III OSK 1443/21

Naczelny Sąd Administracyjny2022-10-05
NSAAdministracyjneWysokansa
informacja publicznadostęp do informacjibezczynność organuspółka z udziałem Skarbu Państwanagrodypremieochrona danych osobowychprawo administracyjnepostępowanie sądowoadministracyjne

NSA uchylił wyrok WSA w Warszawie dotyczący bezczynności spółki w udostępnieniu informacji publicznej o nagrodach i premiach, wskazując na błędy w uzasadnieniu sądu niższej instancji.

Sprawa dotyczyła skargi na bezczynność spółki w udostępnieniu informacji publicznej o nagrodach i premiach wypłaconych pracownikom. WSA w Warszawie uznał spółkę za bezczynną w zakresie żądania szczegółowych danych o nagrodach i premiach, jednocześnie stwierdzając, że informacje o łącznych kwotach są dostępne w sprawozdaniach finansowych. NSA uchylił wyrok WSA, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 141 § 4 p.p.s.a., z powodu braku wszechstronnej analizy prawnej i wyjaśnienia podstawy rozstrzygnięcia co do charakteru informacji publicznej i podmiotu zobowiązanego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki [...] S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który stwierdził bezczynność spółki w udostępnieniu informacji publicznej dotyczącej nagród i premii wypłaconych pracownikom w 2018 roku. WSA uznał, że spółka dopuściła się bezczynności w zakresie żądania imiennych danych o nagrodach i premiach, podczas gdy informacje o łącznych kwotach nagród i premii są dostępne w sprawozdaniach finansowych. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez brak wszechstronnej analizy prawnej i niewyjaśnienie podstawy rozstrzygnięcia, co uniemożliwiło kontrolę instancyjną. NSA przychylił się do zarzutów spółki, stwierdzając, że WSA nie zbadał wystarczająco, czy żądane informacje stanowią informację publiczną w rozumieniu ustawy oraz czy spółka jest podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej stwierdzenia bezczynności i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA, nakazując mu wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

NSA uchylił wyrok WSA, wskazując na konieczność zbadania przez sąd niższej instancji, czy żądane informacje stanowią informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. oraz czy spółka jest podmiotem zobowiązanym do ich udostępnienia.

Uzasadnienie

NSA uznał, że WSA nie zbadał wystarczająco podstaw prawnych do uznania informacji za publiczną i spółki za zobowiązaną, co naruszyło art. 141 § 4 p.p.s.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

Konst. RP art. 61 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.d.i.p. art. 1 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 6 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

u.d.i.p. art. 4 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 13 § 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

p.p.s.a. art. 149 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § 3

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez WSA art. 141 § 4 p.p.s.a. z powodu braku wszechstronnej analizy prawnej i niewyjaśnienia podstawy rozstrzygnięcia, co uniemożliwiło kontrolę kasacyjną. Konieczność zbadania przez WSA, czy żądane informacje stanowią informację publiczną i czy spółka jest podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia.

Godne uwagi sformułowania

uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie nie można na podstawie uzasadnienia stwierdzić, czy rozpoznana została istota sprawy obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. żądanie zawarte w pkt 2 i 4 wniosku stanowi informację publiczną, do udostępnienia której zobowiązana jest [...] S.A., w żaden sposób nie wyjaśniając, z jakich norm wynikają takie wnioski.

Skład orzekający

Dariusz Chaciński

sprawozdawca

Małgorzata Pocztarek

członek

Tamara Dziełakowska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wskazuje na obowiązek sądu administracyjnego do wszechstronnego zbadania podstaw prawnych w sprawach o udostępnienie informacji publicznej, zwłaszcza w kontekście charakteru informacji i podmiotu zobowiązanego, a także na wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółki z udziałem Skarbu Państwa i żądania informacji o nagrodach/premiach, ale ogólne zasady dotyczące kontroli sądu i uzasadnienia wyroku mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy dostępu do informacji publicznej w spółce o istotnym znaczeniu dla gospodarki, co jest tematem budzącym zainteresowanie społeczne i prawnicze. Nacisk na błędy proceduralne sądu niższej instancji dodaje jej waloru edukacyjnego.

