III OSK 1103/23

Naczelny Sąd Administracyjny2025-06-17
NSAochrona środowiskaWysokansa
ochrona środowiskapozwolenie emisyjnestandardy emisyjnePrawo ochrony środowiskarażące naruszenie prawastwierdzenie nieważności decyzjikg/hmg/m3NSAkontrola sądowa

NSA uchylił wyrok WSA i decyzje SKO, uznając, że pozwolenie na emisję zanieczyszczeń powinno być wydane zgodnie ze standardami emisyjnymi określonymi w rozporządzeniu, a nie w jednostkach kg/h.

Sprawa dotyczyła stwierdzenia nieważności pozwolenia na wprowadzanie do środowiska substancji lub energii, w którym dopuszczalna emisja została określona w jednostkach kg/h, zamiast w mg/m3, jak wymagały tego standardy emisyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że decyzja nie narusza prawa rażąco. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzje organów niższych instancji, stwierdzając, że pominięcie standardów emisyjnych określonych w rozporządzeniu stanowi rażące naruszenie prawa.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na wprowadzanie do środowiska substancji lub energii. Problem dotyczył określenia dopuszczalnej emisji zanieczyszczeń w jednostkach kg/h, podczas gdy zdaniem Inspektora, powinny być one wyrażone w mg/m3 zgodnie z rozporządzeniem Ministra Klimatu w sprawie standardów emisyjnych. WSA uznał, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa, ponieważ przepisy dopuszczają różne jednostki. NSA natomiast stwierdził, że WSA i SKO pominęły kluczowy fragment art. 224 ust. 2 pkt 1 Prawa ochrony środowiska, który nakazuje stosowanie jednostek zgodnych ze standardami emisyjnymi, jeśli takie zostały ustalone. W ocenie NSA, brak uwzględnienia tych standardów stanowi rażące naruszenie prawa, co uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji. Sąd uchylił zaskarżony wyrok i decyzje organów, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem pełnej wykładni przepisów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, stanowi rażące naruszenie prawa, jeśli standardy emisyjne są ustalone w jednostkach mg/m3, a decyzja określa emisję w kg/h, pomijając wymóg stosowania jednostek zgodnych ze standardami.

Uzasadnienie

NSA uznał, że pominięcie przez organy i sąd niższej instancji drugiego zdania art. 224 ust. 2 pkt 1 Prawa ochrony środowiska, które nakazuje stosowanie jednostek zgodnych ze standardami emisyjnymi, stanowi rażące naruszenie prawa. Brak analizy skutków decyzji i jej sprzeczności z przepisami rozporządzenia uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku i decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

p.o.ś. art. 224 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

Określając w pozwoleniu warunki, o których mowa w art. 188 ust. 2 pkt 2, ustala się rodzaje i ilość gazów lub pyłów dopuszczonych do wprowadzania do powietrza, wyrażone w mg/m3 gazów odlotowych w stanie suchym w temperaturze 273 K i ciśnieniu 101,3 kPa, albo w kg/h, albo w kg na jednostkę wykorzystywanego surowca, materiału, paliwa lub powstającego produktu - dla każdego źródła powstawania i miejsca wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza; w przypadku gdy dla instalacji albo procesu technologicznego lub operacji technicznej, prowadzonych w instalacji są ustalone standardy emisyjne, wielkość dopuszczalnej emisji wyraża się w pozwoleniu w jednostkach, w jakich wyrażone są te standardy.

Rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 24 września 2020 r. w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów § § 5

Określa standardy emisyjne dla źródeł spalania paliw o nominalnej mocy cieplnej nie mniejszej niż 1 MW, z pewnymi wyłączeniami, które nie dotyczą instalacji w tej sprawie.

Rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 24 września 2020 r. w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów § § 3 ust. 2

Stężenie substancji w gazach odlotowych wyraża się w miligramach substancji na metr sześcienny gazów odlotowych odniesiony do warunków umownych temperatury 273,15 K, ciśnienia 101,3 kPa, a w przypadku procesu spalania paliw oraz spalania lub współspalania odpadów w źródłach spalania paliw, instalacjach i urządzeniach, do których stosuje się przepisy rozdziałów 2 i 3, odniesiony także do gazu suchego, oznaczanych jako mg/m3u.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.o.ś. art. 188 § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

p.o.ś. art. 146 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

k.p.a. art. 158 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Określenie dopuszczalnej emisji w jednostkach kg/h, zamiast w mg/m3 zgodnych ze standardami emisyjnymi, stanowi rażące naruszenie prawa. Niewłaściwe zakończenie postępowania przez umorzenie zamiast odmowy stwierdzenia nieważności.

Godne uwagi sformułowania

o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one w jawnej sprzeczności treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu stosowanego w sprawie, co wynika z prostego ich zestawienia i nie stanowi konsekwencji błędu w wykładni prawa niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności skutki gospodarcze lub społeczne

Skład orzekający

Piotr Korzeniowski

przewodniczący

Jerzy Stelmasiak

sędzia

Arkadiusz Windak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'rażącego naruszenia prawa' w kontekście określania dopuszczalnych emisji zanieczyszczeń oraz prawidłowego zakończenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy standardy emisyjne są ustalone w rozporządzeniu w jednostkach mg/m3, a decyzja pozwolenia emisyjnego używa jednostek kg/h.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska i precyzji przepisów prawnych, pokazując, jak kluczowe jest stosowanie właściwych jednostek miar w pozwoleniach emisyjnych. Wyjaśnia również, kiedy naruszenie prawa jest 'rażące'.

Pozwolenie na emisję w kg/h zamiast mg/m3? NSA wyjaśnia, kiedy to rażące naruszenie prawa.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III OSK 1103/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Windak /sprawozdawca/
Jerzy Stelmasiak
Piotr Korzeniowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6130 Pozwolenie na wprowadzenie do środowiska substancji lub energii
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II SA/Gl 1423/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-01-20
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1973
art. 224 ust 2 pkt 1, 188 ust 2 pkt 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Korzeniowski, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Sędzia del. WSA Arkadiusz Windak (spr.), po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1423/22 w sprawie ze skargi Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 20 lipca 2022 r. nr SKO.OS.41.9/336/2022/9690/KK w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji udzielającej pozwolenia na wprowadzenie do środowiska substancji I uchyla zaskarżony wyrok, II uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 7 czerwca 2022 r. nr SKO.OS/41.9/228/2022/5961/KS, III zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach kwotę 1.120 (tysiąc sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 20 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1423/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 20 lipca 2022 r. nr SKO.OS.41.9/336/2022/9690/KK w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji udzielającej pozwolenia na wprowadzenie do środowiska substancji lub energii.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Starosta B. ostateczną decyzją z 8 lutego 2022 r. nr WŚiL.6224.001.2022, ustalił dopuszczalną wielkość, rodzaje oraz warunki emisji zanieczyszczeń do powietrza z instalacji paliw eksploatowanej w Ciepłowni W. przez U. Spółka z o.o. w W. W punkcie czwartym sentencji tejże decyzji ustalono dopuszczalną emisje zanieczyszczeń.
Pismem z 13 kwietnia 2022 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, powołując się na art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska, złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach wniosek o stwierdzenie nieważności pkt 4 decyzji Starosty B. z 8 lutego 2022 r., wskazując, że w punkcie tym organ określi dopuszczalne emisje zanieczyszczeń dla poszczególnych emitorów wyrażone w kg/h, podczas gdy powinny zostać wyrażone w mg/m3.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowieniem z 13 maja 2022 r. z urzędu wszczęło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Następnie decyzją z 7 czerwca 2022 r. umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty B. z dnia 8 lutego 2022 r. w zakresie jej punktu 4.
Po rozpoznaniu wniosku Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Katowicach o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z 20 lipca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję
z 7 czerwca 2022 r. Kolegium wskazało, że w świetle art. 224 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2021 r. poz. 1973 z późn. zm.), określając w pozwoleniu warunki, o których mowa w art. 188 ust. 2 pkt 2 ustawy, ustala się rodzaje i ilość gazów lub pyłów dopuszczonych do wprowadzania do powietrza, wyrażone w mg/m3 gazów odlotowych w stanie suchym w temperaturze 273 K i ciśnieniu 101,3 kPa, albo w kg/h, albo w kg na jednostkę wykorzystywanego surowca, materiału, paliwa lub powstającego produktu. Dotyczy to każdego źródła powstawania i miejsca wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza. Dlatego też, jeżeli ustawodawca dopuścił możliwość stosowania różnych jednostek, to właściwe organy w tej sprawie mogły dokonać wyboru wielkości dopuszczalnej emisji w jednostkach kg/h. W ocenie Kolegium, brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty B. w zakresie punktu 4.
Skargę na powyższą decyzję złożył Śląski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Katowicach uznając, że decyzja Starosty B. w zakresie punku 4 została wydana z rażącym naruszeniem art. 224 ust. 2 pkt 1 p.o.ś. w związku z art. 188 ust. 5, art. 146 ust. 1 p.o.ś. oraz § 5 i § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 24 września 2020 r. w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów i art. 6 k.p.a.
Oddalając skargę w uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku, Sąd Wojewódzki stwierdził, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa materialnego, ani też reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Sąd wskazał, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one w jawnej sprzeczności (por. np. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., OSK 1134/04). W ocenie Sądu I instancji, proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią przepisu art. 224 ust. 2 pkt 1 p.o.ś. prowadzi do wniosku, że nie pozostają one w jawnej sprzeczności. Przepis ten wprowadza zarówno jednostki kg/h (jak w decyzji Starosty), jak i odwołuje się do jednostek, w jakich wyrażone są standardy. Wszystko to wymaga przeprowadzenia daleko idących analiz każdego przypadku, także w kontekście współstosowanych § 3 ust. 2 i § 5 ww. rozporządzenia. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty B. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, gdyby Starosta w ogóle nie określił żadnych wymogów, albo nie podał żadnych jednostek, można by ewentualnie uznać, że zaistniały przesłanki stwierdzenia nieważności jego decyzji.
Sąd I instancji wyjaśnił, że nie było prawidłowe wszczęcie przez SKO postępowania z urzędu, pomimo pisma WIOŚ. Jednak nie jest to uchybienie, które powinno skutkować uchyleniem decyzji, bowiem skutek jest taki sam. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, w sprawie nie doszło do naruszenia art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3, art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 i 2, art. 156 § 1 pkt 2, art. 158 § 1 k.p.a., art. 224 ust. 2 pkt 1 p.o.ś. w związku z art. 188 ust. 5, art. 146 ust. 1 p.o.ś. oraz § 5 i § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 24 września 2020 r., ani też innych przepisów, uzasadniających uwzględnienie skargi.
Od powyższego wyroku Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Katowicach, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł skargę kasacyjną. Sądowi I instancji zarzucając, w trybie przepisów art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.:
I. naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj.:
a) art. 156 § 1 pkt 2 i art. 158 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że decyzja Starosty B. nie jest dotknięta wadą wskazaną w tym przepisie, podczas gdy decyzja ta została w zakresie punku 4 sentencji wydana z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności:
- art. 224 ust. 2 pkt 1 p.o.ś. w związku z art. 188 ust. 5, art. 146 ust. 1 p.o.ś. oraz § 5 i § 3 ust 2 rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 24 września 2020 r. w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów;
- art. 6 k.p.a.,
II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i art 158 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji oddalenie skargi zamiast uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i stwierdzenia nieważności decyzji
Starosty B. w zakresie punktu 4 sentencji,
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji oddalenie skargi zamiast uchylenia decyzji Kolegium.
Skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. organ zrzekł się rozprawy.
Skarżący kasacyjnie podał, że instalacja eksploatowana w W. składa się z kotła węglowego o mocy nominalnej cieplnej 13,0 MW i mocy nominalnej w paliwie 17,33 MWt, dwóch kotłów gazowych o mocy nominalnej cieplnej 2,6 MW i mocy nominalnej w paliwie 2,7 MWt każdy oraz dwóch silników kogeneracyjnych o mocy nominalnej cieplnej 1,318 MW i mocy nominalnej w paliwie 2,818 MWt każdy. Instalacja ta posiada sumaryczną moc nominalną w paliwie wynoszącą 28,366 MWt oraz sumaryczną moc nominalną cieplną wynoszącą 20,836 MW. Zgodnie z § 5 rozporządzenia w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów, standardy emisyjne określa się dla źródeł spalania paliw o nominalnej mocy cieplnej nie mniejszej niż 1 MW, innych niż enumeratywnie wyliczone w tej regulacji. Wyłączenia w przywołanej regulacji nie dotyczą rodzaju instalacji eksploatowanej na terenie U. Spółka z o.o. Zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia, stężenie substancji w gazach odlotowych wyraża się w miligramach substancji na metr sześcienny gazów odlotowych odniesiony do warunków umownych temperatury 273,15 K, ciśnienia 101,3 kPa, a w przypadku procesu spalania paliw oraz spalania lub współspalania odpadów w źródłach spalania paliw, instalacjach i urządzeniach, do których stosuje się przepisy rozdziałów 2 i 3, odniesiony także do gazu suchego, oznaczanych jako mg/m3u. Dla kotła węglowego stanowiącego źródło istniejące w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 7b rozporządzenia, standardy emisyjne zostały określone w załączniku nr 2, a dla kotłów gazowych i silników stanowiących źródła nowe w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 8b standardy emisyjne zostały określone w załączniku nr 5 rozporządzania.
W ocenie skarżącego kasacyjnie, Starosta, wbrew wymogom art. 224 ust. 2 pkt 1 p.o.ś., określił wielkość dopuszczalnej emisji zanieczyszczeń dla instalacji przy użyciu jednostki kg/h zamiast jednostki mg/m3. Stanowi to o rażącym naruszeniu prawa. Wydanie rozstrzygnięcia wbrew normie wynikającej z przepisu prawa oznacza naruszenie w sposób rażący art. 6 k.p.a. Ponadto, decyzja Starosty B. wywołuje skutki, które są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Zgodnie z art. 145 ust. 1 p.o.ś., prowadzący instalację zobowiązany jest do dotrzymywania standardów emisyjnych, o których mowa w przepisach.
Skarżący kasacyjnie podniósł nadto, że w sytuacji, w której organ uzna, iż nie zachodzą przesłanki nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 k.p.a. powinien wydać decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji, niezależnie od tego, czy postępowanie było wszczęte na wniosek strony, czy z urzędu. Wydanie w takiej sytuacji decyzji umarzającej postępowanie narusza przepisy art. 158 k.p.a., a także art. 105 § 1 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę kasacyjne Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.
Z zestawienia zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia wynika, że powinny być rozpoznane łącznie. Istota skargi kasacyjnej zmierza do wykazania, że Sąd Wojewódzki wadliwie przyjął, że w sprawie nie zaszły przesłanki do stwierdzenia, na podstawie w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nieważności punktu 4 decyzji Starosty B. z 8 lutego 2022 r., w którym ustalono dopuszczalną emisję zanieczyszczeń z emitorów instalacji spalania paliw, eksploatowanej w Ciepłowni W., w jednostce standardu emisyjnego - kg/h, zamiast w mg/m3 .
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
W orzecznictwie przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Przy czym cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu stosowanego w sprawie, co wynika z prostego ich zestawienia i nie stanowi konsekwencji błędu w wykładni prawa. Natomiast skutki, które wywołuje orzeczenie uznane za rażąco naruszające prawo, to niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności skutki gospodarcze lub społeczne, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie orzeczenia jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (zob. wyroki NSA z 6 kwietnia 2023 r. sygn. akt II OSK 1531/22; z 3 marca 2023 r. sygn. akt I OSK 616/20).
Podstawę prawną decyzji - pozwolenia na wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza, której dotyczy zarzut nieważności, stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2021 r. poz. 1973 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 24 września 2020 r. w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów (Dz. U. z 2020 r. poz. 1860), dalej określanego jako "rozporządzenie".
Stosownie do art. 224 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, określając w pozwoleniu warunki, o których mowa w art. 188 ust. 2 pkt 2, ustala się rodzaje i ilość gazów lub pyłów dopuszczonych do wprowadzania do powietrza, wyrażone w mg/m3 gazów odlotowych w stanie suchym w temperaturze 273 K i ciśnieniu 101,3 kPa, albo w kg/h, albo w kg na jednostkę wykorzystywanego surowca, materiału, paliwa lub powstającego produktu - dla każdego źródła powstawania i miejsca wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza; w przypadku gdy dla instalacji albo procesu technologicznego lub operacji technicznej, prowadzonych w instalacji są ustalone standardy emisyjne, wielkość dopuszczalnej emisji wyraża się w pozwoleniu w jednostkach, w jakich wyrażone są te standardy.
Jak wynika z treści przytoczonej regulacji, ustawodawca wprowadził możliwość wyboru określenia dopuszczalnych emisji gazu lub pyłów do powietrza w jednostkach wyrażonych w miligramach na metr sześcienny (mg/m3) lub w kilogramach na godzinę (kg/h). Jednakże, w zdaniu drugim przepisu, zastrzegł jednocześnie, że w przypadku gdy dla instalacji są ustalone standardy emisyjne, wielkość dopuszczalnej emisji wyraża się w pozwoleniu w jednostkach, w jakich wyrażone są te standardy.
Standardy emisyjne dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów określa przywołane powyżej rozporządzenie Ministra Klimatu.
Jak wskazał skarżący kasacyjnie (także w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego), instalacja wytwarzania ciepła eksploatowana na terenie U. Spółka z o.o. w W. jest instalacją dla której określa się standardy emisyjne (według źródeł emisji), na podstawie wyżej wymienionego rozporządzenia (vide: § 5, § 3 ust. 2, § 4 ust. 1 pkt 7b i pkt 8b rozporządzenia).
Skarżący kasacyjnie wyjaśnił, że wyłączenia wskazane w § 5 rozporządzenia nie dotyczą rodzaju instalacji jaką jest spalarnia paliw eksploatowana na terenie U. Spółka z o.o. Podał również, że zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia, stężenie substancji w gazach odlotowych wyraża się w miligramach substancji na metr sześcienny gazów odlotowych odniesiony do warunków umownych temperatury 273,15 K, ciśnienia 101,3 kPa, a w przypadku procesu spalania paliw oraz spalania lub współspalania odpadów w źródłach spalania paliw, instalacjach i urządzeniach, do których stosuje się przepisy rozdziałów 2 i 3, odniesiony także do gazu suchego, oznaczanych jako mg/m3u.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że kwestia rodzaju omawianej instalacji nie była sporna w sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie kwalifikowało przedmiotowej instalacji inaczej niż Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Katowicach, zaś Sąd I instancji rodzaju instalacji w żaden sposób nie negował.
W tej sytuacji, dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie nieważności decyzji Starosty B. w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., właściwe i konieczne było zestawienie całego przepisu art. 224 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska z treścią kwestionowanej decyzji (pkt 4), także z uwzględnieniem związku z wymienionymi wyżej unormowaniami przepisów rozporządzenia.
Tymczasem, organ analizując rozstrzygnięcie o dopuszczalnych emisjach instalacji Starosty B. z perspektywy przesłanki rażącego naruszenia prawa odniósł się jedynie do pierwszej części przepisu art. 224 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, w której mowa o możliwości stosowania w pozwoleniu jednostek emisji zamiennie, albo w mg/m3 albo w kg/h. Poza oceną organu pozostała ta część wskazanej normy, w której wprowadzono odstępstwo od reguły wyboru stosowania jednostek emisyjnych w pozwoleniach. Poza przywołaniem tego rozporządzenia jako aktu, który reguluje standardy emisyjne dla określonego rodzaju instalacji, organ pominął w swoich rozważaniach treść jego przepisów i ich znaczenia w sprawie. W tym zakresie Sąd Wojewódzki nie tylko nie dostrzegł powyższego uchybienia w zaskarżonej decyzji, ale i sam nie przeprowadził należytej kontroli decyzji Starosty B. z punktu widzenia wystąpienia przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i potencjalnego naruszenia przepisu art. 224 ust. 2 pkt 1 p.o.ś. i przepisów rozporządzenia. Podobnie jak Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wybiórczo zestawił treści punktu 4 decyzji tylko z pierwszą częścią stosowanej w sprawie regulacji i z pominięciem przepisów rozporządzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wprawdzie Sąd Wojewódzki wskazał w uzasadnieniu wyroku, że: "Wszystko to wymaga przeprowadzenia daleko idących analiz każdego przypadku, także w kontekście współstosowanych § 3 ust. 2 i § 5 ww. rozporządzenia", jednakże trudno odczytać intencje Sądu w tym zakresie w sytuacji, gdy skargę uznał ostatecznie za niezasadną, orzekając o jej oddaleniu. Celowym jest w tym miejscu zwrócenie uwagi, że konieczność przeprowadzenia w każdym przypadku analizy przepisów rozporządzenia do zaistniałego stanu faktycznego nie może stanowić usprawiedliwienia dla niezastosowania obowiązujących regulacji prawnych. Przy tym podnoszone przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska zarzuty względem kwestionowanego rozstrzygnięcia u swych podstaw nie odwołują się do skomplikowanego procesu wykładni przepisów, ale całkowitego pominięcia przez Starostę przepisów rozporządzenia Ministra Klimatu w sprawie standardów emisyjnych, co wskazywać może na oczywistość naruszenia prawa.
W sytuacji pominięcia w swoich rozważaniach przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze jak i Sąd Wojewódzki pełnego brzmienia zastosowanego w sprawie przepisu art. 224 ust. 2 pkt 1 p.o.ś. w kontekście wystąpienia podnoszonej przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska przesłanki rażącego naruszenia prawa, jako co najmniej przedwczesne należało uznać oddalenie skargi.
Z uwagi na dostrzeżone uchybienia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 8 lutego 2022 r. powinno być przeprowadzone ponownie, z uwzględnieniem rozważań i wniosków wynikających z niniejszego wyroku. Przede wszystkim organ obowiązany będzie dokonać w sprawie pełnej oceny zarzucanego przez skarżącego kasacyjnie naruszenia prawa i charakteru tego naruszenia, porównując treść decyzji (pkt 4) z pełną treścią zastosowanej w decyzji normy oraz przeanalizować skutki (społeczne, gospodarcze, ekonomiczne), które wywołuje decyzja - w kontekście wymagań praworządności. Autor skargi kasacyjnie zwracał przy tym uwagę w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, a wcześniej w skardze, na aspekt skutków zastosowania w decyzji organu I instancji jednostek emisji w kg/h, które, w jego ocenie, są nie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.
Zasadnie podniósł również skarżący kasacyjnie organ, że prawidłowym zakończeniem postępowania prowadzonego w sprawie stwierdzenia nieważności, w sytuacji nieujawnienia przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji (tu w zakresie pkt 4 decyzji Starosty), byłaby odmowa stwierdzenia nieważności decyzji, nie zaś umorzenie postępowania.
Z podanych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że należało zastosować w postępowaniu kasacyjnym przepis art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. i uchylić zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach oraz decyzję ją poprzedzającą, o czym orzekł w pkt I i II sentencji wyroku.
W pkt III sentencji wyroku, na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., rozstrzygnięto o kosztach postępowania sądowego, na które składają się koszty postępowania kasacyjnego oraz koszty postępowania przed sądem I instancji. Na sumę tych kosztów składają się: uiszczone przez skarżącego wpisy od skargi i od skargi kasacyjnej, opłata kancelaryjna za wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego kasacyjnie. Wysokość tego wynagrodzenia określono w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI