III OSK 114/23

III OSK 114/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/
Piotr Korzeniowski
Teresa Zyglewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
II SA/Gl 796/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2022-09-29
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2233
art. 268 ust. 1 pkt 1 art. 16 pkt 40
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 68
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 17 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółki W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 września 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 796/22 w sprawie ze skargi Spółki W. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Katowicach Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 30 marca 2022 r., nr GL.ZUO.2.470.1790.2.2018.AS/RKW-2022-5746 w przedmiocie opłaty stałej za usługi wodne oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 29 września 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 796/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: Sąd I instancji, WSA) oddalił skargę Spółki W. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Katowicach Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: organ, Dyrektor) z 30 marca 2022 r., nr GL.ZUO.2.470.1790.2. 2018.AS/RKW-2022-5746 w przedmiocie opłaty stałej za usługi wodne.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się Spółka Wodna W. (dalej: skarżąca kasacyjnie, spółka) i w skardze kasacyjnej zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi:
1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z niżej wskazanymi regulacjami k.p.a., polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, że Dyrektor naruszył normy art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 16 pkt 40 i art. 268 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo Wodne poprzez zaniechanie w postępowaniu dowodowym wyjaśnienia, czy skarżąca kasacyjnie w ramach posiadanego pozwolenia wodnoprawnego realizuje pobór zwrotny (brak w opinii biegłego ustaleń na okoliczność ilości wody, która polega poborowi zwrotnemu, autor opinii nie odnosi się do definicji poboru zwrotnego, jak i nie określa ilości wody, która ulega poborowi zwrotnemu) w wyniku czego błędnie ustalono, że spółka powinna uiszczać opłatę stałą za pobór wody, co miało istotny wpływ na wydanie i treść decyzji wyżej wymienionego organu, gdyż doprowadziło do określenia w pkt 1 sentencji decyzji opłaty w wysokości 24.317,00 zł za pobór wód powierzchniowych ujęciem na rzece M. za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r., a także na treść wyroku Sądu I instancji, poprzez oddalenie skargi skarżącej;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 268 ust. 1 pkt 1 P.w. w związku z art. 16 pkt 40 ustawy Prawo wodne poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że opłatę za usługi wodne uiszcza się w przypadku poboru zwrotnego niestanowiącego poboru dla celów określonych w art. 270 ust. 2 i ust. 2a P.w., gdy tymczasem (jak to ma miejsce w niniejszej sprawie) w sytuacji pobierania wody w sposób zwrotny, a więc odprowadzania tej samej ilości niezanieczyszczonej wody jaka została pobrana - nie ustala się opłaty za usługi wodne, albowiem ta wraca do zasobu i stan wód nie ulega zmianie, a zatem pominięcie przez Sąd iż, opłatę nalicza się wyłącznie za korzyść, jaką podmiot dokonujący poboru uzyskał w następstwie wykorzystania wody,
3) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 271 ust. 1 pkt 2 P.w. poprzez jego zastosowanie i ustalenie podmiotowi skarżącemu opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych na rzece M. , gdy tymczasem skarżąca spółka nie jest zobowiązana do ponoszenia wymierzonej opłaty,
4) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 68 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w związku z art. 300 ust. 1 ustawy Prawo wodne poprzez niezastosowanie go i niedostrzeżenie, iż doszło do przedawnienia prawa do wydania decyzji, w sytuacji gdy doręczenie decyzji Dyrektora z 30 marca 2022 r., nr GL.ZU0.2.470.1790.2.2018.AS/RKW-2022-5746 skarżącej nastąpiło po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek ponoszenia opłaty nałożonej przedmiotową decyzją.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty, spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i wydanie orzeczenia reformatoryjnego na podstawie art. 176 w zw. z art. 188 p.p.s.a., tj. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji lub ewentualnie z uwagi na podniesiony w punkcie 4 zarzut przedawnienia prawa do wydania decyzji w oparciu o przepis art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz poprzedzającej go decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w Katowicach Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 30 marca 2022 r., nr GL.ZUO.2.470.1790.2,2018.AS/RKW-2022-5746 i umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Równocześnie spółka oświadczyła, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy i wnosi o rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym.
W uzasadnieniu spółka przedstawiła argumentację przemawiającą za zasadnością skargi kasacyjnej.
Wskazano, że M. jest ciekiem wodnym przepływowym, a pobór wody przez spółkę spełnia definicję poboru zwrotnego, o którym mowa w art. 16 pkt 40 P.w. rozumianego jako pobór, po którym następuje odprowadzenie nieprzekształconych w ścieki wód w tej samej ilości bez utraty jej substratu. Odprowadzana woda nie jest zanieczyszczona, spółka bowiem nie pobiera wody na cele gospodarcze powodujące jej zużycie lub zanieczyszczenie. Skarżąca zauważyła, że pobierana woda jedynie przepływa przez urządzenie wodne, którym jest M., a celem zwrotnego pobierania wód do M. jest zachowanie istniejących walorów przyrodniczych i zapewnienie warunków życia dla organizmów bytujących w wodach M., jak i zaspokojeniu powszechnego prawa do korzystania z wód przez mieszkańców U. i turystów.
Podkreślono, że przytaczany pobór wody na stawy, nie jest wykonywany przez spółkę, poboru dokonują inne podmioty w oparciu o poosiadane przez siebie pozwolenia wodnoprawne, również przytaczane zrzuty wód opadowych nie są wykonywane przez spółką (zrzutów tych dokonują podmioty trzecie w oparciu o posiadane przez siebie pozwalania wodnoprawne).
W ocenie spółki, Sąd I instancji, oddalając w swym wyroku skargę na decyzję Dyrektora z 30 marca 2022 r. i nie uchylając tej decyzji naruszył przepisy prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 16 pkt 40 i art. 268 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne, decyzja została bowiem wydana bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego i bez podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w załatwieniu sprawy, a zarazem nie czyniła zadość zaleceniu Sądu wydającego wyrok
z 15 listopada 2019 r. - w szczególności poprzez brak dokonania ustaleń w opinii na okoliczność ilości wody, która polega poborowi zwrotnemu. Skarżąca kasacyjnie wskazała, że biegły ograniczył się tylko do obliczenia ilości wody pobranej powrotnie, nie odnosząc się do charakteru cieku M. jako cieku przepływowego charakteryzującego się poborem zwrotnym, nie ustalił czy ilość wody "oddawanej" odpowiada tej pobranej, to zaś ma istotne znaczenie dla rozpatrzenia niniejszej sprawy.
Skarżąca kasacyjnie podkreśliła również, że ustawa prawo wodne pod rządami, której zostało wydane na jej rzecz pozwolenie wodnoprawne nie znała instytucji poboru zwrotnego, jednakże o tym, iż cała woda (poza wodą pobieraną do naśnieżania) pobierana przez nią z rzeki M. ponownie do tej rzeki wraca świadczą choćby dokumenty załączone do wniosku o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego, złożonego przez spółkę w marcu 2020 r. Wskazano jednocześnie, że charakter M. będącej ciekiem przepływowym nie zmienił się od lat i istniał, zarówno w momencie wydawania pozwolenia wodnoprawnego w 2009 r., jak i w okresie za jaki naliczono opłatę.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 268 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 16 pkt 40 P.w. wskazano, że Sąd I instancji pominął fakt, iż opłatę nalicza się wyłącznie za korzyść, jaką podmiot dokonujący poboru uzyskał w następstwie wykorzystania wody. Na potwierdzenie słuszności swego stanowiska skarżąca kasacyjnie przywołała wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 26 września 2018 r. (sygn. akt II SA/Rz 590/18), w którym wskazano między innymi: "zadekretowana w art. 16 pkt 40 P.w. ustawowa definicja poboru zwrotnego rozstrzyga, iż jest to pobór wód, po którym następuje odprowadzenie nieprzekształconych w ścieki wód w tej samej ilości. Konceptualizując pobór zwrotny należy wywieść, iż swoim zakresem definicyjnym obejmuje on takie sytuacje, w których dochodzi do poboru określonej, mierzalnej ilości wody, a następnie jej zwrot bez zanieczyszczania, którego stopień przekształcałby ją w ścieki w rozumieniu art. 16 pkt 61 ustawy Prawo wodne oraz bez jej definitywnego zużycia (utraty substratu), które skutkowałoby odprowadzeniem wody w ilości mniejszej niż pobrano. Wskazane konsekwencje rozwiązań normatywnych kształtujących instytucję poboru zwrotnego pozwalają na wniosek natury ogólnej: pobór zwrotny sprowadza się do przepływu wody przez urządzenie wodne. [...] Opłatę nalicza się wyłącznie za korzyść, jaką podmiot dokonujący poboru uzyskał w następstwie wykorzystania sił fizycznych przypływającej wody, a którą stanowi wyprodukowana energia elektryczna. Pobór "klasyczny" wód powierzchniowych, a więc ten, o którym mowa w art. 35 ust. 3 pkt 1 P.w. nie został prawnie zdefiniowany. Z kontekstu hipotez norm rekonstruowanych w oparciu o przypisy ustawy Prawo wodne można jednak wywieść, że zakresem tego pojęcia należy objąć sytuacje, gdy dochodzi do pobrania wód "bezzwrotnie" oraz wprawdzie z odprowadzeniem wód pobranych, ale przekształconych w ścieki. [...] W sytuacji natomiast, gdy woda zostaje pobrana zwrotnie, a więc po poborze wraca do zasobu w takiej samej ilości bez i zanieczyszczenia, tak przejęty cel odpada, albowiem żadna wartość publiczna nie została wykorzystana lub zużyta".
Następnie podniesiono, że w konsekwencji powyższego, Sąd I instancji swym rozstrzygnięciem naruszył także przepisy prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 271 ust. 1 pkt 2 P.w. poprzez jego zastosowanie i ustalenie podmiotowi skarżącemu opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych na rzece M., gdy tymczasem skarżąca spółka nie jest zobowiązana do ponoszenia wymierzonej opłaty z przyczyn wyżej już wskazywanych, tj. z uwagi na fakt, że ze względu na charakter M. będącej ciekiem przepływowym, w świetle powołanych wyżej regulacji dochodzi do poboru zwrotnego wody, za który nie należy ustalać żadnej opłaty.
Zdaniem spółki doszło także do naruszenia przez Sąd I instancji art. 68 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w związku z art. 300 ust. 1 P.w. poprzez niezastosowanie go i niedostrzeżenie, iż doszło do przedawnienia prawa do wydania decyzji w sytuacji, gdy doręczenie skarżącej zaskarżonej decyzji nastąpiło po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek ponoszenia opłaty nałożonej przedmiotową decyzją. W ocenie skarżącej kasacyjnie, stosując odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej do postępowania, w którym właściwy organ nakłada obowiązek opłat za usługi wodne, należy uznać, iż doszło do przedawnienia prawa do wydania decyzji, a zatem zobowiązanie do opłaty w ogóle nie powstaje. Podkreślono, że pierwotna decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w Katowicach Państwowego Gospodarstwo Wodnego Wody Polskie, w której określono spółce opłatę stałą w kwocie 26.588 zł (od 1.01 do 31.12.2018 r.) za pobór wód powierzchniowych ujęciem na rzece M. w km 86+27 została wydana 20 maja 2019 r., następnie decyzja ta prawomocnym wyrokiem WSA w Gliwicach z 15 listopada 2019 r. (sygn. akt II SA/GI 1044/19) została uchylona wskutek czego nie istnieje w obrocie prawnym. Kolejna decyzja Dyrektora została wydana 30 marca 2022 r., a zatem doręczono ją skarżącej po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek nałożony na spółkę ową decyzją. Spółka stoi na stanowisku, że przedawnienie prawa do wydania zaskarżonej decyzji upłynęło końcem 2021 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Nie jest oparty na usprawiedliwionych podstawach zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z niżej wskazanymi regulacjami k.p.a., polegającego na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, że Dyrektor naruszył normy art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 16 pkt 40 i art. 268 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r., poz. 2233 ze zm.; dalej: Prawo wodne) poprzez zaniechanie w postępowaniu dowodowym wyjaśnienia, czy skarżąca kasacyjnie w ramach posiadanego pozwolenia wodnoprawnego realizuje pobór zwrotny (brak w opinii biegłego ustaleń na okoliczność ilości wody, która polega poborowi zwrotnemu, autor opinii nie odnosi się do definicji poboru zwrotnego, jak i nie określa ilości wody, która ulega poborowi zwrotnemu).
Wbrew twierdzeniu skarżącej kasacyjnie, Sąd I instancji zasadnie uznał, iż organ prawidłowo ustalił wysokość opłaty stałej za usługę wodną polegającą na poborze wód powierzchniowych ujęciem na rzece M., które zasilają M. Ponadto, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, poprzez analizę dokumentów zawartych w aktach administracyjnych, Sąd Wojewódzki zasadnie nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanej decyzji. Po wnikliwej analizie materiału sprawy i procedur poprzedzających wydanie zaskarżonej decyzji, trafnie stwierdził, że organ prowadzący kontrolowane postępowanie wypełnił zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Przyjęta w sprawie faktyczna podstawa rozstrzygnięcia ustalona została z uwzględnieniem wymogów wynikających z przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd zasadnie uznał, że organ ustalił wszystkie istotne do załatwienia sprawy okoliczności faktyczne i prawne, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ma walor kompletności, zaś jego ocena nie nosi znamion dowolności. Na gruncie reguł i norm procesowych wyprowadził logicznie uprawnione i merytorycznie trafne wnioski. Trafnie też ocenił, że orzekający w sprawie organ prawidłowo i wyczerpująco zgromadził w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy, a uzasadnienie skarżonego orzeczenia odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 268 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 16 pkt 40 ustawy Prawo wodne poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że opłatę za usługi wodne uiszcza się w przypadku poboru zwrotnego niestanowiącego poboru dla celów określonych w art. 270 ust. 2 i ust. 2a P.w.
W myśl art. 268 ust. 1 P.w., opłaty za usługi wodne uiszcza się za:
1) pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych;
2) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi;
3) odprowadzanie do wód:
a) wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast,
b) wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast;
4) pobór wód podziemnych i wód powierzchniowych na potrzeby chowu i hodowli ryb oraz innych organizmów wodnych;
5) wprowadzanie do wód lub do ziemi ścieków z chowu lub hodowli ryb oraz innych organizmów wodnych.
Odstępstwa od ogólnej zasady ponoszenia opłat za korzystanie z usług wodnych ustawodawca wprowadził w art. 270 ust. 2 i 270 ust. 2a ustawy Prawo wodne. Opłaty stałej nie ponosi się za pobór wód do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw, na potrzeby chowu i hodowli ryb, do celów elektrowni wodnych, do celów pomp ciepła i akumulatorów ciepła warstwy wodonośnej, które pobierają, wykorzystują, a następnie odprowadzają do wód lub tej samej warstwy wodonośnej wodę w tej samej ilości i niepogorszonej jakości, z wyjątkiem zmiany jej temperatury (art. 270 ust. 2 P.w.), a także za pobór wód do celów ochrony przyrody w lasach lub ochrony przeciwpożarowej lasu (art. 270 ust. 2a P.w.).
Jak słusznie jednak zauważył Sąd I instancji, w toku postępowania nie ustalono, aby zachodziły okoliczności z art. 270 ust. 2 i 2a P.w., które zwalniałyby spółkę z obowiązku wnoszenia opłaty stałej, skarżąca kasacyjnie sama bowiem wyjaśniła w pismach składanych w toku postępowania administracyjnego, że jej rolą jest tranzyt wody do podmiotów (jej członków), które na podstawie odrębnych pozwoleń wodnoprawnych dokonują poboru wód z M. Brak jest zatem podstaw, aby uznać, że skarżąca kasacyjnie wykorzystuje pobraną wodę do wspomnianych celów.
Zawarta natomiast w art. 16 pkt 40 ustawy Prawo wodne ustawowa definicja poboru zwrotnego rozstrzyga, iż jest to pobór wód, po którym następuje odprowadzenie nieprzekształconych w ścieki wód w tej samej ilości. Pobór zwrotny swoim zakresem definicyjnym obejmuje zatem takie sytuacje, w których dochodzi do poboru określonej, mierzalnej ilości wody, a następnie jej zwrot bez zanieczyszczenia, którego stopień przekształcałby ją w ścieki w rozumieniu art. 16 pkt 61 P.w. oraz bez jej definitywnego zużycia (utraty substratu), które skutkowałoby odprowadzeniem wody w ilości mniejszej niż pobrano (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 26 września 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 590/18 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozstrzygająca wobec powyższego jest kwestia obowiązku ustalania opłat za zwrotny pobór wód. Na uwagę zasługuje fakt, że ustawodawca obowiązek opłat za pobór zwrotny reguluje autonomicznie, w oderwaniu od poboru wód in genere.
Należy stwierdzić, że ustawodawca wprowadził autonomiczne regulacje w zakresie opłat z tytułu poboru klasycznego i poboru zwrotnego, gdyż celem opłat jest rekompensata za wykorzystanie, zużycie wody. Jeżeli bowiem podmiot korzystający pobiera wodę w sposób zwrotny, a więc odprowadza tę samą ilość niezanieczyszczonej wody, jaka została pobrana, to nie ma podstaw do ustalenia opłaty za jej pobór, gdyż woda ta wraca do zasobu i stan wód nie ulega zmianie. W związku z tym ustawodawca zdecydował się określić opłatę za pobór zwrotny jedynie wtedy, gdy podmiot, który go realizuje uzyskuje z tego tytułu określone korzyści. Opłata za usługi wodne została zatem wprowadzona za pobór zwrotny do celów elektrowni wodnej (art. 270 ust. 4 P.w.), co jest związane z korzyścią w postaci wyprodukowania energii elektrycznej (w następstwie wykorzystywania sił fizycznych przepływającej wody) oraz na potrzeby chowu i hodowli ryb (art. 275 ust. 1 P.w.), czyli korzyści w postaci wyhodowanych ryb (na skutek chowu i hodowli w zbiornikach przepływowych).
Odnosząc się do twierdzeń spółki, według której, w sytuacji potwierdzenia okoliczności, że ilość wody "oddawanej" odpowiada tej pobranej, skarżąca kasacyjnie winna być zwolniona z opłaty stałej, gdyż pobór zwrotny nie podlega opłacie, wskazać należy, że opłata za pobór zwrotny jest czymś innym niż opłata stała, której dotyczy niniejsze postępowanie. Ponadto – jak słusznie zauważył Sąd I instancji - organ nie naliczył skarżącej opłaty za pobór zwrotny. Opłata za pobór zwrotny pobierana jest jedynie w przypadkach wprost wskazanych w ustawie Prawo wodne. Tego rodzaju opłata związana jest z wykorzystywaniem wody w celach chowu i hodowli ryb (art. 275 P.w.) oraz w elektrowniach wodnych (art. 270 ust. 4 P.w.). Jak już zostało wykazane, taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca.
Nie zawiera usprawiedliwionych podstaw zarzut dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 271 ust. 1 pkt 2 P.w. poprzez jego zastosowanie i ustalenie podmiotowi skarżącemu opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych na rzece M., gdy tymczasem skarżąca spółka nie jest zobowiązana do ponoszenia wymierzonej opłaty. Na jego podstawie spółka kwestionuje zasadność zastosowania wskazanej regulacji w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, jednocześnie nie podważając skutecznie ustaleń dokonanych przez organ i zaaprobowanych przez Sąd I instancji.
Należy mieć na uwadze, że próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może skutecznie następować przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 29 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z 6 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który strona uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z 6 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z 14 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 2173/11, LEX nr 1358369).
Jednocześnie wskazać należy, że z treści art. 271 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo wodne wynika, iż wysokość opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w formie informacji rocznej, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty. Z akt sprawy wynika, że skarżąca kasacyjnie uzyskała pozwolenie wodnoprawne udzielone przez Starostę C., decyzją z 25 maja 2009 r., nr WS.W.6223-00179/08/09 na pobór wód powierzchniowych ujęciem na rzece M. w km 86+270 w ilościach maksymalnych: 0, 35 m3/s w miesiącach od grudnia do końca czerwca każdego roku, 0,25 m3/s w miesiącach lipiec, październik i listopad każdego roku, 0,15 m3/s w miesiącach sierpień, wrzesień każdego roku, co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 ustawy Prawo wodne. W świetle przedstawionych okolicznościach sprawy, niepodważonych w skardze kasacyjnej, uznać należało, że organ prawidłowo ustalił spółce opłatę stałą za pobór wód powierzchniowych.
Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut dotyczący naruszenia art. 68 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.; dalej: Ordynacja podatkowa) w związku z art. 300 ust. 1 ustawy Prawo wodne poprzez niezastosowanie go i niedostrzeżenie, iż doszło do przedawnienia prawa do wydania decyzji, w sytuacji gdy doręczenie decyzji Dyrektora z 30 marca 2022 r. skarżącej nastąpiło po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek ponoszenia opłaty nałożonej przedmiotową decyzją.
Art. 300 § 1 ustawy Prawo wodne stanowi, że do ponoszenia opłat za usługi wodne oraz opłat podwyższonych stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują Wodom Polskim, właściwym organom Inspekcji Ochrony Środowiska oraz gminom. Przepis ten nakazuje zatem odpowiednie stosowanie, a więc uwzględniające przepisy odsyłające, tj. przepisy ustawy P.w. normujące kwestie opłaty stałej. Ze względu decyzyjny sposób rozstrzygania o wysokości opłaty stałej, na mocy odesłania z art. 300 ust. 1 Prawa wodnego, odpowiednie zastosowanie ma art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania. Zobowiązanie z tytułu opłaty za korzystanie z wód nie powstaje bowiem z mocy prawa, ale przez wydanie decyzji o charakterze konstytutywnym, czyli decyzji, o której stanowi art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Natomiast informacja o wysokości opłaty za korzystanie z usług wodnych nie może być traktowana jako desygnat zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie zobowiązania podatkowego (art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej), albo decyzji administracyjnej ustalającej wysokość takiego zobowiązania (art. 21 § 2 pkt 2 Prawa wodnego). Decyzja określająca wysokość opłaty stałej nie weryfikuje "zobowiązania" ustalonego w informacji. Żeby powstało zobowiązanie podatkowe, konieczne jest obliczenie wysokości opłaty przez organ i doręczenie decyzji ustalającej to zobowiązanie, zgodnie z art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie mogą obowiązywać dwa terminy realizacji obowiązku - zobowiązania podatkowego - do uiszczenia opłaty za korzystanie z usług wodnych: jeden rozpoczynający się z chwilą doręczenia informacji ustalającej wysokość tej opłaty i drugi, rozpoczynający się w dniu doręczenia decyzji administracyjnej określającej wysokość tej opłaty. Akceptacja odmiennego stanowiska musiałaby oznaczać, że podmiot zobowiązany do uiszczenia opłaty za usługi wodne pozostaje jednocześnie w swojego rodzaju dwóch reżimach prawnych, jednym kreowanym przez informację wydaną w trybie art. 271 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego i drugim kształtowanym treścią decyzji administracyjnej wydanej w oparciu o art. 271 ust. 7 Prawa wodnego.
W niniejszej sprawie zobowiązanie podatkowe powstało zatem z dniem doręczenia decyzji określającej wysokość opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych ujęciem na rzece M. w km 86+270, tj. decyzji Dyrektora z 30 marca 2022 r. Podkreślenia bowiem wymaga, że decyzja z 20 maja 2019 r. wydana w wyniku nieuwzględnienia reklamacji złożonej w związku z ustaleniem w informacji rocznej wysokości opłaty stałej, została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 15 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 1044/19, a zatem nie funkcjonuje w obrocie prawnym.
Przy czym wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej nie doszło do przedawnienia prawa do wydania decyzji w zakresie określenia wysokości opłaty stałej. Zastosowanie w sprawie miał bowiem odpowiednio art. 68 § 2 Ordynacji podatkowej, gdyż w informacji pochodzącej od skarżącej kasacyjnie nie zostały ujawnione wszystkie dane niezbędne do określenia wysokości opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych, a więc zobowiązanie do opłaty nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania zostaje doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek.
W konsekwencji powyższych rozważań, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.