III OSK 1122/23

III OSK 1122/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Windak /sprawozdawca/
Jerzy Stelmasiak
Piotr Korzeniowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II SA/Ol 891/22 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2023-01-26
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1029
art. 44 ust 1 i 2, 45, 79 ust 1
Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Korzeniowski, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Sędzia del. WSA Arkadiusz Windak (spr.), po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] z siedzibą w N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Ol 891/22 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 27 września 2022 r. nr SKO.60.61.2022 w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko I prostuje z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w sentencji zaskarżonego wyroku w oznaczeniu zaskarżonego postanowienia w ten sposób, że w miejsce numeru "SKO.60.61.2021" wpisuje "SKO.60.61.2022". II oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 26 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Ol 891/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z 27 września 2022 r. nr SKO.60.61.2022 w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko: oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podał, że w związku z odwołaniem Stowarzyszenia [...] od decyzji Wójta Gminy D. z 18 lipca 2022 r. stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu i wstępnej przeróbce kopaliny piasku ze żwirem ze złoża N., zaskarżonym postanowieniem stwierdzono niedopuszczalność odwołania na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) - dalej jako: "k.p.a.". Kolegium uznało, że Stowarzyszenie nie miało legitymacji procesowej do złożenia odwołania, bowiem nie przysługiwały mu prawa strony. Stowarzyszenie nie zostało dopuszczone do udziału w postępowaniu przez organ I instancji na prawach strony i nie uczestniczyło w tym postępowaniu. W sprawie nie mógł też być zastosowany art. 44 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2022 r., poz. 1029 ze zm.), dalej określanej jako "ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku", który dotyczy wyłącznie postępowań wymagających udziału społeczeństwa.
Na powyższe postanowienie Stowarzyszenie [...] z siedzibą w N. wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie.
Uzasadniając wyrok oddalający skargę Sąd Wojewódzki podkreślił, że w sprawie bezsporne jest, iż Stowarzyszenie, będące organizacją ekologiczną, nie brało udziału w postępowaniu przed organem I instancji w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, nie ubiegało się nawet o dopuszczenie w nim do udziału na prawach strony. Sąd I instancji wyjaśnił, że uprawnienia organizacji w sprawach prowadzonych z udziałem społeczeństwa reguluje art. 44 i art. 45 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Z podanych przepisów wynika uprawnienie organizacji ekologicznych do zgłoszenia udziału w postępowaniach dotyczących ściśle określonej kategorii postępowań, a mianowicie postępowań wymagających udziału społeczeństwa. Ustawodawca w art. 79 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku wskazał, że społeczeństwo ma zagwarantowany udział w takich postępowaniach wszczętych wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w których przeprowadzana jest ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Sąd Wojewódzki stwierdził, że w sytuacji, gdy organ I instancji wydał decyzję, w której stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu i wstępnej przeróbce kopaliny piasku ze żwirem, to w sprawie nie znajduje zastosowania art. 44 ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Fakt, że postępowanie przed organem I instancji nie wymagało udziału społeczeństwa automatycznie powoduje, że zaskarżenie decyzji tego organu przez podmiot nie biorący udziału w postępowaniu nie było możliwe.
Sąd I instancji zaznaczył, że organizacja ekologiczna, której podstawowym celem jest działanie na rzecz ochrony środowiska, powinna dokładać wszelkich starań w pozyskiwaniu z powszechnie dostępnych źródeł informacji związanych z prowadzonymi postępowaniami administracyjnymi w sprawach dotyczących inwestycji. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie planowanego przedsięwzięcia zostało opublikowane w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Gminy. Stowarzyszenie miało zatem możliwość ubiegania się o dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu na prawach strony, na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. Z tego uprawnienia jednak nie skorzystało. W sytuacji, gdy organizacja społeczna nie brała udziału w postępowaniu przed organem I instancji, a sprawa nie wymaga udziału społeczeństwa, to złożenie odwołania przez organizację społeczną skutkuje wydaniem postanowienia o niedopuszczalności odwołania w trybie art. 134 k.p.a.
Sąd I instancji nie podzielił stanowiska skarżącego, że ze względu na siedzibę Stowarzyszenia w odległości 195 m od planowanej inwestycji posiada ono status strony postępowania. Stowarzyszeniu nie przysługuje bowiem prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać planowane przedsięwzięcie, a zatem nie mieści się ono w kręgu podmiotów wskazanych w art. 74 ust. 3a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i tym samym nie jest stroną postępowania uprawnioną do wniesienia odwołania.
Od opisanego wyroku skargę kasacyjną wniosło Stowarzyszenie [...] z siedzibą w N., zastępowane przez radcę prawnego, zaskarżając orzeczenie w całości i wnosząc o uchylenie wyroku, o niewyznaczanie posiedzenia w sprawie, o nieobciążanie Stowarzyszenia kosztami postępowania i o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W oparciu o art. 174 pkt 1 p.p.s.a. i art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów, które miało wpływ na wydanie zaskarżonego orzeczenia:
1) art. 44 ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku poprzez jego niezastosowanie a przyjęcie, że Stowarzyszenie nie brało udziału w postępowaniu I instancyjnym na tej podstawie, gdyż postępowanie powinno zostać zakwalifikowane jako postępowanie wymagające udziału społeczeństwa, a formalnie takiej decyzji Wójt Gminy D. nie podjął;
2) art. 28 k.p.a. przez nieustalenie, że Stowarzyszenie ma własny interes prawny jako strona będąca osobą prawną i przedwczesne wydanie postanowienia o niedopuszczalności odwołania, w tym niezweryfikowanie, że Stowarzyszenie ma siedzibę obok kwestionowanej inwestycji (195 m) i działalność wnioskodawcy może naruszać jego prawa i obowiązki, a wniesienie odwołania dotyczy też własnego interesu prawnego;
3) art. 127 § 1 k.p.a. przez nieprzyznanie Stowarzyszeniu statusu strony, pomimo że jego siedziba znajduje się 195 m od planowanej inwestycji przez co naruszono prawo do odwołania, opierając się tylko na art. 31 k.p.a. i interesie społecznym, przez co naruszono zasadę skargowości;
4) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 134 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie, iż w postępowaniu przed organem I Instancji nie zebrano i nie rozpatrzono całego materiału dowodowego i nie podjęto wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy poprzez fragmentaryczne i wybiórcze wskazanie stanu faktycznego sprawy, nieobejmującego istotnych okoliczności, w szczególności obwieszczenia o wszczęciu postępowania, obwieszczenia o wydaniu decyzji, braku obwieszczenia w rozumieniu art. 49 k.p.a. na tablicy ogłoszeń w miejscowości N. i niemożliwością zgłoszenia do postępowania przed organem I Instancji oraz dokumentów złożonych do akt postępowania SK0.60.61.2021, w tym oświadczenia M.C. z 4 sierpnia 2022 r., odwołań wniesionych przez wymienione osoby, które skutkowało w rzeczywistości brakiem powiadomienia zainteresowanych o wszczęciu postępowania w I Instancji;
5) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 134 k.p.a. poprzez nieustalenie własnego interesu prawnego Stowarzyszenia sąsiadującego z inwestycją, które spowodowane było brakiem publikacji o wszczęciu i niemożliwością zgłoszenia do postępowania przed organem I Instancji;
6) art. 31 § 1 k.p.a. i 31 § 2 k.p.a. w zw. z art. 49 k.p.a. i art. 74 ustawy o udostępnianiu informacji poprzez przyjęcie, że Stowarzyszenie nie brało udziału w postępowaniu I instancyjnym, a w istocie organ I Instancji nie dokonał dostatecznego zawiadomienia o wszczęciu postępowania, poprzestając w praktyce na obwieszczeniu na stronie BIP Gminy z 15 czerwca 2022 r. i ukrywając wszczęcie postępowania;
7) art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 134 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie nieprawidłowego, lakonicznego i niewystarczającego uzasadnienia organu II instancji w postanowieniu, w którym nie ustalono prawidłowo stanu faktycznego sprawy.
Ponadto, strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła błędy w ustaleniach faktycznych wyroku mające wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia:
a) poprzez niewystarczające zebranie materiału i nieprzyjęcie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności braku zamieszkiwania sołtysa N. w N. od marca 2022 r. (mieszka w T.), obwieszczenia o postępowaniu na stronie BIP Gminy dopiero w dniu 15 czerwca 2022 r., wskazania, że ogłoszenie o decyzji środowiskowej z 18 lipca 2022 r. dokonano na tablicy ogłoszeń w N. dopiero w dniu 21 lipca 2022 r., złożenia przez Stowarzyszenie odwołania w placówce pocztowej 1 sierpnia 2022 r., złożenia licznych odwołań od decyzji z 18 lipca 2022 r., złożenia ostatniego odwołania w dniu 4 sierpnia 2022 r.
b) nieuwzględnienie, że Stowarzyszenie jest osobą prawną i może również we własnym imieniu składać pisma i wnioski, w tym odwołanie;
c) uznanie, iż organ I instancji dokonał skutecznego obwieszczenia o wszczęciu postępowania, podczas gdy Gmina zwlekała z obwieszczeniem o wszczęciu postępowania, jak i o wydaniu decyzji, przez co naruszono art. 49 k.p.a.
W ocenie Stowarzyszenia, nie rozpoznano wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, zwłaszcza Sąd nie zweryfikował, czy w istocie inwestycja ma oddziaływanie na środowisko i może naruszać prawa Stowarzyszenia, które ma siedzibę obok przedsięwzięcia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – "p.p.s.a.") sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona skarżąca kasacyjnie po wniesieniu skargi kasacyjnej zrzekła się rozprawy, natomiast strona przeciwna po doręczeniu jej odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała jej przeprowadzenia.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę wystąpienie przesłanek nieważności postępowania. W tej sprawie Sąd II instancji nie stwierdził wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, a zatem rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego było skontrolowanie i zweryfikowanie zarzutów kasacyjnych Stowarzyszenia [...] z siedzibą w N.
Naczelny Sąd Administracyjni uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, albowiem wyrok Sądu Wojewódzkiego odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawach naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) i naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
W myśl art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie.
Z treści podanych regulacji wynika obowiązek dla autora skargi kasacyjnej wskazania konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjnego wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd pierwszej instancji. Uzasadnienie skargi kasacyjnej ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać konkretne argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał za konieczne poczynienie powyższych uwag, ponieważ sposób redakcji zarzutów w skardze kasacyjnej i ich uzasadnienie nie są do końca prawidłowe i nie odpowiadają standardom skargi kasacyjnej, o których mowa w cytowanych powyżej przepisach. Wskutek tego kontrola wyroku, w oparciu o tak sformułowane podstawy kasacyjnie, przeprowadzona została w ograniczonym zakresie.
Należy zwrócić uwagę, że Sąd Wojewódzki nie stosuje wprost przepisów procedury administracyjnej, a więc zarzuty ich naruszenia (pkt od 2 do 7 petitum skargi kasacyjnej) powinny być powiązane z podstawami wyrokowania, co w rozpoznawanej skardze kasacyjnie nie zostało uwzględnione. Ponadto, nie wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej zostały dostatecznie jasno uzasadnione i jednocześnie sformułowane tak, aby Sąd II instancji mógł odczytać, na czym miałoby polegać naruszenie wskazywanego przepisu i jaki miało to wpływ na wynik sprawy sądowej.
Skarżące kasacyjnie Stowarzyszenie kwestionuje ocenę organów oraz Sądu Wojewódzkiego o braku podstaw prawnych do uznania Stowarzyszenia [...] za stronę postępowania w sprawie zakończonej decyzją Wójta Gminy D. z 18 lipca 2022 r. stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu i wstępnej przeróbce kopaliny piasku ze żwirem ze złoża N. na części działki nr [...] N., gmina D.
Podkreślić należy, że kontroli Sądu I instancji podlegało rozstrzygnięcie proceduralne stwierdzające, na podstawie art. 134 k.p.a., niedopuszczalność odwołania, które wniosło Stowarzyszenie w sprawie innego podmiotu wnioskującego o wydanie decyzji środowiskowej. Sąd Wojewódzki rozstrzygał w granicach sprawy, które wytyczał procesowy charakter postanowienia. W związku z tym, poza oceną Sądu Wojewódzkiego pozostawały aspekty merytoryczne decyzji Wójta Gminy D. z 18 lipca 2022 r. W rezultacie nie mogły odnieść skutku zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące niezweryfikowania przez Sąd Wojewódzki zasadności stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia.
Oddaleniu podlegały także zarzuty procesowe sformułowane poza podstawami kasacyjnymi w ostatnim akapicie petitum skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zostały one wadliwie sformułowane, są nieczytelne i przez to wymykają się spod kontroli instancyjnej. Po pierwsze, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie przeprowadza postępowania wyjaśniającego i nie dokonuje własnych ustaleń faktycznych w sprawie. Po drugie, skarżące kasacyjnie Stowarzyszenie nie wykazało jaki wpływ na rozstrzygnięcie o niedopuszczalności odwołania złożonego przez Stowarzyszenie mogły mieć takie okoliczności jak: brak zamieszkiwania sołtysa N. w N. od marca 2022 r., złożenie przez Stowarzyszenie odwołania 1 sierpnia 2022 r., złożenia licznych odwołań innych osób od decyzji z 18 lipca 2022 r., złożenia ostatniego odwołania w dniu 4 sierpnia 2022 r. Nie sposób dostrzec jakiegokolwiek związku pomiędzy treścią zaskarżonego postanowienia a podanymi przez stronę skarżącą kasacyjnie zdarzeniami.
Oddaleniu podlegał także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący nieuwzględnienia przez Sąd Wojewódzki, że Stowarzyszenie jest osobą prawną i może we własnym imieniu składać pisma i wnioski, w tym odwołanie. Z uzasadnienia wyroku wynika, że rozważaniom Sądu Wojewódzkiego nie była poddawana kwestia osobowości prawnej Stowarzyszenia [...].
Bezpodstawne okazały się również zarzuty naruszenia przez Sąd Wojewódzki przepisów art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 134 k.p.a. oraz braku oceny przez Sąd poprawności i terminów wywieszenia obwieszczeń o wszczęciu postępowania, o wydaniu decyzji środowiskowej oraz braku obwieszczenia na tablicy ogłoszeń w miejscowości N.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej dla spornego przedsięwzięcia na terenie N., gmina D. zostało opublikowane na stronie BIP w dniu 15 czerwca 2022 r., zaś decyzję wydano 18 lipca 2022 r. Trafnie uznał Sąd Wojewódzki, że przy zachowaniu należytej staranności Stowarzyszenie miało możliwość powzięcia wiadomości o toczącym się postępowaniu i ubiegania się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Z tego uprawnienia Stowarzyszenie nie skorzystało. Jednocześnie należy podkreślić, że Sąd Wojewódzki w granicach rozpoznawanej sprawy nie miał podstaw do badania przyczyn niezgłoszenia się Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu przed organem I instancji. Z podanych względów poza kontrolą Sądu Wojewódzkiego pozostawały kwestie na które powołuje się Stowarzyszenie, wskazując na niemożność zgłoszenia swojego udziału do postępowania przed organem I Instancji. Przedstawione wyżej zarzuty kasacyjne nie mogły odnieść oczekiwanego skutku.
Ponadto, strona skarżąca kasacyjnie nie wyjaśniła w skardze kasacyjnej jakie wnioski w sprawie statusu Stowarzyszenia w postępowaniu zakończonym decyzją środowiskową miałby wyprowadzić Sąd I instancji z faktu wniesionych odwołań przez inne osoby od decyzji z 18 lipca 2022 r. Brak jest związku pomiędzy wskazaną argumentacją a przedmiotem rozważań Sądu Wojewódzkiego, które doprowadziły go do wydania wyroku uznającego zgodność z prawem kwestionowanego postanowienia.
Dla stwierdzenia niedopuszczalności odwołania Stowarzyszenia istotny był w fakt nie zgłoszenia się organizacji społecznej jaką jest Stowarzyszenie [...] do postępowania przed Wójtem Gminy D. oraz to, że Stowarzyszenie w postępowaniu tym nie brało udziału.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie mógł także odnieść skutku zarzut skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia przepisów art. 31 § 1 k.p.a. i 31 § 2 k.p.a. w zw. z art. 49 k.p.a. i art. 74 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organ administracji publicznej uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu (art. 32 § 2 k.p.a.). Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 k.p.a.).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd Wojewódzki prawidłowo uznał okoliczność braku udziału Stowarzyszenia w postępowaniu przed organem I instancji za bezsporną i na tej podstawie stwierdził, że Stowarzyszenie nie posiadało (na zasadach ogólnych z art. 31 § 3 k.p.a. w związku z art. 31 § 2 k.p.a.) uprawnienia do wniesienia odwołania od decyzji środowiskowej z 18 lipca 2022 r.
Trafnie rozstrzygnął także Sąd I instancji o braku podstaw prawnych do uznania uprawnienia skarżącego kasacyjnie Stowarzyszenia do wniesienia odwołania od decyzji środowiskowej na podstawie przepisów szczególnych, w oparciu o art. 44 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2022r. poz. 1029 ze zm.).
Zgodnie z art. 44 ust. 2 ww. ustawy, organizacji ekologicznej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa prowadzonym przez organ pierwszej instancji; wniesienie odwołania jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w takim postępowaniu. W postępowaniu odwoławczym organizacja uczestniczy na prawach strony.
Zasadnie Sąd Wojewódzki wskazał, że o tym, czy dane postępowanie jest postępowaniem z udziałem społeczeństwa, stanowi art. 79 ust. 1 ww. ustawy środowiskowej. Przepis ten określa, że w przypadku decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach udział społeczeństwa w postępowaniu wymagany jest w sytuacji przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Poprawny jest zatem wniosek, że skoro w postępowaniu w sprawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu i wstępnej przeróbce kopaliny piasku ze żwirem ze złoża N. stwierdzono decyzją brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, to wymóg zapewnienia udziału społeczeństwa w tym postępowaniu nie był obligatoryjny. W konsekwencji takiego stanu rzeczy, przepis art. 44 ust. 2 ustawy środowiskowej nie mógł stanowić podstawy do wniesienia przez Stowarzyszenie odwołania od decyzji Wójta, o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji.
Z tego względu zarzut kasacyjny naruszenia art. 44 ust 2 ustawy środowiskowej poprzez jego niezastosowanie podlegał więc oddaleniu.
Należy przyznać rację Sądowi I instancji, że brak było podstaw do uznania istnienia po stronie Stowarzyszenia własnego interesu prawnego (art. 28 k.p.a.) w sprawie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia, którego realizacja ma nastąpić w odległości 195 m od siedziby Stowarzyszenia. Na żadnym etapie postępowania Stowarzyszenie nie wykazało, aby przysługiwało mu prawo rzeczowe do nieruchomości w N., na terenie której ma siedzibę. Fakt zgłoszenia siedziby organizacji pod określonym adresem nie przesądza o tym, że organizację należy traktować jak stronę postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że ten aspekt skarżące kasacyjnie Stowarzyszenie podniosło dopiero na etapie skargi do sądu administracyjnego, i wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie, Sąd Wojewódzki również do tej kwestii ustosunkował się w uzasadnieniu wyroku.
Podsumowując, zarzuty kasacyjne naruszenia art. 28 k.p.a., art. 127 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 134 k.p.a. mające polegać na nieustaleniu istnienia interesu prawnego skarżącego kasacyjnie okazały się niezasadne.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał za prawidłową sądową ocenę statusu Stowarzyszenia w postępowaniu zakończonym decyzją z 18 lipca 2022 r. Analiza okoliczności sprawy w zastawieniu z omówionymi powyżej przepisami prawa prowadzi do wniosku, że skarżącemu kasacyjnie Stowarzyszeniu nie przysługiwało prawo do wniesienia odwołania od decyzji z 18 lipca 2022 r. na podstawie art. 31 § 3 k.p.a., w oparciu o art. 28 k.p.a., ani też na zasadach szczególnych z ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Zasadnie zatem orzekł Sąd Wojewódzki o oddaleniu skargi Stowarzyszenia na postanowienie stwierdzające niedopuszczalność złożonego przez nie odwołania.
Uznając, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu.
Na podstawie z art. 156 § 1 i § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny
z urzędu sprostował omyłkę pisarską w komparycji wyroku Sądu I instancji poprzez wpisanie prawidłowego numeru zaskarżonego postanowienia, który wynika z postanowienia organu z dnia 16 stycznia 2023 r. o sprostowaniu numeru postanowienia z dnia 27 września 2022 r. Nieprawidłowość ta ma oczywisty charakter błędu pisarskiego, co uzasadniało dokonanie sprostowania.