III OSK 1110/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wcześniej oddalił skargę Wojewody na uchwałę Rady Gminy Ożarowice z dnia 27 stycznia 2022 r. w sprawie ustalenia wysokości diet i zwrotu kosztów podróży służbowych radnym. Wojewoda zarzucił uchwale naruszenie art. 25 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, wskazując na wadliwe ustalenie kręgu osób uprawnionych do diet. Sąd pierwszej instancji nie podzielił tego stanowiska, uznając, że uchwała nie musi regulować sytuacji hipotetycznych radnych. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak skargę kasacyjną za zasadną. Sąd podkreślił, że art. 25 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym nakłada obowiązek ustalenia diet dla wszystkich radnych, a nie tylko dla tych pełniących określone funkcje lub zasiadających w stałych komisjach. W uchwale Rady Gminy Ożarowice ustalono diety jedynie dla Przewodniczącego Rady, Wiceprzewodniczącego, Przewodniczących i Zastępców Przewodniczących stałych komisji oraz radnych będących członkami stałych komisji. Brak było regulacji dotyczącej radnych nienależących do żadnej komisji lub należących jedynie do komisji doraźnych. NSA uznał tę wadę za istotną, skutkującą nieważnością całej uchwały. Sąd odniósł się również do kwestii potrąceń z diet za nieobecność, uznając, że brak regulacji dla radnych niebędących członkami stałych komisji również stanowił wadę. Sąd nie podzielił natomiast zarzutu dotyczącego § 2 ust. 5 uchwały, który przewidywał pełną dietę w miesiącach bez sesji lub posiedzeń komisji, uznając to za dopuszczalne i nieistotnie naruszające prawo. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy Ożarowice w całości.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie diet radnych, zakres podmiotowy uchwał samorządowych, charakter uchwał rady gminy jako aktów prawa miejscowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji uchwały rady gminy w sprawie diet radnych, ale zasady dotyczące kręgu adresatów i charakteru uchwał mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy uchwała rady gminy ustalająca diety radnym, która nie obejmuje wszystkich radnych (np. tych niepełniących funkcji lub niebędących członkami stałych komisji), narusza art. 25 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, uchwała taka narusza art. 25 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, ponieważ obowiązek ustalenia diet dotyczy wszystkich radnych, a nie tylko tych pełniących określone funkcje lub zasiadających w stałych komisjach.
Uzasadnienie
Art. 25 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym nakłada obowiązek ustalenia diet dla wszystkich radnych. Uchwała, która ogranicza krąg uprawnionych do diet tylko do radnych pełniących określone funkcje lub zasiadających w stałych komisjach, jest wadliwa podmiotowo i skutkuje jej nieważnością.
Czy uchwała rady gminy może określać zasady potrąceń z diet za nieobecność radnego, jeśli nie obejmuje ona wszystkich radnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli uchwała jest wadliwa w zakresie ustalenia kręgu adresatów diet, to również zasady potrąceń z tych diet, które nie obejmują wszystkich radnych, są wadliwe.
Uzasadnienie
Skoro uchwała nie ustaliła diet dla wszystkich radnych, to również zasady potrąceń z diet, które odnoszą się tylko do określonych grup radnych, są wadliwe i nie mogą być stosowane wobec wszystkich.
Czy uchwała rady gminy przewidująca pełną dietę dla radnego w miesiącach, w których nie odbywają się sesje rady ani posiedzenia komisji, narusza jej rekompensacyjny charakter?
Odpowiedź sądu
Nie, takie uregulowanie nie stanowi istotnego naruszenia prawa i jest dopuszczalne.
Uzasadnienie
Dieta radnego ma charakter rekompensacyjny, ale nie musi w pełni pokrywać strat. Brak sesji lub posiedzeń w danym miesiącu nie oznacza, że radny nie wykonuje mandatu w inny sposób. Ustalenie pełnej diety w takich miesiącach nie jest wadą, a jedynie kwestią zasadności zróżnicowania wysokości diet, która należy do kompetencji rady.
Przepisy (7)
Główne
u.s.g. art. 25 § ust. 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Przepis ten nakłada obowiązek ustalenia diet dla wszystkich radnych, a nie tylko dla tych pełniących określone funkcje lub zasiadających w stałych komisjach.
u.s.g. art. 91 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Przepis dotyczący stwierdzania nieważności uchwał organów gminy.
Pomocnicze
u.s.g. art. 25 § ust. 8
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Rada gminy przy ustalaniu wysokości diet radnych bierze pod uwagę funkcje pełnione przez radnego. Oznacza to zróżnicowanie wysokości diety, a nie samo jej ustalenie.
P.p.s.a. art. 183 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA może rozpoznać skargę kasacyjną merytorycznie.
P.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA uchyla zaskarżony wyrok i stwierdza nieważność uchwały.
P.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA może uchylić zaskarżony wyrok i stwierdzić nieważność uchwały.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała rady gminy nie obejmuje wszystkich radnych, co narusza art. 25 ust. 4 u.s.g. • Brak regulacji dotyczącej potrąceń z diet dla radnych niebędących członkami stałych komisji.
Odrzucone argumenty
Uchwała nie musi zawierać regulacji hipotetycznych dla radnych, którzy nie pełnią określonych funkcji. • Uchwała nie stanowi aktu prawa miejscowego. • § 2 ust. 2 uchwały (definicja nieobecności) nie stanowi istotnego naruszenia prawa. • § 2 ust. 5 uchwały (pełna dieta w miesiącach bez sesji) nie narusza prawa w sposób istotny.
Godne uwagi sformułowania
Uchwała w sprawie ustalania diet radnych organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego stanowi akt prawa miejscowego. • Taka uchwała zawiera normy abstrakcyjne, ponieważ odnosi się do zasad ustalania wysokości diet mających charakter powtarzalny, nie dotyczący jedynie konkretnego, pojedynczego zdarzenia. • Przepisy te mają także charakter generalny, gdyż ich adresatem nie jest konkretna osoba, ale każda osoba, która pełni funkcję radnego, wadliwie ograniczoną w § 1 uchwały tylko do określonych stanowisk lub zasiadania w komisjach stałych rady gminy.
Skład orzekający
Olga Żurawska - Matusiak
przewodniczący
Kazimierz Bandarzewski
sprawozdawca
Rafał Stasikowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie diet radnych, zakres podmiotowy uchwał samorządowych, charakter uchwał rady gminy jako aktów prawa miejscowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchwały rady gminy w sprawie diet radnych, ale zasady dotyczące kręgu adresatów i charakteru uchwał mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia diet radnych, a rozstrzygnięcie NSA dotyczące kręgu adresatów uchwały ma istotne znaczenie praktyczne dla samorządów.
“Diety radnych tylko dla wybranych? NSA wyjaśnia, kto powinien je otrzymywać.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.