III OSK 110/22

III OSK 110/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Ewa Kwiecińska
Kazimierz Bandarzewski /sprawozdawca/
Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
II SA/Po 167/20 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2021-10-21
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 49, art. 51, art. 68 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: sędzia NSA Ewa Kwiecińska sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Rafał Pawłowski po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. L., M. D., K. B., S. B., M. B., od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 października 2021 r. sygn. akt II SA/Po 167/20 w sprawie ze skargi D. L. M. D., K. B., S. B., M. B., na uchwałę Rady Miasta Gniezna z dnia 18 grudnia 2019 r. nr XV/220/2019 w przedmiocie ustalenia kryteriów przyjmowania dzieci do publicznych przedszkoli 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza solidarnie od D. L., M. D., K. B., S. B. oraz M. B. na rzecz Gminy Miasto Gniezno kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 21 października 2021 r. sygn. akt II SA/Po 167/20, po rozpoznaniu skargi D. L., M. D., K. B., S. B. i M. B. (dalej jako skarżący) na uchwałę Rady Miasta Gniezna z dnia 18 grudnia 2019 r. nr XV/220/2019 w przedmiocie ustalenia kryteriów przyjmowania dzieci do publicznych przedszkoli, umorzył postępowanie w zakresie obejmującym § 1 pkt 2 zaskarżonej uchwały (punkt I), w pozostałym zakresie skargę oddalił (punkt II).
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał w pierwszej kolejności, że postępowanie w zakresie zapisów § 1 pkt 2 wskazanej wyżej uchwały należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Regulacja ta została usunięta z obrotu prawnego na skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 3521/21, którym uchylono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Po 208/20 i oddalono skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Wielkopolskiego z dnia 29 stycznia 2020 r. nr KN-I.4131.1.610.2019.8 stwierdzające nieważność § 1 pkt 2 ww. uchwały.
Wobec powyższego Sąd Wojewódzki w niniejszej sprawie objął kontrolą jedynie § 1 pkt 1 zaskarżonej uchwały, zmieniającej uchwałę Rady Miasta Gniezna nr XXXIV/351/2017 z dnia 22 lutego 2017 r., zgodnie z którym § 1 pkt 6 otrzymał brzmienie: "6) kandydat został poddany obowiązkowym szczepieniom ochronnym określonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 753 ze zm.) lub też został zwolniony z tego obowiązku z przyczyn zdrowotnych – 3 pkt" i uznał, że w tym zakresie skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd podkreślił, że z uzasadnienia zaskarżonej uchwały wynika, iż nowe kryterium wprowadzane uchwałą podyktowane jest troską o zabezpieczenie zdrowia i życia dzieci wobec rosnącej liczby osób uchylających się od obowiązku szczepień ochronnych. Jednocześnie pozwala uzyskać dodatkowe punkty w rekrutacji do publicznych przedszkoli Miasta Gniezna, nie ograniczając przy tym praw dzieci spełniających kryteria ustawowe. Jak wskazał NSA w przywołanym wyżej wyroku, do udowodnienia poddania się dziecka obowiązkowym szczepieniom (niewypełnienia tego obowiązku z przyczyn medycznych) wystarczające jest złożenie przez rodzica lub opiekuna dziecka stosownego oświadczenia. Oświadczenie to powinno być złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej przy odpowiednim zastosowaniu art. 150 ust. 6 w zw. z ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 131 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2020 r. poz. 910). Naczelny Sąd Administracyjny nie zakwestionował przy tym samej możliwości uzyskania przez daną placówkę (przedszkole) informacji na temat odbytych przez kandydata szczepień lub przeciwwskazaniach do ich odbycia a jedynie formę dokumentu potwierdzającego powyższą informację.
Za niezasadne uznano zarzuty naruszenia zasady równości i zakazu dyskryminacji określonej w art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika bowiem, że wprowadzenie oświadczenia o poddaniu dziecka obowiązkowym szczepieniom, jako kryterium dostępu do publicznego żłobka lub przedszkola, nie jest dyskryminujące dla dzieci, których rodzice nie złożyli stosownego oświadczenia.
Wobec przesądzenia w wyroku NSA kwestii dokumentowania poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom, Sąd nie rozważał zarzutów skargi w tym zakresie. Z tych względów niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 131 Prawa oświatowego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli skarżący, zaskarżając go w części, to jest w zakresie punktu drugiego. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucili naruszenie:
1) art. 131 Prawa oświatowego poprzez ustalenie kryterium przyjęcia dziecka do przedszkola nieznanego ustawie, co utrudni lub uniemożliwi skarżącym zapisanie dziecka do przedszkola zwłaszcza w przypadku, kiedy rodzic nie będzie mógł wykonać u dziecka szczepień np. w związku z koniecznością przeprowadzenia szerszych badań, ale nie będzie też mógł uzyskać zaświadczenia odraczającego szczepienia ochronne;
2) art. 47 w zw. z art. 51 Konstytucji RP tj. naruszenie prawa skarżących do prywatności poprzez żądanie informacji o stanie zdrowia ich dziecka i o przebytych zabiegach medycznych (szczepieniach), tudzież przyczyny ich braku;
3) art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącym prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia w związku z rekrutacją do przedszkoli;
4) art. 9 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.U.UE.L.2016.119.1) zwane dalej RODO, poprzez nakazanie skarżącym ujawnienia danych osobowych szczególnie wrażliwych, co narusza prawo do prywatności.
W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Gmina Miasto Gniezno wniosła o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. oraz przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi bądź umorzenie postępowania przed wojewódzkim sadem administracyjnym, stosownie do treści art. 189 P.p.s.a. Żadna z powyższych przesłanek w przedmiotowej sprawie nie zaistniała.
Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Przedmiotem skargi kasacyjnej określającym granice kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sprawie nie jest zaskarżony cały wyrok, ale tylko jego punkt drugi. Ma to znaczenie w tej sprawie, ponieważ część argumentacji strony skarżącej kasacyjnie dotyczy także punktu pierwszego wyroku Sądu pierwszej instancji, który nie został objęty skargą kasacyjną i w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny nie ma podstaw do kontroli tego wyroku.
Zaskarżonym wyrokiem w zakresie objętym punktem drugim Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę skarżących w zakresie obejmującym § 1 pkt 1 uchwały Rady Miasta Gniezna z dnia 18 grudnia 2019 r. nr XV/220/2019 zmieniającej uchwałę w sprawie ustalenia kryteriów przyjmowania dzieci do publicznych przedszkoli dla których organem prowadzącym jest Miasto Gniezno i ich wartości punktowej na drugim etapie postępowania rekrutacyjnego oraz określenia dokumentów niezbędnych dla potwierdzenia tych kryteriów (Dz. Urzęd. Woj. Wielk. z 2019 r. poz. 11286), zwanej dalej "uchwałą zmieniającą". W powołanym § 1 pkt 1 uchwały zmieniającej dokonano zmiany treści § 1 pkt 6 uchwały nr XXXIV/351/2017 Rady Miasta Gniezna z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie ustalenia kryteriów przyjmowania dzieci do publicznych przedszkoli, dla których organem prowadzącym jest Miasto Gniezno i ich wartości punktowej na drugim etapie postępowania rekrutacyjnego oraz określenia dokumentów niezbędnych dla potwierdzenia tych kryteriów (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2017 r. poz. 1519) w ten sposób, że dotychczasowa treść tego przepisu otrzymała następujące brzmienie: "6) kandydat został poddany obowiązkowym szczepieniom ochronnym określonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 roku w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 753 ze zm.) lub został zwolniony z tego obowiązku z przyczyn zdrowotnych - 3 pkt.". § 1 uchwały Rady Miasta Gniezna z dnia 22 lutego 2017 r. nr XXXIV/351/2017 określał kryteria przyjmowania dzieci do publicznych przedszkoli dla których organem prowadzącym jest Miasto Gniezno na drugim etapie postępowania rekrutacyjnego.
Proces przyjmowania dzieci do przedszkoli został uregulowany w Prawie oświatowym. Zgodnie z art. 131 ust. 1 Prawa oświatowego do publicznego przedszkola przyjmowane są dzieci zamieszkałe na terenie danej gminy (art. 131 ust. 1 tej ustawy). Zgodnie z art. 131 ust. 2 Prawa oświatowego w przypadku większej liczby kandydatów przeprowadza się postępowanie rekrutacyjne według wskazanych w tym przepisie siedmiu kryteriów: wielodzietność rodziny kandydata, niepełnosprawność kandydata, niepełnosprawność jednego z rodziców kandydata, niepełnosprawność obojga rodziców kandydata, niepełnosprawność rodzeństwa kandydata, samotne wychowywanie kandydata w rodzinie i objęcie kandydata pieczą zastępczą. Kryteria te mają jednakową wartość.
Zgodnie z art. 131 ust. 4 Prawa oświatowego w przypadku równorzędnych wyników uzyskanych na pierwszym etapie postępowania rekrutacyjnego lub jeżeli po zakończeniu tego etapu dane publiczne przedszkole, oddział przedszkolny w danej publicznej szkole podstawowej albo dana publiczna inna forma wychowania przedszkolnego nadal dysponuje wolnymi miejscami, przeprowadza się drugi etap postępowania rekrutacyjnego, w którym są brane pod uwagę kryteria określone przez organ prowadzący, z uwzględnieniem zapewnienia jak najpełniejszej realizacji potrzeb dziecka i jego rodziny, zwłaszcza potrzeb rodziny, w której rodzice albo rodzic samotnie wychowujący kandydata muszą pogodzić obowiązki zawodowe z obowiązkami rodzinnymi oraz lokalnych potrzeb społecznych. Organ prowadzący określa dokumenty niezbędne do potwierdzenia tych kryteriów. W związku z tym na drugim etapie kryteria naboru ustala sam organ prowadzący.
Takim dodatkowym kryterium może być spełnienie obowiązku ustawowego wynikającego z ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi polegającego na poddaniu się obowiązkowym szczepieniom ochronnym określonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia lub też obejmującym zwolnienie z tego obowiązku szczepienia z przyczyn zdrowotnych. Jak przy tym wynika z akt sprawy, spełnienie tego kryterium pozwalało na uzyskanie 3 punktów na 61 łącznie możliwych do uzyskania punktów, a brak spełnienia tego kryterium nie stanowił o odmowie przyjęcia dziecka do przedszkola.
Obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym realizuje wynikającą z art. 68 ust. 4 w związku z art. 68 ust. 3 Konstytucji RP powinność państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa (zob. wyrok NSA z 7 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 934/16, wyrok NSA z 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 3521/21; wyrok NSA z 19 czerwca 2024 r. sygn. akt III OSK 2455/22). Kryterium w postaci poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie jest kryterium dyskryminującym, a wręcz przeciwnie kryterium to ma dodatkowo uzasadnienie aksjologiczne (por. wyrok NSA z 18 maja 2023 r. sygn. akt III OSK 2204/21; wyrok NSA z 19 czerwca 2024 r. sygn. akt III OSK 2455/22). Pozwala na ograniczenie rozprzestrzeniania się chorób zakaźnych.
Dopuszczalność uznania jako jednego z kryteriów na drugim etapie naboru do publicznego przedszkola poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub wskazania na jego zwolnienie z tego obowiązku z przyczyn zdrowotnych była przedmiotem wielu orzeczeń sądowych. Sądy administracyjne w pełni zaaprobowały możliwość ustalenia takiego kryterium (por. wyrok NSA z 15 czerwca 2021 r. sygn. akt III OSK 3521/21; wyrok NSA z 19 czerwca 2024 r. sygn. akt III OSK 2455/22; wyrok NSA z 15 września 2021 r. sygn. akt III OSK 2109/21; wyrok NSA z 18 maja 2023 r. sygn. akt III OSK 2204/21).
Przechodząc do kontroli zaskarżonego wyroku w granicach zarzutów skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że skarga ta w znacznym stopniu nie spełnia wymogów wynikających z powołanego już art. 174 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Obowiązkiem strony skarżącej kasacyjnie jest wskazanie, czy zarzuca Sądowi pierwszej instancji wydanie wyroku z naruszeniem prawa materialnego i jaką postać ma to naruszenie lub też czy zarzuca naruszenie przepisów postępowania i jakie znaczenie miało to naruszenie dla rozstrzygnięcia danej sprawy.
W doktrynie i orzecznictwie sądowym wskazuje się, że podstawami skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym są określone ustawowo uchybienia, które mogą być przedmiotem formułowania zarzutów przez skarżącego pod adresem wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego prowadzących do uchylenia albo zmiany zaskarżonego wyroku (W. Piątek, Podstawy skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Wolters Kluwer 2011, s. 45-46; wyrok NSA z 10 grudnia 2019 r. sygn. akt II GSK 3248/17). Przepisami stanowiącymi wzorzec kontroli, które winny być wskazane w zarzutach skargi kasacyjnej, są normy odniesienia (wyprowadzane z przepisów nakazujących, zakazujących lub dozwalających, wyznaczających zakres, kryteria i zasady kontroli sprawowanej przez sądu administracyjne – np. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c bądź art. 151 P.p.s.a.) oraz normy dopełnienia (normy wynikające z przepisów normujących postępowanie przed organami administracji publicznej - por. uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opub. w ONSAiWSA 2010 r. nr 1, poz. 1). Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź poprawiać w takim zakresie, aby zarzuty te były możliwe do rozpoznania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które określają zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP). W związku z tym sporządzenie skargi kasacyjnej zostało powierzone profesjonalnym pełnomocnikom.
W tej sprawie strona skarżąca kasacyjnie pominęła jakiekolwiek przytoczenie norm odniesienia, tj. przepisów, które zastosował Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżony w częściowym zakresie wyrok. Zarzuty skargi kasacyjnej, sformułowane identycznie jak w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, nie zawierają jakiegokolwiek odniesienia do treści art. 174 P.p.s.a., tj. nie wskazują ani na postać naruszenia prawa (naruszenie prawa materialnego lub prawa procesowego) ani na sposób jego naruszenia. Naczelny Sąd Administracyjny związany granicami skargi kasacyjnej nie ma możliwości domniemywania intencji strony skarżącej kasacyjnie co do tego w jakim zakresie kwestionuje się zaskarżony częściowo wyrok.
Strona skarżąca kasacyjnie poza przytoczeniem przepisów prawa i to bez wskazania, czy są to przepisy prawa materialnego czy prawa procesowego nie podniosła również, czy naruszenie prawa – w zakresie prawa materialnego - polegało na niewłaściwym zastosowaniu tych przepisów lub ich błędnej interpretacji lub też w przypadku naruszenia przepisów postępowania na czym polegał istotny wpływ tego naruszenia. Zgodnie ze stanowiskiem przyjętym w uchwale pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09 przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny tylko wtedy może uczynić zadość temu obowiązkowi, gdy wnoszący skargę kasacyjną poprawnie określi, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało. Brak ten utrudnia przeprowadzenie kontroli sądowej, aczkolwiek nie jest przesłanką jej odrzucenia.
Przechodząc do kontroli zaskarżonego w części wyroku Sądu pierwszej instancji w takim zakresie, w jakim pozwalają na to zawarte w samej skardze kasacyjnej zarzuty należy podnieść, że zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu art. 131 Prawa oświatowego dodatkowo jest wadliwe skonstruowany w tym zakresie, że nie wskazuje szczegółowo skarżonej jednostki redakcyjnej tego przepisu. Art. 131 ww. ustawy w dacie podjęcia uchwały (tj. 18 grudnia 2019 r.) zawierał 10 odrębnych ustępów, a dodatkowo ustęp drugi tego przepisu zawierał 7 punktów. Ani sam zarzut skargi kasacyjnej, ani też uzasadnienie skargi kasacyjnej nie precyzuje, który to przepis jest przedmiotem zarzutu w zakresie wykazania naruszenia prawa dokonanego przez Sąd pierwszej instancji. Sam opis tego zarzutu wskazujący, że naruszenie art. 131 Prawa oświatowego polegało na ustaleniu kryterium nieznanego ustawie nie jest wystarczający do zidentyfikowania naruszenia prawa, skoro art. 131 ww. ustawy w kilku odrębnych częściach (tj. ustępach) reguluje odrębne kryteria przyjmowania dzieci do publicznych przedszkoli. Tym samym brak prawidłowego wskazania naruszonego przepisu uniemożliwia kontrolę zaskarżonego w części wyroku w tym zakresie.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 47 w związku z art. 51 Konstytucji RP poprzez niedopuszczalną ingerencję w prawo skarżących kasacyjnie do prywatności polegającą na żądaniu przekazania informacji o przebytych szczepieniach lub problemach zdrowotnych uniemożliwiających wykonanie szczepień.
Zgodnie z art. 47 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Wolność człowieka lub jego życie prywatne nie zostają naruszone w ten sposób, że ustawodawca wprowadza obowiązkowe szczepienia ochronne. Wolność człowieka nie ma charakteru absolutnego i musi uwzględniać prawa innych osób, w tym prawo do życia w społeczeństwie wolnym od tych chorób zakaźnych, którym zapobiegają szczepienia. Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nakazuje poddanie się szczepieniom ochronnym. Tym samym skoro prawo nakazuje poddanie się takim szczepieniom, to okoliczność pozwalająca na stwierdzenie przestrzegania tego prawa (tj. poddania się obowiązkowym szczepieniom) nie może być oceniana negatywnie. Jako prawidłową należ uznać sytuację, w której osoba przestrzegająca prawa nie tylko że nie ponosi w związku z tym żadnych negatywnych skutków, ale uzyskuje korzyści z jego przestrzegania.
Ponadto należy stwierdzić, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego istnieje związek pomiędzy szczepieniami ochronnymi a ochroną zdrowia i chodzi nie tylko o zdrowie osoby poddanej szczepieniu ochronnemu, ale także o zdrowie innych osób narażonych na zarażenie chorobami zakaźnymi, a w szczególności małych dzieci przebywających w przedszkolu (tak też NSA w wyroku z 7 listopada 2023 r. sygn. akt III OSK 2661/21).
Zarzut naruszenia art. 51 Konstytucji RP został wadliwie zredagowany, ponieważ artykuł ten składa się z pięciu ustępów, a strona skarżąca kasacyjnie ani w zarzucie skargi, ani w jej uzasadnieniu nie wskazała, który konkretnie ustęp tego przepisu został wadliwie zastosowany przez Sąd pierwszej instancji. Jedynie na stronie piątej uzasadnienia skargi kasacyjnej pojawia się zwrot o naruszeniu konstytucyjnej zasady ochrony prywatności w rozumieniu art. 51 Konstytucji RP, ale nie jest to doprecyzowanie samego zarzutu. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma kompetencji do poprawiania lub ponownego redagowania zarzutu skargi kasacyjnej tak, aby pozwalał on na przeprowadzenie kontroli sądowej zaskarżonego orzeczenia.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącym prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia w związku z rekrutacją do przedszkoli.
Zgodnie z tym przepisem każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji. Ustawowy obowiązek poddania się szczepieniom nie stanowił w tej sprawie naruszenia prawa do ochrony życia prywatnego. Skoro obowiązek ten wynika z przepisów prawa, to dopuszczalnym było uznanie jego spełnienia za jedno z kryteriów pozwalających na kwalifikowanie dzieci do żłobka, przy czym ani nie było to kryterium jedyne, ani też brak zaszczepienia dziecka nie niweczył prawa do zakwalifikowania dziecka skarżących kasacyjnie do publicznego przedszkola. Okoliczność, że dzieci tych rodziców, którzy zapewnili im realizację obowiązkowych szczepień, otrzymały dodatkowe punkty na etapie rekrutacji nie stanowiło także naruszenie prawa skarżących do ochrony zdrowia. Wręcz przeciwne pozbawienie dzieci obowiązkowych szczepień ochronnych stanowi o ich narażeniu na utratę zdrowia.
Nie można też pominąć regulacji zawartej w art. 8 ust. 2 ww. Konwencji, zakazującej ingerencji władzy publicznej w korzystanie z prawa objętego art. 8 ust. 1 tej Konwencji, tj. prawa do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności lub ochronę praw i wolności innych osób. Wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie obowiązek poddania się szczepieniom nie stanowi w okolicznościach tej sprawy naruszenia prawa do poszanowania życia prywatnego. Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP do podstawowych wartości zapisanych w tej Konstytucji należy ochrona zdrowia i na organach państwa ciąży obowiązek stosowania takich środków prawnych, które zagwarantują wszystkim obywatelom ochronę zdrowia, to w tej sprawie strona skarżąca kasacyjnie nie może skutecznie przeciwstawić się tej wartości jaką jest ochrona zdrowia podnosząc ochronę swojego życia prywatnego. Nie stanowi naruszenia prawa do ochrony życia prywatnego nakazanie poddania się określonym szczepieniom mającym na celu ochronę zdrowia nie tylko własnego dziecka, ale także i zdrowia społeczeństwa.
Nie może też odnieść skutku zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 9 ust. 1 RODO poprzez nakazanie skarżącym ujawnienia danych osobowych szczególnie wrażliwych, co narusza prawo do prywatności.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 RODO zabrania się przetwarzania danych osobowych ujawniających pochodzenie rasowe lub etniczne, poglądy polityczne, przekonania religijne lub światopoglądowe, przynależność do związków zawodowych oraz przetwarzania danych genetycznych, danych biometrycznych w celu jednoznacznego zidentyfikowania osoby fizycznej lub danych dotyczących zdrowia, seksualności lub orientacji seksualnej tej osoby.
Zarzucając naruszenie ww. przepisu przez Sąd pierwszej instancji strona skarżąca kasacyjnie podnosi, że nakazano jej ujawnienie danych osobowych szczególnie wrażliwych, co ma naruszać jej prawo do prywatności. Zarzut ten nie jest zasadny. Trafnie Sąd pierwszej instancji kontrolując zaskarżone uchwały stwierdził, że art. 9 ust. 1 RODO nie ma charakteru bezwzględnego i sam ten przepis przewiduje liczne wyjątki. Jednym z nich jest wyjątek objęty art. 9 ust. 2 lit. i RODO, zgodnie z którym ochrony z art. 9 ust. 1 ww. rozporządzenia nie stosuje się, jeżeli przetwarzanie danych osobowym jest niezbędne ze względów związanych z interesem publicznym w dziedzinie zdrowia publicznego, takich jak ochrona przed poważnymi transgranicznymi zagrożeniami zdrowotnymi lub zapewnienie wysokich standardów jakości i bezpieczeństwa opieki zdrowotnej oraz produktów leczniczych lub wyrobów medycznych, na podstawie prawa Unii lub prawa państwa członkowskiego, które przewidują odpowiednie, konkretne środki ochrony praw i wolności osób, których dane dotyczą, w szczególności tajemnicę zawodową.
Wbrew twierdzeniu strony skarżącej kasacyjnie w zaskarżonym do Sądu pierwszej instancji § 1 pkt 1 uchwały zmieniającej Rada Miasta Gniezna nie wprowadziła obowiązku szczegółowego podawania, jakim obowiązkowym szczepieniom zostało poddane dziecko, a jedynie wskazanie, że dziecko zostało poddane obowiązkowych szczepieniom ochronnym wymaganym obowiązującym prawem. Wprowadzenie przedmiotowego kryterium podyktowane zostało niewątpliwie interesem publicznym polegającym, jak trafnie to stwierdził Sąd pierwszej instancji, na zapobieganiu epidemiom chorób zakaźnych a tym samym zapewnieniu realizacji potrzeb dziecka w zakresie ochrony jego zdrowia i zdrowia innych dzieci w żłobku. Takie kryterium należy uznać za proporcjonalne i nie naruszające istoty praw podstawowych.
Skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się częściowo wadliwie sporządzone a w zakresie możliwym do rozpoznania niezasadne, to Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 P.p.s.a.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która wniosła tę skargę obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ, jeżeli zaskarżono skargą kasacyjną wyrok Sądu pierwszej instancji oddalający skargę. W tej sprawie należało zasądzić solidarnie od D. L., M. D., K. B., S. B. i M. B. na rzecz Gminy Miasto Gniezno kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Koszty obliczono na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).