że przepisy te stosuje się wprost do emerytów w zakresie pomocy mieszkaniowej. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i decyzje organów. Sąd wskazał, że kluczowym celem przepisów dotyczących pomocy mieszkaniowej dla funkcjonariuszy Policji jest zapewnienie ich dyspozycyjności. W przypadku emerytowanych funkcjonariuszy, którzy przestali podlegać obowiązkowi służbowemu, ten cel przestaje być aktualny. Dlatego też NSA uznał, że wymóg lokalizacji nieruchomości w miejscowości służby lub pobliskiej, wynikający z przepisów dotyczących czynnych funkcjonariuszy, nie powinien być stosowany bezwzględnie do emerytów. Sąd podkreślił, że ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy przewiduje pomoc w budownictwie mieszkaniowym na zasadach przewidzianych dla funkcjonariuszy, co należy interpretować z uwzględnieniem zmiany statusu prawnego i faktycznego emeryta. W związku z tym, skarżący spełnił przesłanki do przyznania pomocy finansowej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wymóg ten nie powinien być stosowany bezwzględnie do funkcjonariuszy emerytowanych, ponieważ cel przepisów dotyczących pomocy mieszkaniowej (zapewnienie dyspozycyjności) nie ma zastosowania po zakończeniu służby.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że głównym uzasadnieniem pomocy mieszkaniowej dla czynnych funkcjonariuszy jest ich dyspozycyjność. W przypadku emerytów, którzy przestali podlegać obowiązkowi służbowemu, ten element traci na znaczeniu. Dlatego też, stosując przepisy ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, należy uwzględnić zmianę statusu prawnego i faktycznego emeryta, a wymóg lokalizacji nieruchomości nie powinien być stosowany w sposób automatyczny i literalny.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (23)
Główne
ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy art. 30
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa o Policji art. 94 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy art. 29
Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej oraz ich rodzin
ustawa o Policji art. 88 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji
ustawa o Policji art. 88 § ust. 4
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji
ustawa o Policji art. 90
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji
ustawa o Policji art. 95 § pkt 2 i 3
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § par 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
rozporządzenie z 17 października 2001 r. art. 2
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów
rozporządzenie z 17 października 2001 r. art. 3a § ust. 2 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów
rozporządzenie z 17 października 2001 r. art. 4 § ust. 1 i 2
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wymóg lokalizacji nieruchomości w miejscowości służby lub pobliskiej nie ma bezwzględnego zastosowania do emerytowanych funkcjonariuszy Policji, ponieważ cel przepisów (dyspozycyjność) nie jest już aktualny po zakończeniu służby.
Odrzucone argumenty
Organ i WSA argumentowały, że emerytowani funkcjonariusze muszą spełniać wszystkie wymogi przewidziane dla czynnych funkcjonariuszy, w tym warunek lokalizacji nieruchomości w miejscowości służby lub pobliskiej, zgodnie z literalnym brzmieniem przepisów.
Godne uwagi sformułowania
celem ustawodawcy przy tworzeniu regulacji Rozdziału 8 ustawy o Policji było wsparcie sytuacji mieszkaniowej funkcjonariuszy przy jednoczesnym zabezpieczeniu ich dyspozycyjności. Pojęcie to rozumieć należy jako obowiązek jak najszybszego stawienia się do służby oraz wykonywanie jej w miejscu i czasie koniecznym dla sprawnej realizacji celów, do których została, zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o Policji, powołana Policja. W stosunku służbowym w porównaniu do zwykłego stosunku pracy podporządkowanie "zatrudnionego" względem "zatrudniającego" jest znacznie większe, bowiem ze względu na specyfikę wykonywanych zadań konieczna jest dyscyplina i dostępność funkcjonariusza w przypadku zajścia nadzwyczajnych okoliczności. Tym samym cała konstrukcja, na której oparte zostało zaskarżone rozstrzygnięcie, zgodnie z którą to właśnie cecha dyspozycyjności stosunku służbowego zmusza organy Policji do odmowy przyznania pomocy finansowej skarżącemu ze względu na zbyt daleką odległość lokalu mieszkalnego od ostatniego miejsca pełnienia służby, upada.
Skład orzekający
Tamara Dziełakowska
przewodniczący sprawozdawca
Mirosław Wincenciak
sędzia
Sławomir Pauter
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących pomocy mieszkaniowej dla emerytowanych funkcjonariuszy służb mundurowych, w szczególności zasady stosowania wymogów związanych z dyspozycyjnością po zakończeniu służby."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji emerytowanych funkcjonariuszy Policji i może wymagać analizy porównawczej w kontekście innych służb mundurowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy interpretują przepisy dotyczące świadczeń dla byłych funkcjonariuszy, uwzględniając zmianę ich statusu prawnego i faktycznego. Pokazuje to, że literalne stosowanie przepisów nie zawsze jest zgodne z celem regulacji.
“Emerytowany policjant wygrał walkę o pomoc mieszkaniową – sąd uznał, że odległość od dawnego miejsca służby nie ma już znaczenia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 1144/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-11-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-05-23 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Mirosław Wincenciak Sławomir Pauter Tamara Dziełakowska /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6213 Inne świadczenia finansowe związane z lokalem mieszkalnym Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane II SA/Wa 1239/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-01-25 Skarżony organ Komendant Policji Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2015 poz 900 art. 29, art. 30 Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin Dz.U. 2021 poz 1882 art. 88, art. 94 ust. 1 i art. 97 ust. 5 Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Dz.U. 2022 poz 329 art. 145 par 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 1239/22 w sprawie ze skargi P.P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 20 kwietnia 2022 r., nr 22/2022 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej 1) uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 17 marca 2022 r. nr 1/P/2022, 2) zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego P.P. kwotę 737 zł (siedemset trzydzieści siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Decyzją z 17 marca 2022 r. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735) dalej jako "k.p.a.", art. 30 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym Funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r., poz. 723) dalej jako "ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy", art. 88, art. 94 ust. 1 i art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2021 r., poz. 1882) dalej jako "ustawa o Policji", oraz § 2, §3a ust. 2 pkt 1 i § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (Dz. U. z 2013 r., poz. 864 ze zm.) dalej jako "rozporządzenie z 17 października 2001 r.", Komendant Główny Policji odmówił przyznania P.P. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 30 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy emerytom policyjnym zapewnia się pomoc w budownictwie mieszkaniowym na zasadach przewidzianych dla funkcjonariuszy, natomiast art. 88 i art. 94 ust. 1 ustawy o Policji określają, że lokal którego pomoc dotyczy musi znajdować się w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, a funkcjonariusz któremu pomoc jest udzielana nie otrzymał wcześniej lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale. W ocenie organu skarżący nie spełnił jednego z powyższych warunków, bowiem miejscowość, której dotyczy wniosek o pomoc nie jest miejscowością pobliską do miejsca pełnienia służby (czas dojazdu w obie strony przekracza dwóch godziny), a tym samym nie przysługuje mu pomoc finansowa na uzyskanie przedmiotowej nieruchomości. Po ponownym rozpoznaniu sprawy na wniosek skarżącego decyzją z 20 kwietnia 2022 r. organ na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podkreślone zostało, że zgodnie z art. 88 ust. 4 ustawy o Policji przez "miejscowość pobliską" rozumieć należy miejscowość, z której czas dojazdu do miejsca pełnienia służby i z powrotem środkami publicznego transportu zbiorowego, zgodnie z rozkładem jazdy, łącznie z przesiadkami, nie przekracza w obie strony dwóch godzin, licząc od stacji (przystanku) położonej najbliżej miejsca zamieszkania do stacji (przystanku) położonej najbliżej miejsca pełnienia służby bez uwzględnienia czasu dojazdu do i od stacji (przystanku) w obrębie miejscowości, z której policjant dojeżdża oraz miejscowo ci, w której wykonuje obowiązki służbowe. Jako że odległość między Komendą Główną Policji (ostatnim miejscem pełnienia służby), a lokalem mieszkalnym skarżącego, którego dotyczy wniosek wynosi 104,1 km to organ ponownie uznał, że nie spełnił on ww. wymogu, aby przyznać świadczenie. Wyrokiem z 25 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022 r. poz. 329 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", oddalił skargę skarżącego. Powołując się na art. 29 i 30 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Sąd wskazał, że ustawodawca odmiennie uregulował zasady, według których emeryci i renciści policyjni mogą ubiegać się o prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji ministra spraw wewnętrznych oraz wówczas, gdy zapewnia się im pomoc w budownictwie mieszkaniowym. Różnica między tymi dwoma trybami ujawnia się w sposobie odnoszenia regulacji dotyczącej czynnych funkcjonariuszy do funkcjonariuszy emerytowanych lub rencistów – w pierwszym przypadku przepisy stosuje się odpowiednio, natomiast przy pomocy w budownictwie mieszkalnym wprost. Z przepisu art. 94 ust. 1 ustawy o Policji wynika natomiast, że policjantowi który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu i mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, co oznacza, że realizacją podstawowego prawa do mieszkania jest również prawo do pomocy finansowej, a tym samym niezbędne jest wypełnienie wprost warunków oznaczonych w Rozdziale 8 ustawy o Policji. Regulacja prawna Rozdziału 8 ustawy o Policji jasno wskazuje, że policjant ma prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub miejscowości pobliskiej z uwzględnieniem, liczby członków rodziny oraz ich uprawnień z przepisów odrębnych (art. 88 ust. 1 ustawy o Policji). Definicja pojęcia "miejscowość pobliska" wynika z art. 88 ust. 4 i odnosi się do kryterium czasu dojazdu do miejsca pełnienia służby i z powrotem środkami transportu publicznego wskazując na granicę dwóch godzin. Podkreślono, że celem przepisów ustawy o Policji dotyczących prawa do lokalu dla funkcjonariuszy było zapewnienie lokalu z poszanowaniem dla cechy dyspozycyjności stosunku służbowego, a brak jest jakichkolwiek podstaw, aby uznać, że warunek ten nie dotyczy emerytowanych funkcjonariuszy lub rencistów. Jako że ustalony stan faktyczny w sprawie nie był sporny i wynika z niego, że ostatnim miejscem służby skarżącego była Warszawa, natomiast dom mieszkalny, na uzyskanie którego skarżący wystąpił o udzielenie pomocy finansowej położony jest w R., to Sąd pierwszej instancji uznał, że zasadnie odmówiono udzielenia pomocy finansowej. Pismem z 18 kwietnia 2023 r. skarżący wniósł skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie żądając jego uchylenia oraz uchylenia decyzji poprzedzającej i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Komendantowi Głównemu Policji równocześnie zrzekając się przeprowadzenia rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a. naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. tj. zasady prawdy obiektywnej i zasady nakazującej wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego sprawy poprzez nieuwzględnienie mimo istniejących przesłanek słusznego interesu skarżącego i niezachowanie reguł obiektywnej i logicznej oceny materiału dowodowego sprawy. 2. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenia prawa materialnego, tj.: a. art. 94 ust. 1 ustawy o Policji i art. 30 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy polegająca na wadliwym uznaniu iż w przypadku emeryta policyjnego, jakim jest skarżący, który na skutek odejścia ze służby stracił status policjanta i nie ma już żadnego związku faktycznego i prawnego z jednostką policji, w której do tej pory pełnił służbę, jednym z koniecznych warunków uzyskania pomocy finansowej jest spełnienie warunku miejscowości pobliskiej, podczas gdy właściwa interpretacja powołanych przepisów ustawy stosowanych jedynie odpowiednio w stosunku do emerytów policyjnych wskazuje, że ten wymóg w takim stanie faktycznym nie może mieć zastosowania albowiem jest nielogiczny, pozbawiony sensu i racjonalnego uzasadnienia. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że przepisy dotyczące przyznania pomocy finansowej funkcjonariuszom Policji mają odpowiednie zastosowania do emerytów policyjnych, a tym samym powinny być dostosowane do sytuacji faktycznej i prawnej emeryta policyjnego. Oczywistym jest w ocenie skarżącego, że wymóg uzyskania domu mieszkalnego przez emeryta policyjnego w miejscowości pobliskiej nie jest obowiązującym, bowiem nie wykonuje on już obowiązków służbowych. Tym samym związek z miejscem pełnienia służby ustaje w momencie zwolnienia. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie kwestią sporną jest ocena czy wymogi przewidziane dla czynnych funkcjonariuszy Policji wnioskujących o pomoc finansową na uzyskanie domu mieszkalnego należy stosować w sposób bezwzględny do funkcjonariuszy emerytowanych lub rencistów, czy też pewne warunki w wyniku zmiany statusu funkcjonariusza należy odpowiednio zaktualizować. Z Rozdziału 8 ustawy o Policji można wskazać na trzy formy pomocy mieszkaniowej dla czynnych funkcjonariuszy Policji z niezaspokojonymi potrzebami mieszkalnymi, tj.: prawo do lokalu mieszkalnego przyznanego w formie decyzji administracyjnej (art. 88 ust. 1 i art. 90), prawo do równoważnika za lokal mieszkalny (art. 92), pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego (art. 94). Podstawową formą pomocy jest jak wynika z przepisów przyznanie lokalu przez organ, natomiast pozostałe mają charakter subsydiarny (wyrok NSA z dnia 12 maja 1998 r. sygn. I SA 2167/97 - niepubl.). Stanowisko to znajduje potwierdzenie w piśmiennictwie, z którego jasno wynika, że warunek przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu lub domu należy wiązać tylko z taką sytuacją, w której policjant spełnia warunki do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego, o jakim mowa w art. 90 ustawy o Policji, na podstawie decyzji administracyjnej, lecz lokalu takiego nie otrzyma (W. Kotowski [w:] Ustawa o Policji. Komentarz, wyd. V, LEX/el. 2024, art. 88). Z treści przepisów wynika zatem, że skorzystanie z jednej z form pomocy mieszkaniowej zamyka możliwość skorzystania z innej, innymi słowy mają one charakter wykluczający względem siebie. Podobnie ustawodawca uregulował tę kwestię w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, w której wskazano na dwie drogi uzyskania pomocy mieszkaniowej albo poprzez przydzielenie w drodze decyzji administracyjnej lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji wskazanego podmiotu poprzez odpowiednie zastosowanie przepisów dotyczących lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy (art. 29 ust. 1) bądź poprzez pomoc w budownictwie mieszkaniowym na zasadach przewidzianych dla funkcjonariuszy (art. 30). W niniejszej sprawie rozpatrywany jest przypadek przyznania pomocy finansowej, więc zastosowanie ma art. 30 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy w zw. z art. 94 ust. 1 ustawy o Policji, zgodnie z którym "[p]olicjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość". Art. 94 ust. 1 ustawy o Policji jest umieszczony w systematyce ustawy o Policji w Rozdziale 8 "Mieszkania funkcjonariuszy Policji", co oznacza, że dokonując ustalenia przesłanek prawa do pomocy finansowej, oprócz posiadanego statusu emerytowanego funkcjonariusza, należy dokonać wykładni w oparciu o regulację prawa podstawowego - prawa do lokalu. Jak wskazano wcześniej jedną z kluczowych przesłanek występujących przy pomocy mieszkaniowej jest lokalizacja lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. W orzecznictwie i judykaturze dotyczącej stosunku służbowego wskazuje się, że "[p]rzepisów ustawy, które stanowią o przywilejach mieszkaniowych dla policjantów, nie można interpretować rozszerzająco (wyrok NSA w Warszawie z dnia 12 października 1999 r., I SA 1712/98, LEX nr 48613), i w przypadku tutaj rozpatrywanym sądy administracyjne stosowały wykładnie literalne wskazując, że do emerytowanych funkcjonariuszy również należy zastosować warunek usytuowania lokum w miejscu pełnienia służby lub miejscowości do niego pobliskiej, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie nie podziela tego stanowiska. Jak słusznie wskazano w zaskarżonych decyzjach i wyroku celem ustawodawcy przy tworzeniu regulacji Rozdziału 8 ustawy o Policji było wsparcie sytuacji mieszkaniowej funkcjonariuszy przy jednoczesnym zabezpieczeniu ich dyspozycyjności. Pojęcie to rozumieć należy jako obowiązek jak najszybszego stawienia się do służby oraz wykonywanie jej w miejscu i czasie koniecznym dla sprawnej realizacji celów, do których została, zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o Policji, powołana Policja." W stosunku służbowym w porównaniu do zwykłego stosunku pracy podporządkowanie "zatrudnionego" względem "zatrudniającego" jest znacznie większe, bowiem ze względu na specyfikę wykonywanych zadań konieczna jest dyscyplina i dostępność funkcjonariusza w przypadku zajścia nadzwyczajnych okoliczności. Zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów z 29 marca 1999 r. sygn. akt OPS 1/99, ONSA/1999/3/77 "[p]rawo policjanta w służbie stałej do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej nie może być rozumiane jako prawo całkowicie oderwane od praw i obowiązków wynikających z istoty stosunku służbowego policjanta. Celem tego przepisu jest niewątpliwie to, ażeby policjant w służbie stałej mieszkał w miejscowości, w której pełni służbę, albo w miejscowości pobliskiej. Z tym celem, a nie z przywilejem jako takim, związane jest prawo, o którym mowa w art. 88 ustawy. Tak rozumianemu uprawnieniu policjanta odpowiadają obowiązki organów Policji zaspokojenia tego prawa. Oznacza to, że jeżeli policjant ma odpowiednie mieszkanie w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, to cel przepisu jest osiągnięty, a wobec tego nie powstaje prawo do lokalu, o którym mowa w art. 88 ustawy". Pomoc ta została w istocie wprowadzona w interesie służby, a tym samym interesie ogółu. Prawo do lokalu mieszkalnego funkcjonariuszy Policji nie jest więc swego rodzaju niezasłużonym wyróżnieniem czy przywilejem, ponieważ wynika z istoty stosunku służbowego wiążącego ich z organami. Wymagając od nich dyspozycyjności należy zapewnić im warunki, w których ta dyspozycyjność będzie mogła być zrealizowana. Dlatego też wyłącznie organy Policji posiadają uprawnienie do decydowania, w trybie przepisów pragmatycznych, o prawie do zamieszkiwania w takich lokalach (wyrok NSA z 27.09.2024 r., III OSK 4706/21, LEX nr 3772998). Ze wskazanym przepisem art. 88 ust. 1 ustawy o Policji koresponduje art. 95 pkt 2 i 3 tejże ustawy, wyłączający z grona policjantów którym przydziela się lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej tych policjantów, którzy posiadają w miejscowości w której pełnią służbę lub pobliskiej odpowiedni lokal mieszkalny oraz tych, których małżonek posiada taki lokal mieszkalny (zob.: wyrok TK z 14 maja 2001 SK 1/2000). Analiza treści powołanych przepisów wyraźnie wskazuje, że szczególna pomoc w uzyskaniu mieszkania przez policjantów uzasadniona jest dążeniem do zapewnienia policjantowi możliwości zamieszkania w miejscowości, w której pełni służbę. Odnosząc się do zapadłych w przedmiocie stosunku służbowego orzeczeń bardzo często wskazuje się właśnie na wykładnie celowościową danej regulacji i konieczność zapewnienia dyspozycyjności funkcjonariusza (zob. wyrok WSA w Opolu z dnia 13 grudnia 2007 r., II SA/Op 425/07, LEX nr 529182, wyrok NSA z 24 kwietnia 2020 r., I OSK 1230/19, LEX nr 3220984, wyrok NSA z 16 kwietnia 2020 r., I OSK 932/19, LEX nr 2979219, wyrok NSA z 10 grudnia 2009 r., I OSK 744/09, LEX nr 579202, wyrok NSA z 23 listopada 2009 r., I OSK 333/09, LEX nr 588781, wyrok NSA z 15.12.2021 r., III OSK 453/21, LEX nr 3318617). Idąc tym tokiem rozumowania rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji oraz organu są pozbawione sensu. Skarżącym w przedmiotowej sprawie jest emerytowany funkcjonariusz Policji. W związku z faktem zwolnienie za służby z Komendy Głównej Policji z dniem 5 stycznia 2021 r. skarżący funkcjonariusz przestał podlegać służbowo swoim przełożonym i tym samym zwolnił się z obowiązku pozostawania w ich dyspozycji. Tym samym cała konstrukcja, na której oparte zostało zaskarżone rozstrzygnięcie, zgodnie z którą to właśnie cecha dyspozycyjności stosunku służbowego zmusza organy Policji do odmowy przyznania pomocy finansowej skarżącemu ze względu na zbyt daleką odległość lokalu mieszkalnego od ostatniego miejsca pełnienia służby, upada. Związanie skarżącego z dawnym miejscem pełnienia służby może mieć w chwili obecnej jedynie znaczenie historyczne, natomiast w ocenie NSA nie powinno mieć wpływu na przysługującą mu zgodnie z prawem pomoc finansową. Warto w tym miejscu ponownie wskazać na treść art. 30 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, który wskazuje, że pomoc w budownictwie mieszkaniowym dla emerytów i rencistów policyjnych zapewnia się na zasadach przewidzianych dla funkcjonariuszy. Pojęcie zasad używane jest w doktrynie, jak i orzecznictwie, a także w tekstach prawnych w różnych kontekstach, które należy uwzględniać w procesie odczytywania treści tego pojęcia. Najczęściej pojęcie zasad wiązane jest z kategoriami "zasad prawa" lub "zasad ogólnych" rozumianych jako generalne normatywne dyrektywy powinnego zachowania i kwalifikowane jako konsekwencja tzw. norm-zasad w ich odróżnieniu od norm-reguł. Według klasycznej już definicji zasady prawa są nieodłącznym elementem każdego systemu prawa i stanowią więź treściową systemu norm prawnych, tj. służą uporządkowaniu zbioru norm systemu prawa, dla którego na podstawie odpowiednio spójnej wiedzy znaleźć można odpowiednie uzasadnienie aksjologiczne w uporządkowanym systemie wartości (zob. S. Wronkowska: Więź treściowa systemu norm prawnych – "zasady prawa" w: S. Wronkowska, Z. Ziembiński, A. Redelbach: Zarys teorii państwa i prawa, Warszawa 1992, s. 224). Można także wskazać na regulacje, w których użyte pojęcie zasad rozumiane jest jako wartości i merytoryczne wymogi określonego działania. Tak np. rozumiane są w doktrynie zasady sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, o jakich stanowi art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2018 r., poz. 1945), ujmowane właśnie jako wartości i merytoryczne wymogi kształtowania polityki przestrzennej przez uprawnione organy dotyczące m.in. zawartych w akcie planistycznym ustaleń (zob.: Z. Niewiadomski (red.): Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz, Warszawa 2004, s. 253-254). Na konieczność uwzględniania kontekstu użycia pojęcia zasad zwrócił również uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 września 2002 r., K 38/01 (publ. OTK-A z 2002 r., nr 5, poz. 59). Sformułowanie "na zasadach przewidzianych dla funkcjonariuszy" w kontekście przyznawania pomocy finansowej na cele mieszkaniowe nie powinno być rozumiane poprzez automatyczne odtworzenie wymogów wynikających z art. 88 ust. 1 i art. 94 ust. 1 ustawy o Policji. Zasadą w tym przypadku jest, fakt że funkcjonariuszowi Policji przysługuje pomoc w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych. Jest więc to benefit związany ze stosunkiem służbowym. W przypadku funkcjonariuszy czynnych głównym uzasadnieniem tej pomoc jest cecha dyspozycyjności, natomiast w odniesieniu do zwolnionych już ze służby funkcjonariuszy ten element uzasadnienia przestaje być istotny. Skoro ustawodawca w art. 30 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy zdecydował się wprost umożliwić emerytowanym funkcjonariuszom uzyskanie pomocy mieszkaniowej to konieczne jest również przyjęcie konsekwencji zmiany statusu uprawnionego podmiotu. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. i 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz wydane w sprawie decyzje. O kosztach postępowania rozstrzygnięto stosownie do art. 200 p.p.s.a. i art. 204 pkt 1 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI