III OSK 1134/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-05-17
NSAAdministracyjneWysokansa
dostęp do informacji publicznejrada notarialnanotariuszdodatkowe zajęcieuchwałaakt administracyjnybezczynność organuskarga kasacyjnaNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Rady Izby Notarialnej, potwierdzając, że uchwała w sprawie zgody na dodatkowe zajęcie notariusza stanowi informację publiczną.

Rada Izby Notarialnej zaskarżyła wyrok WSA w Krakowie, który stwierdził jej bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. Skarżący domagał się informacji, czy konkretni notariusze posiadają zgodę rady na dodatkowe zajęcie. Rada argumentowała, że takie postępowanie ma charakter niepubliczny i nie stanowi informacji publicznej. WSA uznał jednak, że uchwała w tej sprawie jest aktem administracyjnym i podlega udostępnieniu. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA, że informacja o wydaniu uchwały przez radę izby notarialnej, nawet w indywidualnej sprawie, ma charakter informacji publicznej.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Rady Izby Notarialnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który stwierdził bezczynność Rady w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący D. S. zwrócił się do Rady z wnioskiem o informację, czy wskazani notariusze posiadają zgodę Rady na prowadzenie dodatkowej działalności. Rada odmówiła udostępnienia informacji, uznając, że nie jest to informacja publiczna, a sprawa ma charakter indywidualny i niepubliczny. WSA w Krakowie uznał jednak, że uchwała Rady w przedmiocie zgody na dodatkowe zajęcie notariusza stanowi informację publiczną i zobowiązał Radę do załatwienia wniosku. Rada wniosła skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz Prawa o notariacie. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podkreślił, że uchwały organów samorządu zawodowego, w tym zgody na dodatkowe zajęcia notariuszy, mają charakter aktów administracyjnych i jako takie stanowią informację publiczną. Sąd wskazał, że celem takich regulacji jest ochrona godności, bezstronności i profesjonalizmu zawodu notariusza, co dodatkowo wzmacnia argumentację za uznaniem tych informacji za publiczne. NSA oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną uzasadnionych podstaw, potwierdzając tym samym stanowisko WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, uchwała taka stanowi informację publiczną, ponieważ jest aktem administracyjnym wydanym przez organ samorządu zawodowego w ramach wykonywania zadań publicznych, a jej celem jest ochrona wartości związanych z zawodem notariusza.

Uzasadnienie

Uchwała rady izby notarialnej w sprawie zgody na dodatkowe zajęcie notariusza jest aktem administracyjnym, który podlega udostępnieniu jako informacja publiczna. Dotyczy ona spraw publicznych związanych z funkcjonowaniem samorządu zawodowego i ochroną profesjonalizmu notariuszy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.d.i.p. art. 1 § ust. 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych.

u.d.i.p. art. 6 § ust. 1 pkt 4 lit.a

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Dostęp do informacji publicznej obejmuje treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć.

u.d.i.p. art. 4 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Organy samorządów zawodowych są obowiązane do udostępniania informacji publicznej.

Prawo o notariacie art. 19 § § 1-3

Ustawa Prawo o notariacie

Reguluje zasady uzyskiwania zgody rady izby notarialnej na dodatkowe zajęcia notariusza.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 6 § ust. 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Definicja dokumentu urzędowego.

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1 i 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy do uwzględnienia skargi na bezczynność organu.

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Koszty postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchwała rady izby notarialnej w przedmiocie zgody na dodatkowe zajęcie notariusza stanowi informację publiczną. Postępowanie w sprawie wyrażenia zgody na dodatkowe zajęcie notariusza ma charakter publiczny. Informacja o wydaniu uchwały przez radę izby notarialnej, nawet w indywidualnej sprawie, ma charakter informacji publicznej.

Odrzucone argumenty

Uchwała rady izby notarialnej w przedmiocie zgody na dodatkowe zajęcie notariusza nie stanowi informacji publicznej, ponieważ postępowanie w tej sprawie ma charakter niepubliczny. Sprawa dotycząca zgody na dodatkowe zajęcie notariusza ma charakter indywidualny, co wyklucza jej kwalifikację jako sprawy publicznej.

Godne uwagi sformułowania

uchwała rady izby notarialnej w przedmiocie wyrażenia zgody na podjęcie przez notariusza dodatkowego zatrudnienia lub zajęcia stanowi informację publiczną informacja o przedmiocie działalności oraz o treści dokumentów, w tym aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć podejmowanych przez podmiot wymieniony w art. 4 ust 1 u.d.i.p. ochrona takich wartości jak: godność, bezstronność oraz profesjonalizm zawodu notariusza

Skład orzekający

Ewa Kwiecińska

przewodniczący sprawozdawca

Paweł Mierzejewski

członek

Teresa Zyglewska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że uchwały organów samorządów zawodowych, nawet dotyczące indywidualnych spraw, stanowią informację publiczną i podlegają udostępnieniu na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji uchwały rady izby notarialnej, ale zasady interpretacji ustawy o dostępie do informacji publicznej mogą mieć zastosowanie do innych aktów organów samorządów zawodowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy dostępu do informacji publicznej w kontekście działalności samorządu zawodowego, co jest istotne dla prawników i osób zainteresowanych transparentnością działania instytucji.

Czy uchwała rady notarialnej to informacja publiczna? NSA rozstrzyga.

Sektor

usługi prawne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1134/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Mierzejewski
Teresa Zyglewska
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
II SAB/Kr 170/21 - Wyrok WSA w Krakowie z 2021-12-15
Skarżony organ
Rada Notarialna
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1429
art. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 4 lit.a, art. 6 ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. c i pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 1192
art. 19 § 1-3
Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 149 § 1 pkt 1 i 3, art. 184, art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Kwiecińska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Teresa Zyglewska sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski Protokolant starszy asystent sędziego Agnieszka Kozik po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rady [...] w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt II SAB/Kr 170/21 w sprawie ze skargi D. S. na bezczynność Rady [...] w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt II SAB/Kr 170/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: "WSA w Krakowie", "Sąd pierwszej instancji"), po rozpoznaniu sprawy ze skargi D. S. (dalej: "skarżący"), na bezczynność Rady [...] w [...] (dalej: "Rada" lub "organ") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, stwierdził, że Rada dopuściła się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z [...] lipca 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej (pkt I wyroku), a bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku) oraz zobowiązał organ do załatwienia sprawy z wniosku skarżącego z [...] lipca 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od uprawomocnienia wyroku (pkt III wyroku), jak również zasądził od Rady na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt IV wyroku).
W uzasadnieniu powołanego na wstępie orzeczenia WSA w Krakowie wskazał, że skarżący [...] lipca 2021 r. zwrócił się pisemnie do Rady z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej następującej treści: "czy [...] K. G. i W. G. prowadzący [...] w [...] przy ul. [...], posiadają zgodę rady [...] w [...] o jakiej w [...] na prowadzenie [...]".
W odpowiedzi skarżący, pismem z [...] sierpnia 2021 r., otrzymał od Rady odpowiedź, że przedmiotem wspomnianego wniosku nie jest informacja publiczna.
Skarżący wystąpił do WSA w Krakowie ze skargą na bezczynność Rady, której zarzucił naruszenie:
1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek;
2) art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacją publiczną jest każda, informacja o sprawach publicznych, poprzez niezasadne uznanie, iż przedmiotem wniosku nie jest udostępnienie informacji publicznej, a w konsekwencji nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek.
Wobec postawionych zarzutów skarżący wniósł o:
1) zobowiązanie Rady do załatwienia wniosku z [...] lipca 2021 r. poprzez udzielenie odpowiedzi na pytanie: "czy [...] K. G. i W. G. prowadzący [...] w [...] przy ul. [...], posiadają zgodę Rady [...] w [...] o jakiej w [...] na prowadzenie [...]";
2) zasądzenie od Rady na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o jej oddalenie. Podkreśliła, że pismem z [...] sierpnia 2021 r. wskazała skarżącemu, iż z uwagi na to, że złożony wniosek ma na celu ujawnienie informacji, czy zostało przeprowadzone i zakończone postępowanie w przedmiocie udzielenia zgody wydawanej w formie uchwały rady [...], postępowanie w tym przedmiocie ma charakter niepubliczny, a więc ujawnienie żądanych informacji dotyczy sprawy indywidualnej. Tym samym, w ocenie Rady, postępowanie w sprawie wyrażenia takiej zgody lub odmowy jej wydania, jest postępowaniem prowadzonym przez radę [...] w sprawie indywidualnej. Dlatego też Rada podniosła, że wskazane informacje nie podlegają udostępnieniu na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, ponieważ nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 tej ustawy.
Po rozpoznaniu wskazanej wcześniej skargi na bezczynność, WSA w Krakowie wydał powołany na wstępie wyrok z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt II SAB/Kr 170/21. W uzasadnieniu orzeczenia zauważył, że bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 z późn. zm. - dalej jako "u.d.i.p."), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej, jest zatem załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy.
W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem Sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Zdaniem WSA w Krakowie informacja, której udzielenia domagał się skarżący, stanowi informację publiczną. Zgodnie bowiem z art. 4 ust 1 pkt 2 oraz ust. 3 u.d.i.p. organy samorządów zawodowych obowiązane są do udostępniania informacji publicznej. Organem takim jest bez wątpienia Rada. Zdaniem Sądu pierwszej instancji informacją publiczną podlegającą udostępnieniu na podstawie przepisów u.d.i.p. jest informacja o przedmiocie działalności oraz o treści dokumentów, w tym aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć podejmowanych przez podmiot wymieniony w art. 4 ust 1 u.d.i.p - a więc podmiotów obowiązanych do udzielenia informacji. W kontekście powyższego informacja będąca odpowiedzią na pytanie "czy [...] posiada zgodę Rady [...] na prowadzenie dodatkowej działalności polegającej na [...]" mieści się w zakresie przedmiotowym definicji informacji publicznej. Rada [...] udziela bowiem powyższej zgody w formie stosownej uchwały, stanowiącej rozstrzygnięcie podejmowane przez organ samorządu zawodowego w ramach posiadanych obowiązków i kompetencji. Ponadto dotyczy również działalności [...] - osoby zaufania publicznego, która korzysta z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym - czyli dotyczy w istocie funkcjonariusza publicznego, jakim jest [...] ([...]). Jest to informacja prosta, nieprzetworzona, którą niewątpliwie musi posiadać organ. W ocenie WSA w Krakowie, przedmiotowa informacja i sprawa mieści się więc w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Rada, do której zwrócił się skarżący, była zobowiązana do udzielenia informacji, a żądana informacja ma charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p. Skoro zatem żądana przez skarżącego informacja miała walor informacji publicznej, to sprawa powinna zostać załatwiona poprzez wydanie aktu lub podjęcie czynności - do czego WSA w Krakowie zobowiązał Radę w pkt I powołanego na wstępie wyroku. Jednocześnie, ponieważ do dnia wyrokowania sprawa nie została załatwiona, w pkt II ww. wyroku Sąd ten uznał, że Rada pozostaje w bezczynności. Oceniając natomiast charakter zaistniałej bezczynności, WSA w Krakowie doszedł do wniosku, że nie miała ona charakteru rażącego naruszenia prawa. Rada nie pozostawiła bowiem wniosku skarżącego bez odpowiedzi i w zakreślonym ustawą terminie udzieliła odpowiedzi, choć niewłaściwie zakwalifikowała żądaną przez skarżącego informację. Przy czym, według Sądu pierwszej instancji, w zaistniałej sytuacji nie można uznać, że wniosek został zignorowany, a zaniechanie ze strony organu było wyrazem złej woli i lekceważenia skarżącego.
Rada, reprezentująca [...] w [...], wywiodła skargę kasacyjną od powołanego wyroku WSA w Krakowie,
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
1. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.:
- przepisu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 19 § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2020 r. poz. 1192, z późn. zm.; dalej jako: "Prawo o notariacie") poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu tego, że uchwała rady izby notarialnej w przedmiocie wyrażenia zgody na podjęcie przez notariusza dodatkowego zatrudnienia lub zajęcia stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu, w trybie u.o.d.i.p., podczas gdy, w ocenie skarżącej kasacyjnie, uchwała w tej sprawie nie wpisuje się w pojęcie informacji publicznej, o której mowa w art. 1 ust 1 u.d.i.p., dlatego że postępowanie w sprawie wyrażenia takiej zgody lub odmowy jej wydania ma charakter niepubliczny;
- przepisu art. 6 ust. 1 pkt 2 lit c) i pkt 4 lit a) u.d.i.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że uchwała rady izby notarialnej w przedmiocie wyrażenia zgody na podjęcie przez notariusza dodatkowego zatrudnienia lub zajęcia podlega udostępnieniu w trybie u.o.d.i.p., podczas gdy sprawa ta ma charakter indywidualny, więc brak jest podstaw do uznania jej za sprawę publiczną i udostępnienia w trybie u.d.i.p;
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj:
- art. 149 § 1 pkt 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. oraz w zw. z art. 19 § 3 Prawa o notariacie poprzez stwierdzenie (orzeczenie), że skarżąca kasacyjnie dopuściła się bezczynności w rozpoznaniu wniosku D. S. z [...] lipca 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej i zobowiązanie do załatwienia przedmiotowego wniosku w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, podczas gdy, w ocenie skarżącej kasacyjnie, brak było podstaw do uwzględnienia skargi D. S. ze względu na to, że jego wniosek nie dotyczył udostępnienia danych, które stanowią informację publiczną.
W związku z przedstawionymi zarzutami Rada wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi D. S. w całości, a na wypadek nieuwzględnienia tego wniosku, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Krakowie.
Skarżąca kasacyjnie wniosła nadto o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Odpowiadając na skargę kasacyjną, skarżący wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od Rady na jego rzecz zwrotu kwoty 100 złotych wniesionej tytułem opłaty przed Sądem I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
Przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Podkreślić trzeba, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 p.p.s.a., czego potwierdzeniem jest uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09 podjęta w pełnym składzie. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2015 r., II GSK 2140/13, LEX nr 1682677), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (por. wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2012 r., I FSK 1679/11, LEX nr 1218340).
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta zarówno na zarzutach naruszenia przepisów postępowania, jak i na zarzutach naruszenia prawa materialnego. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113). Warunkiem uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania jest stwierdzenie istotnego wpływu zaistniałego naruszenia na wynik sprawy. W analizowanej sprawie jednakże zarzut naruszenia prawa procesowego jest konsekwencją zarzutów naruszenia prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co powoduje, iż w pierwszej kolejności rozpoznać należy zarzuty naruszenia prawa materialnego.
Odnosząc się zatem do zarzutu naruszenia art.1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej w zw. z art. 19 § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że uchwała rady izby notarialnej w przedmiocie wyrażenia zgody na podjęcie przez notariusza dodatkowego zatrudnienia lub zajęcia stanowi informacje publiczną, zauważyć należy, iż u źródeł wprowadzonych przez Prawo o notariacie zakazów dotyczących dodatkowych, poza prowadzeniem kancelarii notarialnej, zajęć notariuszy, leżą trzy podstawowe wartości: godność, bezstronność oraz profesjonalizm. Ochronie tych trzech wartości służą daleko idące ograniczenia w możliwości podejmowania dodatkowych zajęć przez notariuszy. Ochronę godności notariuszy ma zapewnić zakaz podejmowania zajęć, które mogłyby "uchybiać powadze wykonywanego zawodu". Ochrona bezstronności zapewniana jest przez zakaz uczestniczenia w szeroko rozumianej działalności gospodarczej (handel, przemysł, pośrednictwo i doradztwo w interesach). Profesjonalizm z kolei ma gwarantować zakaz podejmowania zajęć, które mogłyby stanowić przeszkodę w prowadzeniu kancelarii notarialnej, nawet jeśli są to zajęcia niebudzące wątpliwości pod względem ochrony godności czy bezstronności. Jednocześnie ustawodawca przewiduje elastyczny system uzyskiwania zgód na ewentualne dodatkowe zajęcia, powierzając ich wydawanie organom notarialnego samorządu zawodowego i formułując przesłanki udzielenia zgód w sposób bardzo ogólny, pozwalający elastycznie reagować organom samorządu notarialnego na zmieniające się realia (Gonet Wojciech (red.), Marquardt Piotr [w:] Prawo o notariacie. Komentarz. Wzory aktów notarialnych i poświadczeń, opublikowano: WKP 2022, komentarz do art. 19).
Jak podkreśla się, notariusz powinien swoją działalność zawodową, co do zasady, ograniczać do prowadzenia kancelarii notarialnej. Poza prowadzeniem kancelarii ustawodawca przewiduje dwie grupy ewentualnych zajęć dodatkowych: pracę na uczelni wyższej ("zatrudnienie w charakterze pracownika naukowo-dydaktycznego, dydaktycznego lub naukowego") lub wykonywanie innych zajęć niezwiązanych z życiem akademickim. Notariusz nie może podejmować dodatkowego zatrudnienia czy zajęcia bez uzyskania uprzedniej zgody rady właściwej izby notarialnej, z wyjątkiem zatrudnienia "w charakterze pracownika naukowo-dydaktycznego, dydaktycznego lub naukowego", chyba że wykonywanie tego zatrudnienia przeszkadza w pełnieniu jego obowiązków.
Postępowanie w sprawie wyrażenia zgody (odmowy) jest postępowaniem administracyjnym prowadzonym przez organ samorządowy w ramach zleconych przez ustawę funkcji publicznych. Zgoda (odmowa) podejmowana jest w formie uchwały organu kolegialnego podpisanej przez wszystkich członków biorących udział w podjętej uchwale z obowiązkiem pouczenia o zaskarżeniu uchwały, która ma charakter decyzji administracyjnej, do Krajowej Rady Notarialnej (wyrok WSA w Warszawie z 14 lipca 2005 r., VI SA/Wa 2075/04, LEX nr 227653). Przepis art.19 § 3 Prawa o notariacie sytuuje Krajową Radę Notarialną jako organ wyższego stopnia w odniesieniu do rady izby notarialnej. Decyzja Krajowej Rady Notarialnej ma charakter ostateczny i jest poddana kontroli sądowoadministracyjnej (wyrok SN z 13 maja 1999 r., III SZ 1/99, OSNAPiUS 2000, nr 22, poz. 840).
Z art. 19 § 3 Prawa o notariacie wynika, że rada izby notarialnej rozstrzyga "czy podjęcie zatrudnienia lub zajęcia nie uchybia obowiązkom notariusza albo powadze wykonywanego zawodu". Zgodnie z art. 19 § 2 Prawa o notariacie odmowa zgody na dodatkowe zatrudnienie może być spowodowana faktem, że dodatkowe zajęcie przeszkadza wykonywaniu zawodu notariusza albo uchybia powadze zawodu notariusza. Te właśnie okoliczności powinny być przedmiotem rozważań organów samorządu przed podjęciem decyzji co do odmowy zgody na dodatkowe zatrudnienie (art. 19 § 3 Prawa o notariacie). Organ musi zatem ocenić, czy okoliczności związane z przyszłym dodatkowym zatrudnieniem (zajęciem) notariusza wskazują, że będzie ono prowadzić do uchybienia jego obowiązkom lub naruszać powagę zawodu notariusza. Jeżeli organ ustali okoliczności związane z planowanym zatrudnieniem i w świetle tych okoliczności uzna, że występuje kolizja między dodatkowym zatrudnieniem a obowiązkami notariusza lub powagą zawodu, odmawia zgody (Oleszko Aleksander, Prawo o notariacie. Komentarz. Tom 1. Ustrój notariatu, opublikowano: WK 2016, komentarz do art. 19 teza 3 i 4).
W treści art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. ustawodawca wyraźnie przewidział dostęp do danych publicznych, w tym treści i postaci dokumentów urzędowych, w szczególności wskazując na udostępnianie treści aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Tym samym nie może być wątpliwości, że informacją publiczną są dokumenty urzędowe, a więc dokumenty, które zostały wytworzone przez organy administracji publicznej w ramach wykonywania powierzonych im zadań (a więc w zakresie działań organów administracji publicznej), wśród nich istotne miejsce zajmuje akt administracyjny. Odnotować przy tym należy, iż w myśl art. 6 ust. 2 u.d.i.p. "dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy". Tym samym dokument urzędowy charakteryzuje się oficjalnością .
W orzecznictwie przyjmuje się też, że decyzje administracyjne stanowią informację publiczną (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z 1 grudnia 2021 r., sygn. akt IV SAB/Po 196/21, LEX nr 3286857), która podlega udostępnieniu z uwzględnieniem przepisów określających wyłączenie ich dostępności. Podkreśla się też, że na podmiocie obowiązanym do udostępnienia ciąży obowiązek każdorazowego ustalenia, czy w danym przypadku dochodzi do kolizji z przepisami zawierającymi wyłączenie dostępności oraz wydanie zgodnego z tymi ustaleniami rozstrzygnięcia. W każdym przypadku, z uwagi na konieczność ochrony prywatności i danych osobowych, istnieje wymóg usunięcia z udostępnianych dokumentów takich informacji (por. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie..., 2016, komentarz do art. 6, pkt 18 oraz wskazane tam poglądy judykatury).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, iż skoro pytanie zawarte we wniosku z dnia [...] lipca 2021 r. dotyczyło tego, czy wobec konkretnie wskazanych notariuszy była wydana przez Radę Izby Notarialnej w [...] uchwała wyrażająca zgodę na prowadzenie określonej dodatkowej działalności, mająca charakter decyzji administracyjnej, to trafne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że żądanie to należało zakwalifikować jako żądanie udostępnienia informacji o sprawach publicznych. Zważywszy, że – jak to powyżej wyjaśniono - ustawodawca wyraźnie przewidział dostęp do danych publicznych, w tym do treści i postaci dokumentów urzędowych, w szczególności wskazując na udostępnianie treści aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, brak jest podstaw do przyjęcia, iż informacja o wydaniu przez Radę Izby Notarialnej w [...] konkretnej uchwały mającej charakter decyzji administracyjnej o wyrażeniu zgodę na prowadzenie określonej dodatkowej działalności, a także o jej treści, nie stanowi informacji o sprawie publicznej. To że żądanie udostępnienia informacji dotyczyło sprawy indywidualnej konkretnego notariusza, nie powoduje, iż informacja ta traci charakter informacji publicznej Ewentualna zgoda. na prowadzenie określonej dodatkowej działalności dotyczy przecież, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, osób pełniących funkcje publiczne. Co istotne, sama zaś zgoda ma na celu, jak już wspomniano, ochronę takich wartości jak: godność, bezstronność oraz profesjonalizm zawodu notariusza, co dodatkowo wzmacnia argumentację przemawiającą za uznaniem, iż wniosek z dnia [...] lipca 2021 r. dotyczył danych o sprawach publicznych.
Zarzut naruszenia art.1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej w zw. z art. 19 § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie poprzez ich błędną wykładnię okazał się zatem niezasadny.
Z tych samych powodów nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. c i pkt 4 lit. a ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że uchwała rady izby notarialnej w przedmiocie wyrażenia zgody na podjęcie przez notariusza dodatkowego zatrudnienia lub zajęcia podlega udostępnieniu w trybie tej ustawy, podczas gdy sprawa ma charakter indywidualny, a także będący konsekwencją powyższych zarzutów zarzut naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. w zw. z art.1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej w zw. z art. 19 § 3 ustawy Prawo o notariacie.
Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu i dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
W niniejszym postępowaniu kasacyjnym nie zachodziły podstawy do uwzględnienia zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku skarżącego o zasądzenie zwrotu koszów postępowania. Do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie (art. 205 § 1 p.p.s.a.). Sąd powinien każdorazowo rozważyć, czy czynność, która spowodowała koszty była w ujęciu obiektywnym potrzebna do realizacji praw strony oraz czy i do jakiego poziomu poniesione koszty stanowiły także z obiektywnego punktu widzenia wydatek konieczny (zob. postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2008 r., I OZ 498/08, LEX nr 494311). W okolicznościach przedmiotowej sprawy skarżący nie poniósł kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym, skoro skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, a złożona w sprawie odpowiedź na skargę kasacyjną nie została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika. Jednocześnie zauważyć należy, że WSA w Krakowie w pkt IV zaskarżonego wyroku z dnia 15 grudnia 2021 r., zasądził od Rady na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Sądem I instancji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI