III OSK 11/23

III OSK 11/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-01-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Hanna Knysiak - Sudyka
Przemysław Szustakiewicz
Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne
Stopnie i tytuły naukowe
Sygn. powiązane
II SA/Wa 3394/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-08-30
Skarżony organ
Rada Doskonałości Naukowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1789
art. 16
Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant starszy asystent sędziego Przemysław Iżycki po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3394/21 w sprawie ze skargi D. K. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 26 kwietnia 2021 r. nr BCK-I-O-0473-2020 w przedmiocie odmowy nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od D. K. na rzecz Rady Doskonałości Naukowej kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 30 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3394/21, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) oddalił skargę D. K. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z 26 kwietnia 2021 r. nr BCK-I-O-0473-2020 w przedmiocie odmowy nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją Rada Doskonałości Naukowej (dalej jako "organ") utrzymała w mocy uchwałę Rady Naukowej Dyscypliny [...] Uniwersytetu Warszawskiego o odmowie nadania skarżącej stopnia naukowego doktora habilitowanego w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie [...]. W postępowaniu przed organem I instancji zostały wydane pozytywne recenzje dorobku naukowego. Prof. J. A. w recenzji dorobku naukowego skarżącej oraz prof. dr hab. A. G. stwierdzili, że skarżąca spełnia warunki do uzyskania stopnia doktora habilitowanego, o których mowa w art. 16 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule naukowym w zakresie sztuki (Dz.U. z 2017 r., poz. 1789 ze zm., dalej jako "u.s.n."). Prof. dr hab. R. C. w recenzji osiągnięć naukowych skarżącej uznał, że habilitantka "przekroczyła próg wymagań" do uzyskania stopnia doktora habilitowanego "w stopniu minimalnym", a jej wniosek o nadanie stopnia doktora habilitowanego nauk społecznych w dyscyplinie nauki o mediach "można uznać za uzasadniony w stopniu upoważaniającym do wyrażenia pozytywnej opinii". Następnie, uchwałą z 10 marca 2020 r. Komisja habilitacyjna wyraziła pozytywną opinię w sprawie nadania skarżącej stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie nauki o mediach.
Odmawiając nadania stopnia naukowego organ I instancji wskazał, że dostrzega niebudzącą zastrzeżeń aktywność habilitantki w zakresie popularyzacji nauki, ale również "mankamenty i niedostatki" osiągnięcia naukowego oraz dorobku naukowego i zawodowego skarżącej, polegające m. in. na słabości metodologicznej osiągniecia naukowego, skromnym dorobku (poza osiągnięciem naukowym cztery artykuły, w tym jeden współautorski), skromnym udziale w życiu naukowym (konferencjach naukowych, projektach badawczych). W konkluzji stwierdził, że przedstawiony w postępowaniu habilitacyjnym dorobek naukowy skarżącej nie wnosi znacznego wkładu w rozwój dyscypliny [...].
Po rozpoznaniu odwołania skarżącej, organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę. W toku postępowania odwoławczego organ II instancji powołał dwóch recenzentów do oceny zasadności odwołania skarżącej. Obie recenzje były negatywne. W swojej opinii prof. dr hab. S. M. stwierdził, że odwołująca się nie posiada odpowiedniego dorobku naukowego do uzyskania stopnia doktora habilitowanego. Nie posiada także dorobku dydaktycznego, publikacji w renomowanych polskich czasopismach naukowych ([...]). Z kolei prof. zw. dr hab. T. G. w swojej recenzji stwierdził, że osiągnięcie naukowe skarżącej nie wnosi w wystarczającym stopniu nowych ustaleń naukowych w dyscyplinie nauk o [...]. Objętość pracy i ilustracje same w sobie nie tworzą "znacznego wkładu naukowego". Zdaniem recenzenta, większość dorobku naukowego i badawczego skarżącej dotyczy zagadnień mieszczących się w dziadzinie nauk humanistycznych (przede wszystkim w obszarze nauki o sztuce).
Zdaniem organu II instancji, skarżąca nie spełnia wymogu ustawy określonego w art. 16 u.s.n., ponieważ jej osiągnięcia naukowe, uzyskane po otrzymaniu stopnia doktora, nie stanowią znacznego wkładu w rozwój dyscypliny naukowej. Zdaniem organu postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami. Recenzje dorobku naukowego skarżącej sporządzone na potrzeby postępowania habilitacyjnego przez osoby reprezentujące właściwe dziedziny i dyscypliny naukowe są merytoryczne, a ich autorom nie można zarzucić stronniczości. Organ podniósł, że objętość i ilustracje same z siebie nie tworzą "znaczącego wkładu naukowego", a nawet utrudniają jego wydobycie z tak licznych stron, odwoływanie się doń w literaturze, także polskiej. Dorobek naukowy i badawczy w wyraźny sposób pozycjonuje skarżącą nie w zakresie nauk [...], lecz w kulturoznawstwie i naukach o sztuce. Większość publikacji naukowych, wystąpień na konferencjach naukowych, podejmowanych badań naukowych wymienionych przez habilitantkę w dokumentacji przygotowanej dla postępowania habilitacyjnego, dotyczy zagadnień mieszczących się w dziedzinie nauk humanistycznych, a w nich w obszarze nauk o sztuce, a w słabszym stopniu w kulturoznawstwie.
Ocenę tę podzielił Sąd I instancji, uznając, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją uchwała o odmowie nadania skarżącej stopnia naukowego doktora habilitowanego w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie nauki o [...] nie naruszają prawa. Wbrew argumentacji skargi, organ wziął pod uwagę pozytywną opinię komisji habilitacyjnej. Opinia ta nie była jednak dla organu wiążąca, a podejmując decyzję organ ma obowiązek rozpatrzenia treści opinii, nie będąc związany jej ostateczną konkluzją. Rozbieżność pomiędzy opinią komisji, a uchwałą rady, może stanowić przesłankę do działań organu II instancji.
Zdaniem Sądu, ocena materiału dowodowego nie była dowolna. Z całości akt postępowania wynika, że uchwała organu I instancji podjęta została po zapoznaniu się z recenzjami, uchwałą komisji habilitacyjnej i po dyskusji. Rada Naukowa Dyscypliny Nauki [...] Uniwersytetu Warszawskiego miała prawo do wyrażenia własnego stanowiska w sprawie, odmiennego od stanowiska recenzentów i komisji habilitacyjnej i w konsekwencji uznania, że osiągnięcia naukowe będące podstawą wniosku habilitanta, nie mogą zostać uznane za istotny wkład w rozwój dyscypliny nauka o [...].
Dalej Sąd I instancji wskazał, że organ II instancji rozważył wydane w sprawie recenzje, które nie były wadliwe. Recenzenci w postępowaniu odwoławczym stwierdzili, że odwołująca się nie posiada odpowiedniego dorobku naukowego oraz dorobku dydaktycznego do uzyskania stopnia doktora habilitowanego, a osiągnięcie naukowe habilitantki nie wnosi w wystarczającym stopniu nowych ustaleń naukowych w dyscyplinie nauk [...].
Sąd dodał, że w postępowaniu o nadanie stopnia naukowego – w stanie prawnym z daty wydania decyzji – stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a., zaś w świetle orzecznictwa uzasadnienie decyzji organu odwoławczego nie może być wyczerpujące i nie musi ściśle odpowiadać wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu I instancji skarga była nieuzasadniona, jednocześnie brak było podstaw do stwierdzenia z urzędu okoliczności uzasadniających uchylenie lub stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
Skargę kasacyjną wniosła skarżąca, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1. art. 134 § 1 i 145 § 1 pkt 1 oraz 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 107 § 1 pkt 6 i 3 k.p.a. przez nieuwzględnienie skargi, wadliwe sporządzenie uzasadnienia i uznanie, że uzasadnienie decyzji Rady Doskonałości Naukowej (dalej jako RDN) z 26 kwietnia 2021 r. (BCK-l-O-0473-2020) było sporządzone stosownie do wymagań, które to uchybienie WSA miało istotny wpływ na wynik sprawy,
2. art. 134 § 1 i 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a oraz art. 7, 8 § 1, 11, 12 § 1, 15, 77 § 1, 80, 140 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 u.s.n. przez uznanie, że RDN rozważyła w sposób dostateczny recenzje prof. dr hab. S. M. oraz prof. dr hab. T. G. oraz, że RDN nie przekroczyła granic swobodnej oceny materiału dowodowego i nie dopuściła się dowolnej oceny materiału dowodowego, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, pomimo, że RDN nie rozpatrzyła w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w postaci recenzji prof. dr hab. S. M. oraz prof. dr hab. T. G., odwołania habilitantki, recenzji sporządzonych w toku postępowania habilitacyjnego prowadzonego przez Radę Naukową Dyscypliny [...] Uniwersytetu Warszawskiego, dorobku habilitacyjnego skarżącej, nie ustaliła prawdziwego stanu faktycznego, naruszyła słuszny interes skarżącej, nie działała w sposób budzący zaufanie skarżącej i nie wyjaśniła skarżącej zasadności przesłanek, którymi kierowała się Rada Doskonałości Naukowej odmawiając nadania stopnia doktora habilitowanego oraz przekroczyła granice swobodnej oceny zgromadzonych w postępowaniu dowodów oraz dopuściła się dowolnej oceny materiału dowodowego oraz sprzeczności wniosków RDN o istotnych okolicznościach sprawy z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, które to okoliczności stały się podstawą faktyczną rozstrzygnięcia i przez to wpłynęły na jego ostateczny kształt, w postaci:
a) sprzecznego z zasadami logiki i doświadczenia życiowego przyjęcia, że skarżąca nie spełnia przesłanek nadania jej habilitacji pomimo, że 3 powołanych w postępowaniu habilitacyjnym recenzentów oraz Komisja habilitacyjna stwierdzili, że skarżąca spełnia przesłanki nadania jej habilitacji,
b) sprzecznego z zasadami logiki i doświadczenia życiowego przyjęcia, że skarżąca nie spełnia przesłanek nadania jej habilitacji pomimo, że recenzenci powołani przez skarżony organ (Radę Doskonałości Naukowej) prof. dr hab. S. M. oraz prof. dr hab. T. G. w swoich recenzjach nie dokonali merytorycznej oceny dorobku naukowego skarżącej i nie dokonali oceny odwołania złożonego przez skarżącą,
3. art. 134 § 1 i 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a oraz art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 i 35 ust. 5 u.s.n. przez uznanie, że recenzje prof. dr hab. S. M. oraz prof. dr hab. T. G. były właściwie sporządzone i nie były wadliwe i że mogły stanowić dowód w postępowaniu habilitacyjnym, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy,
4. art. 134 § 1 i 145 § 1 p.p.s.a, przez nierozpoznanie zarzutów sformułowanych w skardze tj. zarzutu nr 2 tj., że Rada Doskonałości Naukowej nie rozpoznała 6 zarzutów przedstawionych przez skarżącą w odwołaniu do RDN, co miało istotny wpływ na wynik postępowania odwoławczego przed RDN, a przez to nierozstrzygnięcie w granicach sprawy i nieuwzględnienie skargi, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy przed WSA.
Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 16 ust. 1 i 2 w związku z 18a ust. 11 u.s.n. oraz rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r. w sprawie kryteriów oceny osiągnięć osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego (Dz.U. Nr 196, poz. 1165) przez utrzymanie w mocy decyzji RDN, uznającej, że dorobek skarżącej nie spełniania kryterium znacznego wkładu w rozwój określonej dyscypliny naukowej lub artystycznej oraz, że nie wykazuje się ona istotną aktywnością naukową,
2. art. 21 ust. 2 u.s.n. przez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji RDN i uchwały Rady Naukowej Dyscypliny [...] Uniwersytetu Warszawskiego nr 30 z 27 maja 2020 r.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją uchwały I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, w tym z obowiązkiem skierowania sprawy do innej jednostki organizacyjnej niż Rada Naukowa Dyscypliny [...] Uniwersytetu Warszawskiego w celu ponownego rozpoznania. Wniosła także o wskazanie Radzie Doskonałości Naukowej przez Naczelny Sąd Administracyjny sposobu załatwienia sprawy oraz zawarcia w wyroku wiążących dla Rady Doskonałości Naukowej ocen prawnych i wskazań co do dalszego postępowania. Ponadto wniosła o zasądzenie od skarżonego organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w I i II instancji według przepisów właściwych, w tym w kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych.
Zdaniem organu, wydany wyrok odpowiada prawu. Organy obu instancji stwierdziły skromność słabego metodologicznie dorobku, na który poza osiągnięciem naukowym składają się cztery artykuły (w tym jeden współautorski — 20%; jeden będący tłumaczeniem na język angielski artkułu zaliczonego do głównego osiągnięcia; jeden o znikomym znaczeniu dla dyscypliny oraz jeden rozdział w monografii wieloautorskiej). Organy podkreśliły skromny udział w życiu naukowym (cztery referaty), braku osiągnięcia w zakresie aktywności międzynarodowej, brak osiągnięć w pracy ze studentami, w szczególności w postaci promocji prac dyplomowych, brak odbytych staży krajowych lub zagranicznych. Przedstawiony w postępowaniu habilitacyjnym dorobek naukowy nie wnosi znacznego wkładu Habilitantki w rozwój dyscypliny [...]. Analiza prowadzona przez autorkę posiada wymiar niewątpliwie [...], nie wprowadzając własnego, autorskiego odniesienia się do tematu sensu stricte [...].
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonej podstawy kasacyjnej.
W skardze kasacyjnej podniesiono zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W takim stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności odniesie się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania.
Najdalej idący jest zarzut pierwszy, naruszenia art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 107 § 1 pkt 6 i 3 k.p.a. przez nieuwzględnienie skargi, wadliwe sporządzenie uzasadnienia i uznanie, że uzasadnienie decyzji Rady Doskonałości Naukowej (dalej jako RDN) z 26 kwietnia 2021 r. było sporządzone stosownie do wymagań, które to uchybienie WSA miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przez zarzut ten skarżąca kasacyjnie kwestionuje zarówno prawidłowość uzasadnienia wyroku Sądu I instancji, jak i decyzji podlegającej kontroli sądowoadministracyjnej.
Sąd I instancji nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe sporządzenie uzasadnienia. Stosownie do treści powołanego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądowym, że brak szczegółowego odniesienia się przez sąd administracyjny I instancji do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach, nie jest wadliwe, o ile te kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy. Jednak w sytuacji, gdy zarzuty podniesione w skardze dotykają kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, ich całkowite pominięcie albo potraktowanie marginalne czyni uzasadnienie wyroku wadliwym w stopniu istotnym, tj. uniemożliwiającym przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku (por. np. wyrok NSA z 3 października 2017 r. sygn. akt I FSK 8/16).
Nie można zgodzić się ze skarżącą kasacyjnie, że Sąd I instancji w sposób ogólnikowy, powierzchowny, lakoniczny i bezrefleksyjnie powielający stanowisko organu uzasadnił wydany wyrok. Rozważania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w przedmiocie ogólności wywodów zawartych w decyzji organu są adekwatne do okoliczności sprawy. Sąd odwołując się do utrwalonego orzecznictwa w przedmiocie wymogów decyzji wydawanych w postępowaniu w sprawie nadania stopnia naukowego, przyjął te ustalenia za własne i nie podzielił argumentacji skargi. Sąd uznał, że "postępowanie o nadanie stopnia naukowego różni się znacznie od typowego postępowania administracyjnego", a "uzasadnienie decyzji Centralnej Komisji (Rady Naukowej) nie może być wyczerpujące i nie musi ściśle odpowiadać wymogom art. 107 § 3 k.p.a." O naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może przesądzać okoliczność, iż zdaniem strony powołane orzeczenia sądów są nieadekwatne do okoliczności sprawy, gdyż habilitantka otrzymała w postępowaniu habilitacyjnym 3 pozytywne, zgodne recenzje na 3 możliwe i pozytywną uchwałę komisji habilitacyjnej. Faktem jest, że w postępowaniu przed organem I instancji konkluzje wydanych recenzji i opinia komisji habilitacyjnej były dla skarżącej pozytywne. Sąd I instancji jednakże nie pominął tej kwestii uznając, że opinia komisji nie ma charakteru decydującego, a uchwała organu I instancji podjęta została po zapoznaniu się z recenzjami, uchwałą komisji habilitacyjnej i po dyskusji. Zakwestionowanie tej oceny Sądu I instancji nie może nastąpić za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., ponieważ rozbieżność stanowiska Sądu I instancji i skarżącej nie może przesądzać o naruszeniu obowiązków sądu w zakresie uzasadnienia orzeczenia.
Pozostając w ramach zarzutu pierwszego, Sąd I instancji nie naruszył także art. 134 § 1 i 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 107 § 1 pkt 6 i 3 k.p.a. oddalając skargę. Na wstępie wskazać należy, że art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. dzieli się na dalsze jednostki redakcyjne, zaś Sąd kasacyjny nie jest uprawniony do konkretyzacji tak nieprecyzyjnie sformułowanego zarzutu. Jednocześnie nie ma racji skarżąca wskazując, że Rada Doskonałości Naukowej w żaden sposób nie wykazała wystarczająco w uzasadnieniu, dlaczego dorobek habilitantki nie kwalifikuje się do nadania jej habilitacji oraz nie wskazała, na podstawie jakich dowodów przyjęła takie twierdzenie. Ze zgromadzonego materiału dowodowego jasno wynika, że organ II instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na opiniach prof. dr hab. S. M. i prof. zw. dr hab. T. G.. Obie opinie sporządzone w postępowaniu odwoławczym były dla skarżącej negatywne, w ich treści wskazano, że skarżąca nie posiada odpowiedniego dorobku naukowego do uzyskania stopnia doktora habilitowanego. Z treści obu opinii w sposób przekonujący wynika, dlaczego nie powinny zostać uwzględnione recenzje sporządzone w postępowaniu przed organem I instancji oraz pozytywna opinia komisji habilitacyjnej.
Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że sama konkluzja opinii nie jest dla organu wiążąca, a podejmując decyzję organ ma obowiązek rozpatrzenia treści opinii. Mająca miejsce w I instancji postępowania rozbieżność pomiędzy opinią komisji, a uchwałą Rady Naukowej Dyscypliny [...] Uniwersytetu Warszawskiego, powoduje konieczność szczególnie wnikliwej analizy dorobku naukowego strony w postępowaniu odwoławczym. Skarżąca pomija, że już w postępowaniu przed Radą Naukową [...] Uniwersytetu Warszawskiego ujawniły się istotne mankamenty jej dorobku naukowego, które – jakkolwiek nie znalazły przełożenia w samych konkluzjach recenzji – to musiały zostać wzięte pod uwagę przez organ prowadzący postępowanie w sprawie nadania stopnia naukowego. Ostatecznie o nadaniu stopnia naukowego decyduje organ, który nie jest związany treściami opinii. Jednocześnie sama opinia jest dla organu źródłem wiedzy specjalistycznej (tu: oceny dorobku naukowego i innych okoliczności mających wpływ na zasadność nadania stopnia doktora habilitowanego), a nie wyłącznie zero-jedynkowym stanowiskiem, które można by streścić do poparcia wniosku. W postępowaniu przed organem I instancji recenzent prof. dr hab. R. C. w ramach oceny osiągnięć naukowych skarżącej ocenił, że habilitantka "przekroczyła próg wymagań" do uzyskania stopnia doktora habilitowanego "w stopniu minimalnym", zwracając uwagę na wiele mankamentów osiągnięć naukowych przedstawionych do oceny. Kluczowe znaczenie przypisać należy jednak okolicznościom wskazanym w treści sformułowanych recenzji, które zostaną przedstawione przez Sąd kasacyjny w dalszej części rozważań.
Jednocześnie nie stanowi o naruszeniu art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. okoliczność, że decyzja organu II instancji w znaczącym stopniu opiera się na treści negatywnych dla skarżącej recenzji. W orzecznictwie wielokrotnie wskazuje się, że uchwała Centralnej Komisji (Rady Doskonałości Naukowej) jest wynikiem tajnego głosowania i lakoniczne jej uzasadnienie nie musi odpowiadać ściśle przepisowi art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie uchwały nie może być wyczerpujące, ponieważ znany jest tylko wynik, natomiast nieznane są motywy, jakimi kierowali się głosujący. Członkowie Centralnej Komisji wzajemnie nie wiedzą jak głosowali pozostali i w konsekwencji Komisja nie ma możliwości ustalenia powodów głosowania za utrzymaniem uchwały odmawiającej nadania stopnia naukowego. Dlatego też ograniczone uzasadnienie decyzji nie stanowi naruszenia prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2018 r., I OSK 2222/16, por. wyroki NSA z 10 maja 1995 r., I SA 2476/93, z 16 maja 2007 r., I OSK 123/07, z 30 maja 2008 r., I OSK 212/08, z 29 lipca 2011 r., I OSK 729/11, z 3 lutego 2016, I OSK 2371/15).
Odnosząc te rozważania do okoliczności sprawy, w postępowaniu w sprawie nadania stopnia naukowego dopuszczalne jest odwołanie się w treści decyzji do stanowiska zawartego w recenzjach, a kontrola sądu obejmuje legalność, w tym spójność i rzetelność, stanowiska przyjętego przez recenzentów i podzielonego ostatecznie przez organ administracji. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że okoliczności wskazane w recenzjach prof. dr hab. S. M. i prof. dr hab. T. G. w sposób przekonujący wyjaśniają, dlaczego w sprawie doszło do podważenia pozytywnych konkluzji wcześniejszych recenzji i opinii komisji habilitacyjnej, zaś oparcie się na treści tych recenzji powoduje, że motywy, którymi kierowała się Rada Doskonałości Naukowej, poddają się kontroli sądowoadministracyjnej.
Mając powyższe na uwadze, organ II instancji nie naruszył art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. przez niewłaściwe uzasadnienie zaskarżonej decyzji, a okoliczność ta nie mogła świadczyć o naruszeniu przez Sąd I instancji art. 134 § 1 p.p.s.a.
Odnosząc się do zarzutu drugiego naruszenia art. 134 § 1 i "145 § 1 pkt 1" p.p.s.a oraz art. 7, 8 § 1, 11, 12 § 1, 15, 77 § 1, 80, 140 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 u.s.n., którego skarżąca upatruje w błędnym uznaniu, że RDN rozważyła w sposób dostateczny recenzje prof. dr hab. S. M. oraz prof. dr hab. T. G. oraz, że RDN nie przekroczyła granic swobodnej oceny materiału dowodowego i nie dopuściła się dowolnej oceny materiału dowodowego, podkreślić należy, iż sama konkluzja opinii nie jest dla organu wiążąca, ale podejmując decyzję organ ma obowiązek rozpatrzenia treści opinii. Treść sporządzonej opinii jest dla organu źródłem wiedzy specjalistycznej, wobec czego analizie podlega całokształt opinii, a nie tylko jej wnioski końcowe. Zgodnie z art. 16 ust. 1 u.s.n. do postępowania habilitacyjnego może zostać dopuszczona osoba, która posiada stopień doktora oraz osiągnięcia naukowe lub artystyczne, uzyskane po otrzymaniu stopnia doktora, stanowiące znaczny wkład autora w rozwój określonej dyscypliny naukowej lub artystycznej oraz wykazuje się istotną aktywnością naukową lub artystyczną. O nadaniu stopnia przesądza zatem posiadanie "znaczącego wkładu w rozwój dyscypliny naukowej", a nie pozytywne opinie recenzentów, których przedmiotem jest ocena spełnienia tej przesłanki.
Kluczowe w niniejszej sprawie ustalenie związane jest z zaistnieniem poważnych wątpliwości co do spełnienia przesłanek nadania stopnia doktora habilitowanego już w postępowaniu przed organem I instancji. Zarzut dowolnej oceny materiału dowodowego nie może odnieść skutku, ponieważ Rada Naukowa Dyscypliny [...] Uniwersytetu Warszawskiego odmówiła nadania stopnia z uwagi na istotne mankamenty i niedostatki osiągnięcia naukowego oraz dorobku naukowego i zawodowego, m.in. polegające na słabości metodologicznej osiągnięcia naukowego, w szczególności poprzestaniu na zapożyczeniu klasyfikacji tematycznych, marginalnym potraktowaniu przez skarżącą istotnych kwestii dialogu pomiędzy słowem a obrazem, powierzchownym i pozbawionym wymaganej krytyki źródeł adaptowaniu wymaganych w badaniu o charakterze komparatystycznym klasycznych myśli z zakresu historii, teorii czy filozofii sztuki, co świadczy o braku kompetencji w tym zakresie i skromności słabego metodologicznie dorobku. Okoliczności te Rada stwierdziła na podstawie opinii, których konkluzje były dla skarżącej formalnie pozytywne, lecz ich treść ujawniała poważne mankamenty w zakresie przede wszystkim dorobku naukowego skarżącej. W takiej sytuacji Rada uprawniona była do odmowy nadania stopnia naukowego, a ocena materiału dowodowego była rzetelna i wnikliwa.
Ponowna ocena dorobku skarżącej w postępowaniu odwoławczym została dokonana z uwzględnieniem dwóch recenzji, które potwierdziły ww. mankamenty, a w konsekwencji których, konkluzje okazały się dla skarżącej negatywne. Zdaniem NSA, recenzje sporządzone w postępowaniu odwoławczym były wnikliwe i ukierunkowane na potwierdzenie lub zaprzeczenie okoliczności, które stały się podstawą podjęcia negatywnej dla skarżącej uchwały organu I instancji. Szczególnie wnikliwej analizie poddano osiągnięcie naukowe skarżącej, stwierdzając że nie wnosi ono w wystarczającym stopniu nowych ustaleń naukowych w [...], zaś sama tylko objętość pracy i ilustracje nie tworzą "znacznego wkładu naukowego".
O arbitralności opinii można by mówić, gdyby recenzenci w postępowaniu przed Radą Doskonałości Naukowej nie odnieśli się w ogóle do stanowiska zawartego w recenzjach i uchwale podjętej w pierwszej instancji, tj. niejako w oderwaniu do zgłoszonych uprzednio wątpliwości i mankamentów dorobku naukowego. Tymczasem prof. dr hab. S. M. w swojej recenzji przedstawia nie tylko działalność naukową skarżącej, ale i opinie recenzentów wydane w postępowaniu zakończonym uchwałą Rady Naukowej Dyscypliny [...] Uniwersytetu Warszawskiego o odmowie nadania skarżącej stopnia naukowego doktora habilitowanego w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie [...]. W swojej recenzji prof. dr hab. S. M. wyjaśnia, że zapoznał się z recenzjami oraz ze stanowiskiem prof. dr hab. U. J., która zrezygnowała z pełnienia funkcji przewodniczącej komisji habilitacyjnej z uwagi na zbyt niedokładne – w jej ocenie – zapoznanie się przez recenzentów z dorobkiem zaprezentowanym w autoreferacie. Prof. dr hab. S. M. zgodził się ze stanowiskiem prof. dr hab. U. J., że zgłoszone przez skarżącą osiągnięcie naukowe w postaci książki "[...]" – jakkolwiek bardzo potrzebne i dobrze wykonane – nie stanowi znaczącego wkładu w rozwój dyscypliny [...]. Praca ma w ocenie recenzenta charakter nie teoretyczno-syntetyczny, a informacyjno-dokumentacyjny. Końcowo recenzent zwrócił uwagę na brak odpowiedniego dorobku naukowego, jak na habilitację, a ponadto na brak dorobku dydaktycznego.
Również drugi recenzent w postępowaniu przed Radą Doskonałości Naukowej, prof. dr hab. T. G. zwraca uwagę na brak spełnienia przesłanek do nadania stopnia doktora habilitowanego. O rzetelności recenzenta świadczy fakt, iż odwołując się do stanowiska prof. dr hab. U. J., recenzent wskazuje, że stanowisko to zobligowało go do "szczególnie uważnego odczytania recenzji i samego dorobku habilitantki, w kontekście poprawności formalnej i merytorycznej całego przebiegu postępowania habilitacyjnego". Analizie recenzent poddał zatem nie tylko dorobek naukowy skarżącej w oderwaniu od okoliczności sprawy, lecz przeanalizował przesłanki nadania stopnia naukowego w kontekście zgłoszonych mankamentów dorobku naukowego, prowadzących do wydania negatywnej dla skarżącej uchwały organu I instancji. Niewątpliwie świadczy to o dużej wiarygodności samej recenzji, której konkluzje są dla skarżącej podobnie negatywne.
Sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznej oceny dorobku naukowego osoby ubiegającej się o uzyskanie stopnia lub tytułu naukowego oraz jej osiągnięć naukowych. Sąd nie jest uprawniony do rozwiązywania merytorycznych sporów powstałych w świecie nauki. Kontrola sądu administracyjnego pierwszej instancji ogranicza się zatem jedynie do stwierdzenia, czy w postępowaniu przed RDN nie doszło do naruszenia norm postępowania wynikających z przepisów ustawy i statutu RDN, a także przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego sprowadza się do oceny, czy w granicach zarzutów skargi kasacyjnej zaskarżony wyrok odpowiada prawu, czy też podlega uchyleniu (zob. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2025 r., III OSK 2540/22, i orzecznictwo tam powołane).
Zdaniem NSA w składzie orzekającym, organ II instancji przekonująco wyjaśnił powody, dla których zdecydował o odmowie nadania stopnia naukowego. Stwierdzone mankamenty osiągnięcia naukowego i samego dorobku naukowego skarżącej były poważne i mogły stanowić podstawę wydania rozstrzygnięcia odmownego. Za istotne i prowadzące do odmowy nadania stopnia naukowego trzeba ocenić zastrzeżenia organu, który w zaskarżonej decyzji podkreśla, że dorobek naukowy i badawczy skarżącej w wyraźny sposób pozycjonuje habilitantkę nie w zakresie nauk o [...], lecz w kulturoznawstwie i naukach o sztuce. Większość publikacji naukowych, wystąpień na konferencjach naukowych, podejmowanych badań naukowych wymienionych przez habilitantkę w dokumentacji przygotowanej dla postępowania habilitacyjnego, dotyczy zagadnień mieszczących się w dziedzinie nauk humanistycznych, a w nich w obszarze nauk o sztuce, a w słabszym stopniu w kulturoznawstwie. Ustalenie to musi rzutować na rozstrzygnięcie w sytuacji, gdy skarżąca zadecydowała o zainicjowaniu postępowania w sprawie nadania stopnia naukowego w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie [...], a więc organy musiały dokonać analizy spełnienia przesłanek nadania stopnia w dyscyplinie wybranej przez skarżącą.
W konsekwencji nie jest także trafny zarzut trzeci, dotyczący art. 134 § 1 i "145 § 1 pkt 1" p.p.s.a oraz art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 i 35 ust. 5 u.s.n. przez uznanie, że recenzje prof. dr hab. S. M. oraz prof. dr hab. T. G. były właściwie sporządzone i nie były wadliwe i że mogły stanowić dowód w postępowaniu habilitacyjnym. Subiektywne i nieznajdujące uzasadnienia w aktach sprawy są twierdzenia, jakoby recenzenci nie odnieśli się w swoich recenzjach w żaden sposób do zarzutów zawartych w odwołaniu postawionych względem prowadzonego postępowania habilitacyjnego. Recenzje nie mają charakteru arbitralnego, przeciwnie, zostały poparte analizą okoliczności, których pominięcie mogło nastąpić w postępowaniu przed organem I instancji, gdzie na skutek zbyt pobieżnego zapoznania się z dorobkiem naukowym skarżącej nie doszło do zaakcentowania istotnych mankamentów dorobku, świadczących o niespełnieniu przesłanki nadania stopnia naukowego. Recenzje jako źródło wiedzy specjalistycznej organu odwoławczego powinny odnosić się do oceny spełnienia przesłanek nadania stopnia doktora habilitowanego, a nie do zarzutów odwołania. Kompletność recenzji powoduje, że bezprzedmiotowe byłoby odnoszenie się do wyartykułowanych w odwołaniu poszczególnych zarzutów, szczególnie że zmierzają one do zakwestionowania legalności postępowania organu, w tym zgodności z przepisami procedury administracyjnej, podczas gdy nie jest to przedmiotem recenzji.
Na marginesie, potwierdzeniem zasadności negatywnego stanowiska recenzentów, prof. dr hab. S. M. i prof. zw. dr hab. T. G. są okoliczności związane z rezygnacją prof. dr hab. U. J. z pełnienia funkcji przewodniczącej komisji habilitacyjnej. Prof. hab. U. J. w piśmie z 12 grudnia 2019 r. wskazała, że w jej ocenie wszyscy recenzenci w postępowaniu w I instancji, choć uznali wniosek za uzasadniony, to nie zapoznali się wnikliwie ani z dorobkiem skarżącej, ani z autoreferatem. Jako wyjątek wskazano opinię prof. R. C., który "dokonał druzgocącej demistyfikacji opisu autorki", choć konkluzja jego recenzji była "minimalnie" pozytywna. W stanowisku zwrócono uwagę na zaliczenie przez skarżącą dorobku naukowego sprzed doktoratu, a nawet z czasów studiów na Wydziale [...] Uniwersytetu [...]. Przewodnicząca komisji wśród licznych mankamentów zwróciła uwagę na nikłe doświadczenie zawodowe skarżącej, informacyjno-dokumentacyjny, a nie teoretyczny charakter zgłoszonego osiągnięcia, a przede wszystkim na mankamenty metodologiczne ww. pracy. Jakkolwiek ww. stanowisko prof. dr hab. U. J. nie ma charakteru recenzji i nie stanowi materiału dowodowego, to uwypukla wszelkie okoliczności faktyczne, ustalone na podstawie recenzji wydanych w postępowaniu przed organami obu instancji, które ostatecznie legły u podstaw negatywnej dla skarżącej decyzji.
Podobnie nietrafnie skarżąca kasacyjnie zarzuca naruszenie art. 134 § 1 i "145 § 1" p.p.s.a, przez nierozpoznanie zarzutów sformułowanych w skardze. Podobnie jak przy poprzednich zarzutach wskazać trzeba, że art. 145 § 1 p.p.s.a dzieli się na dalsze jednostki redakcyjne, a Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do zastępowania strony i konkretyzacji nieprawidłowo sformułowanego zarzutu. Z kolei art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi o obowiązku rozpoznania całokształtu sprawy, niezależnie od zarzutów skargi. W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować dokonanej przez sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ (wyrok NSA z 10 grudnia 2025 r., III OSK 2869/22). Tym samym w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów wskazanych w zarzucie nr 4.
Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego, nie mogły odnieść skutku zarzuty naruszenia art. 16 ust. 1 i 2 w związku z 18a ust. 11 u.s.n. oraz rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r. w sprawie kryteriów oceny osiągnięć osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego przez utrzymanie w mocy decyzji RDN, uznającej, że dorobek skarżącej nie spełniania kryterium znacznego wkładu w rozwój określonej dyscypliny naukowej lub artystycznej oraz że nie wykazuje się ona istotną aktywnością naukową. Po pierwsze, powołanie rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r., bez odniesienia do konkretnego przepisu, nie pozwala na odniesienie się do zarzutu w tym zakresie. Po drugie, skarżąca kasacyjnie zaniechała wskazania, czy zarzut ten polega na błędnej wykładni, czy na niewłaściwym zastosowaniu przepisów. Z treści skargi kasacyjnej wynika, że skarżąca kwestionuje nie wykładnię przepisów prawa materialnego, a wyłącznie ich nieprawidłowe zastosowanie wynikłe z błędnego – w ocenie strony – ustalenia stanu faktycznego sprawy i analizy zgromadzonego materiału dowodowego. Tymczasem, jak trafnie wskazał NSA w wyroku z 18 listopada 2025 r., III OSK 2709/24, ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżąca uznaje za prawidłowy.
Stwierdzenie bezzasadności zarzutów naruszenia przepisów postępowania powoduje przyjęcie prawidłowości stanowiska Sądu I instancji w zakresie ustalenia stanu faktycznego i oceny materiału dowodowego przez organy administracji. Tym samym, nie jest dopuszczalne kwestionowanie stanu faktycznego przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Za organem należy powtórzyć, że u podstaw negatywnych dla skarżącej rozstrzygnięć legło ustalenie, że przedstawiony w postępowaniu habilitacyjnym dorobek naukowy nie wnosi znaczącego wkładu skarżącej w rozwój dyscypliny [...]. Dorobek naukowy i badawczy skarżącej w wyraźny sposób pozycjonuje skarżącą nie w zakresie nauki o [...], lecz w kulturoznawstwie i naukach o sztuce. Na zaskarżone rozstrzygnięcie wpływ miały także skromność słabego metodologicznie dorobku naukowego, skromny udział w życiu naukowym, brak osiągnięcia w zakresie aktywności międzynarodowej, brak osiągnięć w pracy ze studentami, w szczególności w postaci promocji prac dyplomowych, brak odbytych staży krajowych lub zagranicznych.
Z tożsamych względów nietrafny okazał się zarzut naruszenia art. 21 ust. 2 u.s.n. przez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji RDN i uchwały Rady Naukowej Dyscypliny [...] Uniwersytetu Warszawskiego nr 30 z 27 maja 2020 r.
Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił
O kosztach postępowania kasacyjnego od D. K. na rzecz Rady Doskonałości Naukowej orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.