Sąd Najwyższy administracyjny wskazuje na błędy WSA w sprawie dostępu do informacji o nagrodach w spółce.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1443/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dariusz Chaciński /sprawozdawca/
Małgorzata Pocztarek
Tamara Dziełakowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Sygn. powiązane
II SAB/Wa 156/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-03-29
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok w części i w tym zakresie przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2019 r. sygn. akt II SAB/Wa 156/19 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na bezczynność [...] S.A. z siedzibą w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok w pkt 1, 2 i 4 i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na rzecz [...] S.A. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 marca 2019 r. II SAB/Wa 156/19, po rozpoznaniu skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w Warszawie na bezczynność [...] S.A. z siedzibą w Warszawie w przedmiocie rozpoznania wniosku z 7 grudnia 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej:
1. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w punkcie 2 i 4 wniosku z 7 grudnia 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej;
2. stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa;
3. oddalił skargę w pozostałym zakresie;
4. zasądził koszty postępowania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał na następujące okoliczności sprawy.
Stowarzyszenie [...] pismem z 7 grudnia 2018 r. złożyło do [...] S.A. wniosek o udostępnienie informacji publicznej w postaci:
1. informacji o łącznie wypłaconych nagrodach w spółce w latach 2017 r. i 2018 r.;
2. informacji o nagrodach wypłaconych w 2018 roku każdemu pracownikowi poprzez podanie imienia, nazwiska, kwoty oraz uzasadnienia przyznania nagrody;
3. informacji o łącznie wypłaconych premiach w spółce w latach 2017 r. i 2018 r.;
4. informacji o premiach wypłaconych w roku 2018 r. każdemu pracownikowi poprzez podanie imienia, nazwiska, kwoty oraz uzasadnienia przyznania nagrody.
W odpowiedzi na wniosek, pismem z 24 grudnia 2018 r. organ poinformował, że wnioskowane informacje nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu art. 61 Konstytucji RP ani art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.). Organ wskazał nadto, że żądania z pkt 2 oraz pkt 4 wniosku dotyczą ujawnienia informacji na temat dochodów osób, które zostaną zidentyfikowane przez imię, nazwisko oraz nazwę pracodawcy. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych informacje takie są informacjami ad personam i jako takie nie stanowią informacji publicznej, zaś dokument je zawierający miałby charakter dokumentu prywatnego. W ocenie organu informacje o nagrodach, premiach i wynagrodzeniach pracowników [...] S.A. podlegałyby ujawnieniu wyłącznie co do osób pełniących funkcje publiczną, tj. posiadających określony zakres uprawnień, pozwalający na kształtowanie treści wykonywanych zadań w sferze publicznej.
W zakresie pkt 1 i 3 wniosku organ wskazał, że dane finansowe, stanowiące informację publiczną, wykazywane są w sprawozdaniu finansowym spółki za dany rok obrotowy i dostępne są na stronie internetowej (którą podano w treści pisma). Organ zwrócił też uwagę, że środki przeznaczone na wypłatę nagród i premii pochodzą ze środków wypracowanych przez spółkę, a nie z majątku Skarbu Państwa, stąd też nie ma do nich zastosowania zasada jawności gospodarowania środkami publicznymi.
Stowarzyszenie [...] złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność [...] S.A. w przedmiocie rozpoznania wniosku z 7 grudnia 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej, wskazując na naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez jego nieuzasadnione ograniczenie oraz art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poprzez brak odpowiedzi na wniosek.
W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p., zobowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Podstawowym kryterium do uznania za zobowiązane innych podmiotów niż władze publiczne, jest wykonywanie zadań publicznych. [...] S.A. jest ujęta w wykazie spółek o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 2017 r. w sprawie określenia wykazu spółek o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa. Powyższe, w ocenie skarżącego Stowarzyszenia dowodzi, że [...] S.A. jest spółką z udziałem Skarbu Państwa lub państwowej osoby prawnej oraz tego, że wykonuje zadania publiczne, które nadto są istotne z punktu widzenia gospodarki państwa i tym samym jest zobowiązana do udzielenia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.
Skarżący podkreślił także, że żądana informacja dotyczy bezpośrednio działalności spółki oraz zatrudnionych w jej ramach pracowników, zaś na nagrody i premie przeznaczane są środki publiczne, wobec czego żądana informacja jest informacją publiczną w rozumieniu art. 61 ust. 1-2 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 2 i 5 u.d.i.p. Powołano się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że informacja o wysokości nagród przyznanych osobom pełniącym funkcje publiczne i mających związek z ich pełnieniem oraz osobom pełniącym funkcje w spółce o strategicznym charakterze działalności, stanowi informację publiczną.
Skarżący podkreślił, że jeśli spółka stoi na stanowisku, że określone informacje podlegają ochronie ze względu na prywatność osób fizycznych, powinna w tym zakresie wydać decyzję odmowną. Również w przypadku, gdyby organ uznał, że charakter informacji publicznej stanowią nagrody przyznane tylko części pracowników, powinien udzielić informacji publicznej w tym zakresie, zaś w pozostałym wydać decyzję odmowną.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Uwzględniając skargę wskazanym na wstępie wyrokiem z 29 marca 2019 r. II SAB/Wa 156/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że co do odpowiedzi na pytanie 1 i 3, tj. o łącznie wypłaconych nagrodach oraz premiach w spółce w latach 2017 r. i 2018 r., [...] podała adres strony internetowej, na której znajdują się jej sprawozdania finansowe za poszczególne lata. Zdaniem Sądu I instancji, informacja ta jest dostępna publicznie, skoro bowiem istnieje oficjalny publikator, w którym ogłaszane są ww. dane, informacja o tych danych nie może być żądana w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący zresztą nie kwestionował, że żądane w punktach 1 i 3 informacje są umieszczone na podanych przez [...] stronach internetowych.
Zdaniem Sądu I instancji do dnia wyrokowania Minister nie udzielił odpowiedzi na pytanie 2 i 4 wniosku, tj. o nagrodach i premiach wypłaconych w 2018 r. każdemu pracownikowi poprzez podanie imienia, nazwiska, kwoty oraz uzasadnienia przyznania nagrody/premii.
W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną i następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób i w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób i w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 1 i 2 u.d.i.p.).
Jeśli, zdaniem [...], określone informacje podlegają ochronie ze względu na prywatność osób fizycznych, powinna w tym zakresie wydać decyzję odmowną. Również w przypadku, gdyby uznała, że charakter informacji publicznej stanowią nagrody przyznane tylko części pracowników, powinna udzielić informacji publicznej w tym zakresie, zaś w pozostałym wydać decyzję odmowną.
W okolicznościach niniejszej sprawy zaistniały podstawy do stwierdzenia, że [...] dopuściła się bezczynności w rozpoznaniu punktu 2 i 4 wniosku z 7 grudnia 2018 r.
Sąd I instancji stwierdził jednocześnie, że bezczynność [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, § 1a i § 2 i art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 marca 2019 r. II SAB/Wa 156/19, wniosła [...] S.A. Zaskarżając wyrok w części, tj. co do pkt 1, 2 i 4, zarzuciła mu naruszenie:
1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. polegające na uwzględnieniu skargi przez stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w udzieleniu informacji publicznej co do informacji z pkt 2 i 4 wniosku mimo, że przed wydaniem zaskarżonego wyroku Sąd I instancji nie przeanalizował wszechstronnie konstytucyjnych i ustawowych przesłanek niezbędnych do stwierdzenia, czy informacje, o których mowa w pkt 2 i 4 wniosku, stanowią informację publiczną - co jest równoznaczne z nierozpoznaniem istoty sprawy;
b) art. 149 § 1a p.p.s.a. polegające na stwierdzeniu, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa w sytuacji, gdy - na skutek braku rozważenia przez Sąd I instancji kryteriów niezbędnych do uznania, czy zawnioskowane przez stronę przeciwną dane stanowią informację publiczną - stwierdzenie bezczynności organu jest nieuzasadnione;
c) art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na:
- braku wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, wynikającym z zaniechania zbadania przez Sąd I instancji, czy dane, o których mowa w pkt 2 i 4 wniosku, stanowią informację publiczną - co w konsekwencji uniemożliwia ustalenie motywów rozstrzygnięcia Sądu I instancji, a w rezultacie powoduje, że zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli kasacyjnej, bowiem nie można na podstawie uzasadnienia stwierdzić, czy rozpoznana została istota sprawy, mianowicie: (i) nie można dokonać ustalenia, czy zawnioskowane informacje stanowią informację publiczną jak również (ii) nie można stwierdzić, że zawnioskowane dane informacji publicznej nie stanowią;
- braku rozważenia przez Sąd I instancji kryteriów niezbędnych do uznania, czy zawnioskowane przez stronę przeciwną dane stanowią informację publiczną - co skutkowało (i) brakiem wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, (ii) błędnym przyjęciem przez Sąd I instancji, że [...] S.A. pozostaje w bezczynności w udzieleniu odpowiedzi na pytanie 2 i 4 wniosku Stowarzyszenia, a w efekcie (iii) spowodowało uwzględnienie skargi co do punktu 2 i 4 wniosku Stowarzyszenia pomimo, że przedmiotowa skarga powinna zostać w tym zakresie oddalona;
- brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do stanowiska skarżącej kasacyjnie wyrażonego w odpowiedzi na skargę, tj. w zakresie twierdzenia, że zawnioskowane przez stronę przeciwną dane nie stanowią informacji publicznej ze względu na wykonywaną przez nią działalność, co w konsekwencji doprowadziło do stwierdzenia przez Sąd I instancji bezczynności i uwzględnienia skargi, pomimo, że powinna zostać oddalona;
2. przepisów prawa materialnego przez ich niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, to jest:
a) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 2 u.d.i.p., polegające na braku zbadania przez Sąd I instancji, czy strona przeciwna będąca osobą prawną jest podmiotem uprawnionym do żądania informacji publicznej w sytuacji, gdy prawo do informacji publicznej zostało ukształtowane w Konstytucji RP jako prawo polityczne przysługujące obywatelom polskim, a zatem osobom fizycznym, zaś w drodze ustawy wolno uregulować jedynie tryb udzielania informacji publicznej;
b) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP polegające na braku zbadania przez Sąd I instancji, czy skarżąca kasacyjnie jest podmiotem wykonującym zadania władzy publicznej i gospodarującym mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa;
c) art. 4 ust. 1 u.d.i.p. polegające na braku zbadania przez Sąd I instancji, czy skarżąca kasacyjnie jest podmiotem wykonującym zadania publiczne;
d) art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. oraz art. 61 ust. 1 Konstytucji RP polegające na braku zbadania przez Sąd I instancji, czy skarżąca kasacyjnie gospodaruje majątkiem publicznym.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie pkt 1, pkt 2 oraz pkt 4 zaskarżonego wyroku i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W piśmie procesowym z 2 sierpnia 2022 r. strona skarżąca kasacyjnie przedstawiła dodatkowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych. W piśmie tym m. in., w uzupełnieniu zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nadmieniono, że w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawarte są konstytucyjne i ustawowe przesłanki niezbędne do stwierdzenia, czy dana informacja jest informacją publiczną w rozumieniu u.d.i.p. Zbadanie i przeanalizowanie tych przepisów jest zatem konieczne do ustalenia, czy dane z pkt 2 i 4 wniosku Stowarzyszenia stanowią informację publiczną. Brak rozważenia żądania nr 2 i 4 wniosku w świetle ww. przepisów skutkowało nieprawidłowym rozstrzygnięciem Sądu I instancji. Błędne i wadliwe jest uwzględnienie skargi i stwierdzenie bezczynności organu w sytuacji, gdy wydanie orzeczenie nie zostało poprzedzone wymaganą analizą prawną. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uniemożliwiło zrekonstruowanie toku rozumowania Sądu I instancji prowadzącego do orzeczenia o bezczynności i powoduje, że niemożliwa jest kontrola instancyjna orzeczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.
Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.
Jeśli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych, co do zasady rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy i motywy rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości.
Spośród zarzutów powołanych w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), na uwzględnienie zasługiwał zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Natomiast przepisy art. 149 § 1 pkt 3 i art. 149 § 1a p.p.s.a. mają charakter wynikowy i samodzielnie nie mogą stanowić skutecznej podstawy kasacyjnej. Te dwa ostatnie przepisy stanowią o tym, jakie rozstrzygnięcie powinien zawrzeć w wyroku Sąd I instancji uwzględniającym skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania. W tym wypadku Sąd I instancji uwzględnił skargę na bezczynność [...] S.A. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, a zatem rozstrzygnięcia oparte na art. 149 § 1 pkt 3 i art. 149 § 1a p.p.s.a. były tylko konsekwencją stwierdzonej przez Sąd bezczynności organu. Za pomocą wyłącznie tych przepisów nie można natomiast kwestionować samego faktu bezczynności organu, bo o tym, czy organ był bezczynny, czy też nie, przesądzają inne przepisy.
Zgodzić się natomiast należy ze skarżącą kasacyjnie Spółką, że Sąd I instancji uzasadniając wydany wyrok nie wskazał i nie wyjaśnił w stopniu koniecznym podstawy prawnej rozstrzygnięcia, co uniemożliwia kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.
"Zarzuty dotyczące treści uzasadnienia wyroku mogą być skutecznie postawione w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania" (wyrok NSA z 14.10.2022 r. III OSK 5177/21, LEX nr 3421262). W niniejszej sprawie chodzi o ten pierwszy przypadek, gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera wskazania i wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, czego wymaga art. 141 § 4 p.p.s.a.
W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej (por. P. Szustakiewicz, "Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych", Przegląd Prawa Publicznego 2012, nr 6, s. 75 i n.). Rację ma zatem skarżąca kasacyjnie Spółka, że w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawarte są konstytucyjne i ustawowe przesłanki niezbędne do stwierdzenia, czy dana informacja jest informacją publiczną w rozumieniu u.d.i.p. i czy Spółka była na gruncie art. 4 ust. 1 u.d.i.p. zobowiązana do udzielenia żądanej informacji. Zbadanie i przeanalizowanie tych przepisów było zatem konieczne do ustalenia, czy dane z pkt 2 i 4 wniosku Stowarzyszenia powinny zostać udostępnione w trybie u.d.i.p. Tymczasem uzasadnienie zaskarżonego wyroku w części zawierającej rozważania Sądu nie zawiera żadnych odniesień do powyższych przepisów ani ich analizy. Niemożliwe jest więc ustalenie, w oparciu o jaką podstawę prawną Sąd I instancji uznał, że [...] S.A. jest podmiotem zobowiązanym, na gruncie art. 4 ust. 1 u.d.i.p, oraz który przepis, od strony przedmiotowej, pozwala na przyjęcie, że mamy do czynienia z informacją publiczną. Sąd I instancji w swoich rozważaniach, po wyjaśnieniu dopuszczalności skargi na gruncie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. i tego, co wynika z regulacji zawartych w art. 149 p.p.s.a., jak gdyby prima facie założył, że żądanie zawarte w pkt 2 i 4 wniosku stanowi informację publiczną, do udostępnienia której zobowiązana jest [...] S.A., w żaden sposób nie wyjaśniając, z jakich norm wynikają takie wnioski. Skonstatował jedynie, że skoro do dnia wyrokowania organ nie udzielił odpowiedzi na pytania zawarte w pkt 2 i 4 wniosku, to na gruncie art. 13 ust. 1 u.d.i.p. pozostawał bezczynny (zob. str. 5 i 6 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Takiego rozumowania nie można uznać za wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, skoro abstrahuje ono od wyjaśnienia zakresu podmiotowego i przedmiotowego żądanej informacji, na gruncie u.d.i.p.
Na marginesie jedynie zauważyć należy, że mimo wskazania w końcowej części uzasadnienia na art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jako jednej z podstaw prawnych rozstrzygnięcia, w rzeczywistości orzeczenia opartego na tym przepisie Sąd I instancji nie zawarł w zaskarżonym wyroku i nie zobowiązał organu do rozpoznania wniosku w określonym terminie.
W tej sytuacji odnoszenie się do zarzutów postawionych w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) byłoby co najmniej przedwczesne. Zauważyć jedynie należy, że na podstawie art. 2 ust. 1 u.d.i.p. pojęcie "każdy" oznacza zarówno osoby fizyczne i prawne, jak i jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, np. organizacje społeczne. Rozwinięcie tej tezy, w kontekście również art. 61 ust. 1 Konstytucji, zawiera m. in. wyrok NSA z 16 marca 2018 r. I OSK 2296/16 (LEX nr 2472150), a z argumentacją tam zawartą w całości identyfikuje się Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie. Będzie to miał także na uwadze Sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę, oprócz wyjaśnienia podstawy prawnej (od strony podmiotowej i przedmiotowej) uznania żądanej informacji za publiczną, o czym była mowa już wyżej.
Mając to na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), wobec braku możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, o czym strony zostały wcześniej poinformowane.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI