III OSK 1121/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną funkcjonariusza Państwowej Straży Pożarnej, który kwestionował podstawę i termin swojego zwolnienia ze służby po prawomocnym skazaniu za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości.
Funkcjonariusz Państwowej Straży Pożarnej został zwolniony ze służby na podstawie prawomocnego wyroku skazującego go za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości. Kwestionował on zarówno podstawę prawną zwolnienia, jak i termin jego wykonania, powołując się na złożony wcześniej wniosek o dobrowolne zwolnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił jego skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy, uznając, że organ miał prawo wybrać obligatoryjną podstawę zwolnienia i że zmiana daty zwolnienia nie była dla skarżącego niekorzystna.
Sprawa dotyczyła funkcjonariusza Państwowej Straży Pożarnej, T.G., który został zwolniony ze służby na mocy decyzji Komendanta Powiatowego PSP, a następnie decyzji Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego PSP, w związku z prawomocnym skazaniem za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości (art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy o PSP). Funkcjonariusz kwestionował tę decyzję, wskazując m.in. na złożony wcześniej wniosek o dobrowolne zwolnienie ze służby (art. 43 ust. 2 pkt 5 ustawy o PSP). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę funkcjonariusza, uznając, że organ miał prawo wybrać obligatoryjną podstawę zwolnienia, nawet jeśli istniała również podstawa dobrowolnego zwolnienia. Sąd podkreślił, że prawomocne skazanie za przestępstwo umyślne jest obligatoryjną przesłanką zwolnienia, a wybór podstawy prawnej należy do organu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną funkcjonariusza, który zarzucał m.in. naruszenie zasady reformationis in peius oraz nieuwzględnienie jego wniosku o dobrowolne zwolnienie. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzut naruszenia zasady reformationis in peius był niezasadny, ponieważ zmiana daty zwolnienia przez organ odwoławczy nie była dla skarżącego niekorzystna, a Sąd pierwszej instancji nie dokonał żadnej zmiany na jego niekorzyść. NSA potwierdził również, że w sytuacji, gdy istnieją dwie obligatoryjne podstawy zwolnienia (skazanie prawomocnym wyrokiem oraz wniosek o zwolnienie), organ ma prawo wyboru podstawy zwolnienia, kierując się interesem służby. Oświadczenie woli skarżącego o zwolnieniu zostało rozpoznane, ale nie miało bezwzględnego pierwszeństwa przed obligatoryjną podstawą wynikającą ze skazania. Sąd podkreślił, że stosunek służbowy w PSP ma specyficzny charakter, a interes służby może być stawiany na pierwszym miejscu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organ ma prawo wyboru podstawy prawnej zwolnienia, kierując się interesem służby, nawet jeśli funkcjonariusz złożył wniosek o dobrowolne zwolnienie.
Uzasadnienie
W sytuacji kolizji dwóch obligatoryjnych podstaw zwolnienia, organ może wybrać tę, która jest zgodna z interesem służby. Oświadczenie funkcjonariusza o chęci zwolnienia nie ma bezwzględnego pierwszeństwa przed obligatoryjną podstawą wynikającą ze skazania prawomocnym wyrokiem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (9)
Główne
p.s.p. art. 43 § ust. 2 pkt 4 i 5
Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej
Przepis ten stanowi obligatoryjne podstawy zwolnienia strażaka ze służby. W przypadku skazania prawomocnym wyrokiem (pkt 4) lub zgłoszenia pisemnego żądania zwolnienia (pkt 5), organ jest zobowiązany do zwolnienia.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
k.k. art. 178a
Kodeks karny
Przepis dotyczący prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, będący podstawą skazania funkcjonariusza.
Pomocnicze
p.s.p. art. 45 § ust. 2
Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej
Określa, że w przypadku zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 4 p.s.p., zwolnienie może nastąpić nie wcześniej niż 3 miesiące od dnia zaprzestania służby z powodu choroby.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa prawna uchylenia decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy w części dotyczącej daty zwolnienia.
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
Przywołany w skardze kasacyjnej w kontekście oświadczenia woli.
k.c. art. 61
Kodeks cywilny
Przywołany w skardze kasacyjnej w kontekście oświadczenia woli.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ ma prawo wyboru obligatoryjnej podstawy zwolnienia ze służby, gdy istnieją dwie takie podstawy. Zmiana daty zwolnienia ze służby przez organ odwoławczy nie narusza zasady reformationis in peius, jeśli nie powoduje negatywnych skutków dla skarżącego. Wniosek funkcjonariusza o dobrowolne zwolnienie nie ma bezwzględnego pierwszeństwa przed obligatoryjną podstawą zwolnienia wynikającą ze skazania prawomocnym wyrokiem. Interes służby może być stawiany na pierwszym miejscu w sprawach dotyczących stosunku służbowego funkcjonariuszy.
Odrzucone argumenty
Naruszenie zasady reformationis in peius przez organ odwoławczy poprzez zmianę daty zwolnienia. Niewłaściwe i krzywdzące potraktowanie skarżącego przez rozwiązanie z nim stosunku służbowego na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 4 p.s.p. zamiast art. 43 ust. 2 pkt 5 p.s.p. Niczego nieuzasadnione pominięcie i nieuwzględnienie oświadczenia woli skarżącego o zwolnieniu ze służby z dniem 9 kwietnia 2022 r. Nierówne traktowanie stron postępowania i postawienie interesu publicznego przed interesem obywatela. Niewłaściwe zastosowanie przepisów k.p.a. i zaniechanie kontroli legalności decyzji.
Godne uwagi sformułowania
organ ma prawo wyboru właściwego trybu rozwiązania stosunku służbowego wniosek funkcjonariusza o zwolnienie go ze służby nie ma bezwzględnego pierwszeństwa zmiana daty zwolnienia ze służby nie może być postrzegana jako pogorszenie sytuacji skarżącego podstawa prawna w decyzji organu I i II instancji była taka sama i wskazywała na art. 43 ust. 2 pkt 5 p.s.p. stosunek służbowy, jaki w rozpatrywanej sprawie łączył skarżącego i organ ma zdecydowanie odmienne zasady od zwykłego stosunku pracy zasadnym jest postawienie na pierwszym miejscu interesu służby
Skład orzekający
Tamara Dziełakowska
przewodniczący sprawozdawca
Mirosław Wincenciak
sędzia
Sławomir Pauter
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie pierwszeństwa obligatoryjnych podstaw zwolnienia ze służby w PSP w przypadku kolizji z wnioskiem o dobrowolne zwolnienie; interpretacja zasady reformationis in peius w kontekście zmiany daty zwolnienia; znaczenie interesu służby w decyzjach kadrowych funkcjonariuszy."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki stosunku służbowego funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia pierwszeństwa różnych podstaw zwolnienia ze służby w formacji mundurowej, co ma znaczenie praktyczne dla wielu funkcjonariuszy i ich pracodawców.
“Czy funkcjonariusz PSP może wybrać, kiedy odejdzie ze służby, jeśli popełnił przestępstwo?”
Dane finansowe
WPS: 240 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 1121/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-11-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-05-22 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Mirosław Wincenciak Sławomir Pauter Tamara Dziełakowska /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6195 Funkcjonariusze Straży Pożarnej Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane III SA/Lu 494/22 - Wyrok WSA w Lublinie z 2022-12-15 Skarżony organ Komendant Państwowej Straży Pożarnej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1940 arrt. 43 ust. 2 pkt 4 i 5, art. 45 ust. 2 Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991r. o Państwowej Straży Pożarnej (t. j.) Dz.U. 2022 poz 329 art. 151, art. 184, art. 204 pkt1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Lu 494/22 w sprawie ze skargi T.G. na decyzję Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Lublinie z dnia 3 sierpnia 2022 r., nr WK.1112.20.2022 w przedmiocie rozwiązania stosunku służbowego i zwolnienia ze służby 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od T.G. na rzecz Lubelskiego Komendanta Wojewódzkiego Straży Pożarnej kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Decyzją z 9 czerwca 2022 r. Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w H. na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 4 w zw. z art. 45 ust. 2 oraz art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1940 ze zm.) dalej jako "p.s.p.", rozwiązał stosunek służbowy i zwolnił ze służby w Państwowej Straży Pożarnej T.G. Jako powody tego rozstrzygnięcia wskazano na fakt, że wyrokiem z 29 grudnia 2021 r., sygn. akt II K 90/21 Sąd Rejonowy w Tomaszowie Lubowieckim skazał skarżącego za czyn określony w art. 178a Kodeksu karnego, tj. prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, natomiast zgodnie z dyspozycją art. 43 ust. 2 pkt 4 p.s.p. obowiązkiem organu jest zwolnienie strażaka w przypadku skazania go prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe umyślne. Skarżący od dnia 12 kwietnia 2022 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim w związku z czym zgodnie z art. 45 ust. 2 p.s.p. zwolnienie ze służby mogło nastąpić najwcześniej w dniu 13 lipca 2022 r., czyli dzień przypadający po upływie trzech miesięcy od dnia zaprzestania służby z powody choroby. Na marginesie zauważono, że skarżący raportem z 8 kwietnia wniósł o zwolnienie go ze służby z dniem 9 kwietnia 2022 r. na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 5 p.s.p., natomiast w związku z faktem, że w dacie tej w obrocie prawnym funkcjonował prawomocny wyrok skazujący organ nie mógł uwzględnić wniosku skarżącego. W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego Lubelski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) dalej jako "k.p.a." uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej daty zwolnienia ze służby i ustalił tę datę na dzień 7 lipca 2022 r., a w pozostałym zakresie utrzymał decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że podstawa prawna zwolnienia skarżącego ze służby na mocy art. 43 ust. 2 pkt 4 p.s.p. była właściwa. Zauważono bowiem, że 5 kwietnia 2022 r. Sąd Okręgowy w Zamościu II Wydział Karny utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Tomaszowie Lubelskim uznający skarżącego winnym czynu określonego w art. 178a Kodeksu karnego, a tym samym wyrok ten stał się prawomocny. Zmiana daty zwolnienia ze służby wynikała natomiast z faktu, że w dacie wydania decyzji organu I instancji równocześnie istniały dwie przesłanki obligatoryjnego zwolnienia wynikające z art. 43 ust. 2 pkt 4 i art. 43 ust. 2 pkt 5 p.s.p. Podkreślono również, że przesłanki te mają równorzędne znaczenie. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji był uprawniony do wyboru podstawy prawnej zwolnienia strażaka z zastrzeżeniem, że data zwolnienia powinna nastąpić z uwzględnieniem terminu obligatoryjnego zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 5 p.s.p. W przedmiotowej sprawie natomiast w związku ze złożeniem przez skarżącego raportu w dniu 8 kwietnia 2022 r. z wnioskiem o zwolnienie ze służby organ mógł ustalić datę zwolnienia maksymalnie na dzień 8 lipca 2022 r. Uznano też, że data zwolnienia skarżącego w związku z dyspozycją art. 43 ust. 2 pkt 4 w zw. z art. 45 ust. 2 p.s.p. została błędnie określona, ponieważ nieprawidłowo przyjęto jako dzień zaprzestania służby z powody choroby dzień 12 kwietnia 2022 r. zamiast 6 kwietnia 2022 r., tj. dzień w którym skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim a wyrok sądu karnego stał się prawomocny. Nie ma też znaczenia w sprawie, że ciągłość zwolnienia skarżącego została przerwana w dniu 9 kwietnia 2022 r., bowiem nie powrócił on do służby, a więc należało uznać ciągłość trwania trzymiesięcznego okresu wynikającego z art. 45 ust. 2 p.s.p. Organ odwoławczy stwierdził również, że wydanie decyzji o zwolnieniu w czasie trwania okresu wnikającego z ww. art. 45 ust. 2 p.s.p. jest dopuszczalne, bowiem to data zwolnienia ma przypadać na okres nie wcześniejszy niż 3 miesiące od dnia zaprzestania służby z powodu choroby. Wyrokiem z 15 grudnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie sygn. akt III SA/Lu 494/22 na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) dalej jako "p.p.s.a.", oddalił skargę skarżącego. W motywach rozstrzygnięcia Sąd podkreślił, że podstawy zwolnienia strażaka ze służby wymienione w art. 43 ust. 2 pkt 1-4 i 6 p.s.p. przewidują tryb postępowania wszczynany z urzędu, a zwolnienie przewidziane w art. 43 ust. 2 pkt 5 p.s.p. zainicjowane może być jedynie na wniosek strażaka. Organ od początku wszczęcia postępowania administracyjnego wskazywał na podstawę zwolnienia związaną ze skazaniem skarżącego za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego i bardzo skrupulatnie gromadził materiał dowodowy na poparcie swojego stanowiska. Natomiast tylko prawomocne orzeczenie sądu karnego może być podstawą do wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 4 p.s.p., dlatego dopiero po otrzymaniu pisma z Sądu Okręgowego w Zamościu z 11 kwietnia 2022 r. o wydaniu wyroku prawomocnego postępowanie zostało wszczęte. W odniesieniu do zgłoszonego przez skarżącego 8 kwietnia 2022 r. wniosku o zwolnienie na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 5 p.s.p. Sąd stwierdził, że nie można przyznać mu bezwzględnego pierwszeństwa, jeżeli istnieją inne przesłanki obligatoryjnego zwolnienia. W przypadku wystąpienia dwóch obligatoryjnych podstaw zwolnienia organ uprawniony jest do przyjęcia wybranej przez siebie przesłanki wykluczenia strażaka ze służby, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Dodatkowo uznano, że z treści art. 43 ust. 2 pkt 5 p.s.p. nie wynika, że organ zobowiązany jest do zwolnienia strażaka ze służby w terminie wskazanym w oświadczeniu. Należy mieć tutaj na względzie charakter służby w Państwowej Straży Pożarnej, a przede wszystkim konieczność zapewnienia obsady na stanowisku, czy też zabezpieczenie środków na zobowiązania finansowe wobec zwalnianego ze służby. W kontekście zarzutu naruszenia zasady reformationis in peius Sąd uznał, że zmiana daty zwolnienia o niespełna tydzień nie może być postrzegana jako pogorszenie sytuacji skarżącego, bowiem decyzja ta nie zrodziła bardziej negatywnych skutków dla skarżącego. Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie wniósł skarżący żądając uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. obrazę prawa materialnego i błędną jego wykładnię, a w szczególności art.43 ust.4 i ust.5 w zw. z art.45 p.s.p. przez niewłaściwe i krzywdzące potraktowanie skarżącego przez rozwiązanie z nim stosunku służbowego i zwolnienie ze służby w sposób bardziej dolegliwy, co sprzeczne jest z zawartą w art.138 i art.139 p.p.s.a. zasadą reformationis in peius; 2. obrazę prawa materialnego, a zwłaszcza art. 60 a także art.61 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 Nr 16, poz. 93 z p.zm.), przez niczym nieuzasadnione pominięcie i nieuwzględnienie oświadczenia woli, zawartego w raporcie z dnia 08 kwietnia 2022, złożonego przez skarżącego swojemu bezpośredniemu przełożonemu o zwolnieniu ze służby i rozwiązania stosunku pracy w Państwowej Straży Pożarnej, z dniem 09 kwietnia 2022r.; 3. obrazę prawa procesowego, a zwłaszcza art. 7, art. 8 p.p.s.a. przez nierówne traktowanie stron postępowania i nieuzasadnione postawienie na pierwszym miejscu interesu publicznego przed interesem obywatela; 4. obrazę przepisów k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez Sąd wnikliwej kontroli legalności całości zaskarżonej decyzji oraz oddalenie skargi, pomimo że w toku postępowania administracyjnego nie odniesiono się do kryteriów pozwalających na obiektywną ocenę całości okoliczności sprawy; 5. obrazę prawa przepisów postępowania, a zwłaszcza art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. art. 43 ust.4 i ust.5 w zw. z art.45 p.s.p., poprzez oddalenie skargi, pomimo że zaszła podstawa do jej uwzględnienia, z uwagi na naruszenie prawa stanowiącego przesłankę wznowienia postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że złożone przez skarżącego oświadczenie woli zwolnienia ze służby wywołuje skutek od momentu jego doręczenia do adresata, a tym samym organ był zobligowany do jego uwzględnienia. Skarżący zauważył również, że wybór podstawy prawnej dla rozwiązania stosunku pracy i zwolnienia ze służby w Państwowej Straży Pożarnej na podstawie art.43 ust 2 pkt 4 p.s.p. jest bardziej dolegliwy dla niego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania. Powtórzono za Sądem pierwszej instancji, że uprawnienie strażaka do złożenia oświadczenia woli wystąpienia ze służby w każdym czasie nie oznacza automatycznie, że to strażak decyduje o tym, w jakim trybie i w oparciu o którą podstawę prawną nastąpi rozwiązanie z nim stosunku służbowego. Nie można zatem wywieść wniosku, że skoro funkcjonariusz zadeklaruje chęć wystąpienia ze służby, to organ pozbawiony jest możliwości zwolnienia go na innej, dopuszczonej ustawą podstawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że to do organu należy wybór właściwego trybu rozwiązania stosunku służbowego, a wniosek funkcjonariusza o zwolnienie go ze służby nie ma bezwzględnego pierwszeństwa. W odniesieniu do zarzutu naruszenia zasady reformationis in peius organ uznał, że utrzymanie decyzji w mocy co do zasady, nie może być poczytywane jako orzeczenie na niekorzyść skarżącego, zaś dokonana przez organ II instancji zmiana w zakresie terminu rozwiązania stosunku służbowego i zwolnienia ze służby miała charakter formalny, której celem było ustalenie prawidłowego terminu i nie rodziła negatywnych skutków dla skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sadem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 p.p.s.a. Sprawa podlega na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się w skardze kasacyjnej rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu skargi kasacyjnej nie zażądała jej przeprowadzenia. Skarga kasacyjna nie jest zasadna. W ramach pierwszego zarzutu skarżący ponownie wskazał na naruszenie zasady reformationis in peius uznając, że zwolnienie na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 4 p.s.p. zamiast art. 43 ust. 2 pkt 5 p.s.p. było bardziej dotkliwe dla niego. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że w ramach zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji nie dokonano żadnej zmiany wobec zaskarżonej decyzji, bowiem skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a. Zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w ramach rozpoznania i oceny zarzutów skargi kasacyjnej jest weryfikacja legalności rozstrzygnięcia sądu, który wydał zaskarżony wyrok. W związku z powyższym wszelkie postawione zarzuty muszą odnosić się właśnie do podjętego przez ten sąd rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie to organ II instancji dokonał częściowej zmiany decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby poprzez zmianę daty zwolnienia, a tym samym zarzut odnoszący się do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji zasady reformationis in peius nie mógł odnieść skutku, przez brak powiązania tego naruszenia z działaniem Sądu pierwszej instancji znajdującym oparcie w przepisach p.p.s.a. Na marginesie można jedynie wskazać, że Sąd pierwszej instancji odniósł się do kwestii zakazu orzekania na niekorzyść i zasadnie przyjął, że zmiana daty zwolnienia ze służby nie może być uznana za mniej korzystne rozstrzygnięcie, brak jest bowiem żadnych negatywnych skutków po stronie skarżącego, a przynajmniej skutki takie nie zostały przez niego wykazane, ani w skardze, ani w skardze kasacyjnej. Co więcej twierdzenia odnoszące się do "bardziej dolegliwej podstawy zwolnienia ze służby" w kontekście naruszenia zasady reformationis in peius nie mogły zostać uznane przez Sąd, ponieważ podstawa prawna w decyzji organu I i II instancji była taka sama i wskazywała na art. 43 ust. 2 pkt 5 p.s.p. W kolejnym zarzucie naruszenia przepisów prawa materialnego skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji pominięcie i nieuwzględnienie jego oświadczenia woli, zawartego w raporcie z 8 kwietnia 2022 r. Zarzut ten również nie ma uzasadnienia. Zasadniczą kwestią jaką rozważał Sąd pierwszej instancji było ustalenie, czy organ mógł zwolnić skarżącego na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 4 p.s.p. w przypadku gdy aktualna była również przesłanka wynikająca z art. 43 ust. 2 pkt 5 p.s.p. W wyniku przeprowadzonej analizy Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ I instancji miał wybór, na podstawie której z przesłanek art. 43 ust. 2 p.s.p. dokona zwolnienia skarżącego, a Naczelny Sąd Administracyjny podziela to stanowisko. Przepis art. 43 ust. 2 stanowi, że "Strażaka zwalnia się ze służby w przypadkach: (...) 4) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe umyślne; 5) zgłoszenia przez niego pisemnego żądania zwolnienia - w terminie do 3 miesięcy; (...)". Posłużenie się przez ustawodawcę zwrotem "zwalnia się", oznacza, że w takim przypadku zwolnienie strażaka ze służby jest obligatoryjne. Decyzja w przedmiocie zwolnienia ze służby jest zatem decyzją związaną i zaistnienie przesłanki wymienionej w powyższym przepisie obliguje organ do podjęcia działania w postaci zwolnienia strażaka ze służby (M. Wieczorek [w:] Państwowa Straż Pożarna. Komentarz, red. P. Szustakiewicz, LEX/el. 2024, art. 43 oraz wyrok WSA w Białymstoku z 16 stycznia 2018 r., II SA/Bk 771/17, LEX nr 2442846). Przepisy te jednak odmiennie ustalają reguły zwolnienia, bowiem w przypadku zwolnienia na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 4 p.s.p. zastosowanie znajdzie również art. 45 ust. 2 i zwolnienie ze służby będzie mogło nastąpić nie wcześniej niż na 3 miesiące od dnia zaprzestania służby. Natomiast w przypadku zastosowania trybu zwolnienia z art. 43 ust. 2 pkt 5 p.s.p. datę zwolnienia należy ustalić właśnie w czasie do 3 miesięcy od złożenia wniosku. W dniu złożenia raportu przez skarżącego z wnioskiem o zwolnienie ze służby w dniu 9 kwietnia 2022 r. prawomocny był już wyrok Sądu Okręgowego w Zamościu utrzymujący w mocy wyrok skazujący skarżącego za popełnienie przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego (5 kwietnia 2022 r.), a tym samym dopuszczalne dla organu były dwie podstawy zwolnienia ze służby. W takiej sytuacji prawidłowo wywiódł Sąd pierwszej instancji, że w gestii organu pozostawał wybór konkretnej podstawy zwolnienia według własnego uznania i kierując się interesem służby. Skoro skarżący doprowadził do sytuacji, w której dwie przesłanki obligatoryjnego zwolnienia są aktualne, to nie sposób uznać, że sam będzie mógł zdecydować, na podstawie której dojdzie do zwolnienia. Oczywiście rację ma skarżący twierdząc, że złożone skutecznie przełożonemu oświadczenie woli zwolnienia ze służby wywołuje skutki prawne. Żądanie wystąpienia ze służby stanowi formę realizacji z zasady konstytucyjnie zagwarantowanej wolności pracy w negatywnej postaci tego prawa. W wymiarze materialnoprawnym prawo zgłoszenia wystąpienia służby jest elementem wyznaczającym status funkcjonariusza, wskazującym na dobrowolny charakter stosunku służbowego w PSP. W sferze prawa procesowego oświadczenie strażaka jest zdarzeniem, które wszczyna postępowanie administracyjne, które – pod warunkiem zachowania formy pisemnej – powoduje konieczność wydania decyzji o zwolnieniu w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od złożenia oświadczenia (M. Wieczorek [w:] Państwowa Straż Pożarna. Komentarz, red. P. Szustakiewicz, LEX/el. 2024, art. 43). Natomiast w sytuacji kolizji dwóch podstaw zwolnieniowych sytuacja ta nie jest tak oczywista jak przedstawia skarżący w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Należy więc stwierdzić, że oświadczenie skarżącego zawarte w raporcie z 8 kwietnia 2022 r. nie zostało przez organ pominięte, bowiem organ po zapoznaniu się z dowodami przemawiającymi za dwoma trybami zwolnienia zdecydował się zakończyć służbę skarżącego na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 4 p.s.p. Oświadczenie zostało więc rozpoznane. Na marginesie można tylko dodać, że zasadne było też rozumowanie Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym zaistnienie wniosku o zwolnienie na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 5 p.s.p. nie oznacza, że zwolnienie ma nastąpić dokładnie w dniu określonym przez strażaka we wniosku. Organ jest tutaj tylko związany czasem wynikającym z samego przepisu, co oznacza, że zwolnienie może nastąpić w czasie 3 miesięcy od dnia złożenia wniosku. W ramach zarzutów naruszenia prawa procesowego Sądowi pierwszej instancji zarzucono nierówne traktowanie stron postępowania i nieuzasadnione postawienie na pierwszym miejscu interesu publicznego przed interesem obywatela. Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący kasacyjnie błędnie wskazał na naruszone przepisy jako art. 7 i 8 p.p.s.a. (prawdopodobnie chodziło o art. 7 i 8 k.p.a.). Jako, że przepisy k.p.a. nie były przez Sąd pierwszej instancji bezpośrednio stosowane, a przepisy art. 7 i art. 8 p.p.s.a. w ogóle nie odnoszą się do równowagi między stronami, to należy uznać, że zarzut ten jest całkowicie chybiony. Słowem wyjaśnienia odnosząc się do interesów stron postępowania można jedynie zaznaczyć, że stosunek służbowy, jaki w rozpatrywanej sprawie łączył skarżącego i organ ma zdecydowanie odmienne zasady od zwykłego stosunku pracy. Ze względu na specyfikę wykonywanych obowiązków i ich doniosłość dla ogółu społeczeństwa zasadnym jest postawienie na pierwszym miejscu interesu służby. Tym samym organ każdą decyzję kadrową, finansową, itd. powinien podejmować zgodnie z obowiązującym prawem oraz z uwzględnieniem interesu służby, a funkcjonariusz danej formacji powinien mieć tego świadomość podejmując takie zatrudnienie. Decyzja o zwolnieniu danego pracownika i dobór konkretnej podstawy zwolnienia jest bardzo istotny z perspektywy funkcjonowania jednostki w której strażak pracuje, bowiem może powodować braki kadrowe na konkretnych stanowiskach lub mieć negatywny wpływ na finanse jednostki. W związku z powyższym jako że zarzuty procesowe określone w punktach 3 i 4 skargi kasacyjnej uznane zostały za nieuzasadnione, to tym samym nie mógł zostać uwzględniony ostatni z zarzutów naruszenia art. 151 p.p.s.a. i niezasadnego oddalenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko przedstawione w zaskarżonym wyroku, a więc uznaje za zasadne oddalenie skargi przez Sąd pierwszej instancji. Skoro zatem zarzuty skargi kasacyjnej okazały się niezasadne, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania rozstrzygnięto stosownie do art. 204 pkt 1 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI